BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHăCHệăMINH
PHANăCỌNGăTUT TỄCăNGăCAăTệNHăTHANHăKHONăN
TăSUTăSINHăLIăCAăCỄCăCỌNGăTYăNGĨNHăHĨNGă
TIểUăDÙNGăTRểNăTTCKăVITăNAM LUNăVNăTHCăSăKINHăT

TP.ăHăCHệăMINHă- NMă2014 BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHăCHệăMINH
PHANăCỌNGăTUT

TỄCăNGăCAăTệNHăTHANHăKHONăN

LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan lun vn thc s kinh t “TỄCă NGă CAă TệNHă THANHă
KHONăNăTăSUTăSINHăLIăCAăCỄCăCỌNGăTYăNGĨNHăHĨNGă
TIểUăDÙNGăTRểNăTTCKăVITăNAMă” là công trình nghiên cu ca cá nhân
tôi. Các s liu trong lun vn là s liu trung thc.
Thành ph H Chí Minh, tháng 12 nm 2013
PHANăCỌNGăTUT
Hcăviênăcaoăhcăkhóaă19
Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
TrngăiăhcăKinhătăTP.ăHăChíăMinh
MCăLCă
TRANGăPHăBỊA
LIăCMăN
LIăCAMăOAN
MCăLC
DANHăMCăTăVITăTT
DANHăMCăHỊNHăVĨăBNGăBIU
TịMăTT 1
CHNGă1.ăGIIăTHIUăăTĨI 2
CHNGă2.ăBNGă CHNGăTHC NGHIMă TRểNăTHăGIIăVăTỄCă
NGăCAăTệNHăTHANHăKHONăNăTăSUTăSINHăLIăCAăCỌNGă
TY 5
2.1. Các nghiên cu trc đây v tác đng ca tính thanh khon đn t sut sinh
li ca công ty. 5
2.2. Tng kt các nghiên cu đư thc hin trc đây v tác đng ca thanh
khon đn t sut sinh li. 12
CHNGă3.ăDăLIUăVĨăPHNG PHỄPăNGHIểNăCU 15

5.2. Hn ch ca đ tài 47
5.3. Hng nghiên cu tip theo 47
TĨIăLIUăTHAMăKHO 48
Ph lc 51

DANHăMCăTăVITăTT
Tăvitătt
nhăngha
CTCP
Công ty c phn
FEM
Fixed Effect Model
HOSE
S giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh
HNX
S giao dch chng khoán Hà Ni
REM
Random Effect Model
S.E
 lch chun DANHăMC HỊNHăVĨăBNGăBIUă
DANHăMCăHỊNH
Hình 4.1: Giá tr trung bình các ch s đi din cho tình trng thanh khon ca các
công ty hàng tiêu dùng trong giai đon 2007-2012. 29
Hình 4.2: Giá tr trung bình các ch s đi din cho tình trng kh nng thanh toán
ca các công ty hàng tiêu dùng trong giai đon 2007-2012. 30
Hình 4.3: Biu đ th hin giá tr trung bình ca các bin ITR, CTR và DTR ca các
công ty hàng tiêu dùng trong giai đon 2007-2012. 31

cnh vic hi quy theo mô hình Pooled OLS, bài nghiên cu còn thc hin kim
đnh Hausman Test đ la chn mô hình hi quy nào là phù hp hn gia mô hình
hiu ng c đnh (FEM) và mô hình hiu ng ngu nhiên (REM). Kt qu cho thy
có s tn ti tác đng ca tính thanh khon đn kh nng sinh li ca các doanh
nghip, thông qua ch s ROI. C th, t s n trên vn ch s hu (DER) và vòng
quay khon phi tr (DTR) có mi tng quan dng vi t sut sinh li ca doanh
nghip. Tuy nhiên, trái vi k vng ban đu, kt qu thc nghim cho thy kh
nng thanh toán nhanh (QR) ca các doanh nghip sn xut Hàng tiêu dùng  Vit
Nam có mi tng quan âm vi t sut sinh li trên vn đu t. Vì vy, doanh
nghip cn phi duy trì kh nng thanh khon  mc thích hp đ mang li li ích
cao nht cho doanh nghip, c đông và các bên liên quan. Ngoài ra, bài nghiên cu
còn xem xét s nh hng ca cuc khng hong kinh t th gii va qua vi đnh
đim vào nm 2008 trong mi quan h gia tính thanh khon và t sut sinh li ca
doanh nghip.

