1
I HC QUI
I HC KHOA H
__________________

TRẦN VĨNH TIẾN
CHÍNH SÁCH CỦA MỸ ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH
HIỆN THỰC HÓA CỘNG ĐỒNG ASEAN
NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ 21
LUC S
Quan h quc t
Hà Nội – 2015
3 Trang + 2
MỤC LỤC
1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
3
MỞ ĐẦU
7
CHƢƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỘNG ĐỒNG ASEAN
12
1.1 Một số vấn đề lý luận về hợp tác, liên kết khu vực
12
1.2 Thực tiễn về tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN
19
1.2.1 Ma Cng ASEAN
19
1.2.2 Ni dung ca Cng ASEAN

3.1.1 Phn 
81
3.1.2 Phn a ASEAN trong mt s nh c th

85
3.2 Gợi ý cách thức tham gia Cộng đồng ASEAN của Việt Nam và
giải pháp trong quan hệ với Mỹ
88
4

3.2.1 Mng tham gia Cng ASEAN ca Vit
Nam
88
3.2.2 Kin ngh mt s bi th Vit Nam ng
Cng ASEAN
90
3.2.3 Gt s a Vit Nam ng quan h
hi M t nh hin thng ASEAN
94
KẾT LUẬN
97
TÀI LIỆU THAM KHẢO
101 5

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

ASEAN Development Vision to Advance National Cooperation and
Economic Integration
Tầm nhìn Phát triển ASEAN nhằm thúc đẩy hợp tác quốc gia và hội
nhập kinh tế
AEC
ASEAN Economic Community
Cộng đồng Kinh tế ASEAN
AEM
ASEAN Economic Ministers
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN
AFAS
ASEAN Framework Agreement on Services
Hiệp định khung ASEAN về dịch vụ
AFEED
ASEAN Framework for Equitable Economic Development
Khuôn khổ ASEAN về Phát triển kinh tế đồng đều
AFTA
ASEAN Free Trade Area
Khu vực mậu dịch tự do ASEAN
AHA
Asean Coordinating Centre For Humanitarian Assistance
Trung tâm điều phối ASEAN về hỗ trợ nhân đạo
AHRD
ASEAN Human Rights Declaration
Tuyên bố Nhân quyền ASEAN
AICHR
ASEAN Intergovernmental Commission on Human Rights
Ủy ban liên chính phủ ASEAN về Nhân quyền
6


ARF Security Outlook
Báo cáo Tầm nhìn An ninh ARF
ASOEN
ASEAN Senior Officials on Environment
Hội nghị Các quan chức Cao câp ASEAN về Môi trường
ASW
ASEAN Single Window
Cơ chế một cửa ASEAN
ATIGA
ASEAN Trade In Goods Agreement
Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN
AYVP
ASEAN Youth Volunteer Programme
Chương trình Thanh niên tình nguyện
CBRN
Chemical, biological, radiological and nuclear
Hóa học, sinh học, phóng xạ và hạt nhân
CEPT
Agreement on the Common Effective Preferential Tariff
Hiệp định chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung
COC
Code of Conduct in the South China Sea
Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông
COST
Committee on Science and Technology
Ủy ban Khoa học và Công nghệ
DiREx
ASEAN Regional Forum Disaster Relief Exercise
Diễn tập giảm nhẹ thiên tai ARF
DMRS

Nhóm làm việc cấp chuyên gia về phòng chống khủng bố
FDI
Foreign Direct Investment
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
FLM
Friends of the Lower Mekong
Hội nghị Hạ nguồn Mê công và những người bạn
GDP
Gross Domestic Product
Tổng sản phẩm quốc nội
GNP
Gross National Product
Tổng sản phẩm quốc dân
HYSY 981
Haiyang Shiyou 981
Dàn khoan dầu Hải Dương Thạch Du 981
IAI
Initiative on ASEAN Integration
Sáng kiến liên kết ASEAN
ICS
Incident Command System
Hệ thống Chỉ huy tình huống
ICT
Information and communications technology
Công nghệ thông tin
INSPIRE
US-ASEAN Innovation in Science through Partners in Regional
Engagement
Sáng kiến Sáng tạo khoa học ASEAN-Mỹ thông qua Quan hệ đối tác
hợp tác khu vực

