ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN CHO TRẺ
TIẾP XÚC VỚI MÔI TRƯỜNG THIÊN NHIÊN
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Lý do chọn đề tài.
Thiên nhiên không chỉ mang lại cho con người những cái cần thiết để sống
mà còn hấp dẫn chúng ta bởi những vẻ đẹp kỳ diệu. Thiên nhiên cần cho con
người bao nhiêu thì lại càng không thể thiếu được đối với trẻ thơ bấy nhiêu.
Có những cái bình thường tưởng chừng như cây cỏ, dòng sông, con suối,
giọt sương mai long lanh trên cành lá hay tiếng kêu rên rỉ của chú dế mèn ngoài
bờ đê….đều ảnh hưởng đến tình cảm và trí tuệ của các em. Hãy tạo mọi điêù kiện
để cho trẻ đến với thiên nhiên càng nhiều càng tốt, hãy để cho tất cả những âm
thanh, màu sắc, hương vị của thiên nhiên tràn ngập vào các giác quan, để lại
trong tâm trí em nhỏ những ấn tượng tươi mát trong lành. Vì càng nghe, càng
nhìn nhiều màu sắc, âm thanh của thiên nhiên được bao nhiêu, thì cảm giác và tri
giác con người càng trở nên nhạy bén, tinh tế bấy nhiêu và phạm vi xúc cảm biểu
hiện sự phát triển tinh thần của con người càng rộng lớn bấy nhiêu. Tách trẻ em
ra khỏi thiên nhiên là một việc làm không bình thường, trái với quy luật phát
triển của chúng. Đời sống tinh thần của con em chúng ta sẽ phong phú biết
nhường nào nếu trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên kỳ diệu.
Trong thời đại ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của môi trường công
nghiệp hoá - hiện đại hoá, sự bùng nổ về công nghệ thông tin trẻ em đang mất
dần những sân chơi thú vị, những bài đồng dao, những trò chơi dân gian, những
câu chuyện cổ tích Thực tế trong những năm vừa qua giáo viên đã tổ chức cho
trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với môi trường thiên nhiên. Tuy nhiên cũng có rất nhiều
giáo viên chưa linh họat, sáng tạo trong việc tổ chức các họat động, chưa cho trẻ
được thực hành, trải nghiệm với môi trường thiên nhiên, chưa nắm vững kiến
thức, hình thức cũng như tích hợp lồng ghép các phương pháp. Với những lý do
cấp thiết như vậy và mong muốn góp một phần nhỏ vào việc phát triển toàn diện
cho trẻ qua việc tổ chức cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên quanh trẻ, tôi
chọn đề tài " Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên cho trẻ tiếp xúc với môi trường
thiên nhiên” góp phần giáo dục nhân cách toàn diện cho trẻ.

lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù
hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền
tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời”.
Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của ngành giáo dục mầm non đã triển
khai thực hiện chương trình mầm non, chương trình lựa chọn và sắp xếp theo hệ
thống các chủ đề thông qua các hoạt động giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.
Đặc biệt thông qua hoạt động cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên, giáo
viên tổ chức cho trẻ được trải nghiệm, khám phá, nắm bắt và lĩnh hội các kiến
thức và kỹ năng về MT thiên nhiên.
2
Thiên nhiên có tầm quan trọng đối với đời sống và sự phát triển của con
người, con người không thể sống mà tách rời thiên nhiên. Thiên nhiên là nguồn
gốc sinh ra của cải vật chất cho con người.
Môi trường tự nhiên là môi trường giáo dục rất hấp dẫn đối với trẻ. Hình
thành ở
trẻ những biểu tượng về thiên nhiên hôm nay sẽ là cơ sở khoa học cho tương lai
khi trẻ
tiếp thu những tri thức tự nhiên.
Thông qua hoạt động với thiên nhiên sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát,
khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, phát triển trí thông minh, vốn sống, tình
cảm thẩm mỹ, đạo đức.
