ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN CHO TRẺ
TIẾP XÚC VỚI MÔI TRƯỜNG THIÊN NHIÊN
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Lý do chọn đề tài.
Thiên nhiên không chỉ mang lại cho con người những cái cần thiết để sống mà còn
hấp dẫn chúng ta bởi những vẻ đẹp kỳ diệu. Thiên nhiên cần cho con người bao nhiêu thì
lại càng không thể thiếu được đối với trẻ thơ bấy nhiêu.
Có những cái bình thường tưởng chừng như cây cỏ, dòng sông, con suối, giọt
sương mai long lanh trên cành lá hay tiếng kêu rên rỉ của chú dế mèn ngoài bờ đê….đều
ảnh hưởng đến tình cảm và trí tuệ của các em. Hãy tạo mọi điêù kiện để cho trẻ đến với
thiên nhiên càng nhiều càng tốt, hãy để cho tất cả những âm thanh, màu sắc, hương vị của
thiên nhiên tràn ngập vào các giác quan, để lại trong tâm trí em nhỏ những ấn tượng tươi
mát trong lành. Vì càng nghe, càng nhìn nhiều màu sắc, âm thanh của thiên nhiên được
bao nhiêu, thì cảm giác và tri giác con người càng trở nên nhạy bén, tinh tế bấy nhiêu và
phạm vi xúc cảm biểu hiện sự phát triển tinh thần của con người càng rộng lớn bấy nhiêu.
Tách trẻ em ra khỏi thiên nhiên là một việc làm không bình thường, trái với quy luật phát
triển của chúng. Đời sống tinh thần của con em chúng ta sẽ phong phú biết nhường nào
nếu trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên kỳ diệu.
Trong thời đại ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của môi trường công nghiệp hoá -
hiện đại hoá, sự bùng nổ về công nghệ thông tin trẻ em đang mất dần những sân chơi
thú vị, những bài đồng dao, những trò chơi dân gian, những câu chuyện cổ tích Thực tế
trong những năm vừa qua giáo viên đã tổ chức cho trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với môi
trường thiên nhiên. Tuy nhiên cũng có rất nhiều giáo viên chưa linh họat, sáng tạo trong
việc tổ chức các họat động, chưa cho trẻ được thực hành, trải nghiệm với môi trường thiên
nhiên, chưa nắm vững kiến thức, hình thức cũng như tích hợp lồng ghép các phương pháp.
Với những lý do cấp thiết như vậy và mong muốn góp một phần nhỏ vào việc phát triển
toàn diện cho trẻ qua việc tổ chức cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên quanh trẻ,
tôi chọn đề tài " Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên
nhiên” góp phần giáo dục nhân cách toàn diện cho trẻ.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:
Mục tiêu của việc chỉ đạo giáo viên cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên

cho việc học tập suốt đời”.
Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của ngành giáo dục mầm non đã triển khai thực
hiện chương trình mầm non, chương trình lựa chọn và sắp xếp theo hệ thống các chủ đề
thông qua các hoạt động giúp trẻ phát triển một cách toàn diện. Đặc biệt thông qua hoạt
động cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên, giáo viên tổ chức cho trẻ được trải
nghiệm, khám phá, nắm bắt và lĩnh hội các kiến thức và kỹ năng về MT thiên nhiên.
Thiên nhiên có tầm quan trọng đối với đời sống và sự phát triển của con người, con
người không thể sống mà tách rời thiên nhiên. Thiên nhiên là nguồn gốc sinh ra của cải
vật chất cho con người.
Môi trường tự nhiên là môi trường giáo dục rất hấp dẫn đối với trẻ. Hình thành ở
trẻ những biểu tượng về thiên nhiên hôm nay sẽ là cơ sở khoa học cho tương lai khi trẻ
tiếp thu những tri thức tự nhiên.
2
Thông qua hoạt động với thiên nhiên sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng
phân tích, so sánh, tổng hợp, phát triển trí thông minh, vốn sống, tình cảm thẩm mỹ, đạo
đức.
