BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ MINH THÊU SỰ TỒN TẠI CỦA HÀNH VI BẦY ĐÀN
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ

TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ MINH THÊU Minh Thêu
MC LC TRANG PH BÌA
L
MC LC
DANH MC VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH
TÓM TT
I THIU CHUNG 1
1.1. Lý do ch tài 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
ng và phm vi nghiên cu 3
1.4. Câu hi nghiên cu 3
u 4
1.6. Kt cu lu 4
a vic nghiên cu 5
 LÝ LUN 6
c v tài chính hành vi 6
2.2. Hành vi b ng tài chính 7
2.2.1.  hành vi b ng tài chính 7
2.2.2. Ngun gc hình thành nên hành vi b ng tài chính 9

4.2.4. Kinh hii: 49
4.3. Kt qu phân tích hi quy 51 4.3.1. Phân tích h lch chun d liu chéo ca t sut
sinh li CSSD 51
4.3.2. Phân tích hi quy t sut sinh l lch tuyi d liu
chéo 56
T LUN 62
 62
 63
5.2.1. 63
5.2.2. Kin ngh ng nghiên c 63
TÀI LIU THAM KHO
PH LC 

HOSE Th ng chng khoán Thành ph H Chí Minh
HNX Th ng chng khoán Hà Ni
CSSD  lch chun d liu chéo
CSAD  lch tuyi d liu chéo
VN-index Ch s chng khoán trên th ng chng khoán TP.HCM
HN-index Ch s chng khoán trên th ng chng khoán Hà Ni
TTCK Th ng chng khoán
HO_large Nhóm c phiu VN30
HO_small Nhóm c phiu VN_small
HN_large Nhóm c phiu HNX_large cap
HN_small Nhóm c phiu HNX Mid/Small cap

Bng 4.8: Kinh Dickey Fuller v tính dng theo d liu tun: 44
Bng 4.9: Kinh Durbin Watson v hin tng t tng quan theo d liu ngày: 46
Bng 4.10: Kinh Durbin Watson v hin tng t tng quan theo d liu tun:
47
Bng 4.11: Kinh h s VIF v hin tng tuyn theo d liu ngày: 48
Bng 4.12: Kinh h s VIF v hin tng tuyn theo d liu tun: 49
Bng 4.13: Kinh White v hin tng t phi theo d liu ngày:
50 Bng 4.14: Kinh White v hin tng t phi theo d liu tun: 51
Bng 4.15: Kt qu hi quy theo ph lch chun d liu chéo ca t sut
sinh li vi d liu ngày và tun ca hai th trng HOSE và HNX 52
Bng 4.16: Kt qu hi quy theo ph lch chun d liu chéo ca t sut
sinh li vi d liu ngày và tun ca hai nhóm HO_large và HO_small 54
Bng 4.17: Kt qu hi quy theo ph lch chun d liu chéo ca t sut
sinh li vi d liu ngày và tun ca hai nhóm HN_large và HN_small 55
Bng 4.18: Kt qu hi quy theo ph lch tuyi d liu chéo ca t
sut sinh li vi d liu ngày và tun ca hai th trng HOSE và HNX 58
Bng 4.19: Kt qu hi quy theo ph lch tuyi d liu chéo ca t
sut sinh li vi d liu ngày và tun ca hai nhóm HO_large và HO_small 59
Bng 4.20: Kt qu hi quy theo ph lch tuyi d liu chéo ca t
sut sinh li vi d liu ngày và tun ca hai nhóm HN_large và HN_small 60 

Hình 3.1: Cu trúc bin gi 25
tr vn hóa nh, tính thanh khon thp. M ba nhóm c phiu có giá tr
vn hoá ln và nhóm c phiu vn hoá nh trên th ng nhau.
 liu trên th ng HNX cho thy m ba nhóm c phiu có giá
tr vn hoá nh l    so vi nhóm c phiu có giá tr vn hoá ln.
1

 GII THIU CHUNG

1.1. Lý do ch tài
Th ng chng khoán Vit Nam gm hai th ng: HOSE và HNX. Th ng
HOSE gm nhng c phiu niêm yt ti s giao dch chng khoán thành ph H Chí
Minh, tin thân là trung tâm giao dch chng khoán thành ph H c hình
thành t tháng 07/2000. Th ng HNX gm nhng c phiu niêm yt ti s giao
dch chng khoán Hà Ni, tin thân là trung tâm giao dch chng khoán Hà Nc
chính thng t .
K t khi bc thành lvào hong, trong mt thi gian ngn th
ng chng khoán Vi phát trin nóng bng và không nh gây nên
t chng khoán o. N s VN-n ngày
              ht sc ngc
nhiên và bt ng, song nó không tn tc lâu và nhanh chóng gim xui
m2003, 150-
- 
               