Thiên nhiên là kho tàng vô tận, làm giàu cho tâm hồn trẻ thơ, như trẻ
không thể tự mình có hiểu biết đúng đắn về thiên nhiên xung quanh dù chỉ là
nhận thức ban đầu. vì vậy người lớn tổ chức để hướng dẫn trẻ tiếp thu những
biểu tượng đúng đắn về môi trường thiên nhiên. Nhờ có giáo dục thiên nhiên mới
trở thành những phương tiện để hình thành nhân cách toàn diện cho trẻ.
2. Cơ sở thực tiễn:
Hiện nay các trường Mầm non trên địa bàn đều rất chú trọng đến việc xây
dựng môi trường thiên nhiên trong và ngoài lớp học để thu hút trẻ. Khi đến
trường ngoài giờ học các cháu rất mong được ra sân để chơi, để được tiếp xúc

trường được chi bộ Đảng tập trung lãnh đạo, nhất trí cao. Công đoàn của trường
đạt công đoàn vững mạnh xuất sắc. Ban Giám hiệu trường đoàn kết, năng động
nhiệt tình trong mọi công tác chỉ đạo nên được giáo viên và phụ huynh tin yêu,
tín nhiệm. Đội ngũ giáo viên tâm huyết, nhiệt tình với nghề nghiệp, đồng sức
đồng lòng vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
3.2. Tình hình về việc tạo môi trường cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên
nhiên.
3.1.Thuận lợi:
- Trường được bố trí một điểm trường, cảnh quan khuôn viên của khu vực
nhà trường rộng rãi thoáng mát, có đồ chơi ngoài trời, có vườn hoa, vườn rau,
vườn thuốc nam, cây xanh, cây cảnh được bố trí hài hòa hợp lý nhằm tạo cảnh
quan môi trường thiên nhiên xanh - sạch - đẹp là một điều kiện thuận lợi cho trẻ
được trải nghiệm với môi trường thiên nhiên.
- Trường được địa phương quan tâm đầu tư dựng xây dựng cơ sơ vật chất.
- Đội ngũ giáo viên trẻ khỏe, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, tự giác cao trong
công việc, có truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, sẵn sàng giúp đỡ nhau
trong mọi lĩnh vực có tinh thần thống nhất cao và kỷ luật trong công tác. ham học
hỏi nâng cao trình độ năng lực chuyên môn, có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn.
Được học tập bồi dưỡng về các chuyên đề do cấp trên chỉ đạo.
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục và đào tạo về chất
lượng chuyên môn.
- Nhà trường luôn tạo điều kiện cho chuyên môn hoạt động tốt, coi công tác
chuyên môn đặt lên nhiệm vụ hàng đầu.
- Nhà trường thường xuyên tổ chức các đợt bồi dưỡng chuyên đề cho cán
bộ, GV.
4
- Các bậc phụ huynh cũng đã quan tâm đến việc học của con em mình nên
cũng có rất nhiều phụ huynh đã cùng phối hợp với giáo viên sưu tầm tranh, ảnh,
các nguyên vật liệu để phục vụ cho chủ đề.
3.2. Khó khăn:

3/7 42,8
- Sưu tầm được nhiều nguyên phế liệu phục vụ cho trẻ
tiếp xúc với môi trường thiên nhiên
2/7 28,5
II. Một số biện pháp trong việc chỉ đạo xây dựng môi trường hoạt động cho
trẻ.
1. Thống nhất về nhận thức:
5
Sau khi dự các lớp bồi dưỡng chuyên đề, tham khảo, nghiên cứu tài liệu tôi
đã tổ chức tập huấn lại cho giáo viên về cách cho trẻ tiếp xúc với môi trường
thiên nhiên, giáo dục trẻ bảo vệ môi trường thiên nhiên. Tôi tổ chức tập huấn
thông qua sinh hoạt chuyên môn và thông qua hội thảo chuyên môn trong nhà
trường. Ngoài ra tôi còn vận động giáo viên sưu tầm tài liệu liên quan đến vấn đề
này để cùng tham khảo, trao đổi, thống nhất cách tổ chức có hiệu quả nhất trên
trẻ để từ đó có kế hoạch chỉ đạo cụ thể, sâu sát.