Thiên nhiên là kho tàng vô tận, làm giàu cho tâm hồn trẻ thơ, như trẻ không thể tự
mình có hiểu biết đúng đắn về thiên nhiên xung quanh dù chỉ là nhận thức ban đầu. vì vậy
người lớn tổ chức để hướng dẫn trẻ tiếp thu những biểu tượng đúng đắn về môi trường
thiên nhiên. Nhờ có giáo dục thiên nhiên mới trở thành những phương tiện để hình thành
nhân cách toàn diện cho trẻ.
2. Cơ sở thực tiễn:
Hiện nay các trường Mầm non trên địa bàn đều rất chú trọng đến việc xây dựng
môi trường thiên nhiên trong và ngoài lớp học để thu hút trẻ. Khi đến trường ngoài giờ
học các cháu rất mong được ra sân để chơi, để được tiếp xúc với cây cỏ hoa lá, các con vật
đáng yêu ngộ nghĩnh hay là tiếng suối chảy róc rách từ con suối nhân tạo, vườn cổ tích có
nàng Bạch tuyết và bảy chú lùn, chú bé chăn trâu thổi sáo… Tất cả đều mang lại cho trẻ
những niềm say mê, thú vị mà nhiều khi chính người lớn cũng không ngờ tới. Tuy nhiên
để những phong cảnh thiên nhiên đó thật sự mang lại hiệu quả giáo dục trên trẻ thì giáo
viên cần chú trọng đến việc khai thác điều gì? khai thác như thế nào để đạt được mục tiêu

trường rộng rãi thoáng mát, có đồ chơi ngoài trời, có vườn hoa, vườn rau, vườn thuốc nam,
cây xanh, cây cảnh được bố trí hài hòa hợp lý nhằm tạo cảnh quan môi trường thiên nhiên
xanh - sạch - đẹp là một điều kiện thuận lợi cho trẻ được trải nghiệm với môi trường thiên
nhiên.
- Trường được địa phương quan tâm đầu tư dựng xây dựng cơ sơ vật chất.
- Đội ngũ giáo viên trẻ khỏe, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, tự giác cao trong công
việc, có truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong mọi lĩnh
vực có tinh thần thống nhất cao và kỷ luật trong công tác. ham học hỏi nâng cao trình độ
năng lực chuyên môn, có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn. Được học tập bồi dưỡng về các
chuyên đề do cấp trên chỉ đạo.
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục và đào tạo về chất lượng
chuyên môn.
- Nhà trường luôn tạo điều kiện cho chuyên môn hoạt động tốt, coi công tác chuyên
môn đặt lên nhiệm vụ hàng đầu.
- Nhà trường thường xuyên tổ chức các đợt bồi dưỡng chuyên đề cho cán bộ, GV.
- Các bậc phụ huynh cũng đã quan tâm đến việc học của con em mình nên cũng có
rất nhiều phụ huynh đã cùng phối hợp với giáo viên sưu tầm tranh, ảnh, các nguyên vật
liệu để phục vụ cho chủ đề.
3.2. Khó khăn:
- Đội ngũ giáo viên năng lực không đồng đều.
- Tài liệu phục vụ cho việc thực hiện chuyên đề chưa đầy đủ, đặc biệt là chuyên đề trải
nghiệm với môi trường thiên nhiên như sách tuyển chọn các trò chơi thí nghiệm bài tập mở còn
thiếu vì vậy việc nghiên cứu thực hiện còn gặp nhiều khó khăn.
- Là địa bàn cách xa các danh lam thắng cảnh, các di tích lịch sử nên còn hạn chế
nhiều trong việc cho trẻ làm quen và trải nghiệm với môi trường thiên nhiên.
- Việc tổ chức dạy thể nghiệm chuyên đề trải nghiệm với môi trường thiên nhiên
mấy năm gần đây chưa được nhiều.