T khoá : Thanh khon, t sut sinh li, s đánh đi gia tính thanh khon và t
sut sinh li, quyt đnh đu t ca doanh nghip.

2
CHNGă1.ăGIIăTHIUăăTĨIă
1.1. LỦădoăchnăđătƠi
Mc tiêu trong vn đ thanh khon ca tng nhóm ngành là khác nhau do nhng
đc đim riêng ca tng nhóm ngành. Do đó, vic đi sâu vào nghiên cu đ xem xét
tác đng ca tính thanh khon đn t sut sinh li ca các doanh nghip trong tng
nhóm ngành là mt điu cn thit, đc bit trong bi cnh hin nay ca nn kinh t
Vit Nam, khi mà các doanh nghip đang phi đi mt vi rt nhiu bt n v tình
hình tài chính, trong đó có vn đ thanh khon. Vic tìm hiu rõ tác đng ca tính

sau:
 Th nht, Liu có tn ti tác đng ca tính thanh khon đn t sut sinh li
ca các doanh nghip trong ngành Hàng tiêu dùng  Vit Nam hay không?
 Th hai, Nu có tn ti tác đng này thì s đánh đi gia tính thanh khon và
t sut sinh li trong doanh nghip là nh th nào?
1.3. Phngăphápănghiênăcu
D liu bao gm 378 quan sát đc thu thp t 63 doanh nghip thuc ngành Hàng
tiêu dùng  Vit Nam trong giai đon 2007-2012. Bài nghiên cu này s dng
phng pháp hi quy Pooled OLS vi b d liu bng
1
kt hp hi quy theo mô
hình REM và FEM. Các thao tác phân tích đu chy trên Excel và Eview 6. Bài
nghiên cu này bao gm bin ph thuc: t sut sinh li ca doanh nghip đc đi
din bng t sut sinh li trên vn đu t (ROI) và các bin đc lp bao gm: t s
kh nng thanh toán hin hành (CR), t s kh nng thanh toán nhanh (QR), t s
kh nng thanh toán bng tin mt (SQR), t s n trên vn ch s hu (DER), t
s kh nng thanh toán lưi vay (ICR), vòng quay hàng tn kho (ITR), vòng quay các
khon phi tr (DTR), vòng quay các khon phi thu (CTR).
1.4. BăccăbƠiănghiênăcu
Bài nghiên cu đc chia thành 5 chng chính nh sau:

1
D liu bng: là kiu d liu kt hp hai kiu d liu chéo và d liu chui thi gian. 4
Chng 1: Gii thiu đ tài. Trong chng này, bài nghiên cu trình bày lý do
chn đ tài, mc tiêu nghiên cu, phm vi nghiên cu cng nh tng quan v
phng pháp hi quy, ngun d liu và các bin trong mô hình.
Chng 2: Bng chng thc nghim trên th gii v tác đng ca tính thanh