2. Kế hoạch chỉ đạo cụ thể:
2.1. Chỉ đạo giáo viên tổ chức tốt hoạt động cho trẻ quan sát thiên nhiên.
Để giáo dục trẻ bảo vệ môi trường đạt tới kết quả mong muốn, từ lâu các
nhà giáo dục môi trường đã nỗ lực tìm kiếm các phương pháp hữu hiệu giúp thế
hệ trẻ có cách ứng xử tốt đối với môi trường sống của mình. Những phong trào
như: “Trái đất - ngôi nhà chung của chúng ta”, “Hoà bình xanh; Em làm kế hoạch
nhỏ” đã nhanh chóng lan rộng.
Với trẻ Mầm non các cháu còn rất bé nên việc giáo dục trẻ bảo vệ môi
trường quả là một việc không đơn giản.Trên thực tế chúng ta gặp không ít em
nhỏ tuy được sống giữa thiên nhiên nhưng do thiếu giáo dục nên vẫn nhìn thiên
nhiên bằng con mắt thờ ơ, thậm chí còn có những hành động phá phách. Chính vì
thế giáo dục bảo vệ môi trừơng phải bắt đầu từ việc cho trẻ quan sát môi trường.
Việc cho trẻ quan sát môi trường đã được các giáo viên mầm non thường
xuyên
thực hiện nhưng chưa thực sự đi sâu vào chất lượng của hoạt động quan sát.

khác với tiếng hót trong trẻo của chim sơn ca, tiếng hót lảnh lót của chim chiền
chiện
Những nhận xét tinh vi về thiên nhiên giúp cho các em nhỏ cảm thụ được
nhiều dáng vẻ, cung bậc khác nhau của thiên nhiên, điều đó sẽ làm cho tâm hồn
các em thêm tế nhị, mềm mại, uyển chuyển để dễ dàng tiếp thu những cái hay,
những cái đẹp từ cuộc sống.
2.2. Chỉ đạo giáo viên tuyên truyền cho các bậc phụ huynh về tầm quan trọng
của thiên nhiên đối với cuộc sống của trẻ.
Thiên nhiên thật phong phú và hấp dẫn, đó là nguồn vô tận nuôi dưỡng
tâm hồn trẻ thơ. Nhưng tiếc thay nhiều người lớn trong chúng ta đã không quan
tâm đến điều đó, họ đã thờ ơ với thiên nhiên, mà không thấy tác hại ngấm ngầm
về nhiều mặt (thể chất và tinh thần) của việc sống tách rời thiên nhiên.
Chúng ta rất thương những em bé suốt ngày hầu như bị giam cầm trong
những căn phòng chật chội ( tuy có đủ thức ăn, đồ chơi, vật dụng ) với bốn bức
tường vôi nhợt nhạt, thiếu ánh sáng, thiếu màu sắc Nguy hại hơn nữa còn là
nạn ô nhiễm môi trường ở những thành phố lớn, nơi khu công nghiệp và không
trừ cả những làng quê yên tĩnh tất cả đang bao vây lấy các em nhỏ làm cho các
em không có được niềm hạnh phúc được sống giữa thiên nhiên.