- Một số giáo viên chưa nắm vững ý nghĩa, yêu cầu, cách thức tổ chức cho trẻ tiếp
xúc với môi trường thiên nhiên.
Để nghiên cứu thành công và nhằm tìm ra những giải pháp chỉ đạo giáo viên cho trẻ tiếp

Để giáo dục trẻ bảo vệ môi trường đạt tới kết quả mong muốn, từ lâu các nhà giáo
dục môi trường đã nỗ lực tìm kiếm các phương pháp hữu hiệu giúp thế hệ trẻ có cách ứng
xử tốt đối với môi trường sống của mình. Những phong trào như: “Trái đất - ngôi nhà
chung của chúng ta”, “Hoà bình xanh; Em làm kế hoạch nhỏ” đã nhanh chóng lan rộng.
Với trẻ Mầm non các cháu còn rất bé nên việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường quả
là một việc không đơn giản.Trên thực tế chúng ta gặp không ít em nhỏ tuy được sống giữa
thiên nhiên nhưng do thiếu giáo dục nên vẫn nhìn thiên nhiên bằng con mắt thờ ơ, thậm
chí còn có những hành động phá phách. Chính vì thế giáo dục bảo vệ môi trừơng phải bắt
đầu từ việc cho trẻ quan sát môi trường.
Việc cho trẻ quan sát môi trường đã được các giáo viên mầm non thường xuyên
thực hiện nhưng chưa thực sự đi sâu vào chất lượng của hoạt động quan sát. Giáo viên chỉ
tổ chức cho trẻ quan sát vẻ bề ngoài của đối tượng chứ chưa đi sâu vào tìm hiểu vẻ đẹp, sự
5
biến đổi của thiên nhiên qua thời gian hay sự tác động của môi trường sống với thiên
nhiên.
Trước hết các giáo viên cần phải hướng dẫn để trẻ biết quan sát thiên nhiên, cảm
nhận vẻ đẹp của thiên nhiên.
* Ví dụ: Quan sát cảnh vật xung quanh với sự biến đổi màu sắc, âm thanh của đất
trời, của các mùa khác nhau trong một năm.
* Ví dụ: Tập cho trẻ nhận xét tinh vi hơn về màu sắc của hoa, lá, cỏ, cây. Chẳng hạn cũng
là màu đỏ nhưng màu đỏ rực rỡ của bông hoa lựu khác với màu đỏ thắm của hoa hồng
nhung và màu đỏ phớt của bông hoa giấy.
6
- Lá bàng lúc mới nhú có màu xanh nõn, lá khi to màu xanh lục, lá già màu vàng, lá
sắp rụng màu đỏ, lá rụng xuống đất có màu nâu.
- Trong vườn trường có rất nhiêu loài hoa khác nhau, hay mỗi cây có một loại lá khác
nhau.
- Cũng là hoa nhưng có loài hoa có hương thơm như hoa hồng, hoa nhài nhưng
cũng có loài hoa không có hương thơm như hoa cây cau cảnh, hoa dừa cạn
- Cũng là hoa nhưng có bông thì mọc thẳng từ dưới đất lên như hoa đồng tiền. Có

nội dung tuyên truyền như sau:
+ Vào các ngày nghỉ các bậc cha mẹ nên dành thời gian đưa con đi chơi công viên,
hay những nơi có phong cảnh đẹp , các danh lam thắng cảnh của quê hương, di tích lịch
sử vì ở đây các em có thể có cơ hội được hoà mình với thiên nhiên, có cơ hội được xem
các loại chim muông cầm thú
+ Những kỳ nghỉ hè, tuỳ điều kiện gia đình có thể cho các em đi biển, lên núi, về quê,
đi píc níc, dã ngoại. Những cuộc đi chơi như vậy sẽ để lại cho các em ấn tượng sâu sắc mà
thêm yêu đất nước và hun đúc lòng tự hào về quê hương mình.