trong ngn hn còn t sut sinh li đm bo cho mt s tn ti lâu dài ca doanh
nghip. Nhiu nghiên cu đư đc tin hành đ xem xét mi quan h này, nhng
ch xoay quanh hai trng phái t tng khác nhau. Mt trng phái cho rng vic
duy trì mt mc thanh khon cao không phi là mt nhân t nâng cao t sut sinh
li và có th còn tn ti mt mi tng quan âm gia chúng. Ngc li, mt trng
phái t tng khác li cho rng đu t vào tài sn ngn hn, hay nói cách khác đm
bo thanh khon cao là mt trong nhng nhân t giúp nâng cao t sut sinh li nu
nh có th đm bo lng tài sn ngn hn, n ngn hn,… trong thc t ging nh
trong các lý thuyt phân tích. Bài nghiên cu này s trình bày tng quan mt s
bng chng thc nghim trên th gii v tác đng ca tính thanh khon đn t sut
sinh li ca doanh nghip.
u tiên, nm 1996, Rafuse, M.E trong bài nghiên cu “Working Capital
Management: An Urgent Need to Refocus” cho rng vic c gng ci thin lng
vn ngn hn đ trì hoưn vic thc hin ngha v vi các ch n có th gây ra tác
đng gián tip làm gim t sut sinh li ca doanh nghip và tác đng xu đn nn
kinh t nói chung. Trong bài nghiên cu này, tác gi kêu gi các t chc tìm kim
các chin lc làm gim vn ngn hn đ tp trung vào các chin lc qun lý c
phiu da trên k thut “chui t cung ng”. Ọng là mt trong nhng ngi đu
tiên có nhng nghiên cu trc tip v tác đng ca thanh khon đn t sut sinh li. 6
Tip theo, vào nm 1997, trong bài nghiên cu “Measuring Association
between Working Capital and Return on Investment”, Smith và các cng s đư
nêu lên rng t sut sinh li và tính thanh khon là nhng mc tiêu ni bt ca vic
qun lý tài sn ngn hn và n ngn hn. Vn đ phát sinh  đây là ti u hóa t
sut sinh li ca doanh nghip có th đe da nghiêm trng đn tính thanh khon ca
doanh nghip, và nu theo đui tính thanh khon thì có th dn đn s pha loưng
vn đu t, gián tip làm gim t sut sinh li. Vn đ đc tác gi nghiên cu da
trên b d liu ca các doanh nghip công nghip đc lit kê trên th trng chng

Cng trong nm 2007, mt nghiên cu đáng chú ý khác ca Raheman, A. &
Nasr, M. là “Working capital management and profitability – case of Pakistani
firmsẰ đư đc thc hin trên 94 doanh nghip đc niêm yt trên S giao dch
chng khoán Karachi (Pakistan) trong khong thi gian 6 nm t 1999 đn 2004.
Ngoài các bin quen thuc khi nghiên cu tính thanh khon ca các doanh nghip,
tác gi còn đa thêm bin tài sn tài chính và bin đi din cho quy mô doanh
nghip vào phng trình hi quy ca mình; cùng vi các phân tích tng quan và
hi quy d liu bng đư cho thy mt mi tng quan âm mnh m gia thanh
khon và t sut sinh li ca các doanh nghip đc phân tích. c bit bin t l
n và bin chu k chuyn đi tin mt có tng quan âm khá ln vi bin t sut
sinh li ca doanh nghip.
Nm 2008, Samiloglu, F. and Demirgunes, K. trong bài nghiên cu ắThe
Effect of Working Capital Management on Firm Profitability: Evidence from
TurkeyẰ cng cho rng các doanh nghip nên thit lp mt s cân bng gia t sut
sinh li và ri ro khi nói đn vic qun lý tài sn ngn hn. Bài vit đem đn nhng
bng chng thc nghim c th v tác đng ca hot đng qun lý tài sn ngn hn
trên t sut sinh li ca các doanh nghip đc la chn trên sàn giao dch chng
khoán Istanbul trong giai đon 2005-2008. Kt qu cho thy nh hng rõ ràng ca
vic qun lý tài sn ngn hn đn t sut sinh li ca các doanh nghip đc nghiên
cu. Các doanh nghip cn tp trung vào chu k chuyn đi tin mt có ngun gc
t s ngày các khon n phi tr, s ngày phi thu và s vòng quay hàng tn kho. 8
Nm 2008, trong bài nghiên cu ắWorking Capital and Profitability: An
Empirical Analysis of Their Relationship with Reference to Selected Companies
in Indian Pharmaceutical IndustryẰ, Chakraborty đư chng minh tác đng đáng k
ca chính sách qun lý tài sn ngn hn đn t sut sinh li ca các doanh nghip
trong ngành và cho rng vic nm gi mt lng tài sn ngn hn ph thuc vào
đc đim riêng ca các doanh nghip trong ngành. Mt mi tng quan dng đư

