SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT XUÂN THỌ
Mã số:…………………
(Do HĐKH Sở GD - ĐT ghi)
……………………………………
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG YÊU
NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY – HỌC
MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG”
Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Tổ chuyên môn: Sử - Địa – GDCD
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lí giáo dục:
- Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử
- Phương pháp giáo dục:
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm:
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2014 - 2015
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
- Họ và tên: Nguyễn Thành Trung
- Ngày, tháng, năm sinh: 18.08.1987
- Giới tính: Nữ
- Địa chỉ: Ấp Phượng Vỹ - Suối Cao – Xuân lộc – Đồng Nai
- Điện thoại: 0985 064 162
- Email: [email protected]
- Chức vụ: Giáo viên
3. Thực trạng dạy – học bộ môn lịch sử tại trường THPT Xuân Thọ
3.1 Ưu điểm
3.2 Hạn chế
3.3 Điều tra cụ thể
4. Giải pháp thực hiện sáng kiến “một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh trong dạy – học môn lịch sử ở trường phổ thông”
4.1 Những yêu cầu đối với giáo viên và học sinh
4.2 Một số giải pháp thực hiện
5. Những kết quả đạt được sau khi áp dụng đề tài
6. Bài học kinh nghiệm
C. KẾT LUẬN
1. Kết luận
2. Một số kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC……………………………………………………………………………………
26
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
LỜI GIỚI THIỆU
Lịch sử là môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản nhất,
cần thiết về lịch sử xã hội loài người, giúp cho học sinh có được những hiểu biết căn bản
nhất về lịch sử; đồng thời qua những bài học lịch sử, người giáo viên bên cạnh truyền đạt
những kiến thức sử học cho học sinh thì phải giáo dục tư tưởng tình cảm đúng đắn; rèn
luyện cho học sinh các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống…
Cùng với các môn học khác, bộ môn lịch sử trong trường THPT góp phần bồi dưỡng
cho học sinh ý thức, trách nhiệm, tự giác tìm hiểu, khám phá khoa học; giáo dục lòng tự hào
dân tộc, tình yêu thiên nhiên, con người, mà nhất là tình yêu quê hương, đất nước.
Vì vậy, có thể nói với mục đích giáo dục lòng yêu nước sâu sắc cho học sinh thì môn
học lịch sử là một bộ môn không thể thiếu trong các trường THPT. Tuy nhiên, hiện nay việc
giáo dục truyền thống yêu nước, đạo đức, trách nhiệm của một người công dân với đất
1. Lý do chọn đề tài
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói: “Dân tộc ta có một lòng nồng nàn yêu nước, đó là
truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy
lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy
hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước…”. Như vậy, yêu nước
vốn dĩ là một truyền thống quý báu đã có từ rất lâu của dân tộc ta, tuy nhiên, với thực tế
ngày nay, khi đất nước ta được sống trong hoà bình, ấm no không có chiến tranh, không có
xâm lăng có vẻ như truyền thống ấy bị phai mờ dần, nhất là đối với thế hệ trẻ, thế hệ được
sinh ra và lớn lên hoàn toàn trong hoà bình.
Chính vì thế việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ là rất cần thiết nhất là ở
môi trường học đường. Trách nhiệm của người giáo viên vô cùng cao quý và thiêng liêng,
đó không chỉ là dạy chữ, dạy các em các làm bài toán này, bài văn kia mà đó còn là làm sao
để giáo dục các em biết yêu quê hương, yêu đất nước, cũng để từ đó các em nhận thấy được
trách nhiệm của một người công dân đối với xã hội, đối với đất nước như lời bài hát “Khát
vọng tuổi trẻ” của nhạc sĩ Vũ Hoàng “đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta mà hãy hỏi ta đã
làm gì cho Tổ quốc hôm nay”.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh thông qua việc
day – học các bộ môn văn hoá ở trường phổ thông là rất cần thiết, mà nhất là những bộ môn
xã hội như bộ môn Lịch sử. Đối với một người giáo viên môn Lịch sử, qua việc truyền đạt
những kiến thức sử học cần thiết cho học sinh thì việc giáo dục truyền thống yêu nước, khơi
dậy niềm tự hào dân tộc cho học sinh, giúp các em ý thức được trách nhiệm của mình đối
với quê hương, đất nước là rất cần thiết.