+ Các bậc cha mẹ nên tìm mọi cơ hội để các con được trải nghiệm trong thiên nhiên :
- Tận tay sờ nắn mỗi hòn sỏi, mỗi hạt cát.
- Vục chân xuống bùn.
- Lắng nghe tiếng ếch kêu, tiếng chim hót, tiếng suối reo
- Tận mắt ngắm khi mặt trời mọc, khi mặt trời lặn.
- Tự mình theo dõi hạt đậu nảy mầm, bông hoa hé nở rồi lụi tàn.
- Cảm nhận trận mưa rào rơi ướt hết quần áo
- Chỉ cho trẻ vẻ đẹp của bầu trời, những áng mây có hình thù kỳ lạ, ánh trăng dịu dàng,
vòm trời đầy sao bao la hay cả sắc cầu vồng sau cơn mưa
+ Các bậc cha mẹ nên dành thời gian dạy trẻ đọc những bài thơ, ca dao, đồng dao, câu
9
chuyện về thiên nhiên để làm phong phú đời sống tâm hồn cho trẻ. Giáo viên nên cung
cấp
cho cha mẹ trẻ những bài thơ, ca dao đó nếu bố mẹ trẻ chưa biết hoặc chưa có nhiều
+ Các bậc cha mẹ nên dạy cho trẻ tình yêu thiên nhiên để góp phần hoàn thiện nhân
cách cho trẻ. Những em bé nào biết nâng niu những mầm sống như con gà mới nở, nụ hoa
mới hé, lo lắng cho hàng sậy mới trồng khi nghe tin bão về, xót thương luống cà chua qua
một đêm sương muối thường là những em bé biết yêu thương, thân ái với bạn bè, biết
quan tâm, chăm sóc những em bé hơn, biết giúp đỡ ân cần đối với người già yếu, bệnh tật,
biết lễ phép với người lớn. Trái lại em bé nào có hành vi thô bạo với thiên nhiên như vặt
trụi lá cây trong vườn những em đó thường hay bắt nạt những em bé hơn mình, ăn nói
thô lỗ, vô lễ với người lớn và đặc biệt rất thích những trò ngịch phá gây nguy hiểm cho

* Xâu vòng hoa.
- Nguyên vật liệu gồm có: Các loại hoa nhỏ nhiều màu, sợi cỏ dài.
- Hướng dẫn trẻ xâu vòng hoa theo ý thích.
* Làm thuyền từ mo cau.
- Nguyên vật liệu gồm có: Mo cau khô, keo con voi, kéo
- Hướng dẫn trẻ cắt thuyền và buồm từ mo cau, giáo viên giúp trẻ dán thuyền.
11
* Làm con trâu từ lá mít.
Nguyên vật liệu gồm có: Lá mít hoặc lá ổi, lá bàng( tuỳ vào ý định của trẻ làm con trâu to
hay nhỏ) kéo, dây cột.
- Hướng dẫn trẻ cắt 2 phiến lá làm tai trâu, cuộn tròn lá lấy dây cột lại làm mình
trâu, lấy dây cột cuống lá xâu qua mình trâu.

* Làm chùm nho từ quả cây bằng lăng.
- Nguyên vật liệu gồm có: quả cây bằng lăng khô nhuộm màu tím, keo con voi.
- Hướng dẫn và giúp trẻ làm chùm nho theo ý thích.
* Làm con rùa từ vỏ quả dừa.
- Nguyên vật liệu gồm có: Nửa vỏ quả dừa khô, giấy đề can, hạt na, hạt hồng xiêm,
keo con voi
- Hướng dẫn trẻ cắt dán đề can dán lên vỏ dừa khô làm mai rùa, dán hạt na làm mắt
rùa, dán hạt hồng xiêm làm chân rùa
* Làm tranh từ cát nhuộm màu.
- Nguyên vật liệu gồm có: Hạt cát nhỏ mịn sấy khô và được nhuộm màu. Keo nước,
bìa kroky, bút màu
- Hướng dẫn trẻ phác thảo hình ảnh đơn giản theo ý thích. Phết keo lên mặt bìa và rắc
cát màu lên, để khô trong bóng mát, không phơi ngoài nắng.
