!"#
$%&'()*
+, ,/0.+, 1"234
/56+,,78,/98:;<: 1.,/;=/>;;?.@,
AB 1CDE
.+,F/GH 1IJKKEIJKC
.L,70.+,/MA,7NO, 1P/PQR$
$)IJKC
ST
!"##$%&'()*+,-
+"./0(" !1
#$234&5 6#$78
9-:9;3<"6
!=!>?@AB/.+!,=2-
CD*!EF3EGHIEJK
Tác giả
2
2
S4
Trong quá trình viết khóa luận tốt nghiệp này, tôi đã nhận được rất
nhiều sự giúp đỡ của thầy cô giáo, bạn bè và gia đình.
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo
và cán bộ của Học viện Nông Nghiệp Việt Nam, những người đã nhiệt tình
ứng với điều kiện khí hậu thời tiết cho năng suất cao do vậy được các hộ nông
dân chấp nhận và mở rộng diện tích gieo trồng.
Tình hình tiêu thụ lạc trên địa bàn huyện vẫn còn nhiều hạn chế. Số lạc
của hộ nông dân được bán ra thị trường phải thông qua tư thương ở tại nhà
mình là chủ yếu.Các thông tin về giá cả của hộ nông dân do chính tư thương
cung cấp nên trong khi bán lạc nông dân thường bị ép giá. Thực tế giá bán
lạc của nông dân chênh lệch khá nhiều so với giá mua vào của các đại lý thu
gom lớn để chuyển đi. Đây là một trong những khó khăn cho các hộ nông dân
trồng lạc trên địa bàn huyện.
là tình hình kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất lạc của các hộ
nông dân trên địa bàn huyện Diễn Châu.
Có sự khác nhau về năng suất đạt được giữa các nhóm hộ điều tra. Các
hộ ở xã Diễn Kỷ đạt được năng suất lạc cao hơn các hộ ở xã Diễn Hồng và xã
Diễn Lộc. Cụ thể, năng suất trung bình của các hộ ở xã Diễn Kỷ 1,63 tạ/sào
tương đương 3,26 tấn/ha cao gấp 1,02 lần so với hộ ở xã Diễn Lộc và cao gấp
4
4
1,025 lần so với hộ ở xã Diễn Hồng. Các hộ nông dân có trình độ kỹ thuật đạt
năng suất cao hơn các hộ nông dân chưa qua tập huấn lần nào. Năng suất bình
quân mỗi hộ điều tra thuộc nhóm hộ có tham gia tập huấn đạt 1,67 tạ/sào
tương đương 3.34 tấn/ha cao gấp 1,06 lần so với năng suất trung bình của
nhóm hộ không tham gia tập huấn kỹ thuật sản xuất.
Các hộ có quy mô sản xuất lớn đạt hiệu quả kinh tế cao hơn các hộ có
quy mô sản xuất vừa và nhỏ. GO/IC ở nhóm hộ xã Diễn Kỷ là với 3,96 cao
gấp 1,03 lần và 1,05 lần so với nhóm hộ ở xã Diễn Lộc và xã Diễn Hồng.
GOcông lao động trên một sào của nhóm hộ ở xã Diễn Kỷ 370,36 nghìn đồng
cao gấp 1,06 lần so với nhóm hộ ở xã Diễn Lộc và cao gấp 1,2 lần so với
nhóm hộ ở xã Diễn Hồng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững sản xuất lạc bao gồm:
quy mô sản xuất, giống lạc, trình độ kỹ thuật của chủ hộ đều ảnh hưởng
13. NTTS : Nuôi trồng thủy sản
14. QM : Quy mô
15. QMTB : Quy mô trung bình
16. SX : Sản xuất
17. TĐPTBQ : Tốc độ phát triển bình quân
18. TH/KTH : Tập huấn/ không tập huấn
19. TNHH : Thu nhập hỗn hợp
20. TSCĐ : Tài sản cố định
21. TTCN-DV : Tiểu thủ công nghiệp- dịch vụ
22. UBND : Ủy ban nhân dân
9
9
[P\T[
KPK],/^_B;/.=;^`H9a;8.,7/.+,^b5
Việt Nam nằm ở vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có điều kiện thuận lợi
cho quá trình sinh trưởng và phát triển của cây công nghiệp ngắn ngày. Sản
xuất cây công nghiệp ngắn ngày đã trở thành tập quán sản xuất của bà con
nông dân Việt Nam.
Từ khi nước ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, cùng với xu thế
áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, người nông đã và đang sản xuất
theo hướng thâm canh, chuyên canh có hiệu quả sản xuất ngày càng cao.