Trên cơ sở những luận cứ đó, tôi mạnh dạn đề xuất ý kiến của mình về việc “MỘT
SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH
5 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
TRONG DẠY – HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG”, lấy thực nghiệm
trong chương V: VIỆT NAM TỪ NĂM 1975 ĐẾN NĂM 2000, thuộc phần hai: Lịch sử
Việt Nam từ năm 1919 đến năm 2000 của chương trình lịch sử 12 – cơ bản.
Hy vọng với phần trình bày của tôi cũng góp phần làm phong phú thêm kho tàng kinh
Một khó khăn nữa cho giáo viên khi dạy bộ môn Lịch sử là chương trình quá dài, quá
dàn trải, nhưng với thời gian tiết học ngắn nên chỉ đủ dạy kiến thức Lịch sử cho học sinh mà
6 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
chưa thể tích hợp các chuyên đề giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho các em thông qua việc
học tập bộ môn.
Đa số học sinh chưa có tinh thần học tập, một số em vừa học vừa làm việc riêng, việc
tiếp thu bài chậm nên từ đó học sinh chưa thể xác định nội dung trọng tâm, cơ bản của bài
học, tiếp thu bài một cách máy móc, khó khăn. Điều này làm cho các em một phần lơ là việc
học tập bộ môn, một phần cảm thấy tự ti về năng lực của mình, các em càng cảm thấy chán
nản và không yêu thích môn lịch sử. Từ đó dẫn đến nhiều khó khăn trong việc giáo dục đạo
đức cho các em.
3. Mục đích chọn đề tài
Cũng như các môn học khác, môn học lịch sử có nhiệm vụ và khả năng góp phần vào
việc thể hiện mục tiêu đào tạo của trường phổ thông nói chung. Bộ môn lịch sử không chỉ
cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ sở của khoa học lịch sử, mà còn qua đó giáo dục
về đạo đức, giữ gìn và phát huy truyền thống yêu nước – một truyền thống lâu đời và quý
báu của dân tộc ta. Nên khi dạy – học Lịch sử đòi hỏi người giáo viên bên cạnh truyền đạt
kiến thức lịch sử cho học sinh thì còn một nhiệm vụ rất quan trọng nữa mà giáo viên phải
hoàn thành thật tốt đó là giáo dục cho học sinh về truyền thống yêu nước, về ý thức trách
nhiệm của bản thân đối với Tổ quốc.
Việc giáo viên thông qua bài giảng của mình để giáo dục truyền thống yêu nước, niềm
tự hào dân tộc cho học sinh một cách linh động, hợp lý, không gò bó gượng ép không chỉ
giúp học sinh có một tiết học sử đầy thích thú mà còn giúp các em thêm thích, thêm yêu
mến bộ môn Lịch sử và quan trọng hơn hết là qua đó sẽ giúp các em thêm yêu yêu hương,
đất nước, phát huy niềm tự hào dân tộc, tôn trọng và biết ơn những thế hệ cha ông đi trước
đã hi sinh tất cả để các em có được cuộc sống hoà bình, ấm no như ngày hôm nay; để rồi
qua đó các em thấy được với thế hệ thanh niên các em, các em cần phải làm gì để cống hiến
cho Tổ quốc thân yêu. Điều này sẽ tác động rất lớn đến hành dộng và suy nghĩ của thế hệ trẻ
là học sinh.
Thao giảng, dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm giữa các đồng nghiệp với nhau trong quá
trình giảng dạy môn lịch sử.
Tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học lịch sử nhằm nâng cao khả
năng vận dụng hợp lý đổi mới phương pháp vào quá trình dạy –học bộ môn lịch sử.
Trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên lịch sử lớp 12 và các tư
liệu lịch sử cần thiết cho từng bài học cụ thể.
Sử dụng các câu hỏi điều tra có thể đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của việc đánh giá
khả năng nhận thức về thái độ và tinh thần của học sinh về truyền thống yêu nước, ý thức
trách nhiệm của bản thân đối với Tổ quốc.
8 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận
Môn học nào cũng có đặc điểm riêng của nó. Nói đến học tập lịch sử là cả một quá
trình nhận thức lâu dài từ quá khứ đến hiện tại và chuẩn bị cho tương lai. Vấn đề tồn tại của
lịch sử là sự kiện lịch sử quá nhiều làm cho người học khó nhớ, nhiều khái niệm trừu tượng,
khó hiểu, xa lạ với học sinh và rất dễ dẫn đến tình trạng nhàm chán, từ đó đâm ra lười học
sử, nhát học sử, thậm chí là sợ học sử chứ chưa nói đến việc giáo dục đạo đức, truyền thống
yêu nước cho học sinh thông qua dạy – học môn Lịch sử. Vì vậy, làm thế nào để thông qua
việc dạy – học môn Lịch sử, giáo viên không chỉ giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức sử
học mà còn thông qua đó giúp các em thêm yêu Tổ quốc, hun đúc tinh thần yêu nước và
niềm tự hào dân tộc của bản thân.
Do đó, biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh trong dạy – học môn
Lịch sử ở trường phổ thông là rất cần thiết, người giáo viên cần thiết kế được những bài học
lịch sử có thể tích hợp chuyên đề “giáo dục đạo đức” cho học sinh thông qua bài học tạo
được khả năng tiếp thu kiến thức một cách chủ động, hứng thú ở học sinh, đồng thời giúp
học sinh có thái độ đúng đắn với Tổ quốc, ý thức được trách nhiệm của bản thân với quê
hương, đất nước.
Khi nói về mối quan hệ giữa dạy học Lịch sử với giáo dục truyền thống yêu nước.
Tiến sĩ Vũ Khoan đã chia sẽ: “…Dạy sử bản chất là dạy cho học sinh lòng yêu nước, niềm
ông ta đã để lại cho các em, cũng từ đó các em nhận thức được với thế hệ trẻ, là người chủ
tương lai của đất nước, các em sẽ làm dạy để xứng đáng là người con ưu tú của đất nước.
Từ đây, có thể kết luận rằng việc có những biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh trong dạy – học môn Lịch sử là rất cần thiết và là yếu tố quan trọng đối với
mỗi người giáo viên dạy lịch sử.
3. Thực trạng dạy – học bộ môn lịch sử trường THPT Xuân Thọ
3.1 Ưu điểm
3.1.1 Về phía giáo viên
Cả 4 giáo viên giảng dạy lịch sử đều còn rất trẻ, nhiệt tình và tâm huyết trong việc
truyền đạt kiến thức lịch sử cho học sinh.
Các giáo viên luôn cố gắng tìm tòi và học hỏi kinh nghiệm trong việc đổi mới phương
pháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh trong việc học tập lịch sử.
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cố gắng kết hợp tốt, hợp lý những phương pháp
dạy học mới theo hướng tích cực giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức…
3.1.2 Về phía học sinh
Đa số học sinh chú ý nghe giảng, chịu khó tiếp thu bài mới, cố gắng trả lời những câu
hỏi mà giáo viên đưa ra.
Học sinh tham gia tích cực những tiết thảo luận nhóm, cố gắng nắm vững được những
kiến thức trọng tâm, cơ bản của bài học.
3.2 Hạn chế
3.2.1 Về phía giáo viên
Xét ở một góc độ nào đó, việc thay đổi phương pháp dạy học của giáo viên vẫn chưa
hoàn toàn phát huy được tính tích cực của học sinh.