* Làm kèn từ lá chuối.
- Nguyên vật liệu gồm có: Lá chuối tươi, dây cột.
- Hướng dẫn trẻ tước lá chuối cuộn lại thành hình cái kèn, lấy dây cột và thổi.
* Tết hình người từ cọng rơm.

nghe hiệu lệnh “ Trồng cây” thì mỗi trẻ phải tìm được cho mình một bồn cây để trồng cây
vào. Ai không trồng được cây thì phải nhảy lò cò. Khi trẻ đã quen với trò chơi cô có thể
đưa ra yêu cầu khó hơn là khi nghe hiệu lệnh trồng cây gì thì trẻ mới tìm cây đó để trồng
vào bồn cây.
* Trò chơi 2: Bé chọn hoa đúng.
a, Mục đích yêu cầu:
- Trẻ biết phân biệt các loài hoa khác nhau.
- Luyện cho trẻ khả năng quan sát, ghi nhớ.
b, Chuẩn bị:
13
- Một tấm bìa có vẽ các hình hoa in rỗng khác nhau, có những bông hoa giống nhau
nhưng có số lượng cánh khác nhau.
- Các bông hoa có hình giống với các bông hoa in rỗng cắt bằng xốp màu.
- Xốp dính 2 mặt
c, Luật chơi:
- Trẻ phải tìm và gắn đúng bông hoa giống như hình bông hoa in rỗng.
d, Cách chơi:
- Cô cho trẻ quan sát các hình hoa in rỗng, nhận xét về độ to, nhỏ, hình dáng cánh
hoa vv. Cho trẻ tìm và gắn các bông hoa vào các hình in rỗng.
* Trò chơi 3: Những con vật ngộ nghĩnh.
a, Mục đích yêu cầu:
- Trẻ phân biệt được tiếng kêu khác nhau của các con vật.
- Luyện khả năng thẩm âm của bộ môn âm nhạc cho trẻ.
b, Chuẩn bị:
- Đàn ooc gan.
c, Cách chơi:
Cô hỏi trẻ về tiếng kêu của một số con vật như mèo, chó, vịt, gà trống
Cho trẻ xướng âm làm tiếng kêu của các con vật theo cao độ của đàn ooc gan. Ví dụ:
Cô đánh đàn: Độ mì sol - trẻ xướng âm: Mẹo mèo meo, cô đánh đàn Độ mì sol đố - trẻ
xướng âm ọ ò o ó vv.

- Cô cho trẻ quan sát sơ đồ tìm đường về nhà cho các con vật. Mỗi lượt chơi có 2 trẻ
thi đua cùng nhau. Khi nghe hiệu lệnh của cô. Vd: Các con hãy tìm đường về nhà cho chú
ong mật. Thì trẻ phải chọn và gắn những bông hoa có nhụy hoa vàng lên sơ đồ để dẫn
đường về nhà cho chú ong. Nếu nghe hiệu lệnh "tìm đường về nhà cho con sóc" thì trẻ tìm
và gắn hạt dẻ Nếu trẻ nào gắn sai loại quả, lá, hoa hoặc không tìm được đường về cho
các con vật là chưa đạt yêu cầu.
III. Những kết quả đạt được:
Sau một thời gian chỉ đạo giáo viên một số biện pháp cho trẻ tiếp xúc với môi trường
thiên nhiên tôi đạt được một số kết quả như sau:
* Đối với bản thân:
- Đã đúc rút được rất nhiều kinh nghiệm trong việc chỉ đạo giáo viên cho trẻ tiếp xúc
với môi trường thiên nhiên, biết lựa chọn được những giải pháp hay có hiệu quả có thể
vận dụng vào các công việc khác trong quá trình chỉ đạo chuyên môn.