ROA. Tuy nhiên, vic gia tng s dng các d báo v tính thanh khon và vic tài tr
ngn hn trong giai đon khng hong tài chính thì có tng quan dng vi ROA.
Hn na, bài nghiên cu cho thy tm quan trng ca các t s tài chính trong vic
đo lng tính thanh khon ca doanh nghip không thay đi gia các thi đim
nghiên cu. Tác gi cho rng vic theo dõi và d báo thng xuyên hn v mc đ
thanh khon và thc hin đu t ngn hn có th to ra t sut sinh li cao hn.
Nm 2011, trong đ tài nghiên cu “Impacts of liquidity ratios on
profitability”, Qasim Saleem và Ramiz Ur Rezhman cho rng tính thanh khon có
tác đng đn t sut sinh li, c th hn là các t s đi din cho kh nng thanh
khon ca doanh nghip nh t s thanh toán hin hành (CR), t s thanh toán
nhanh (QR) hay t s phn ánh kh nng chuyn đi tin mt (LR) có nh hng
tích cc đn t sut sinh li trên tài sn (ROA), tuy nhiên nh hng không đáng k
lên ROI. Và ngoài ra, còn tn ti mt mi tng quan âm gia thanh khon và t
sut sinh li trên vn ch s hu (ROE). Kt qu này có đc khi các tác gi tin
hành phân tích tng quan và hi quy trên d liu ca 26 doanh nghip Du khí
Pakistan. Bài nghiên cu này là mt trong nhng n lc đu tiên ca Pakistan trong
vic nghiên cu mi quan h gia thanh khon và t sut sinh li. Tuy còn hn ch
 d liu khi nghiên cu này ch đc thc hin trong 5 nm, t 2007-2011 vi 26
doanh nghip nhng cng đư khng đnh đc có mi quan h gia thanh khon và
t sut sinh li ca các doanh nghip đc nghiên cu.
Nm 2012, trong bài nghiên cu “Trade-off between liquidity & profitability: A
study of selected manufacturing firms in Sri-Lanka” ca J. Aloy Niresh, tác gi đư
nghiên cu s đánh đi gia tính thanh khon và li nhun ca các doanh nghip
trong lnh vc sn xut ca Sri-Lanka. Mu d liu bao gm 31 doanh nghip sn
xut  Sri-Lanka trong giai đon 2007-2011. Bài nghiên cu tp trung gii quyt
các vn đ sau: 10
 Th nht, bài nghiên cu xác đnh tính cht và mc đ ca mi quan h gia