Ở trường mầm non, mỗi lớp học đều có góc tuyên truyền với các bậc phụ
huynh về tất cả các vấn đề liên quan đến trẻ. Đây chính là nơi để các giáo viên có
thể xây dựng mảng tuyên truyền với các bậc phụ huynh về ý nghĩa cũng như tầm
quan trọng của môi trường thiên nhiên đối với cuộc sống của trẻ thơ. Tôi đã
hướng dẫn giáo viên xây dựng các nội dung tuyên truyền như sau:
+ Vào các ngày nghỉ các bậc cha mẹ nên dành thời gian đưa con đi chơi
công viên, hay những nơi có phong cảnh đẹp , các danh lam thắng cảnh của quê
9
hương, di tích lịch sử vì ở đây các em có thể có cơ hội được hoà mình với thiên
nhiên, có cơ hội được xem các loại chim muông cầm thú
+ Những kỳ nghỉ hè, tuỳ điều kiện gia đình có thể cho các em đi biển, lên núi,
về quê, đi píc níc, dã ngoại. Những cuộc đi chơi như vậy sẽ để lại cho các em ấn

của các bậc cha mẹ nhiều hơn
2.3. Chỉ đạo giáo viên tận dụng những không gian nhỏ hẹp để tạo môi trường
thiên nhiên.
Với những trường mầm non không có diện tích rộng rãi, thoáng mát mà
không gian chật hẹp chúng ta vẫn có thể tận dụng những khoảng không gian nhỏ
hẹp để tạo một môi trường thiên nhiên cho trẻ.
* Ví dụ:
- Trồng một chậu hoa nhỏ trên bệ cửa sổ.
- Làm một bể cá trong góc thiên nhiên của lớp.
- Tạo một bồn hoa dài ngay cạnh sân sau của lớp.
- Làm những giỏ hoa treo trước phòng đón và trả trẻ.
- Trồng 2 chậu cây xanh trước cửa lên xuống của lớp
Nếu trường có khoảng vườn nhỏ nên chia diện tích khoảng vườn cho tất
cả các lớp. Mỗi lớp sẽ trồng và chăm sóc một loại hoa, một loại cây riêng của lớp
đó, Khoảng vườn có biển đề tên của các lớp, tên của loài cây, loài hoa của các
lớp để trẻ có thể quan sát so sánh và cảm nhận được sự khác nhau.
2.4. Chỉ đạo giáo viên dạy trẻ làm đồ chơi từ nguyên vật liệu trong thiên nhiên.
Càng gần gũi với thiên nhiên bao nhiêu, trẻ sẽ thấy phấn chấn trong lòng
và nảy sinh khát vọng muốn làm ra cái đẹp cho cuộc sống.
Làm ra cái đẹp từ những vẻ đẹp của thiên nhiên là một việc làm có ý nghĩa
cực kỳ to lớn đối với tuổi thơ. Đó là khởi đầu cho mọi sự sáng tạo.
11
Tôi đã chỉ đạo các giáo viên trong trường tổ chức cho trẻ làm một số đồ
chơi từ các nguyên vật liệu thiên nhiên:
* Làm chong chóng từ lá dừa.
- Nguyên vật liệu gồm có: Lá dừa thẳng, que nứa vót tròn, băng dính và
kéo.
- Hướng dẫn trẻ làm chong chóng theo ý thích.
* Xâu vòng hoa.
- Nguyên vật liệu gồm có: Các loại hoa nhỏ nhiều màu, sợi cỏ dài.

thổi.
* Tết hình người từ cọng rơm.
- Nguyên vật liệu gồm có: Cọng rơm khô, dây cột, que
- Hướng dẫn trẻ tết các sợi rơm thành hình tay, chân, mình, đầu sau đó
ghép lại thành hình người
* Làm hoa từ đất sét.
- Nguyên liệu gồm có: Đất sét, màu bột, keo nước
- Hướng dẫn trẻ nhồi đất sét và nặn hình hoa, để khô và tô màu nước theo ý
thích
* Làm đàn kiến.