Nhiều cây công nghiệp đã trở thành thế mạnh của nước ta. Sản phẩm cây
công nghiệp đã sử dụng hết sức đa dạng, là nguồn thực phẩm giàu đạm và
chất béo, là thành phần không thể thiếu trong những bữa ăn của con người,
không chỉ để tiêu thụ trong nước mà còn để xuất khẩu. Các cây công nghiệp
ngắn ngày này nay có vị trí quan trọng trong hệ thống nông nghiệp giúp cho
hệ thống luân canh, xen canh, gối vụ, tăng vụ và cải tạo đất. Sản phẩm
cây công nghiệp cũng là nguyên liệu của nhiều ngành công nghiệp chế
biến. Trong các cây công nghiệp ngắn ngày đang được sản xuất ở Việt Nam,
cây lạc có một vị trí rất quan trọng.
!"#$%&'()*+$, nhằm đề xuất các giải
pháp thích hợp cho việc phát triển bền vững sản xuất lạc cho các nông hộ tại
huyện Diễn Châu, Nghệ An.
KPIc^;.+5,7/.+,^b5
./0/.12
Đề tài tập trung đánh giá thực trạng sản xuất lạc của các nông hộ, phân
tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất lạc, từ đó có căn cứ khoa
học để đề xuất giải pháp phát triển bền vững sản xuất lạc của các nông hộ
huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
11
11
./0/0121
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về sản xuất,
sản xuất lạc, phát triển, phát triển bền vững, sản xuất lạc của các nông hộ, và
các vấn đề KTXH có liên quan;
- Đánh giá thực trạng sản xuất lạc của huyện, của các nông hộ trên địa
bàn huyện Diễn Châu trong những năm gần đây;
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất lạc của các hộ
nông dân được chọn mẫu điều tra;
- Đề xuất các giải pháp phát triển bền vững sản xuất lạc cho các nông
hộ huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
KPdTe.;Mf,708B/<U0.,7/.+,^b5
./3/.45627
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sản xuất lạc, hộ nông dân trồng lạc,
thực trạng phát triển sản xuất của các hộ nông dân và các vấn đề KTXH liên
quan đến phát triển bền vững sản xuất lạc.
./3/027
1.3.2.1 Phạm vi về nội dung
Đề tài tập trung nghiên cứu về thực trạng sản xuất lạc của các nông hộ
huyện Diễn Châu về diện tích, năng xuất, sản lượng lạc, về cơ cấu diện tích
vật chất và dịch vụ hữu ích và có hiệu quả nhằm thỏa mãn nhu cầu sử dụng
cho sản xuất, sử dụng cho nhu cầu tiêu dùng cuối cùng của đời sống sinh hoạt
hộ gia đình dân cư, nhà nước, tích lũy tài sản để mở rộng sản xuất và nâng
cao đời sống xã hội, xuất khẩu ra nước ngoài”.
Như vậy sản xuất là hoạt động của con người nhằm biến đổi các yếu tố đầu
vào tạo ra các sản phẩm hữu ích phục vụ cho con người, cộng đồng và xã hội.
;$<
Vùng sản xuất là vùng kinh tế tự nhiên bao gồm tập hợp các ngành sản xuất
tương đối hoàn chỉnh, có quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó vùng sản xuất
chuyên môn hoá giữ vai trò chủ đạo, các ngành khác phát triển nhằm hỗ trợ
cho ngành chuyên môn hoá và lợi dụng triệt để điều kiện của vùng. Phân
vùng sản xuất là căn cứ vào yêu cầu của sản xuất nông nghiệp và của nền
kinh tế quốc dân, căn cứ vào điều kiện tự nhiên - kinh tế để phân vùng với
phương hướng sản xuất phù hợp nhằm khai thác triệt để nguồn tài nguyên
trong vùng để sản xuất nhiều sản phẩm với hiệu quả kinh tế cao.
;$=
Phát triển là khái niệm để dùng khái quát những vận động đã xác định
về hướng của sự vật: Hướng đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp,
14
14
từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến
bộ ra đời thay thế cái lạc hậu…
;$=
Phát triển sản xuất là bộ phận của phát triển, đó là sự sản xuất ngày càng
nhiều sản phẩm, năng suất lao động cao hơn, ổn định hơn, giảm chi phí sản xuất
và giá thành sản phẩm, cuối cùng mang lại lợi nhuận cao hơn. Phát triển sản xuất
gồm cả phát triển theo chiều rộng và chiều sâu.
+ L3( B M6*N Là phát triển sản xuất bằng
cách tăng số lượng lao động, khai thác thêm các nguồn tài nguyên thiên
nhiên, tăng thêm tài sản cố định và tài sản lưu động trên cơ sở kỹ thuật như
được điều này, tất cả các thành phần kinh tế - xã hội, nhà cầm quyền, các tổ
chức xã hội phải bắt tay nhau thực hiện nhằm mục đích dung hòa 3 lĩnh vực
chính: Kinh tế - xã hội - môi trường.