Wolski đư cho thy đim quan trng trong vic qun lý tính thanh khon tt. Các tác
gi tp trung nghiên cu trên các cp đ ca tính thanh khon là tin mt, các khon
phi thu, hàng tn kho và các khon phi tr. Trong nghiên cu này, tác gi còn
chng minh rng vic duy trì tính thanh khon ca các doanh nghip th hin nhng
du hiu trên th trng. Khi thanh khon trên th trng  mc cao, s dn đn đ
linh hot ca doanh nghip cao hn và làm gia tng t sut sinh li ca các doanh
nghip. Qua vic nghiên cu các doanh nghip trên sàn chng khoán Ba Lan, các
tác gi đư tìm đc bng chng cho mt mi tng quan dng gia thanh khon
và t sut sinh li. Trong bài này bin đi din cho t sut sinh li ca các doanh
nghip là ROE.
Nm 2012, nghiên cu ca Bhunia trong bài “The impact of Liquidity on
Profitability: A case Study of FMCG Companies in India” xem xét tác đng ca
thanh khon trên t sut sinh li ca các doanh nghip Hàng tiêu dùng nhanh ti n
. Nghiên cu này đc da trên ngun d liu th cp đc thu thp t c s d
liu CMIE cho giai đon 2001 đn 2010. Kt qu cho thy có tn ti mt mi quan
h gia các bin đi din cho vic qun lý tính thanh khon và t sut sinh li ca
doanh nghip. Tính thanh khon và t sut sinh li các doanh nghip đc nghiên
cu trong mi tng quan dng vi nhau, hay nói cách khác là tn ti mt mi
quan h đng bin gia thanh khon và t sut sinh li doanh nghip  mt mc đ
nào đó. Tác gi cng nhn mnh đn vic các doanh nghip nên quan tâm nhiu hn
đn hàng tn kho và các khon phi thu, đây là hai bin có tng quan cao vi t
sut sinh li doanh nghip.
Nm 2013, trong bài nghiên cu “The Relationship between Liquidity and
Profitability of Listed Banks in Ghana” ca Victor Curtis Lartey, Samuel Antwi,
và Eric Kofi Boadi, các tác gi đư tìm hiu mi quan h gia tính thanh khon và t
sut sinh li ca các ngân hàng đc niêm yt trên sàn chng khoán Ghana trong
giai đon 2005-2010. D liu t các báo cáo tài chính ca 7 trong s 9 ngân hàng
niêm yt đư đc thu thp và s dng. Có th thy rng trong giai đon 2005-2010,
kh nng thanh khon và li nhun ca các ngân hàng niêm yt đư gim. Mt ln

13
đc đa s các bài nghiên cu v ch đ này s dng. Ngoài ra mt s bài nghiên
cu có đa ra các bin đc trng khác, tuy nhiên kt qu nhn đc đu xoay quanh
hai quan đim chính trên.
Ch đ này đư thu hút khá nhiu nhà nghiên cu nh Raheman (2007),
Bhuma (2010), Martinez (2007), … Nhiu nghiên cu đư đc thc hin đ xác
đnh chính xác tác đng ca thanh khon đn t sut sinh li  tng quc gia và
thng thông qua mt ngành c th đ nghiên cu. a s các nghiên cu đu đc
thc hin trên mt ngành riêng nh nghiên cu ca Smith (1997) đc nghiên cu
trên ngành Công nghip, Quaiz Salem (2011) nghiên cu trên ngành Du khí,
Bhuma (2012) li nghiên cu trên ngành Hàng tiêu dùng nhanh, Victor Curtis
Lartey, Samuel Antwi, và Eric Kofi Boadi (2013) nghiên cu trên ngành Ngân
hàng. Mi ngành đu có nhng đc đim riêng, có ngành vì ri ro cao nên các
doanh nghip trong ngành thng tp trung nhiu ngun lc vào vic đm bo
thanh khon, ngc li mt s ngành ít quan tâm hn vi ri ro có th s ni lng
trong chính sách thanh khon ca bn than doanh nghip. Tip ni theo các nghiên
cu này, tác gi ca đ tài này đi vào nghiên cu tác đng ca tính thanh khon đn
t sut sinh li ca các công ty ngành Hàng tiêu dùng nhanh  Vit Nam, vi mong
mun giúp các doanh nghip Vit Nam nhìn thy đc s hu ích ca vic qun tr
tính thanh khon cho công ty.
im mi ca bài nghiên cu này là kim tra thêm tác đng gián tip ca n
vay và lưi vay đn t sut sinh li trên vn đu t. Vic s dng ch s ROI trong
bài nghiên cu này nhm loi b s bóp méo ca các khon liên quan đn n. Vì
vy có th thy rõ hn tác đng gián tip ca các khon liên quan đn n đn t sut
sinh li ca công ty thông qua vic duy trì kh nng thanh toán hay nói cách khác là
duy trì kh nng tr n ca công ty. N vay và lưi vay trong bài nghiên cu đc
xem xét thông qua hai bin khác nhau và có nhng nh hng đn t sut sinh li
trên vn đu t cng đc tìm thy là khá khác nhau. Ngoài ra, bài nghiên cu cng