10 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
Giáo viên chịu áp lực về thành tích môn học từ đó luôn suy nghĩ phải bắt buộc học
sinh học sử, thuộc sử một cách cứng nhắc, giáo khoa, mà chưa tìm ra được nhiều biện pháp,
hướng khắc phục khó khăn của việc dạy – học sử thật sự phát huy được hiệu quả, vì vậy đã
gây nhiều khó khăn trong việc giúp học sinh khắc sâu kiến thức.
Cả 4 giáo viên đều còn rất trẻ nên kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều, nhiều tình huống
SL % SL % SL % SL % SL %
12A1 42 0 0.0 5 11.9 32 76.2 3 7.1 2 4.8
12A2 40 0 0.0 4 10.0 30 75 6 15.0 0 0.0
12A3 45 0 0.0 7 15.5 34 75.6 3 6.7 1 2.2
12A4 39 0 0.0 5 12.8 30 76.9 3 7.7 1 2.6
12A5 39 0 0.0 6 15.4 30 76.9 3 7.7 0 0.0
11 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
4. Giải pháp thực hiện sáng kiến “một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh trong dạy – học môn Lịch sử ở trường phổ thông”.
Để góp phần giúp cho việc dạy – học Lịch sử của giáo viên và học sinh trở nên nhẹ
nhàng, thoải mái và lôi cuốn hơn, đồng thời thông qua việc giảng dạy bộ môn người giáo
viên giáo dục về đạo đức, truyền thống yêu nước, giúp học sinh ý thức được trách nhiệm
của bản thân đối với quê hương, đất nước. Để làm được như vậy, giáo viên cần thiết kế một
cách thuần thục, hợp lý, phù hợp với nội dung mỗi bài học những khâu lên lớp, áp dụng hợp
lý các phương pháp dạy học cho từng mảng nội dung kiến thức khác nhau, ngoài việc vận
dụng kiến thức chuyên môn giáo viên cần phải luôn luôn tự tìm tòi, học hỏi để nâng cao tầm
hiểu biết của mình về các lĩnh vực khác.
4.1 Những yêu cầu đối với giáo viên và học sinh
4.1.1 Đối với giáo viên
Chuẩn bị tất cả đồ dùng dạy học khi lên lớp: giáo án, bản đồ tranh ảnh phục vụ bài dạy
(nếu có), sơ đồ hệ thống kiến thức…
Khi dạy, giáo viên phải kết hợp nhiều phương pháp dạy học phù hợp, thực hiện thuần
thục các khâu lên lớp, đồng thời phải liên hệ thực tế.
Khi đặt câu hỏi phải đi từ dễ đến khó, vì nếu đặt câu hỏi quá khó sẽ làm cho học sinh
căng thẳng. Với câu hỏi khó, giáo viên nên gợi ý cho học sinh trả lời, không nên cho học
sinh suy nghĩ quá lâu làm không khí lớp nặng nề và mất nhiều thời gian.
Nên đặt những câu hỏi liên hệ thực tế, suy nghĩ, cảm nhận hay nhận xét, đánh giá của
học sinh về một nhân vật hay sự kiện lịch sử nào đó.
Trong lúc học sinh suy nghĩ trả lời, giáo viên nên tránh việc hối thúc học sinh, mà cần
phần hai: Lịch sử Việt Nam, Lịch sử 12 – chương trình chuẩn).
Trong phần lịch sử Việt Nam từ 1975 đến 2000, nội dung sách giáo khoa lịch sử lớp
12 (chương trình chuẩn) được chia thành 3 bài gồm: bài 24: Việt Nam trong năm đầu sau
thắng lợi cuộc kháng chiến chóng Mĩ cứu nước; bài 25: Việt Nam xây dựng chủ nghĩa xã
hội và đấu tranh bảo vệ Tổ quốc(1976 - 1986); bài 26: Đất nước trên đường đổi mới đi lên
chủ nghĩa xã hội (1986 -2 000). Theo phân phối chương trình của Bộ giáo dục - đào tạo thì
nội dung của lịch sử Việt Nam từ 1975 -2000 được chia thành 4 tiết dạy, bài 24: 1 tiết; bài
25: 1 tiết; bài 26: 2 tiết.