Tại Hội nghị thượng đỉnh về trái đất năm 1992 tổ chức tại Rio de
Janeiro đã đưa ra định nghĩa vắn tắt về phát triển bền vững là: Phát triển nhằm
thoả mãn nhu cầu của thế hệ ngày nay mà không làm tổn hại đến khả năng
đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.
;$!"
Nông hộ (hộ nông dân) : là gia đình sống bằng nghề nông, là một đơn
vị về mặt chính quyền, là gia đình sống bằng nghề nông.
Hộ nông dân là đơn vị sản xuất cơ bản. Theo Traianop, hộ nông dân là
đơn vị sản xuất “rất ổn định và là phương tiện tuyệt vời để tăng trưởng và
phát triển nông nghiệp”.
Hộ nông dân có những đặc trưng riêng biệt, nó có một cơ chế vận hành
khá đặc biệt, không giống như những đơn vị kinh tế khác, do đó có thể thấy
rằng: nông hộ là một đơn vị kinh tế xã hội đặc biệt.
Theo tác giả Frankellis “nông dân là các hộ gia đình nông nghiệp có
quyền kiếm kế sinh nhai trên mảnh đất đai, sử dụng chủ yếu sức lao động của
gia đình để sản xuất, thường là nằm trong một hệ thống kinh tế lớn hơn,
16
16
nhưng chủ yếu đặc trưng bởi sự tham gia cục bộ vào các thị trường có xu
hướng hoạt động với mức độ không hoàn hảo cao”
IPKPKPITo^9.@U ,/;?Mi,708B/>;;?.@,^`H^p6j<^
Lạc có tên khoa học là Arachis hypogaea
Giới (M): Plantae
Bộ (&): Fabales
Họ (X): Fabaceae
Phân họ ()X): Faboideae
Tông ()): Aeschynomeneae
thương… (vì đó là nơi tập trung nhiều chất dinh dưỡng và những đường đơn
cần thiết cho các hoạt động khởi đầu của chúng như sinh trưởng và sinh
sản và sau là quá trình cố định đạm). Như vậy khi cộng sinh với cây bộ đậu
thì chi vi khuẩn Rhizobium nhận năng lượng ATP và các chất khử NADH
2
từ
cây họ đậu và khử N
2
thành dạng NH
3
hoặc dạng N hữu cơ cung cấp cho cây
sử dụng, nhưng lúc nó mới xâm nhiễm vào rễ thì nó cũng cần một lượng N
cần thiết cho quá trình sinh trưởng, phát triển tổng hợp các yếu tố cần thiết
cho quá trình khử N
2
như enzim và các yếu tố khác… Nếu trong quá trình này
mà không cung cấp đủ đạm cho cây thì sẽ xảy ra hiện tượng thiếu đạm và cây
kém phát triển hoặc chết héo.
18
18
\]T
^3<A /PZ[)
Khi cây chết Rhizobium lại di chuyển ra đất và lúc này chúng sinh sản
chậm hoặc sống dạng tiềm sinh (theo kiểu kết bào xác và khi gặp điểu kiện
thuận lợi chúng lại phát triển).
IPKPKPdTo^9.@U^`HB/>;;?.@,qa,0r,7-L,s5_;j<^
L3()6SB=_(P/3()6S
-
Phát triển sản xuất lạc bền vững cần đảm đảm thực hiện được 3 mục tiêu về
19
Sản xuất lạc là một bộ phận trong sản xuất nông nghiệp. Phát triển
nông nghiệp bền vững là nền sản xuất trong đó hoạt động của con người phù
hợp với các quy luật phát triển của tự nhiên. Phát triển sản xuất nông nghiệp
bền vững nói chung cũng như phát triển sản xuất lạc bền vững nói riêng cần
đảm bảo tăng trưởng kinh tế cao, ổn định, dựa trên cơ sở ứng dụng thành tựu
khoa học - công nghệ hiện đại sản xuất. Sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các
nguồn lực nhưng vẫn đảm bảo sự tăng trưởng. Bảo đảm được công ăn việc
làm cho người lao động, tăng thu nhập, tạo được cơ sở vật chất cho phát triển
nông thôn mới.