  
-
    





  1987,   tài chính châu Á 1997,   Dotcom,  
 do tâm lý  n gây nên.
Do   nghiên  tâm lý   có tác   tích     và 
   ro trong các   kinh  nói chung và  khoán nói riêng. Vì


 
- - 
xe   
không?
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu c tài là tìm hiu mi quan h gia t sut sinh li ca tng
c phiu vi t sut sinh li ca toàn th  t t xem hành vi b
có tn ti trên th ng chng khoán Vit Nam hay không.
1.3. ng và phm vi nghiên cu
ng nghiên cu: a hàng ngày, hàng tuu chnh ca các c
phiu và ch s VN-index, ch s HN-index hàng ngày, hàng tun.
Phm vi nghiên cu: th ng chng khoán thành ph H Chí Minh (HOSE) và th
ng chng khoán Hà Ni (HNX).
Thi gian nghiên cu: n t ngày 02/01/2009 n ngày 31/03/2014.
1.4. Câu hi nghiên cu
Bài nghiên cu c thc hin vi mong mun tr lc các câu hi sau:
Thứ nhất, hành vi bc s tn ti trên th ng chng khoán Vit Nam mà
c th là trên hai th ng HOSE và HNX hay không?
4

Thứ hai, hành vi bng hp khi th  ng
gim có ng nhau hay không?
Thứ ba, bn cht ca hành vi bn hn, nht thi vi d liu ngày.
Vy, liu vi d liu tun, d liu có tn sut thn

ca tác gi và khnh li v nghiên cu, nhng m còn hn ch ca nghiên
cu  xut cho nhng nghiên cu tip theo.
1.7. a vic nghiên cu
 tài nghiên cu này nhm 






iu bit v hành vi by  c nó có tn ti trên th ng hay
không là mt yu t quan tru qu th ng và hành vi ca nhà


6

  LÝ LUN

2.1. c v tài chính hành vi
Thuyt tài chính c ng tng thc t  d dàng trong
phân tích. Tuy nhiên ving gng các t s, giá, li
sut ho ng dn phn hóa thc t vì s liu
ca các tham s gii thích trong mô hình b gii hn. Kiu phân tích  qua mt
s m quan tri sau nhng con s.
Trong sut thp niên 90, nhiu nghiên cn t thuyt tài chính c n sang
mô hình có yu t i vi hành vi ca th ng tài chính. T huyt
i. ó là s kt hp ca tài chính, khoa hc xã hi và tâm lý. Nó
phn bác li thuyt tài chính c n và thuyt th ng hiu qu  nn tn
ca nhiu mô hình tài chính. Barber và Odean (1999) xem thuyt Tài chính hành vi là
mt b lý thuyt mng bt hp lý và th ng là

phn ánh tt c 
Shiller (1984) cho r ng có lý, bi lòng tham
và ni s  phiu gia mc cao và thp không thc t.
 lng bi c ng
co thành k vng bt hp lý cho vic thc hia các
công ty và nn kinh t tng th.
2.2. Hành vi b ng chng khoán
2.2.1.  hành vi b ng chng khoán
Có rt nhi hành vi b ng chng khoán:
8

Banerjee (1992) nh bng
cách ba vào thông tin ca cá nhân mình. Tuy
        ng này. Mt s
nghiên cu khoa hc cho rng hing này là hp lý và ni ti, trong khi s khác nói
rng nó vi phm hc thuynh giá tài sn hp lý.
u nhà nghiên cp trung áp dng các bin pháp kinh t 
phát hin hành vi b
pháp ca h vn còn ph bin và s dn tn ngày nay. Nghiên cu ca h là nn
tng nghiên cu ra Chang, Cheng và Khorana (2000).
Hành vi bc tho lun trong bi cnh ca th ng hiu qu. Theo
Hwang và Salmon (2004) thì s xut hin ca b c vi
gi nh ca thuyt th ng hiu qu. H lp lun rng hành vi b y giá
chng khoán ra xa khi giá tr cân bng mà thuyt tài chính truyn th
nh giá tài sn vn, t n giá c phiu s không còn phn ánh giá tr
thc s ci sao hành vi bt trong bi cnh
hành vi th ng cc bit khi th ng s hoc có bong bóng.
Mc dù thut ng c s dn là mt khái
ni. Ngoài th gii hc thut thì t này vc s dng mà không có mt
p. Ngun gc ca thut ng này xut phát t vic so sánh hành vi ca

h tin rng các công ty ln này có nhip có
th tham gia bi h ng b so sánh vi các chuyên nghip khác.
Devenowa và Welch (1996) phát biu rng nhng nghiên cu v v ch - i din
cho thp có th bc nhau vì ri ro b sai hoàn toàn
10