Căn cứ vào nội dung của lịch sử Việt Nam từ 1975 đến 2000 thì những biểu hiện của
lòng yêu nước được chia thành các tuyến kiến thức sau:
Thứ nhất, những bài xây dựng đất nước trên lĩnh vực kinh tế, sau khi đất nước được
hoàn toàn giải phóng, thì nhiệm vụ khắc phục hậu quả của cuộc chiến tranh, khôi phục kinh
tế được tiến hành gấp rút. Với ý chí, sức mạnh của lòng yêu nước đã đưa nhân dân ta hoàn
thành tốt công cuộc khôi phục kinh tế trước thời hạn. Từ 1986, đất nước ta bước vào công
cộc đổi mới, từng bước đưa đất nước vượt qua khó khăn, đạt nhiều thành tựu quan trọng.
Thứ hai, những bài xây dựng đất nước trên lĩnh vực văn hoá-xã hội.
Thứ ba, những bài về đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ tổ quốc. Nhiệm vụ xây dựng
đất nước luôn đi đôi với bảo vệ tổ quốc, cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam, biên giới phía
Bắc, và vấn đề biển Đông ngày nay.
Ba loại bài trên thể hiện rõ vai trò quyết định, công lao to lớn của quần chúng nhân
dân trong công cuộc xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc
13 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
Thứ tư, những bài về quan hệ, hội nhập quốc tế.
Thứ năm, những bài về về lịch sử địa phương.
4.2.1 Một số biện pháp giáo dục lòng yêu nước trong giờ nội khoá
4.2.1.1 Những bài xây dựng đất nước trên lĩnh vực kinh tế
Đại thắng mùa xuân năm 1975 đã đưa đất nước ta vào kỉ nguyên độc lập, thống nhất,
đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trước mắt phải khắc phục hậu quả 20 năm chiến tranh, ổn
định và khôi phục kinh tế- văn hoá, hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước.
muốn Bắc- Nam sum họp một nhà. Từ đó, giáo viên giáo dục cho học sinh ý thức đoàn kết,
tinh thần trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
1
ĐCS VN, báo cáo chính trị BCH TƯ tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần IV, trang 37-38
2
Nghị quyết của ĐCS VN, lần thứ 24 BCH TUĐ 1975
14 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
Giáo viên cho học sinh quan sát hình Đại hội VI (12/1986)
Sau đó giáo viên đặt câu hỏi: “Vì sao Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI(12/1986 )
của ĐCS VN được xem là đại hội mở đầu công cuộc đổi mới ở nước ta?.” Từ đó giáo viên
khái quát cho học sinh biết được tình hình đất nước ta trước khi đổi mới gặp rất nhiều khó
khăn và thử thách. Để đưa đất nước vượt qua khó khăn, đẩy mạnh sự nghiệp cách mạng xã
hội chủ nghĩa, Đại hội VI đã đề ra đường lối đổi mới. Công cuộc đổi mới đã và đang dành
được nhiều thắng lợi. Thắng lợi đó đã từng bước đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội,
khẳng định đường lối đổi mới là đúng, bước đi công cuộc đổi mới là phù hợp.
Giáo viên sử dụng kết hợp với đoạn tư liệu nói về công cuộc đổi mới “Đại hội lần
thứ VI của Đảng là Đại hội kế thừa và quyết tâm đổi mới, đoàn kết tiến lên của Đảng.
Thành công lớn nhất của Đại hội là đã hoạch định được đường lối đổi mới toàn diện và
triệt để, kết tinh trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân trong bối cảnh sự nghiệp cách mạng gặp
nhiều khó khăn thử thách, đường lối đổi mới của Đại hội VI thể hiện sinh động của sự phát
triển về tư duy lí luận và tinh thần sáng tạo của Đảng, mở đầu cho thời kì đổi mới toàn diện
của Việt Nam”
1
.