- Nguyên vật liệu gồm có: Nhánh cây khô, hạt na, hạt vải, hạt đậu đen, keo
con voi, tấm bìa cứng
- Hướng dẫn trẻ dán cành cây vào tấm bìa, sau đó dán 3 hạt liền kề nhau:
hạt na làm đầu, hạt đậu đen làm ngực, hạt vải làm bụng, dán thêm chân, râu cho
kiến
2.5. Chỉ đạo giáo viên tổ chức cho trẻ chơi trò chơi.
Như chúng ta đã biết trẻ Mầm non học bằng chơi - chơi mà học. Thông
qua các trò chơi trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách nhanh chóng, vui vẻ và hiệu
quả. Nhằm góp phần chỉ đạo các giáo viên thiết kế và tổ chức các trò chơi cho
trẻ. Sau đây là một số trò chơi:
* Trò chơi 1: Ai trồng cây nhanh.
a, Mục đích yêu cầu:
- Trẻ trồng cây vào bồn theo yêu cầu của cô. Hiểu được ý nghĩa của việc trồng
cây.
- Luyện cho trẻ khả năng nhanh nhẹn, hoạt bát.
b, Chuẩn bị:
- Một số cây xanh bằng nhựa, bồn hoa bằng nhựa.
- Đàn ghi âm bài hát: Em yêu cây xanh.
c, Luật chơi:
- Trẻ nào trồng được cây xanh vào bồn cây theo yêu cầu của cô là thắng

c, Cách chơi:
Cô hỏi trẻ về tiếng kêu của một số con vật như mèo, chó, vịt, gà trống
Cho trẻ xướng âm làm tiếng kêu của các con vật theo cao độ của đàn ooc
gan. Ví dụ: Cô đánh đàn: Độ mì sol - trẻ xướng âm: Mẹo mèo meo, cô đánh đàn
Độ mì sol đố - trẻ xướng âm ọ ò o ó vv.
* Trò chơi 4 : Cá vàng bơi tìm mồi.
a, Mục đích yêu cầu:
15
- Trẻ chơi trò chơi hứng thú vui vẻ, biết được thức ăn yêu thích của cá vàng
là bọ gậy.
- Phát triển về vận động cho trẻ.
b, Chuẩn bị:
- Đàn ghi âm bài hát " Cá vàng bơi"
- Trang phục hoá trang cá vàng và bọ gậy.
- Một số vòng thể dục.
c, Luật chơi:
Khi nghe hiệu lệnh" Tìm mồi" mỗi chú cá vàng đều phải tìm được một con
mồi và nhảy vào vòng. Chú cá nào không tìm được mồi thì phải nhảy lò cò.
d, Cách chơi:
Cô giới thiệu với trẻ cách chơi trò chơi: Một số trẻ đóng cá vàng, một số trẻ
đóng bọ gậy, số cá vàng nhiều hơn số bọ gậy. Vòng thể dục được rải đều xung
quanh lớp. Cá vàng và bọ gậy cùng bơi xung quang lớp và hát bài" Cá vàng bơi".
Khi nào nghe hiệu lệnh " Tìm mồi" thì mỗi chú cá vàng đều phải tìm cho mình
một chú bọ gậy và cùng nhảy vào
vòng. Chú cá nào không tìm được mồi, không nhảy vào vòng thì phải nhảy lò cò.
* Trò chơi 5: Tìm đường về nhà.
a, Mục đích yêu cầu.
- Trẻ biết xếp các loại quả, hoa,lá theo yêu cầu của cô.
- Luyện cho trẻ kỹ năng định hướng trong sơ đồ.
b, Chuẩn bị:

dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn nhằm kích thích trẻ hoạt động tích cực và đạt hiệu
quả cao.
* Đối với giáo viên:
- Hiểu rõ hơn về ý nghĩa, mục đích, cách tổ chức cho trẻ tiếp xúc với môi
trường thiên nhiên.
- Biết thiết kế các bài tập mở, tạo cảnh quan môi trường thiên nhiên phong
phú đa dạng.
- Biết phát huy tối đa tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ khi cho trẻ tiếp
xúc với môi trường thiên nhiên.