khi so sánh vng nghip ca mình. Li ích ca vii 
không ln bng ri sai duy nht.
Lakonishok (1992) mô t ng này bng vic trích li câu nói ca 1 nhà qun lý
qu  chc bc hành
vi bcng vt. Chúng ta xem cùng 1 ch s và nghe cùng 1 thông tin d báo.
Ging con chung vào
cùng 1 thm. và tt nhiên dn giá bi
Các nhà nghiên cn ca hành vi b
hành vi hp lý và bt hc gi là hành vi b ý và hành vi
ng hp lý tin rng vic làm theo s t nht vì h b
thuyt phc rng nhi khác có nhic là c
tt này thì h nh
hp lý khi làm theo s 4). Trái li, hành vi bt hp lý là
 ch nhp lý. Ví d, 
hong lon khi th t ngt gim và ch ct l. Tc là, nhà
c thu thp thông tin mà làm theo s ng th
ng hin tng mà
ng va
Hwang và Salmon (2004) cho phép phân bit 2 loi hành vi b
c s hiu qu c xây dng trên gi nh r ng
khi mà thông tin v  tip cc.
Mt cách khác ph bi qua nguyên nhân ca hành vi bp trung
ng c
dng tip cn này. Câu hi v tính hp lý giy


chun d liu chéo ca t sut sinh li c phiu ch ra liu li sut c phing
xuyên bing xung quanh t sut sinh li th ng hay không. Mô hình này phân
bit gia th ng chng và bing mnh (c) và gi
nh rng theo bng hp sau. H cho rng khi
có b tyi khác mà b qua quan
m hoc thông tin cá nhân  t sut sinh li ca tng c phiu s không ch
k so vi t sut sinh li ca toàn th ng, th hin  giá tr  lch chun d liu
chéo nh    ng. Christies và Huang áp dng mô hình này lên th
ng chng khóan M  thy chng c chng có có s hin din
ca hành vi b ng này. i tiên phong trong
vic s dng phân tích kinh t vng tip cn th tng r phát hin hành vi
b ng chng khoán. Hu ht các nghiên cu mi nht vn s dng
c m rng thêm da trên lý thuyt
ca Christies và Huang.
2000, Chang, Cheng và Khorana  nghiên cu bài “An examination of herd
behavior in equity markets: An international perspective” (“Một kiểm định về hành vi
bầy đàn trên thị trường vốn: xét trên phạm vi quốc tế”)  rng nghiên cu ca
Christie và Huang (1995) ít nht  m. Th nht, thay vì s d
lch chun d liu chéo, h dùng  lch tuyi d liu chéo ca t
sut sinh l ng s tn ti ca hành vi bng chính c
 lch tuyi d liu chéo là tính toán  lch t sut sinh li ca th ng
và t sut sinh li ca tng c phiu. Th hai, h c hi quy phi tuy
mô t hing bc mnh. Mô hình mi này phc t phát
hin hành vi b vào nhng ngày t sut sinh li th ng bing
mnh nht. Chang, Cheng và Khorana áp dng mô hình này và phân tích th ng c
phiu  M, Hong Kong, Hàn Qut Bn t n 1997.
Kt qu c cho thy không có hing b th ng M và Hong
13


lii toàn b khong thi gian nghiên ca, h nh
khong thi gian ra thành nhin nh và thy rng có hành vi b
sut cuc khng hong th ng ch kt luu
ng h t i mi ca các t chc
và vi hin din c chc ngoài.
Th ng c phiu Phn Lan  Helsinki, nm  khu vc gn Th c
Saastamoinen (2008) nghiên cu trong bài vit “Quantile regression analysis of
dispersion of stock returns – evidence of herding?” (“Phân tích hồi quy về độ phân tán
của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu – chứng cứ của hành vi bầy đàn”). Ông s d
pháp cng th
ra mô hình hi quy b phát hin hành vi bm ca mô hình này là
xem xét toàn b phân phng s hin din ca nhng nguyên tc chung và d
liu không bt buc phi là phân phi chun. Mc dù mô hình này rt thú v
còn khá mc chng thc và cn nhiu
ca Saastamoinen s dng d liu ca các công ty có vn hóa ln và không thy có
hành vi bn hành kin th ng ri lon thì li phát
hin ra hành vi b ng. Saastamoi
t nguyên nhân ca hing này có th n quan sát trùng vi thi
m phát trin kinh t mnh và th  ng c phiu có th d 
mt cách hiu qu thu nho s v vic chu kì kinh t chuyn sang giai
n suy thoái khin gây ra tình trng bán tháo c phi
Trong bài nghiên cu “An examination of herd behavior in the Indonesian Stock
Market” (“Kiểm tra hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán Indonesia”) ca
Purba và Faradynawatti (2012). Các tác gi nh hành vi b

Trích đoạn Những nghiên cứu ở Việt Nam Dữ liệu quan sát Quy trình nghiên cứu Phương pháp độ lệch chuẩn dữ liệu chéo của tỷ suất sinh lợi (CSSD) Xác định các biến nghiên cứu

---