Qua đó giáo viên giáo dục cho học sinh tinh thần say mê sáng tạo trong lao động sản
xuất, giáo dục niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, lòng yêu quý đối với chế độ xã hội chủ
nghĩa, yêu nước xã hội chủ nghĩa.
Từ 1986-2000, đất nước ta đạt được những thành tựu quan trọng, khẳng định sự
nghiệp đổi mới là đúng đắn, bước đi của công cuộc đổi mới là cơ bản phù hợp. Trong khi
đồng và đất nước. Giáo dục cho học sinh biết ơn những thành quả trong lao động sản xuất
mà cha ông đã để lại.
4.2.1.2 Những bài xây dựng đất nước trên lĩnh vực văn hoá- xã hội
Được đề cập trong rất nhiều tài liệu, hình ảnh, phim tư liệu, giáo viên có thể khai thác
làm cho bài giảng thêm phong phú, qua đó cũng giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, tinh
thần hăng say trong học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện đạo đức.
Giáo viên thông báo cho học sinh biết những thàng tựu đất nước ta đạt được trên lĩnh
vực văn hoá, khoa hoc, kĩ thuật: “Hoạt động khoa học công nghệ gắn bó hơn với nhu cầu
phát triển kinh tế xã hội, thích nghi dần với cơ chế thị trường. Công tác giáo dục và đào tạo
có bước phát triển mới, tỉ lệ người biết chữ trong nhân dân đã nâng lên đạt mức 90%, tỉ lệ
trẻ em đi học trong độ tuổi phô cập tiểu học và số học sinh phổ thông các cấp học tăng.
Mạng lưới trường phổ thông mở rộng đến các xã, phường, cơ sở vật chất được cải
thiện….”
1
Giáo viên cho học sinh xem những hình ảnh mà đất nước ta đạt được trên lĩnh
vực văn hoá, xã hội.
1
Lê Mậu Hãn (chủ biên) Đại cương lịch sử Việt Nam, tập III, NXB GD, HN, 2003, trang 321
17 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
Tuy nhiên trên con đường đổi mới đất
nước, thành tựu chúng ta đạt được là rất lớn nhưng cũng gặp không ít khó khăn và thách
thức. Giáo viên sử dụng đoạn tư liệu sau: “Nền kinh tế phát triển chưa vững chắc, năng
suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm chưa tốt, giá thành cao, hiệu quả và sức cạnh
tranh thấp. Kinh tế nhà nước chưa được củng cố tương xứng với vai trò chủ đạo. Kinh tế
tập thể chưa mạnh, các hoạt động khoa học và công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp công nghiệp hoá-hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tỉ lệ thất nghiệp ở thành
thị và thiếu việc làm ở nông thôn còn ở mức cao. Mức sống của nhân dân, nhất là nông dân
ở một số vùng còn thấp…”
1
đạo Trung Quốc lúc đó đồng tình ủng hộ. họ còn có những hành động làm tổn hại đến tình
hữu nghị của nhân dân hai nước như: cho quân khiêu khích dọc biên giới, dựng lên sự kiện
“nạn kiều”, cắt viện trợ, rút chuên gia. Nghiêm trọng hơn, sáng 17/2/1979, quân đội Trung
Quốc huy động 32 sư đoàn mở cuộc tiến công dọc biên giới nước ta từ Móng Cái (Quảng
Ninh) đến Phong Thổ (Lai Châu)”
2
Hai đoạn tư liệu trên giáo viên sử dụng để giảng về cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc
(1975-1979), nhằm để giáo dục học sinh tinh thần xả thân vì quê hương đất nước, bồi dưỡng
tình cảm về truyền thống đấu tranh yêu nước của nhân dân ta và suy nghĩ về trách nhiệm
của mình đối với đất nước ngày nay.