- Làm tốt công tác tuyên truyền với các bậc phụ huynh, các bậc phụ huynh đã
nhận thức được tầm quan trọng của môi trường thiên nhiên đối với trẻ thơ, tạo
điều kiện cho trẻ được vui chơi nhiều hơn.
- Sưu tầm được nhiều nguyên vật liệu thiên nhiên để làm đồ dùng đồ chơi cho
trẻ.
17
- Tổ chức được nhiều trò chơi hấp dẫn và thu hút được trẻ tích cực tham gia
hoạt động, các lớp tổ chức chơi thi đua cùng nhau tạo không khí phấn khởi, vui
vẻ.
- Kết quả thi làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên : Tổng số
lớp tham gia là 7 lớp,. Trong đó:
+ Loại xuất sắc: 3 lớp. Đạt tỷ lệ: 42,8%
+ Loại tốt : 3 lớp. Đạt tỷ lệ: 42,8%
+ Loại khá: 1 lớp. Đạt tỷ lệ: 14,2%
Sau khi áp dụng các biện pháp trên tôi đã có cuộc khảo sát để đánh giá mức
độ của đội ngũ giáo viên như sau:
Nội dung đánh giá
Trước thực ngiệm Sau thực nghiệm
Số líp: 7
(11 giáo
viên)

liệu thiên nhiên.
18
- Quan tâm và có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường xung quanh trẻ.
*. Đối với các bậc phụ huynh:
Phụ huynh hiểu sâu sắc hơn về giáo dục Mầm non và tầm quan trọng của
bậc học. Biết được sự cần thiết phải chuẩn bị cho trẻ một cách toàn diện, cân đối,
hài hòa khi còn lứa tuổi Mầm non.
Phụ huynh đã thấy tầm quan trọng trong việc tổ chức cho trẻ được tham
gia vào môi trường thiên nhiên vì ở đó trẻ được thể hiện và trải nghiệm, được
hòa mình với thế giới phong phú và đa dạng của thiên nhiên.
Phụ huynh đã phối kết hợp với giáo viên, nhà trường sưu tầm được nhiều
nguyên vật liệu, sản phẩm, tranh ảnh để cho trẻ hoạt động.
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
1. Kết luận .
Tạo môi trường cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên là hoạt động
không thể thiếu được đối với lứa tuổi mầm non, vì trẻ được “ học mà chơi- chơi
mà học”. Qua đó, trẻ được tiếp thu, lĩnh hội tất cả các kiến thức mà giáo viên cần
cung cấp về thế giới thiên nhiên. Trẻ được học và chơi một cách tích cực, sáng
tạo và đạt hiệu quả rất cao trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Cho trẻ tham gia cùng giáo viên khi tiếp xúc với môi trường thiên nhiên là
một hoạt động giúp trẻ phát triển trí tuệ, trong quá trình tham gia cùng giáo viên
trẻ được bồi dưỡng các giác quan vì trẻ luôn phải sử dụng các giác quan của
mình để tìm hiểu, khám phá, sáng tạo những hình ảnh sống động.
Khi nghiên cứu các sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ sẻ phải xác định
những thuộc tính đặc điểm cơ bản của đối tượng đó như hình dạng, cấu trúc, màu
sắc để so sánh, tìm sự giống và khác nhau để tập phân loại, gộp nhóm các sự
vật hiện tượng xung quanh. Qua đó đòi hỏi trẻ phải tích cực quan sát, tìm hiểu
thế giới xung quanh, phải vận động các thao tác trí tuệ như phân tích, tổng hợp,
khái quát hóa, cụ thể hoá.
Việc cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên là một hình thức mang

- Tổ chức cho giáo viên đi tham quan, học tập trường bạn.
Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng trong quá trình chỉ đạo giáo
viên cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên bước đầu thu được nhiều kết quả
tốt.
Rất mong được sự góp ý, bổ sung, đánh giá của hội đồng khoa học và quý
đồng nghiệp để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn./.
20