B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHệ MINH
______________
PHM TH THU HNG
NH HNG CA VN TỂM Lụ TI NG LC LÀM
VIC VÀ HIU QU CÔNG VIC CA NHỂN VIểN TI
THÀNH PH H CHệ MINH
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh – Nm 2015
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHệ MINH
______________ PHM TH THU HNG
Lun vn này cha bao gi đc np đ nhn bt k bng cp nào ti các c
s đào to khác.
TP. HCM, ngày … tháng … nm 2015
Ngi cam đoan Phm Th Thu Hng
MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc bng biu
Danh mc hình v và đ th
CHNG 1. M U 1
1.1. t vn đ nghiên cu 1
1.2. Câu hi nghiên cu 2
1.3. Mc tiêu nghiên cu 2
1.4. i tng và phm vi nghiên cu 2
1.5. Ý ngha ca nghiên cu 2
1.6. Kt cu d kin ca lun vn 3
3.3.1. Phng vn sâu 29
3.3.2. Kho sát th nghim 31
3.4. Phng pháp phân tích 31
3.5. D liu nghiên cu 33
CHNG 4. PHỂN TệCH KT QU 35
4.1. Phân tích thng kê mô t 35
4.1.1. Phân tích thng kê mô t nhng bin s đnh tính mô t đc đim đi tng
kho sát 35
4.1.2. Phân tích thng kê mô t các bin s quan sát (các item) 38
4.2. Phân tích đ tin cy thang đo – Cronbach’s Alpha 42
4.3. Phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor Analysis – EFA) 44
4.4. Mô hình nghiên cu điu chnh. 45
4.5. Phân tích hi quy 47
4.5.1. Thng kê mô t các nhân t trong mô hình hi quy 47
4.5.2. Phân tích ma trn tng quan các bin s đc lp 48
4.5.3. Phân tích kt qu hi quy 49
CHNG 5. KT LUN VÀ KIN NGH 57
5.1. Kt lun 57
5.2. Các khuyn ngh 59
5.3. Hn ch ca đ tài 63
5.4. Hng nghiên cu tip theo 63
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Bng 3.4: Các bin đo lng nhân t tính kiên trì
Bng 3.5: Các bin đo lng nhân t đng lc làm vic
Bng 3.6: Các bin đo lng nhân t hiu qu làm vic
Bng 3.7: Thay đi ngôn t mt s câu hi kho sát
Bng 4.1: Thng kê mô t đc đim đi tng kho sát kho sát
Bng 4.2: Thang đo t tin vào nng lc bn thân
Bng 4.3: Thang đo s lc quan
Bng 4.4: Thang đo tính kiên trì
Bng 4.5: Thang đo s hy vng
Bng 4.6. Thang đo ng lc làm vic
Bng 4.7. Thang đo Hiu qu làm vic
Bng 4.8. Bng phân tích đ tin cy Cronbach’s Alpha
Bng 4.9: Ma trn nhân t xoay
Bng 4.10. Thng kê mô t các nhân t trong mô hình hi quy
Bng 4.11. Ma trn tng quan các bin s đc lp
Bng 4.12. Phân tích đa cng tuyn
Bng 4.13. Bng tng hp kt qu hi quy
Bng 4.14. Kim đnh phng sai sai s thay đi cho mô hình 1
Bng 4.15: Kim đnh phng sai sai s thay đi cho mô hình 2
Bng 4.16. Kim đnh phân phi chun ca phn d
Bng 4.17. Bng tng hp kt qu kim đnh
DANH MC HỊNH V VÀ TH
Hình 2.1. Mô hình nghiên cu
Hình 3.1. Quy trình nghiên cu
Hình 4.1. Mô hình nghiên cu điu chnh
nhân đang làm vic ti Thành ph H Chí Minh thuc khi vn phòng (Back-office)
trong bi cnh kinh t xã hi hin nay đ t đó có nhng khuyn ngh nht đnh đi
vi nhng ngi s dng lao đng và ngi lao đng da trên kt qu nghiên cu
ca này.
1.2. Cơu hi nghiên cu
tài cn tr li câu hi nghiên cu sau:
Vn tâm lý (bao gm s t tin, s lc quan, nim hy vng, và tính kiên trì)
nh hng đn đng lc làm vic và hiu qu công vic ca nhân viên công
s nh th nào?
1.3. Mc tiêu nghiên cu
tài nghiên cu có ba mc tiêu chính:
(i). Tìm hng s nh hng ca vn tâm lý ti đng lc làm vic;
(ii). Tìm hng s nh hng ca vn tâm lý ti hiu qu làm vic;
(iii). T kt qu phân tích trên, đ tài đa ra nhng khuyn ngh thích hp
đi vi ngi s dng lao đng trong hot đng qun tr nhân s có liên
quan ti yu t vn tâm lý ca nhân viên. Và cùng vi đó là đa ra nhng
khuyn ngh cn thit đi vi nhng ngi lao đng làm trong khi vn
phòng liên quan ti vn tâm lý ca h.
1.4. i tng vƠ phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca đ tài này là vn tâm lý đc đt trong mi quan
h tác đng ti đng lc và hiu qu công vic ca ngi lao đng là các nhân viên
và nhng ngi qun lý đang làm vic trong khi vn phòng trên phm vi các công
ty ta lc trên đa bàn Thành ph H Chí Minh.
1.5. ụ ngha ca nghiên cu
Kt qu nghiên cu s đóng góp vào s hiu bit chung v tác đng ca vn
tâm lý ti đng lc làm vic và hiu qu công vic ca ca nhân viên.
3
Kt qu nghiên cu giúp nhà qun lý đa ra các chính sách tt hn trong vic
ci thin hiu qu làm vic và đng lc làm vic ca nhân viên thông qua nhng
hiu bit sâu hn v vn tâm lý. Kt qu này cng giúp cho ngi lao đng nhn
5
CHNG 2. C S Lụ THUYT
Chng này tìm hiu ni dung v mt lý thuyt v vn tâm lý và nhng nh
hng ca vn tâm lý ti đng lc và hiu qu làm vic thông qua nhng nghiên
cu lý thuyt và nghiên cu thc nghim trc
2.1. Vn tơm lý (Psychological Capital)
Vn tâm lý và ni hàm ca nó đã đc tìm hiu t đu nhng nm 1990 tr
li đây vi nhng đi din tiêu biu nh Law và các cng s (1998), Hobfoll
(2002), Luthans (2004), Luthans và Youssef (2004) hay Luthans và các cng s
(2007).
Có nhiu cách hiu v vn tâm lý. Theo Avey và các cng s (2009), vn
tâm lý đc đc đnh ngha nh là bn cht ca con ngi và là trng thái tâm lý
tích cc trong s phát trin ca cá nhân. Nó tr li cho câu hi bn là ai và bn có
th đt đc cái gì xét v mt phát trin tích cc (Avolio và Luthans, 2006). Vn
tâm lý khác vi vn nhân lc (bn bit gì?), vn xã hi (bn bit ai?), và vn tài
chính (bn có cái gì?). Nó nh hng tích cc ti bn cht con ngi và giúp các cá
nhân có đc hiu qu cao trong công vic (Luthans và Youssef, 2004). Nói chung
vn tâm lý thng đc nghiên cu di cái ô lý thuyt ca nó là hành vi t chc
(Avey và các cng s, 2009)
Theo Luthans và các cng s (2007), vn tâm lý là trng thái phát trin tâm
lý tích cc ca mt cá nhân và đc mô t bi : (i) s t tin đ đm nhn và thc
hin nhng nhim v mang tính th thách vi n lc cn thit đ đt đc thành
lc bn thân có tác đng dng đn hiu qu làm vic (Stajkovic và Luthans, 1998).
lc quan ca nhân viên có tng quan vi hiu qu làm vic, s hài lòng, hnh
phúc và s duy trì (Youssef và các cng s, 2007). Tính kiên trì có tác đng dng
đn hiu qu làm vic ca nhân viên (Luthan và các cng s, 2005), hnh phúc và
s hài lòng (Youssef & Luthans, 2007).
7
Nh vy, vn tâm lý là mt thang đo đc cu thành bi các cu trúc đo
lng bc hai ca nó và các cu trúc đo lng bc hai này chính là các yu t th
hin tâm lý tích cc và có th tác đng ti các mt khác nhau ca ngi s hu nó
nh tác đng ti thái đ làm vic, hành vi ca ngi lao đng, hay hiu qu làm
vic (Avey và các cng s, 2009)
Trong nghiên cu này, nim hy vng, tính kiên trì, s lc quan và s t tin
vào nng lc bn thân đc coi là các thang đo thành phn ca vn tâm lý. Các yu
t này s đc đt trong mi quan h gia đng lc làm vic và hiu qu công vic
đ tìm ra liu có bt c s thay đi nào đn các yu t trên trong phm vi nghiên
cu các nhân viên công s đang làm vic ti các công ty ta lc trên đa bàn
Thành ph H Chí Minh.
2.1.1. T tin vƠo nng lc bn thơn (self-efficacy)
T tin vào nng lc bn thân đc hiu là nim tin ca mt ngi vào kh
nng ca chính mình đ thc hin tt bt c điu gì bng s n lc (Wood và các
cng s, 1996). Nhng ngi t tin vào nng lc bn thân cao s tip cn các tình
hung mi mt cách t tin và kiên trì n lc ht mình vì h tin thành công s đn;
trong khi đó ngi thiu t tin vào nng lc bn thân ngh v tht bi và né tránh
th thách. T tin vào nng lc bn thân bao gm s t tin vào kh nng suy ngh,
hc tp, đa ra nhng quyt đnh phù hp và phn ng mt cách hiu qu đ thay
đi. T tin vào nng lc bn thân liên quan đn s n lc trong công vic, hiu qu,
s kiên trì bn b khi đi mt vi tht bi, gii quyt vn đ hiu qu và kh nng
kim soát (Judge và các cng s, 1998).
Theo Luthans và các cng s, (2007), t tin vào nng lc bn thân đng
ngha vi khái nim t tin và liên quan đn nm hành vi sau: (i) đt mc tiêu cao,
vào bn thân cao. Nhng ngi này s hc tp ch đng và ch đng trong vic áp
dng nhng gì đã hc vào công vic ca h, vì vy hiu qu làm vic s đc tng
9
lên. Rõ ràng, nim tin vào bn thân không ch tt cho mt cá nhân mà còn quan
trng đi vi s phát trin ca công ty.
Luthans và các cng s (2008) đã nghiên cu và ch ra có bn cách đ ci
thin nim tin vào bn thân. Trc tiên, nim tin có th phát trin khi mt nhân viên
có nhng kinh nghim v s thành công. Th hai, nim tin ca nhân viên có th
phát trin khi h gián tip hc cách làm mt cái gì đó bng cách quan sát nhng
ngi khác và đc khuyn khích áp dng vào công vic. Th ba, nim tin có th
phát trin khi nhn đc nhng phn hi tích cc t nhng ngi có uy tín. Th t,
nim tin có th đc phát trin đc nâng cao thông qua sc khe sinh lý và / hoc
tâm lý.
Có th nói t tin vào nng lc bn thân là mt trong nhng yu t tâm lý rt
quan trng ca ngi lao đng trong quá trình làm vic. Thông thng ngi lao
đng có s t tin cao khi nng lc chuyên môn hay nng lc gii quyt công vic
trong thc t là cao. V c bn, yu t này có quan h khá gn gi vi nng lc ca
ngi lao đng.
2.1.2. Nim hy vng (Hope)
Hy vng đc xem nh là đng lc ca mt ngi nhm đt đc mc tiêu,
và khác bit vi m tng vin vông (Luthans và các cng s, 2007). Hy vng to
nên đng lc và quyt tâm đ đt đc nhng gì mong mun vi phng pháp c
th nhm đt đc mc tiêu đó ngay c khi đi mt vi khó khn (Luthans và
Youssef, 2004). Hy vng thng đc s dng trong ngôn ng hàng ngày, nhng
trong khuôn kh ca tâm lý hc nó có mt ý ngha mang giá tr nht đnh. Hy vng
đc đnh ngha nh là đng c tích cc da trên s tng tác gia các yu t đ
dn đn thành công, bao gm: (i) đnh hng mc tiêu (ii) cách thc đt mc tiêu
(Snyder và các cng s, 1991). Nói cách khác, hy vng bao gm c sc mnh ý chí
(tác đng ca các cá nhân, hoc quyt tâm đ đt đc mc tiêu ca h) và cách
ngh có ch đích (đ có th đa ra các cách thc tng đng và k hoch d phòng
11
(không phi xut phát t bn thân), mi s vic đu có th thay đi (nhng yu t
bt li ch xy ra vào mt thi gian nht đnh) và nhng tình hung khó khn (ch là
nhng bin c), trong khi đó ngi bi quan thng nhìn nhn nhng s kin trên
nh là yu t ni ti (xut phát t bn thân), không có kh nng thay đi và chp
nhn nó nh là mt s mc nhiên và không cn thit phi đa ra nhng n lc thay
đi đ vt qua nghch cnh.
Ngi lc quan luôn có s tin tng và thái đ tích cc trong cuc sng, bit
t lng giá vào bn thân và thoát ra ngoài nhng tình hung tiêu cc (Luthans và
Youssef, 2004). Theo Luthans và các cng s (2007), s lc quan là mt trong bn
thành phn ca vn tâm lý và là mt phn quan trng ca trng thái tâm lý tích cc.
Có hai loi lc quan: lc quan thc t (realistic optimism) và lc quan phi thc t
(false optimism) (Seligman, 1998).
Trong nghiên cu này lc quan thc t s đc nhn mnh. Nói cách khác,
lc quan là s đánh giá tích cc ca mt cá nhân v tình hung mà cá nhân đó phi
đi mt, cá nhân đó tin rng vi ngun lc sn có ca mình, h có th gii quyt
vn đ và kt thúc ti thi đim đó (Peterson, 2000). Lc quan đc đánh giá cao
trong các t chc vì tính tích cc mang li s thành công hin ti và trong tng
lai (Luthans và các cng s, 2007).
Mt s nghiên cu cho thy s lc quan có mi quan h cùng chiu vi hnh
phúc và ngi lc quan trái ngc vi ngi bi quan (Scheier, Carver, & Bridges,
2001). Ngi bi quan có xu hng d dàng t b khi đi mt vi khó khn, ngc
li ngi lc quan luôn đi mt vi thách thc, bn b duy trì và theo đui mc tiêu
ca mình (Carver và Scheier, 2003).
Mt phng pháp khuyn khích s lc quan ti ni làm vic là vic ra quyt
đnh ca t chc phi da trên nn tng đo đc và luân lý ch không phi da trên
li nhun tài chính (Luthans và Youssef, 2004). iu này có ngha là các quyt đnh
này cn đi vào yu t tâm lý, yu t cm xúc hay cm giác ca ngi lao đng thay
12
vì ch đi thun túy vào tính li ích lý trí hay li ích v tài chính. Nhng li ích này,
mt ý nim tru tng bi vì nhng chin lc khác nhau to ra nhng kt qu
khác nhau vào nhng thi đim khác nhau và không có chin lc duy nht đm
bo nhng kt qu thun li mi thi đim.
Theo Snyder (2000) cho rng đng lc có th đc đnh ngha theo nhiu
cách khác nhau tùy thuc vào đi tng mà bn hi. Nu hi mt ngi trên đng
ph, bn có th nhn đc câu tr li nh nó là th mà thúc đy chúng ta” hoc là
‘nó là cái thúc đy chúng ta làm nhng gì cn làm. Do đó đng lc là s n lc
mt cá nhân, lý gii khuynh hng phát trin, s kiên trì n lc trong công vic.
Theo h thng cp bc ca Maslow, nhu cu ca con ngi cn phi đc
tha mãn t nhng nhu cu c bn nh n, mc, . Sau đó nhu cu ca con ngi
tr nên cao hn, h mun đc tha mãn cái tôi ca mình và t th hin. Theo lý
thuyt ca Maslow (1987), nhu cu có th coi là đng lc ca con ngi đc chia
thành nm cp đ t thp đn cao bao gm nhu cu sinh lý, nhu cu an toàn, nhu
cu xã hi, nhu cu đc tôn trng, nhu cu t th hin. Theo Hackman và Oldham
(1976), đng lc cao ph thuc vào ba yu t: ý ngha công vic, trách nhim, và
kin thc công vic.
Trong nghiên cu ca McGregor và Douglas (1960), h đã to ra lý thuyt X
và Y khi h tho lun v đng lc làm vic ca con ngi. Lý thuyt X đc da
trên mt trit lý mà con ngi không đc đi x mt cách nhân vn và đc thc
hin bi mt phong cách qun lý đc tài. Mt khác, lý thuyt Y đi x vi nhân
viên mt cách nghiêm khc và liên quan đn h hoàn toàn (Cunningham, 1999).
Nói cách khác thuyt X cho rng bn cht con ngi là li bing. Con ngi
không thích làm vic. Vì vy, ngi lãnh đo cn s dng bin pháp trng pht đ
bt buc h làm vic. Sau đó, McGregor và Douglas (1960) thêm vào thuyt Y và
cho rng nhu cu làm vic cng là mt phn ca bn cht con ngi. khuyn
14
khích nhu cu làm vic, ngi lãnh đo không nên s dng bin pháp trng pht mà
phi đng viên, khen thng.
Da trên lý thuyt đng lc c đin, Pink (2010) đã ch ra đng lc thúc đy
công vic nh (i) đng c 1.0: nhu cu c bn, (ii) đng c 2.0: làm vic hn 8
Phn vit này s gii thiu mt s nghiên cu thc nghim trc tìm hiu
mi quan h gia vn tâm lý và hiu qu làm vic thông qua các thành phn cu to
nên vn tâm lý. Do tác gi cha tìm thy các nghiên cu thc nghim v nh hng
ca vn tâm lý ti đng lc làm vic nên s không trình bày các nghiên cu thc
nghim dng này ti đây.
2.4.1. Nghiên cu ca Luthans vƠ các cng s (2007)
Luthans và các cng s (2007) thu thp s lng 422 mu quan sát, là các
công nhân ti ba nhà máy Trung Quc (hai nhà máy t nhân và mt nhà máy
thuc nhà nc). T nghiên cu này, các tác gi đã chng minh rng vn tâm lý ca
công nhân các nhà máy có mi quan h vi hiu qu làm vic da trên tin lng.
Nghiên cu s dng mô hình nghiên cu sau:
Hiu qu làm vic = f (Age, Gender, Psychological capital)
Trong đó:
Age: đ tui
Gender: gii tính
Psychological capital: bao gm 4 yu t ca vn tâm lý là: hy vng
(hope), s lc quan (optimism), tính kiên trì (resiliency), và t tin vào
nng lc bn thân (self – efficacy).
Nghiên cu ch ra rng đ tui (mt bin s kim soát) có nh hng tích
cc ti hiu qu làm vic trong đó bin s gii tính không th hin bt c s tác
đng nào. c bit mt s thành phn ca vn tâm lý nh tính kiên trì và s lc
quan có tác đng dng đn hiu qu làm vic. Trong đó tác đng biên ca tính
kiên trì ti hiu qu làm vic là 0.24 và tác đng biên ca yu t s lc quan ti hiu
qu làm vic là 0.01 (mc tác đng rt thp). Các yu t còn li là nim hy vng và
16
s t tin vào nng lc ca bn thân li không có ý ngha thng kê trong mô hình hi
quy ca các tác gi.
2.4.2. Nghiên cu ca Sema vƠ Asuman (2014)
Sema và Asuman (2014) thu thp d liu quan sát t 361 ngi lao đng
các ngành ngh khác nhau nhm mc đích tìm hiu mi quan h gia vn tâm lý và
2.5.1. Tác đng ca vn tơm lý ti đng lc lƠm vic
Hin nay, các nghiên cu đnh lng chính thc (trong kh nng tìm hiu
ca tác gi), cha thy tác gi nào đ cp ti tác đng ca vn tâm lý ti đng lc
làm vic mc dù v mt ý tng thì mt s tác gi nh Luthans và các cng s
(2005) hay Stajkovic và các cng s (2003) đã nêu rng vn tâm lý có tác đng ti
đng lc làm vic. Hay trong mt nghiên cu ca Wright (2004), cng đa ra mt
nhn đnh rng s t tin vào có mt tác đng tích cc trc tip đn đng lc làm
vic.
c bit, mt yu t cu thành nên vn tâm lý là s lc quan đã đc chng
minh là có th làm tng đng lc làm vic, điu này đc chng minh trong nhiu
tình hung (làm vic, hc tp và chi th thao) ca hn 500 nghiên cu trên toàn
th gii trong hai thp k qua bng cách s dng bng câu hi Attributional ca
Peterson và các cng s (1982) và Seligman và các cng s (1979) (Schulman,
1999).
Nghiên cu này mun tìm hiu s tác đng ca vn tâm lý ti đng lc làm
vic trên thc nghim. Do vy nghiên cu s tin hành phng vn sâu đ tìm hiu ý
kin ca các chuyên gia v s tác đng trên. Trong trng hp nó có tác đng thì có
th coi đng lc làm vic nh là mt bin trung gian truyn dn s tác đng ca vn
tâm lý ti đng lc làm vic.
H1: T tin vào nng lc bn thân có mi tng quan dng vi đng lc
làm vic;
H2: S lc quan ca mt cá nhân có tác đng tích cc ti đng lc làm vic
ca cá nhân đó;