1
2
TIỂU LUẬN : KINH TẾ HỘ
I. LỜI MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của đề tài.
Nông nghiệp là một trong hai ngành sản xuất vật chất chủ yếu, giữ vị
trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nó càng trở lên quan trọng đối với
một quốc gia với gần 80% dân số sống ở nông thôn và gần 70% lao động
làm việc trong các ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp như đất nước Việt
Nam ta.
Có thể khẳng định trong quá trình phát triển nông nghiệp nông thôn,
kinh tế hộ gia đình giữ vai trò quan trọng không thể thiếu. Nó là đơn vị kinh tế
đặc thù và phù hợp với thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp ở nước ta
hiện nay. Trong những năm qua, cùng với sự chuyển đổi mạnh mẽ về cơ cấu tổ
chức quản lý kinh tế của Nhà nước, kinh tế hộ được coi trọng và nó đã thúc đẩy
sự phát triển của ngành nông nghiệp nước ta, đưa nước ta từ chỗ thiếu lương
thực thực phẩm trở thành nước có khối lượng gạo xuất khẩu đứng thứ hai trên
thế giới.
Như vậy kinh tế hộ đã tỏ ra là một đơn vị kinh tế phù hợp với đặc thù
trong sản xuất nông nghiệp, nó góp phần giải quyết vấn đề việc làm và xây
dựng cuộc sống mới ở nông thôn, đáp ứng tốt nhu cầu ngày càng cao và phong
phú của con người về lương thực, thực phẩm.
Mặc dù trong những năm qua kinh tế hộ đã đạt được những thành tựu to
lớn, song chính trong bản thân nó vẫn đang tồn tại những mâu thuẫn cơ bản cần
giải quyết đó là:
3
- Sản xuất trong kinh tế hộ hiện nay chủ yếu là hoạt động sản xuất nông
nghiệp, yêu cầu ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất bị kìm hãm bởi diện
tích đất manh mún, quy mô nhỏ do kết quả của việc chia đất bình quân.
- Mâu thuẫn giữa tăng dân số và thiếu việc làm, kết hợp với tính thời vụ
trong nông nghiệp tạo ra hiện tượng dư thừa lao động, dẫn đến năng suất lao

của chung để tiến hành sản xuất. Có chung ngân quỹ, ngủ chung một nhà, ăn
chung, mọi quyết định trong sản xuất kinh doanh đời sống là tùy thuộc vào
chủ hộ, được nhà nước hỗ trợ và tạo điều kiện để phát triển.
2.2. Đặc điểm cơ bản của kinh tế nông hộ
- Là loại hình kinh tế trong đó các thành viên làm việc một cách tự
chủ, tụ nguyện vì lợi ích kinh tế của bản thân, của gia đình và vì lợi ích của
xã hội. Xét về nội tại của hộ thì các thành viên cùng huyết tộc là chủ thể đích
thực của hộ.
- Là đơn vị kinh tế cơ sỏ vừa sản xuất vừa tiêu dùng. Có sự thống nhất
giữa đơn vị kinh tế và đơn vị xã hội. Do đó đồng thời thực hiện hài hòa được
nhiều chức năng mà các đơn vị kinh tế khác không làm được. Kinh tế nông
hộ có khả năng tự điều chỉnh cao trong mối quan hệ sản xuất- trao đổi-phân
phối- tiêu dùng.
- Là hình thức kinh tế luôn thích nghi với đặc điểm của sản xuất nông
nghiệp, đặc biệt là đất đai, lao động và đối tượng sản xuất của nông nghiệp
là sinh vật sống.
5
- Là một tế bào của xã hội phổ biến mang tính chất đặc thù với điều
kiện tự nhiên- kinh tế của mỗi nước và mỗi khu vực trên thế giới. Trình độ
phát triển của nó từ thấp đến cao.
- Kinh tế hộ nông dân tuy là đơn vị kinh tế độc lập, nhưng không đối
lập với kinh tế hợp tác và kinh tế nhà nước.
2.3. Thực trạng kinh tế nông hộ ở Việt Nam
2.3.1. Kinh tế hộ nông dân Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử.
- Trong thời kỳ Pháp thuộc, tuyệt đại bộ phận kinh tế hộ nông dân sản
xuất còn lạc hậu, thuần nông, tự nhiên, tự cấp tự túc. Đa phần nông dân làm
ruộng của địa chủ và đi làm thuê. Một bộ phận rất ít hộ nông dân sản xuất
hàng hóa theo hướng cổ truyền với kinh nghiệm và kỹ thuật thô sơ.
- Trong thời kỳ kháng chiến chông Pháp, về cơ bản kinh tế hộ nông
dân vẫn như trước. Hơn nữa, lại còn bị chiến tranh tàn phá. Trong những