Rapid Disaster Response
Hiệp định Phản ứng nhanh
ROO
Rules of Origin
Nguồn gốc xuất xứ
SEANWFZ
Southeast Asia Nuclear-Weapons-Free-Zone Treaty
Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không Vũ khí hạt nhân
SEAYLP
Southeast Asia Youth Leadership Program
Chương trình giao lưu lãnh đạo Thanh niên Đông Nam Á
SOM
Senior Officials Meeting
Hội nghị quan chức cao cấp
SOMTC
Senior Officials Meeting on Transnational Crimes
Hội nghị quan chức cao cấp về Tội phạm xuyên quốc gia
TAC
Treaty of Amity and Cooperation
Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác
TIFA
Trade and Investment Framework Arrangement
Hiệp định khung ASEAN-Mỹ về Thương mại và Đầu tư
TPP
Trans-Pacific Partnership
Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương
UNCLOS
United Nations Convention on the Law of the Sea
hp quc v Lut Bin
USAID

k khu vc. ASEAN cng to dc quan h y vi tt
c c c ln khu vc  gii, c  th 
quan tr hc t. ASEAN hi
c hin th ra theo n quan trng c
SEAN, L ng Cng ASEAN, K hoch Tng th
v Kt n
i cnh khu vu bin chuyn quan tr
a chic  i nhic ln bao quanh khu v, Trung
Quc, Nga, M, Nht BTrung Quc vi m
 ng quu th giy mi n lc nhm
ng ti vic tng thun li c v i ni ngo 
n kinh t i. Chic ca Trung Qu g
quan h vi M  n kinh ts u hon thit,
 m m rng ng, cnh tranh vi My dn
M ra khi nhng khu vc M ng truyn thng, nh
10

Sau khng hong kinh t 2008-2009, Trung Qun M 
l i M.
Thứ hai, khu v
vu l khu v n th ba ca
Mi hai chii 206,9 t t khu ca M sang khu v
ti gn 92,3 t 
1
. Vi H
yu ch   n ca M
c quan trng trong cuc chin chng khng bt gia
 
hi huyt m chic, t c tranh chp quyt
lit lng vi tt c c ln, nh, Trung Quc, Nga, phn

-  c tin c
ng Cng
-       ng ca M v v   ng C ng
n tng tr ct cng
mn ch, v i v
dng cng ASEAN
-     m, phn ng ca ASEAN v    c tin
quan h vi M t s khia cnh c th v tin th
Cng ASEAN
-  xut mt s gp ca Vi
C trong quan h vi M.
4. Tình hình nghiên cứu đề tài trong và ngoài nƣớc:
t nhiu v n ca
c tri k n mt
s u t
- Vii Vic hi
cu cp B v  n vng ca Ci
vi Vit Nam (bo v        Hip h n C ng:
Nhng v ni bn Vit Nam (bo v  ng
12

nn ca Hin thn Vi
t s  
- Mt s     ASEAN, B Ngo   u chin
c, Hc vin Ngoi giao vc hi
din v ASEAN vi mt s t v nh c th
ca ASEAN: Trin vn ca ASEAN trong hai thu th k 
c ca Vit Nam (12/2008)   u cp B; Cng
An ninh ASEAN: Thc tr  n vng     u cp V (2008);
  u cp B; 

Na M, ng
a M i vi n lng C
c.
- Phn a Vit Nam.
Nn ng ci v
a M, t i m cca Vit Namtrong quan h
hvi M tham gia ng Cng ASEAN.
- Kt lui nh 
 nh kt lun v a M i vi Cng ASEAN. 14

CHƢƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA
CỘNG ĐỒNG ASEAN

1.1. Một số vấn đề lý luận về hợp tác, liên kết khu vực
Ht khu v m quan trng ca h thng
quc t i. Ph tn quan h quc t
t, hi nhp khu vt v ht
khu vc.
1.1.1 Chủ nghĩa Hiện thực
Vt trong nht quan h quc t i nht, ch 
hin thc ng rt li vu v c
vc bit t sau Th chim chung ca ch n th
 th a quan h quc tm theo
i ln tc, h thng
quc t i quu theo
i nh     m bo an ninh c     ng
quyn l thc h

     i k Chin tranh l    ng ca Ch
n thc biu ca Michael Leifer v s can d ca
M n th hai (1965-ng
m ca ch n thc v h thng quc t  gi
quc gia trong khu vu chng quyn li do s
can d cc ln vc.
1.1.2. Chủ nghĩa Tự do
Ch  do trong quan h quc t 
h thng lc quan trit hc trong thi k   
 th k  ng ca Wilson trong th k XX. Xu
ng Hy Lp v bn ch 
lut l  u ch thm ca Montesquieu (1689-
1755) cho rng chit sn phi, ch ng bt ngun bn cht c
16

hu cn ca ch n thc). Immanuel Kant (1724-
1804) cho r quc t  c khc phc bng mt s
ng tp th nh i. 
s cho s a thuy
n kinh t m t vnh
 ng ca Woodrow Wilson, vi nim tin v kh  a
chip th luc t
t ti quan trng cho s n ca ch  do trong th k XX.
m ca ch   th quan trng
nht ca quan h quc t th m
 ch chc quc t  ch  
do nhn m tha th ch trong vic cung c
tin, gin to thun li cho ha
  c bi          a ch
   n h

