I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Việt Nam là một nhà nước pháp quyền nên pháp luật có vai trò quan trọng trong
nền kinh tế quốc dân. Pháp luật giúp nhà nước kiểm soát được kinh tế và đảm bảo
thực hiện việc xây dựng và phát triển nhanh, bền vững nền kinh tế thị trường. Pháp
luật là sự phản ánh trình độ phát triển của kinh tế, quy định của nó không được cao
hơn hay thấp hơn trình độ của nền kinh tế đã sinh ra nó.Vai trò của pháp luật thể
hiện qua việc nó góp phần tích cực vào việc tổ chức, quản lý và điều tiết nền kinh
tế.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
Để làm rõ vấn đề trên, trước hết chúng ta sẽ đi qua phần định nghĩa. Pháp luật là
gì? Kinh tế là gì?
1. Định nghĩa.
- Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban
hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo mục tiêu, định
hướng cụ thể.
- Kinh tếlàtổng thể các yếu tố sản xuất, các điều kiện sống của con người, các mỗi
quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Nói đến kinh tế suy cho
cùng là nói đến vấn đề sở hữu và lợi ích.
2. Vai trò của pháp luật đối với nền kinh tế.
Pháp luật là công cụ chuyên chính giai cấp, là phương tiện để nhà nước quản lý nền
kinh tế thị trường,vì sự tồn tại và phát triển của xã hội và đất nước. Vai trò của
pháp luật là hết sức quan trọng,cụ thể vai trò của pháp luật đối với kinh tế hiện nay
được thể hiện như sau:
2.1. Pháp luật tạo ra các khung pháp lý để cho các cơ quan quản lý nhà nước về
kinh tế tiến hành hoạt động quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, quản lý vĩ
mô nền kinh tế.
- Pháp luật là một phương tiện để nhà nước quản lý kinh tế, nhà nước không thể
quản lý được nền kinh tế phức tạp nếu như không dựa vào pháp luật. Điều 26 hiến
pháp năm 1992 được sửa đổi , bổ xung năm 2001 quy định: “nhà nước thống nhất
quản lý nền kinh tế quốc dân bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách…”. Chỉ có pháp
luật với những thuộc tính đặc thù của mình mới có khả năng đảm bảo cho nhà nước

- Nền kinh tế được coi như một hệ thống các quan hệ kinh tế. Khi các quan hệ kinh
tế giữa các chủ thể biểu hiện qua mua, bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường (người
bán cần tiền, người mua cần bán và họ phải gặp nhau trên thị trường) thì nền kinh
tế đó gọi là nền kinh tế thị trường.
2
- Nhược điểm của nền kinh tế thị trường:
+ Kinh tế thị trường chú trọng đến những nhu cầu có khả năng thanh toán, không
chú ý đến những nhu cầu cơ bản của xã hội.
+ Kinh tế thị trường đặt lợi nhuận lên hàng đầu, cái gì có lãi thì làm, ko có lãi thì
thôi nên nó không giải quyết được cái gọi là “hàng hóa công cộng” (đường xá, các
công trình văn hóa, y tế giáo dục,...).
+ Trong nền kinh tế thị trường có sự phân biệt giàu nghèo rõ rệt: giàu ít, nghèo
nhiều, bất công xã hội.
Do tính tự phát vốn có, kinh tế thị trường có thể mang lại suy thoái, khủng
hoảng và xung đột xã hội nên cần có sự can thiệp của nhà nước, và pháp luật là
công cụ hữu hiệu giúp cho nhà nước khắc phục được các nhược điểm đó. Sự can
thiệp của pháp luật sẽ đảm bảo hiệu quả cho sự vận động của thị trường được ổn
định, nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế, bảo đảm định hướng chính trị của sự phát
triển kinh tế, sửa chữa những nhược điểm vốn có của kinh tế thị trường, tạo ra sự
công bằng xã hội và những công cụ quan trọng để điều tiết thị trường ở tầm vĩ mô.
Bằng cách đó nhà nước mới có thể kiềm chế tính tự phát của kinh tế thị trường,
đồng thời kích thích đối với sản xuất thông qua trao đổi hàng hóa dưới hình thức
thương mại.
2.3. Pháp luật là công cụ giúp nhà nước giải quyết có hiệu quả các tranh chấp
kinh tế nảy sinh trong nền kinh tế thị trường.
Pháp luật điều chỉnh các hợp đồng kinh tế, quy định trình tự và thủ tục giải quyết
các tranh chấp kinh tế để bảo vệ lợi ích kinh tế chính đáng của các chủ thể. Nhờ các
quy định đó mà nhà nước có thể tổ chức và quản lý được nền kinh tế, tạo điều kiện
cho nền kinh tế tăng trưởng trong sự ổn định, cân đối và điều tiết theo chiều hướng
mà nó mong muốn.

hiệu quả, các hoạt động kinh tế sẽ trở nên hỗn loạn, không thể kiểm soát.
Đưa ra những biện pháp kiểm tra, giám sát đối với các hoạt động kinh tế của các tổ
chức và cá nhân như chủ thể nào có thẩm quyền kiểm tra, giám sát? kiểm tra giám
sát những hoạt động kinh tế gì? Đối với các tổ chức đơn vị kinh tế nào? Quy định
các biện pháp bảo vệ lợi ích của các chủ thể sản xuất kinh doanh, bảo vệ lợi ích của
người tiêu dùng và lợi ích chung của toàn xã hội. Xử lý những hiện tượng tiêu cực
trong quá trình hoạt động kinh tế của các chủ thể kinh tế. Pháp luật thường xác định
chủ thể có thẩm quyền xử lý và các biện pháp mà họ có thể áp dụng để ngăn ngừa
và trừng phạt những hành vi vi phạm pháp luật, những hoạt động tiêu cực trong các
hoạt động kinh tế.
Đối với các tổ chức, đơn vị kinh tế khi tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh
doanh đều phải dựa trên những quy định của pháp luật. Pháp luật là cơ sở pháp lý
để các chủ thể thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Những quy định pháp
luật về trình tự, thủ tục trong đăng ký kinh doanh, liên quan đến các hoạt động kinh
tế ngày càng trở nên đơn giản, thuận lợi, thông thoáng hơn đã làm cho các hoạt
động đầu tư trong và ngoài nước tăng lên, tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền
bạc của các tổ chức và nhân dân.
4
II.5. Pháp luật giúp cho thành phần kinh tế nhà nước vươn lên hoạt động
hiệu quả hơn để cùng cạnh tranh lành mạnh với các thành phần kinh tế
khác.
Khi nhà nước tuyên bố các thành phần kinh tế bình đẳng, pháp luật cho phép các
doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam đã thu hút được vốn, công nghệ của
nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, kích thích sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt
Nam; việc giao quyền tự chủ cho các đơn vị sản xuất, kinh doanh đã nâng cao tính
năng động sáng tạo, trách nhiệm và hiệu quả trong hoạt động kinh tế của các đơn vị
kinh tế.
Tóm lại, khi pháp luật phản ánh đúng, đầy đủ, kịp thời tình hình kinh tế của đất
nước nó sẽ thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế phát triển.
3. Liên hệ với thực tế ở Việt Nam.