truyền thống. Cơ sở vật chất của các hộ nghèo nàn, máy móc thiết bị cũ,
trình độ công nghệ lạc hậu, sản xuất thủ công là phổ biến. Việc tham gia của
các hộ nông dân vào thị trường cũng rất hạn chế.
- Ba là: thiếu vốn sản xuất kinh doanh phổ biến và kéo dài. Huy động
và sử dụng hiệu quả nhiều nguồn lực cho phát triển sản xuất nông nghiệp,
kinh tế nông thôn. Trước hết phải kể đến là vốn, đất đai, tính tự chủ, sáng
tạo và mở mang nghành nghề. Cùng với việc nguồn vốn nội bộ hạn chế, hộ
nông dân cũng rất khó tiếp cận các nguồn vốn từ bên ngoài. Hộ thường bị
thiếu thông tin về các nguồn tài chính, tín dụng, không hiểu rõ qui trình, thủ
tục để huy động nguồn vốn từ bên ngoài. Ngoài ra, hộ chưa tạo được uy tín
cao đối với các tổ chức tín dụng nên việc vay vốn thường gặp nhiều trở ngại.
7
- Bốn là, năng lực quản lý kinh doanh đại bộ phận chủ hộ nông dân
chưa quen với cơ chế thị trường.
- Cơ cấu sản xuất chuyển biến chậm, nhiều nơi chuyển biến không
đáng kể.
- Cơ cấu thu nhập chưa tiến bộ.
- Cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội còn bất cập nhiều mặt, rõ nhất là
đường, điện, đồng ruộng, thủy lợi.
- Dịch vụ hỗ trợ cho nông nghiệp và nông thôn chưa vững chắc, yếu
kém nhất là dịch vụ vật tư, vốn, tiêu thụ, chế biến sản phẩm, thông tin kinh
tế.
- Nhiều vấn đề xã hội rất bức xúc luôn tác động đến người nông dân,
nông nghiệp, nông thôn như: mặt trái của cơ chế thị trường, phân hóa giàu
nghèo ngày càng rõ, tệ nạn xã hội gia tăng, tỷ lệ sinh đẻ còn cao, đối tượng
chính sách rất lớn, tình trạng đới sống lạc hậu ở vùng sâu, vùng cao,hiện còn
trên 40% hộ nghèo và 4-5% nghèo đói.
2.4 Thuận lợi và khó khăn trong kinh tế hộ.
2.4.1. Thuận lợi
Về nguồn lao động:

lên sản xuất hàng hóa phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà
nước theo định hướng XHCN. Để phát triển kinh tế hộ nông dân cùng với
đổi mới sự hợp tác kinh tế và hướng tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì
phải làm sao để đưa kinh tế tiểu nông ( kinh tế hộ nông dân Việt Nam hiện
nay ) lên hình thức phát triển hơn , có hiệu quả hơn. Đó là nông trại gia đình
9
quy mô nhỏ. Đây là hình thức phổ biến và thích hợp nhất trong sản xuất
nông nghiệp trên thế giới ngày nay. Ngoài ra, tập trung nâng cao năng lực
nội tại của chính kinh tế hộ nông dân kết hợp với sự đầu tư hỗ trợ của Nhà
nước. Tự nỗ lực nâng cao năng lực và khẳng định vai trò tự chủ của mình là
rất cơ bản. Mặt khác, sự đầu tư hỗ trợ của Nhà nước là rất quan trọng.
* Vậy các giải pháp được đưa ra để phát triển kinh tế hộ nông
dân:
Về đất đai:
Cần thực hiện chính sách dồn điền, dồn thửa trên cơ sở xây dựng tiêu
chí phân loại đất đai, hệ số quy đổi Tiến hành giao quyền sử dụng đất nông,
lâm nghiệp để các hộ gia đình chủ động đầu tư sản xuất, thực hiện chính
sách sang, nhượng, cho thuê quyền sử dụng đất để có cơ hội tích tụ ruộng
đất. Hạn mức đất nông, lâm nghiệp giao cho hộ gia đình không nên quy định
theo vùng, theo tỉnh mà theo quỹ đất của mỗi địa phương cụ thể. Không nên
phân loại giao quyền sử dụng đất cho hộ gia đình dưới dạng đất nông
nghiệp, đất lâm nghiệp riêng, vì trong thực tế quá trình chuyển đổi cơ cấu
kinh tế sẽ dẫn đến chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Thời gian giao đất ổn
định sản xuất lâu dài nên thống nhất cả đất cây lâu năm và nuôi trồng thủy
sản là 50 năm. Có chính sách khuyến khích hộ gia đình có vốn, có điều kiện
sản xuất không nhất thiết phải là người địa phương nhận thuê, sang nhượng
quyền sử dụng đất để phát trển sản xuất nông – lâm – thủy sản.
Về vốn và hợp tác sản xuất:
- Nhà nước cần cân đối các nguồn vốn đầu tư thích đáng cho nông
nghiệp. So với sự đóng góp của kinh tế nông nghiệp đối với nền kinh tế quốc

Hiện nay đất nước ta đang bước vào quá trình CNH-HĐH song tỉ
trọng cơ cấu nghành nông nghiệp vẫn rất lớn. Vì vậy phát triển kinh tế nông
hộ vẫn được coi là một chính sách quan trọng của nhà nước. Như vậy, để
cho sản xuất trong kinh tế hộ phát triển nhanh hơn về số lượng cũng như
nâng cao quy mô sản xuất, năng suất lao động, hiệu quả sản xuất ngày càng
tốt, thì bản thân các địa phương nhất quyết phải phát huy tối đa nỗ lực sẵn
có, phát huy các thế mạnh của địa phương. Hiện nay, tình hình phát triển
nông hộ đang ở bước đầu, nhiều dự án đã có quyết định giao tỉnh để trồng
cây lâu năm, nuôi trồng thủy sản đang trong giai đoạn tiền khả thi, nếu tổ
chức tốt và có chính sách hỗ trợ phát triển cả về vốn, kỹ thuật, chế biến, tiêu
thụ sản phẩm thì kinh tế nông hộ sẽ phát triển mạnh hơn nữa.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài giảng kinh tế hộ nông dân 1996
2. Bài giảng kinh tế hộ nông dân 2000
3. Dựa vào mục 2.3 chương II - giáo trình kinh tế nông hộ năm 2008
4. tailieu.vn
5. tiasang.com.vn
6.diendannghiencuu.com
12