- Nắm chắc nội dung, kỹ năng, ý nghĩa, cách thức tổ chức tạo môi trường thiên nhiên
cho trẻ hoạt động.
- Biết thiết kế các bài tập mở, tạo cảnh quan môi trường thiên nhiên phong phú đa
dạng
- Trưởng thành hơn trong công tác quản lý chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường,
được tập thể giáo viên tín nhiệm và đồng tình ủng hộ cao.
15
- Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên cụ thể hơn trong việc tận dụng các nguyên vật liệu
sẵn có ở địa phương làm phong phú và sáng tạo ra nhiều sản phẩm đồ dùng, đồ chơi đẹp,
hấp dẫn nhằm kích thích trẻ hoạt động tích cực và đạt hiệu quả cao.
* Đối với giáo viên:
- Hiểu rõ hơn về ý nghĩa, mục đích, cách tổ chức cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên
nhiên.
- Biết thiết kế các bài tập mở, tạo cảnh quan môi trường thiên nhiên phong phú đa
dạng.
- Biết phát huy tối đa tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ khi cho trẻ tiếp xúc với
môi trường thiên nhiên.

3/7 42,8 6/7 85,7
- Phát huy tối đa tính tích cực chủ động sáng
tạo của trẻ khi cho trẻ tiếp xúc với môi trường
thiên nhiên.
3/7 42,8 6/7 85,7
16
- Sưu tầm được nhiều nguyên phế liệu phục
vụ cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên. 2/7 28,5 7/7 100
* Về phía trẻ:
- Thích được tìm tòi khám phá môi trường thiên nhiên.
- Trẻ hứng thú tham gia vào các trò chơi.
- Trẻ chủ động, sáng tạo trong quá trình hoạt động tiếp xúc với môi trường thiên nhiên.
- Tích cực cùng các bạn và cô giáo làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu thiên
nhiên.
- Quan tâm và có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường xung quanh trẻ.
*. Đối với các bậc phụ huynh:
Phụ huynh hiểu sâu sắc hơn về giáo dục Mầm non và tầm quan trọng của bậc học.
Biết được sự cần thiết phải chuẩn bị cho trẻ một cách toàn diện, cân đối, hài hòa khi còn
lứa tuổi Mầm non.
Phụ huynh đã thấy tầm quan trọng trong việc tổ chức cho trẻ được tham gia vào
môi trường thiên nhiên vì ở đó trẻ được thể hiện và trải nghiệm, được hòa mình với thế
giới phong phú và đa dạng của thiên nhiên.
Phụ huynh đã phối kết hợp với giáo viên, nhà trường sưu tầm được nhiều nguyên
vật liệu, sản phẩm, tranh ảnh để cho trẻ hoạt động.
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
1. Kết luận .
Tạo môi trường cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên là hoạt động không thể
thiếu được đối với lứa tuổi mầm non, vì trẻ được “ học mà chơi- chơi mà học”. Qua đó,
trẻ được tiếp thu, lĩnh hội tất cả các kiến thức mà giáo viên cần cung cấp về thế giới thiên
nhiên. Trẻ được học và chơi một cách tích cực, sáng tạo và đạt hiệu quả rất cao trong công

2. Kiến nghị:
- Mong ngành cũng như cấp trên hỗ trợ thêm kinh phí để làm vườn cổ tích, hòn non
bộ để nhà trường có một môi trường phong phú và đa dạng về phong cảnh thiên nhiên
để trẻ được khám phá, hoạt động.
- Phòng giáo dục cần tổ chức các lớp tập huấn về các chuyên đề để giúp cho giáo viên
nắm vững hơn các hoạt động cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên.
- Tổ chức cho giáo viên đi tham quan, học tập trường bạn.
Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng trong quá trình chỉ đạo giáo viên cho
trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên bước đầu thu được nhiều kết quả tốt.
Rất mong được sự góp ý, bổ sung, đánh giá của hội đồng khoa học và quý đồng
nghiệp để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn./.
18