Hiện nay vấn đề biển Đông được xem là vấn đề nóng hổi và mang tính thời sự, do vị
trí chiến lược và nguồn tài nguyên dồi dào, đặc biệt là dầu mỏ. Xét về yếu tố lịch sử thì vào
khoảng nửa đầu thế kỉ XIX, chính quyền nhà Nguyễn đã xác lập chủ quyền đối với hai quần
đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tuy nhiên, do vị trí và nguồn tài nguyên ở đây đã khiến các
thế lực ngoại xâm nhòm ngó, đặc biệt là Trung Quốc. Trong cuộc chiến bảo vệ chủ quyền
biển đảo, “ngày 14/3/1988, 64 chiến sĩ Việt Nam đã anh dũng hy sinh trên đảo Gạc Ma
thuộc cụm đảo Sinh Tồn. Các anh ngã xuống đã tô thắm thêm lá cờ của Tổ quốc Việt Nam,
là sự tự hào cùa dân tộc Việt Nam.” [6]
Để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo Tổ quốc, nhà nước chúng ta đã có những
biện pháp tích cực như tuyên truyền vận động nhân dân tham gia tích cực bảo vệ chủ quyền,
vận động quốc tế, đàm phán, thăm viếng hữu nghị, nhằm giải quyết vấn đề biển Đông bằng
con đường hòa bình. Qua đây, giáo viên cũng giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương đất
nước, biến mình trở thành tuyên truyền viên tích cực, giáo dục tinh thần quốc tế chân chính.
4.2.1.4. Những bài về quan hệ, hội nhập quốc tế
Một nội dung cơ bản của lịch sử Việt Nam giai đọan từ 1975 đến 2000 đó chính là vấn
đề quan hệ, hội nhập quốc tế. Ở đây, giáo viên có thể lồng ghép vào việc dạy các phần học
trên lớp nhằm giáo dục lòng yêu nước, tinh thần quốc tế chân chính. Chẳng hạn, khi dạy về
liên hiệp quốc, giáo viên lồng ghép sự kiện Việt Nam gia nhập Liên Hiệp Quốc năm 1977,
1
Theo SGK LS 12 (CTC) trang 206-207
Giáo viên cho học sinh xem một số thành tựu về kinh tế - văn hoá tỉnh Đồng Nai
Trong bài lịch sử địa phương, nội khóa hay ngoại khóa, giáo viên cần hướng dẫn cho
học sinh tìm hiểu, sưu tầm các tài liệu liên quan, từ đó giáo dục học sinh tình yêu quê hương
mình, bảo vệ và phát huy những giá trị, công lao mà cha ông ở Đồng Nai xây dựng, đóng
góp.
4.2.2 Phương pháp giáo dục lòng yêu nước trong giờ ngoại khoá
Vấn đề này có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng dạy học cũng như
việc giáo dục tư tưởng, tình cảm đối với học sinh phổ thông.
“Học đi đôi với hành”, “lý luận gắn với thực tiễn”, trong dạy học lịch sử, cần phải rèn
luyện kĩ năng thực hành bộ môn nhằm khôi phục bức tranh lịch sử để hiểu sâu sắc quá khứ
và thực hành trong cuộc sống.
Công tác công ích xã hội rất phong phú, bao gồm việc phổ biến đường lối, chính sách
của Đảng và nhà nước, sử dụng các kiến thức lịch sử tiến hành sưu tầm các loại tài liệu ở
địa phương, tham gia công việc mùa hè xanh, xây dựng nhà truyền thống, chăm sóc nghĩa
trang liệt sĩ, di tích lịch sử, thăm các gia đình chính sách, có công với cách mạng…Những
công việc này gắn liền với học tập lịch sử, nâng cao giáo dục truyền thống dân tộc, truyền
thống địa phương, tăng thêm lòng yêu nước, yêu quê hương, xác định trách nhiệm đối với
quê hương.