gia, vi nh n sc gn linh lch s ca h
ra quyng trong h thng quc t.
Ch nn t cp nhin c thi cho rng
h thng quc t  ca h thng sn
phi. Alexander Wendt, mi diu c
cho r tr c gia tc mt h thng
  n sc, ch i kh 
 cu ca ch n tha, bn sc ca
 th  tc h
 gin th
tr gich vi nhau.
c t, ch kin tm c th v c
khu v li cho rc h ng trong
mi quan h gi th kin to ng h vi ng
n nhy s  n mc chung,
18

t o bn s thy
c gia.
Nhu ga Amitav Acharya v ch c  
 ng kin to
v c    - 
cnh kin ti, ng bi h thng thi
ng kh  a ch    i vi vic t i trong h
thng. C th n hn, ch u kin cho ving
n mc ng x c bi
ng qung ti
th  i vng quyn lc. Theo Acharya, vi
i mt th ch  c
 ng quyn lc  khu v tr

cht m c lng v i nhp khu
vc; s a ci nhp khu vc
c). m khu v
 th chc
, kinh t 
 th ch p v  trong khu
vc th n s
ch ra quy.
 m khu vc m  tin
i nhp khu vc   gii s u gim bt s 
lch ca nht l
din bin ti c c th  mt
i chiu nhng din bii nhng kinh nghim c
. Breslin cho r a ti i nhp c  
 a khu v  ng kinh nghim ca nhng khu vc
c li nhp khu vc  t
trong nhng tr ngi li vi s  t hi
20

nhp khu vc. Breslin lp lun rc quy kt ch c  
 lng locn cho rng
tin trin v t chc khu vc nhnh ph i tin
 ch y Eu.
Trong mi quan h gia ch c vch 
vc mi n  mc   u chnh  c bi
ti  kinh t- 
 biu hin tp trung ca cnh tranh quyn lc kinh t- trong nn
kinh t u, trong bi ci
b khu vc. Ch c mi c: ch 
khu vc cng vi nhng chin t do mch c

     -regionalism), ch    c (inter-
regionalism/transregionalism), ch c ni b (intra-

1.2. Khái quát về Cộng đồng ASEAN
1.2.1. Mục tiêu của Cộng đồng ASEAN
c ch o ca C cp ch yu
n T n
 th ca tng tr ct C-an
ninh, Kinh t -X hong
 hoch tng th 
 ng 3 tr cn quan trng c cn thit
 y mnh n lc hin thc th
2015.
Trn, t 
ng c thn cng c n c nhng
mn t cho s n v c trong
khu vc vt Cng.
Nhng mc khnh ngay tu 1 ca Hi
nh 
22

ng ty mnh h, an ninh, kinh t 
- i; m bo rc sng
 ging  
hp; xdng mt th  sn xut duy nht vi s nh, thng,
kh t kinh t cao, to thun l;
gim   p kho n trong ASEAN; t ,
y qun tr to v n t do
n; i u hiu vi tt c i ti phc gia
i; tn bn vng; n

cp cao ASEAN ln th 9 (Bali, Indonesiaa L
  ng C ng (2009-2015) ti Hi ngh Cp cao ASEAN ln th 14
t c u
 cn n th hay mng ASEAN s 
mng Cc nhn trong tt c
 n c  i ngh ASEAN. Bi vn mt n   ng
m qua mt s  yu v
mt C ct cng d 
ng Cng v n thc
 
Cng ASEAN s c c 3 tr ct Cng
-An ninh ASEAN, Cng Kinh t -
h
- Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN (APSC) nhng
 a ASEAN t bm an ninh khu vc.
H APSC bao gm hc kin to mt nn 
khu vc, c phi truyn thi phc gia,
khng b, n c ng
ASEAN v m t t ch
tp th chung ci mt s  ch
minh v 
3
 ng ti
  khu vc, hoc mt kh cc

3
VOV Online, BTNG Phạm Bình Minh nói về Cộng đồng ASEAN, />Binh-Minh-noi-ve-Cong-dong-ASEAN/278643.vov
24

n t i ngo 

y mn tip theo.

4

5
-Đặc san báo Thế
giới và Việt Nam, tr.21
6

25

  bc hong ca Cn b
a ASEAN v gn kt,
t, phi kt gi ct Cu ph
  nh trong Hi   i Hi    tip tc
khnh s tn ti c trong quan h quc t,
mang mt v th mi trong quan h vt t chc khu vc
quan tri quyt  khu v tham vn,
ng thun, linh ho  kp thi  ny sinh. My,
cn b c th ch t ch theo
c gia kit m linh hot nh
p vi thc tin ca khu vu quan tr y phi v
chu quo s c nhng
i mi ca mt Cng  tt c  c
c h

1.3 Chính sách của Mỹ đối với quá trình hiện thực hóa Cộng đồng ASEAN
1.3.1 Bối cảnh và nguyên nhân
Cc din th gii, bnh v , kinh t
i ca th giu bing. S hi sinh ca Nga, s tri dy mnh m