3.1. Dăliu
Các d liu đc ly t bng cân đi k toán và bng báo cáo hot đng kinh doanh
ca các công ty ngành Hàng tiêu dùng trong giai đon 2007-2012. Mu thu thp
đc bao gm 378 quan sát t 63 doanh nghip thuc ngành Hàng tiêu dùng đc
niêm yt trên sàn HOSE và HNX trong giai đon 2007-2012 và đc trình bày theo
dng d liu bng (Panel data). D liu đư đc sàng lc đ phù hp vi bài nghiên
cu. C th, các doanh nghip không đáp ng đ điu kin v d liu đư đc lc
b. Ngoài ra, các doanh nghip quá ln trên th trng Hàng tiêu dùng  Vit Nam
hin nay và gn nh nm đc quyn trên th trng v sn phm ca mình sn xut
cng đư đc lc b. Các doanh nghip này đư có ch da vng chc trên th trng
nên đôi khi nn kinh t toàn ngành gp khó khn dn đn nhiu doanh nghip thiu
thanh khon thì các doanh nghip này cng d dàng thoát khi do quan h rng và
đc chính ph u đưi nên d tìm đc ngun vn b sung. Các doanh nghip còn
li đu là các doanh nghip đy đ d liu phù hp vi bài nghiên cu và đa phn là
các doanh nghip va và nh nên vic gi tính thanh khon trong doanh nghip
đc quan tâm hn.
3.2. Mô hình hiăquy
Trong phn này, mt n lc đư đc thc hin đ kim tra tác đng tng hp
ca các t s đi din cho thanh khon đn t sut sinh li ca các công ty thông
qua các k thut thng kê hi quy. Theo đó, các k thut thng kê hi quy đa bin
đư đc áp dng đ nghiên cu s nh hng chung ca các t s đc la chn
cho thy kh nng thanh toán và t sut sinh li ca công ty vi s giúp đ ca các
kim đnh khác. Trong nghiên cu này, t s thanh toán hin hành (CR), t s thanh
toán nhanh (QR), t s thanh toán bng tin mt (SQR), t s n trên vn ch s
hu (DER), t s kh nng thanh toán lưi vay (ICR), vòng quay hàng tn kho (ITR),
vòng quay các khon phi thu (DTR) và vòng quay các khon phi tr (CTR) đư 16
đc s dng đ tr thành các bin đc lp ca bài nghiên cu gii thích cho bin t


17
Công thc tính:

3.3.2. Binăđcălp
 TăsăkhănngăthanhătoánăhinăhƠnhă(CR)
T s này đc đa s các nghiên cu v thanh khon đem ra s dng nh là mt
bin đc lp chính ca bài nghiên cu.
Công thc tính:

Trong bài nghiên cu này, t s kh nng thanh toán hin hành đc k vng có
mi tng quan dng vi t sut sinh li ca doanh nghip. Bi vì khi kh nng
thanh toán hin hành tng lên ngha là kh nng đm bo cho ngha v n ngn hn
tng lên, điu đó có th cho thy rng doanh nghip có kh nng to ra t sut sinh
li cao hn.
 Tăsăkhănngăthanhătoánănhanhă(QR)
Tng t nh CR, t s thanh toán nhanh cng là mt ch s mà nhiu nhà đu t
và doanh nghip đc bit quan tâm. T s này có đ cp thêm hàng tn kho trong
công ty. Vic nm gi nhiu hàng tn kho có th nh hng đn kh nng thanh
toán ca công ty khi nhng hàng tn kho không th nhanh chóng chuyn hoá thành
tin đ chi tr cho các khon n cn phi phi gii quyt trong thi gian ngn.
Công thc tính:

 Tăsăkhănngăthanhătoánăbngătinămtă(SQR)
Tin mt là tài sn có tính thanh khon cao nht. Vì vy vic nm gi nhiu tin mt
trong doanh nghip đng ngha vi vic doanh nghip có th gii quyt các khon