22 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
Giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh hoạt động ngoại khoá của học sinh,
sinh viên
Giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông là một
trong những nhiệm vụ quan trọng ở nước ta hiện nay trong công cuộc xây dựng và bảo vệ
Tổ Quốc. Để những bài dạy của giáo viên được học sinh áp dụng thành công trong thực tiễn
đòi hỏi sự nỗ lực, sáng tạo của giáo viên trong điều kiện cụ thể của mình.
5. Những kết quả đạt được sau khi áp dụng đề tài (sáng kiến kinh nghiệm)
Mặc dù thời gian cho một tiết học lịch sử trên lớp là rất hạn chế nhưng sau khi áp dụng
đề tài này vào thực tiễn giảng dạy của mình, tôi cũng đã đạt được một kết quả khả quan.
Trước hết bản thân tôi nhận thấy rằng đây là những kinh nghiệm rất phù hợp với việc dạy –
12A4 39 6 15.4 28 71.8 5 12.8 0 0 0 0
12A5 39 7 17.9 26 66.7 6 15.4 0 0 0 0
6. Bài học kinh nghiệm
Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này vào bài dạy lịch sử, bản thân tôi đã rút
được một số bài học:
- Thứ nhất, với mỗi tiết dạy, giáo viên cần nêu rõ yêu cầu mục tiêu của bài học lịch
sử, từ đó biết được đâu là kiến thức trọng tâm mà học sinh cần khắc sâu, thông qua nội dung
của đề mục nào có thể áp dụng hợp lý việc tích hợp chuyên đề giáo dục đạo đức, truyền
thống yêu nước cho học sinh để tránh tình trạng dạy không đến nơi đến chốn.
- Thứ hai, tiết học sử có thời lượng rất ngắn (45’) nhưng lượng kiến thức thì tương đối
nhiều, vì vậy giáo viên cần phân bố thời gian hợp lý cho từng đề mục, đề mục nào cần liên
hệ thực tế thì nên trao đổi ngắn gọn, dễ hiểu với học sinh. Tránh tình trạng đòi hỏi quá khắc
khe ở học sinh về thái độ, suy nghĩ, đánh giá của các em đối với một vấn đề, sự kiện Lịch sử
hay áp đặt suy nghĩ của giáo viên cho học sinh.
- Thứ ba, giáo viên cần nghiên cứu kỹ sách giáo khoa, tìm hiểu thêm các thông tin
bên ngoài nhất là về phim, ảnh để tạo không khí sinh động cho một tiết học lịch sử.
- Thứ tư, giáo viên luôn có được những cái mới, những cái hay trong việc truyền ngọn
lửa yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho học sinh, có những bài liên hệ thật gần gũi với thực
tế cuộc sống của các em để các em dễ hình dung, cảm nhận.
- Thứ năm, trong quá trình dạy – học Lịch sử, giáo viên cần phải biết áp dụng hợp lý
đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, như thế có thể phát huy tính tích cực, chủ động của
học sinh trong học tập lịch sử, đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục hiện nay.
- Thứ sáu, giáo viên nên để cho học sinh chủ động, mạnh dạn nêu ý kiến của bản thân
các em đối với một vấn đề hay sự kiện Lịch sử nào đó. Không nên phủ nhận hoàn toàn ý
kiến của các em, như vậy sẽ rất dễ gây tâm lý sợ phát biểu ý kiến cá nhân của học sinh.
24 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Trường THPT Xuân Thọ Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh…
C. KẾT LUẬN
1. Kết luận
Với sáng kiến “Một số biện pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh
Thứ ba, giáo viên khi lên lớp luôn phải chuẩn bị thật tốt bài giảng của mình, nắm vững
kiến thức, luôn biết tìm tòi những thông tin mới, chính xác liên quan đến bài học để truyền
đạt thêm cho học sinh, tạo không khí thoải mái cho các em trong tiết học sử.
25 Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung