B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
TRN TH NGC HU

HOÀN THIN MÔ HÌNH
XP HNG TÍN DNG NI B I VI
KHÁCH HÀNG DOANH NGHIP TI
NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP.H CHÍ MINH – NM 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH TRN TH NGC HU

đã giúp đ tác gi trong vic tip cn các tài liu nghiên cu.

Hc viên Trn Th Ngc Hu
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG BIU
DANH MC BIU , HÌNH V
PHN M U 1
CHNG 1: NHNG VN  C BN V XP HNG TÍN DNG
DOANH NGHIP 4
1.1 Tng quan v xp hng tín dng doanh nghip 4
1.1.1 Khái nim xp hng tín dng doanh nghip 4
1.1.2 i tung ca xp hng tín dng doanh nghip 5
1.1.3 Tm quan trng ca xp hng tín dng doanh nghip 6
1.1.3.1 i vi các doanh nghip đc xp hng 6
1.1.3.2 i vi ngân hàng 6
1.1.3.3 i vi chính ph, th trng tài chính và nn kinh t 7
1.1.4 H thng thang đo xp hng tín dng doanh nghip 7
1.1.5 Các phng pháp xp hng tín dng 9
1.1.5.1 Phng pháp chuyên gia 9
1.1.5.2 Mô hình toán hc 10
1.1.5.3 Phng pháp kt hp 11
1.1.6 Quy trình xp hng tín dng 11
1.2 Mt s mô hình xp hng tín dng trên th gii và ti Vit Nam 12

2.2.6 ánh giá h thng xp hng tín dng doanh nghip ca Maritime Bank
39
2.2.6.1 Nhng kt qu đt đc 39
2.2.6.2 Nhng hn ch tn ti cn khc phc 42
2.2.6.3 Nguyên nhân ca nhng hn ch 43
KT LUN CHNG 2 44
CHNG 3: GII PHÁP,  XUT HOÀN THIN MÔ HÌNH XP HNG
TÍN DNG NI B I VI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIP TI NGÂN
HÀNG TMCP HÀNG HI VIT NAM 45
3.1 Gii pháp hoàn thin h thng xp hng tín dng doanh nghip ti
Maritime Bank 45
3.1.1 i vi Maritime Bank 45
3.1.1.1 T chc và kim tra cht ch công tác xp hng tín dng 45
3.1.1.2 Thu thp, thm đnh và lu tr thông tin đi vi khách hàng doanh
nghip 45
3.1.1.3 Ban hành vn bn quy đnh, hng dn c th công tác chm đim
xp hng Khách hàng và các bin pháp đm bo tính tuân th 45
3.1.1.4 Kim tra đánh giá, cp nht công tác xp hng Khách hàng 46
3.1.1.5 Các bin pháp h tr khác 46
3.1.2 i vi c quan Nhà Nc 49
3.1.2.1 Kin ngh B tài chính hoàn thin chun mc k toán Vit Nam 49
3.1.2.2 Kin ngh Tng cc thng kê v xây dng các ch tiêu tài chính trung
bình ngành 49
3.1.2.3 Kin ngh Ngân hàng Nhà nc nâng cao cht lng thông tin ca
Trung tâm thông tin tín dng (CIC) 50
3.1.2.4 Hng dn ca Ngân hàng Nhà nc v mô hình xp hng tín dng
doanh nghip 51
3.1.2.5 Kin ngh Ngân hàng Nhà nc tng cng thanh tra, giám sát công
tác XHTD doanh nghip trên toàn h thng Ngân hàng thng mi 53
3.1.2.6 Kin ngh chính ph to môi trng cho hot đng xp hng tín dng

TMCP : Thng mi c phn
Vietinbank : Ngân hàng TMCP Công thng Vit Nam
XHTD : Xp hng tín dng
DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 1.1 : Bng so sánh thang đo XHTD ca 3 t chc xp hng ln trên th

gii
Bng 1.2 : Bng so sánh u nhc đim ca ph
ng pháp chuyên gia và mô
hình toán hc
Bng 1.3 : T trng ch tiêu tài chính phân theo quy mô doanh nghi
p ca
Vietinbank
Bng 1.4 : Trng s các ch tiêu tài chính và phi tài chính XHTD doanh nghi
p
ca Vietinbank
Bng 2.1 : K hoch hot đng kinh doanh 2014
Bng 2.2 : Phân hng ti Maritime Bank
Bng 3.1 : Thang đim và trng s các ch tiêu ch
m đim xp hng doanh
nghip theo quyt đnh 57/2002/Q-NHNN
Bng 3.2 : H thng ký hiu xp hng doanh nghip theo quyt đnh 57/2002/Q-
NHNN
Bng 3.3 : Tng quan b tài chính ca EY
Bng 3.4 Phân hng các ch tiêu phi tài chính


doanh nghip ti Ngân hàng TMCP Hàng hi Vit Nam” làm lun vn nghiên
cu.
2. Mc tiêu nghiên cu
Tìm hiu tng quan v XHTD DN, cng nh mt s h thng XHTD trên
th gii và ti Vit Nam.
Gii thiu tng quan, tìm hiu và phân tích u nhc đim, kt qu đt
đc và nhng hn ch còn tn ti trong mô hình XHTD ca Maritime Bank.
2

Khuyn ngh mt s gii pháp và đ xut ng dng mô hình Logistic đ
hoàn thin mô hình XHTD đi vi Khách hàng doanh nghip ti Maritime Bank.
3. Phm vi và đi tng nghiên cu
Trong khuôn kh ca đ tài, phm v nghiên cu là nhóm Khách hàng
doanh nghip (đc bit chn nhóm Khách hàng đin hình là nhóm ngành vn ti
bin) ti Ngân hàng Thng mi c phn Hàng hi Vit Nam trong 5 nm (2009 –
2013).
i tng nghiên cu là h thng xp hng tín dng doanh nghip ca mt
s Ngân hàng thng mi, các t chc xp hng nói chung và Maritime Bank nói
riêng.
4. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp phân tích s liu đnh tính đ làm rõ thc
trng h thng xp hng tín dng ni b hin nay và bng cách s dng phng
pháp so sánh vi các tiêu chun đánh giá ph bin trên th trng xp hng tín
dng quc t và trong nc, qua đó, nghiên cu đ đa tra nhn đnh, đ xut gii
pháp hoàn thin mô hình xp hng tín dng cho Maritime Bank.
Lun vn s dng kt hp phng pháp nghiên cu đnh tính và đnh
lng. Phng pháp đnh tính bao gm kho sát, nghiên cu, thng kê, mô t các
nghiên cu ca các chuyên gia, phng pháp đnh lng nghiên cu thc nghim
thông qua các bin và s dng phng pháp chn mu ngu nhiên đ xây dng b
d liu đu vào cho mô hình Logistic.

th gii. Không ch có Moody’s, trên th gii đã ra đi nhiu t chc xp hng ni
ting khác nh Standard & Poor, Fitch’s…cho đn nm 1960 thì xp hng tín nhim
đa tr thành mt hot đng ph bin  các nc phát trin.
Theo đó, Moody’s đnh ngha “XHTD là nhng ý kin đánh giá v cht
lng tín dng và kh nng thanh toán n đúng hn ca ch th đi vay trong sut
thi gian tn ti ca khon n da trên nhng phân tích tín dng c bn và biu
hin thông qua h thng ký hiu Aaa đn C”.
Theo Standard & Poor thì “XHTD là nhng ý kin đánh giá v ri ro tín
dng, kh nng và s sn sàng thanh toán các ngha v tài chính mt cách đy đ và
đúng hn ca mt ch th phát hành, nh mt doanh nghip, mt chính ph hoc
mt y ban nhân dân. XHTD cng đ cp đn cht lng tín dng ca mt khon
n riêng l, nh mt trái phiu doanh nghip hoc mt trái phiu ca chính quyn
đa phng, và xác sut tng đi mà khon phát hành đó có th v n”.
Nh vy v đnh ngha, mi t chc tài chính đnh ngha “XHTD” khác
nhau, nhng ni dung ct lõi đu bao hàm ý kin đánh giá cht lng tín dng hay
kh nng tr n gc và lãi vay ca khách hàng khi đn hn trong tng lai da vào
tình hình tài chính ca h trong quá kh và hin ti, tính kh thi ca d án, uy tín
trong quan h tín dng, môi trng kinh doanh. Hay nói cách khác, XHTD khách
hàng cng chính là xp hng mc đ tín nhim ca khách hàng đó.
H thng XHTD ni b là t hp các quy trình phân loi khách hàng theo
5

ngành ngh, quy mô, tính cht s hu, b ch tiêu tài chính và b ch tiêu phi tài
chính đ chm đim khách hàng.
1.1.2 i tung ca xp hng tín dng doanh nghip
H thng XHTD tip cn đn tt c các yu t có liên quan đn ri ro tín
dng, các NHTM không s dng kt qu XHTD nhm th hin giá tr ca ngi đi
vay mà đn thun là đa ra ý kin hin ti da trên các nhân t ri ro, t đó có
chính sách tín dng và gii hn cho vay phù hp.
Xp hng ngi đi vay ch yu d báo nguy c v n theo ba cp đ c bn

so sánh v th cnh tranh ca mình và các doanh nghip khác.
XHTD giúp DN m rng th trng vn trong và ngoài nc và gim bt s
ph thuc vào các khon cp tín dng ca ngân hàng. XHTD là c s đ đánh giá
nng lc ca DN, to s bình đng, cnh tranh hn trong hot đng huy đng vn ca
DN. XHTD cao cng là các yu t giúp các DN duy trì s n đnh ca ngun vn tài
tr cho DN, có nhiu c hi tip cn ngun vn vi lãi sut hoc các điu kin u đãi
t ngân hàng…, ngun vn cng đc chuyn giao đn DN tt đ thúc đy các DN
này tip tc phát trin
1.1.3.2 i vi ngân hàng
XHTD là c s đ đánh giá kh nng tr n ca đi tng có nhu cu cp tín
dng góp phn phc v cho vic ra quyt đnh cp tín dng (Cp hay không cp tín
dng, xác đnh hn mc tín dng, thi hn, mc lãi sut, bin pháp bo đm tin
vay…), t đó xây dng chính sách khách hàng cho tng nhóm khách hàng da trên
kt qu XHTD (bao gm chính sách tín dng, lãi sut, yêu cu v tài sn đm bo,
các loi phí…). ng thi, XHTD cng h tr cho công tác qun lý tín dng, hn
ch, ngn nga ri ro tín dng và làm cn c đ ngân hàng phân loi n, tính toán
trích lp d phòng ri ro vi mc tiêu cui cùng là ti đa hóa li nhun ngân hàng,
nâng cao hiu qu hot đng ca ngân hàng và góp phn bo v s n đnh ca h
thng ngân hàng.
7

1.1.3.3 i vi chính ph, th trng tài chính và nn kinh t
Thông tin XHTD doanh nghip s giúp cho các c quan qun lý nhà nc
đánh giá đc đi tng qun lý ca mình, có c s thông tin đ so sánh theo ngành
kinh t, lnh vc hot đng ca các DN. Là c s giúp các c quan qun lý nhà nc
đa ra nhng gii pháp thích hp nht đ thúc đy s phát trin và hot đng ca các
doanh nghip trong ngành kinh t nói riêng và toàn b nn kinh t nói chung nhm
bo đm mt môi trng kinh t hot đng lành mnh.
Thông tin XHTD doanh nghip s giúp chính ph có th xác đnh đc hiu
nng qun tr, hiu qu kinh doanh ca các doanh nghip nhà nc. Trên c s đó,

M STM
2
LTM STM LTM STM
Cp đ
đu t
3

AAA F1+ AAA A-1+ Aaa P-1
Hoàn
ho
AA+
AA
AA-
F1+
AA+
AA
AA-
A-1+
Aa1
Aa2
Aa3
P-1 Rt cao
A+
A
A-
F1+
F1
F2
A+
A

BB
BB-
B
Ba2
Ba3
NP Thp
B+
B
B-
B
B+
B
B-
B
B1
B2
B3
NP
Khá
thp

1
Dài hn (Long –term)
2
Ngn hn (Short – term)
3
Mô t các đi tng xp hng có kh nng thanh toán tt và cht lng tín dng cao
4
Mô t các đi tng xp hng có th hoàn tr n vay nhng ri ro tín dng gia tng dn khi phi đi mt vi
các điu kin kinh doanh và tài chính bt li. Thut ng “ Cp đ đu t” và “ Cp đ đu c” đc hình

Gn nh
v n
RD/D RD/D SD/D C NP V n
Ngun: Fitch 2013, S&P 2013, Moody’s 2013
1.1.5 Các phng pháp xp hng tín dng
Phn này s thng kê li các phng pháp XHTD đã và đang đc áp dng,
phát trin trên th gii. T đó, ti các ngân hàng vi nhng đc thù và điu kin
riêng có th la chn, phi hp đ áp dng vào thc tin phù hp nht.
1.1.5.1 Phng pháp chuyên gia
Phng pháp chuyên gia là da trên nhng kinh nghim đã đc đúc kt ca
các chuyên gia v mi liên h gia kh nng thanh toán n ca đi tng xp hng
và các nhân t nh hng đn nó. Kinh ngip tích ly có đc t:
- Nhng quan sát và tri nghim thc t mang tính ch quan;
- Phng đoán mi tng quan gia kh nng tr n và các nhân t nh hng;
- Các kin thc kinh t liên quan.
- Không ch nhng nhân t liên quan ti kh nng thanh toán n đc xác đnh
bng kinh nghim, mà mc đ tng quan ca chúng trong toán b đánh giá
cng đc xây dng da trên kinh nghim ch quan. Các chuyên gia s thu
thp thông tin trong các báo cáo ca doanh nghip, thông tin th trng,
thông tin t phng vn và tho lun vi ban qun tr doanh nghip. Sau đó s
dng nhng thông tin này đ đánh giá tình trng ht đng, chính sách và
chin lc qun tr ri ro,… t đó đa ra mc XHTD cui cùng. Kt qu xp
10

hng s phn ánh kh nng thc hin các cam kt hoàn tr n đi vi ngnaa
hàng và có thuc mc đ ri ro trong phm vi mà ngân hàng có th chp
nhn.
1.1.5.2 Mô hình toán hc
Các t chc xp hng hu nh tp trung vào các d liu đnh lng đ đa và
các mô hình toán hc. Thông qua mô hình, t chc xp hng có th đánh giá nng

truyn th.
Không th gii quyt vi s lng ln
11

Phng pháp

u đim Nhc đim
đi tng cn đánh giá hoc phi duy
trì mt h thng chuyên gia, chuyên
viên phân tích chi phí cao.
Mô hình toán
hc
n gin và d dàng
cho ngi s dng khi
mô hình đc ng dng
vào trong tin hc.
Có th loi b khía cnh
ch quan trong kt qu
đnh giá khi vic XHTD
ch da trên c s đnh
lng.
Nu cht lng b d liu thc nghim
không tt có th nh hng ln đn kt
qu xp hng.
Khi áp dng phng pháp này, trong
mt s mô hình phi tha mãn các gi
thuyt đa ra nên đó li chính là nhng
hn ch. Bi nu các gi thuyt ca mô
hình không đc tha mãn thì kt qu
xp hng có th không đáng tin cy.


xp hng nu có
Phân tích thông tin:
- La chn phng pháp thích
hp
- Phân tích đnh tính và hoc
- Phân tích đnh lng
13

Mô hình đim s tín dng phân bit nhiu bin s do Altman (1981) phát
trin đu tiên. Sau đó đc Steele (1984), Morris (1997) và các nhà nghiên cu
khác phát trin thêm. Dng tng quát ca mô hình là Z=c+c
i
r
i
(Trong đó : c là hng
s, r
i
là các t sut tài chính và ch tiêu phi tài chính đc s dng nh nhng bin
s, c
i
là các h s ca mi bin s trong mô hình).
Mô hình đim s d báo nguy c v n ca doanh nghip đc Altman xây
dng áp dng cho doanh nghip c phn thuc ngành sn xut nh sau:
Z = 1,2X
1
+ 1,4X
2
+ 3,3X
3
+ 0,6X

托諾
鐸宅
: Cho bit kh nng chu đng ca doanh nghip đi vi nhng st
gim trong giá tr tài sn.
- X5

=
託宅
鐸代
: Cho bit kh nng to doanh thu ca tài sn. Cn lu ý rng các h
s ln hn 3:1 có th làm sai lch kt qu d báo vì doanh nghip đang s
dng quá ít vn ch s hu trong mi tng quan vi doanh thu đt đc.
i vi doanh nghip cha c phn hóa thuc ngành sn xut thì
Z' = 0,717X
1
+ 0,847X
2
+ 3,107X
3
+ 0,42X
4
+ 0,998X
5
.
 Z’>2,9 là khu vc an toàn;
 1,23 < Z' < 2,9 là khu van toàn; hóa thuc n v23 < Z;
 Z' <1,23 là khu và khu nguy him có nguy c v n cao.
Các bin s X
1
, X

 Z" <1,1 là khu vc nguy him có nguy c v n cao.
Các bin s X
1
, X
2
, X
3
tính nh trên, riêng X
4
nu doanh nghip đã c phn
thì tính theo công thc X
4
=
托諾
鐸宅
; nu doanh nghip cha c phn thì X
4
=
台諾
鐸宅
.
Ch s Z (Hoc Z' và Z") càng cao, thì ngi vay có xác sut v n càng
thp.  tng đc ch s này cn phi nâng cao nng lc qun tr, rà soát đ gim
nhng tài sn không hot đng, tit kim chi phí, xây dng thng hiu. ó chính
là s kt hp gián tip nhiu yu t tài chính và phi tài chính trong mô hình mi to
đc ch s an toàn. Cn lu ý trng hp doanh nghip ghi tng vn ch s hu
đng thi ghi tng n phi thu hoc tng khon đu t dài hnđiu này làm tng ch
s Z nên cn điu chnh s liu bt thng trc khi tính toán các ch tiêu.
1.2.1.2 H thng xp hng tín dng doanh nghip ca Fitch
Cng nh S&P, Fitch cng s dng c phân tích đnh tính và đnh lng đ

Nhng ngành tng trng thp, cnh tranh  mc cao, đòi hi vn ln, có tính chu k hay không n đnh thì ri ro
vn có s ln hn các ngành n đnh vi ít đi th cnh tranh, rào cn gia nhp ngành cao, nhu cu có th d báo d
dàng.
- Môi trng kinh doanh: Fitch kho sát t m nhng ri ro và c hi có th tác đng đn ngành t s thay đi tp
quán tiêu dùng, dân s, khoa hc k thut Ví d, kt cu dân s ngày càng già đi cho thy mt s st gim trong
trin vng ngành bán l và mt s gia tng trin vng ca ngành dch v tài chính.
- V th công ty: mt vài nhân t tác đng đn nng lc cnh tranh ca doanh nghip nh v th ca doanh nghip
trên th trng, s xut hin các sn phm thay th, kh nng mc c vi ngi mua và ngi bán.  duy trì v th
ca các công ty phi da vào s đa dng hóa sn phm, bán hàng tri đu khp các khu vc, đa dng hóa khách
hàng và ngun cung ng, qun lý tt chi phí sn xut
- V nng lc ca ban qun tr: các đánh giá v cht lng qun tr thng mang tính ch quan do đây là mt yu
t đnh tính. Nên ngi ta thng thông qua các ch tiêu tài chính đ làm thc đo nng lc ban qun tr, điu này
s khách quan và d so sánh hn. Fitch cng đánh giá thành tích ca ban qun tr thông qua kh nng to ra s hài
hòa v mi mt trong doanh nghip, duy t hiu qu hot đng kinh doanh và cng c v th công ty trên th
trng.
- V k toán: mc tiêu ca phân tích k toán là nghiên cu chính sách k toán nh nguyên l k toán, phng
pháp đnh giá hàng tn kho, phng pháp khu hao, nhn din thu nhp, cách x l tài sn vô hnh và k toán ngoài
bng. Sau đó điu chnh và tnh bày li báo cáo tài chính ca doanh nghip đ có th so sánh vi các công ty khác,
tránh xy ra tình trng khác bit v chính sách k toán.

Trích đoạn Nguyên nhân ca nh ng hn ch ng d nghi quy Logistic

---