IPKPKPtg,7/uH,7/.+,^b5B/>;;?.@,qa,0r,7-L,s5_;j<^^`H^>^,v,7
/m
- Trải qua quá trình tiến hóa hàng triệu năm con người mới đạt tới trình
độ văn minh như hiện nay. Nhưng xã hội văn minh này lại đang gánh lấy
những khó khăn và thách thức tự nó mang lại như: dân số tăng nhanh (nghèo
đói, thất nghiệp ) tài nguyên môi trường cạn kiệt, ô nhiễm môi trường ngày
càng gia tăng cả đất, nước, không khí như vậy vấn đề đặt ra là làm sao phải
giữ lấy những thành quả đã qua và tiếp tục phát triển, đồng thời phải ngăn
chặn, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực có thể xảy ra trong quá trình phát
triển. Từ đó, phát triển bền vững trở thành xu thế tất yếu, là vấn đề sống còn
của con người
- Quá trình phát triển bền vững sản xuất lạc của các nông hô hiện nay là
một vấn đề có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với môi trường tự nhiên. Để giữ
được môi trường tồn tại và phát triển người nông dân phải nhận thức và sử
dụng những quy luật tự nhiên một cách có hiệu quả, tức phải biết khai thác
và sử dụng giữ gìn, tái tạo các nguồn lợi của tự nhiên. Nếu người nông dân
bất chấp quy luật chỉ biết khai thác triệt để những cái có sẵn trong tự nhiên
thì sẽ làm nghèo đi giới tự nhiên và dẫn đến phá vỡ cân bằng hệ thống tự
nhiên – xã hội.
21
21
định trong quá trình sản xuất, cung cấp một khối lượng sản phẩm có chất
lượng, đáp ứng ! cầu xuất khẩu và phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế -
xã hội của mỗi địa phương là hết sức cần thiết và cấp bách. Nguyên tắc để lập
và hoàn chỉnh quy hoạch sản xuất lạc bền vững là phát triển sản xuất lạc tập
trung theo hướng thâm canh và công nghiệp hóa từ sản xuất đến thu mua, chế
biến ở các địa bàn có điều kiện thuận lợi để phát huy tiềm năng lao động, đất
đai, khí hậu. Từ đó, mỗi địa phương phải hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất
lạccủa mình trên cơ sở quy hoạch chung.
Mức độ ổn định của quy hoạch phát triển sản xuất tác động đến mức
độ ổn định của các vùng sản xuất và mức độ đầu tư của các hộ gia đình và
các doanh nghiệp trong phát triển sản xuất lạc bền vững. Mục đích của quy
hoạch là sắp xếp và bố trí lại cho phù hợp với điều kiện sản xuất và tổ chức
sản xuất hợp lý.
:T#/3()6SB=
Phát triển sản xuất lạc bền vững đòi hỏi các cơ sở sản xuất, các hộ gia
đình phải có đủ điều kiện về cơ sở hạ tầng thiết yếu để phục vụ sản xuất như
đường giao thông, nguồn nước (giếng, hồ đập trữ nước…), hệ thống điện, hệ
thống máy móc phục vụ sản xuất như máy bơm nước đáp ứng cho yêu cầu sản
xuất, chế biến, đảm bảo tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng giá trị
sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường, từ đó đảm bảo cho phát triển sản
xuất lạc bền vững.
23
23
Tuy nhiên, nguồn lực cần có để đầu tư cơ sở hạ tầng là rất lớn nên việc
đầu tư trên diện rộng cần có vai trò chủ đạo của Nhà nước và sự tham gia của các
doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế khác và cộng đồng dân cư. Với phương châm
“Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong thời gian qua nhiều cơ sở hạ tầng phục
vụ phát triển sản xuất lạc đã được đầu tư xây dựng, nhưng nhiều công trình chất
lượng còn thấp, xuống cấp nhanh, chưa được cải tạo nâng cấp kịp thời.
OBbc B=
Thị trường và các yếu tố tác động của thị trường đến phát triển bền vững sản
xuất lạc
Thị trường là tập hợp các sự thoả thuận mà thông qua đó người mua và
người bán tiếp xúc với nhau để trao đổi hàng hoá, dịch vụ. Trong phát triển
sản xuất lạc thị trường là một mắt xích quan trọng, việc tiêu thụ sản phẩm
được thực hiện qua các “kênh thị trường”. Kênh thị trường phản ánh mối
quan hệ giữa người sản xuất người thu mua và người tiêu dùng. Trong đó,
người sản xuất là nông dân, họ là người cung cấp ra sản phẩm chăn nuôi;
người thu mua (trung gian tiêu thụ) bao gồm người thu gom, người bán buôn,
người chế biến, người bán lẻ đóng vai trò là cầu nối giữa người sản xuất và
người tiêu dùng cuối cùng.
Các nhân tố chủ yếu tác động đến thị trường tiêu thụ sản phẩm lạc như:
25
25
Copyright: Tài liệu đại học ©