B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM T TH LAN HNG NGHIÊN CU CÁC YU T RI RONH HNG
N Ý NH MUA HÀNG TRC TUYN
CA KHÁCH HÀNG TI THÀNH PH H CHÍ MINH
LUN VN THC S KINH T T
T
P
P
.
t
h
h
á
á
n
n
g
g1
1
0
0
/
/
2
2
0
0
1
1
3
3
Chuyên ngành: Kinh doanh thng mi
Mã s: 60340121
N
N
g
g
i
ih
h
n
n
g
gd
d
B
B
Ù
Ù
I
IT
T
H
H
A
A
N
N
H
HT
T
R
R
Á
Á
N
N
G
íM
M
i
i
n
n
h
h
,
,t
t
h
h
á
á
n
n
g
g1
1
0
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn “Nghiên cu các yu t ri ro nh hng đn ý đnh
mua hàng trc tuyn ca khách hàng ti thành ph H Chí Minh” là công trình
nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu trong đ tài này đc thu thp và s dng mt
cách trung thc. Kt qu nghiên cu đc trình bày trong lun vn này không sao
chép ca bt c lun vn nào và cng cha đc trình bày hay công b bt c
công trình nghiên cu nào khác trc đây.
TP. HCM, tháng 10-2013
Tác gi lun vn
T Th Lan Hng
MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
2.4.1 xut mô hình lý thuyt 23
2.4.2 Các gi thuyt 25
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 27
3.1 Quy trình nghiên cu 27
3.2 Nghiên cu đnh tính 28
3.3 Xây dng thang đo 30
3.4 Nghiên cu đnh lng 31
CHNG 4. KT QU NGHIÊN CU 34
4.1 Mô t mu 34
4.1.1 Thông tin nhn bit vic s dng dch v MHTT 34
4.1.2 Thông tin thuc tính đi tng nghiên cu 35
4.2 ánh giá thang đo 37
4.2.1 Phân tích đ tin cy Cronbach Anpha 37
4.2.2 Phân tích nhân t khám phá EFA 38
4.3 Kim đnh mô hình và gi thuyt nghiên cu 42
4.3.1 Phân tích tng quan 42
4.3.2 Phân tích hi quy 43
4.3.3 Gi đnh không có mi tng quan gia các bin đc lp (đo lng đa cng
tuyn) 47
4.3.4 Phân tích nh hng ca các bin đnh tính đn xu hng tiêu dùng 47
4.3.4.1 Kim đnh s khác nhau v ý đnh hành vi mua sm trc tuyn theo gii tính
47
4.3.4.2 Kim đnh s khác nhau v ý đnh hành vi mua sm trc tuyn theo thu nhp
49
CHNG 5: KT LUN VÀ KIN NGH 52
5.1 Kt lun 52
5.2 Mt s kin ngh gim ri ro trong MHTT 54
5.3 Hn ch và hng nghiên cu tip theo 56
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Hình 4.1: Kt qu phân tích hi quy 45 DANH MC CÁC T VIT TT
ANOVA: Analysis Variance: Phân tích phng sai
ATM: Automatic Teller Machine: máy rút tin t đng
B2B: Business to business: Doanh nghip ti doanh nghip
B2C: Business to Consumers / Business to Customers: Doanh nghip ti ngi tiêu
dùng
C2C: Consumer-to-Consumer: Ngi tiêu dùng ti ngi tiêu dùng
C2B: Consumer-to-Business: Ngi tiêu dùng ti doanh nghip
E-CAM: E-Commerce Acceptance Model: Mô hình chp nhn thng mi đin t
EFA: Exploratory Factor Analysis: yu t khám phá
G2C: Government-to-citizens: Chính ph ti ngi tiêu dùng
IT: Information Technology: Công ngh thông tin
KMO: H s Kaiser - Mayer – Olkin
MHTT: Mua hàng trc tuyn
PB: Hành vi mua
PRP: Perceive Risk of Product: Nhn thc ri ro đi vi sn phm
PRT: Perceive Risk of Technology: Nhn thc ri ro trong phm vi giao dch trc
tuyn
Ph lc 6: Phân tích T-test, Anova
1
CHNG 1: GII THIU CHUNG V TÀI
1.1 Tính cp thit ca đ tài
Ngày nay Internet không ch là mng truyn thông mà còn là phng tin toàn
cu cho các giao dch ca ngi tiêu dùng. Vi tc đ phát trin nhanh chóng trong
nhng nm qua, Intermet đã tr thành phng tin ph bin cho truyn thông, dch
v và thng mi. Internet đã làm thay đi cách mua hàng truyn thng ca mi
ngi.Ngi tiêu dùng không còn b bó buc v thi gian và đa đim mà h có th
mua các sn phm và dch v bt c khi nào và bt c đâu.Vi th mnh đó,
cùng vi s phát trin Internet nhanh chóng Vit Nam, ngi tiêu dùng trong
nc đang quen dn vi vic mua hàng qua mng.
n cui nm 2012, đã có 38% website cho phép đt hàng và 3,5% website có
chc nng thanh toán trc tuyn (BThng mi, 2012). Các mt hàng đc gii
thiu trên website ca doanh nghip khá đa dng và phong phú trong đó t l
website gii thiu sn phm thit b đin t tng đáng k so vi các nm trc, t
12,6% nm 2012 lên 17,5% nm 2012. iu này phn ánh thc t là đi vi mt
hàng đin t, ngi tiêu dùng đã quen dn vi vic la chn mt hàng và ca hàng
trc tuyn nên nu thiu website s là bt li rt ln đi vi các doanh nghip kinh
doanh mt hàng này (BThng mi, 2012). Bên cnh đó,trong nhng nm qua, t
l ngi s dng internet cng đã tng nhanh chóng. iu đó cho thy, sphát trin
các website bán hàng qua mng vn cha tng đng vi sphát trin internet Vit
Nam.T đó, mt nghiên cu vlãnh vc mua hàng qua mng là mt nhu cu cn
thit trong vic h trcác doanh nghip đáp ng nhu cu ca ngi tiêu dùng.
Mc dù hin nay trên thgii đã xut hin nhiu lý thuyt, môhình nghiêncu
nhm gii thích các yu ttác đng đn hành vi và schp nhn ca ngi sdng
mua hàng qua mng, nhng da trên csdliu đc tìm kim bi tác githì đn
nay, trong nc vn cha có nghiên cu nào giúp trli các câu hi liên quan đn
các yu tri ro chính nh hng đn ý đnh sdng dch vmua hàng trc tuyn
1.4 i tng và phm vi nghiên cu
Do gii hn v thi gian, nghiên cu ch đc thc hin trong phm vi nh sau:
i tng nghiên cu
i tng nghiên cu là ri ro trong MHTT, các yu t ri ro tác đng đn ý
đnh MHTT, mi liên h, tm nh hng ca các yu t này trong mô hình ri ro
trong MHTT.Nghiên cu đc thc hin thông qua vic thu thp thông tin cp mt
t nhng ngi đc kho sát bng bng câu hi, t đó phân tích d liu đ xác
đnh, làm sáng t vn đ cn nghiên cu.
Phm vi nghiên cu
Phm vi nghiên cu là nhng khách hàng đã và đang mua sm trc tuyn và
nhng khách hàng có ý đnh s dng dch v mua sm trc tuyn ti TP. HCM.
1.5 Ý ngha thc tin
Kt qu nghiên cu giúp cho mi ngi quan tâm có c s ban đu v vic xác
đnh đúng đn vai trò ca các yu t ri ro liên quan đn xu hng thay đi thái đ
MHTT. Qua đó, tác gi mun đóng góp kt qu nghiên cu ca mình vào hiu bit
chung đi vi vic chp nhn ca ngi s dng MHTT. ây cng là mt hot
đng kinh t còn tng đi mi m, còn b ngõ cho nên rt cn các nghiên cu cho
vic áp dng thành công trong thc t.Các yu t tìm thy trong quá trình nghiên
cu có th đc vn dng đ t chc mt h thng mua sm trc tuyntrong tng
doanh nghip c th sao cho phù hp vi môi trng kinh doanh Vit Nam. Và
cng nh đó mà các doanh nghip ý thc hn v vai trò ca mua sm trc tuyn đ
không ngng nâng cao h thng phc v khách hàng (đi tác, ngi tiêu th, …).
Bên cnh đó, phng pháp nghiên cu s dng trong nghiên cu này cng góp
phn đnh hng cho các nghiên cu tip theo v phng pháp xác đnh, đo lng,
đánh giá các ri ro nh hng đn xu hng thay đi thái đ s dng mua sm trc
tuyn nói chung. Tng doanh nghip Vit Nam có th s dng kt qu nghiên cu,
điu chnh các thang đo cho tng trng hp c th t chc mô hình kinh doanh
mua sm trc tuyn ca riêng chính mình.
4
Các đnh ngha mua hàng trc tuyn (online shopping) nh sau:
1. Mua hàng trc tuyn đc đnh ngha là hành vi ca ngi tiêu dùng trong
vic mua sm thông qua các ca hàng trên mng hoc website s dng các giao
dch mua hàng trc tuyn (Monsuwe, Dellaert và K. D. Ruyter, 2004).
2. Mua hàng trc tuynlà quá trình mua sn phm hay dch v thông qua
internet. Mua hàng qua mng là mt hình thc ca thng mi đin t đc dùng
trong giao dch B2B hoc B2C (theo Wikipedia).
3. Mua hàng trc tuynlà mt giao dch đc thc hin bi ngi tiêu dùng
thông qua giao din da trên máy tính bng cách máy tính ca ngi tiêu dùng đc
kt ni và có th tng tác vi các ca hàng s hóa ca nhà bán l thông qua mng
máy tính (Haubl & Trifts, 2000).
Tóm li, mua hàng trc tuynlà quá trình mua sn phm hay dch v đc thc
hin bi ngi tiêu dùng các ca hàng trên mng thông qua mng internet.
2.1.2 Các loi hình mua hàng trc tuyn
Có hai mô hình mua hàng trc tuyn chính yu nht là: B2B (business-to-
business) và B2C (business-to-consumer).
• B2B là mô hình mua hàng trc tuyn mà trong đó ngi tham gia là các doanh
nghip hoc các t chc. Hin nay, phn ln mua hàng trc tuyn là thc hin theo
mô hình này. Ví d v mô hình B2B: các doanh nghip mua hàng ca nhau, cung
cp nguyên vt liu, các doanh nghip bán hàng cho h thng đi lý ca mình qua
mng, …
6
• B2C là mô hình mua hàng trc tuyn trong đó doanh nghip bán hàng cho
ngi tiêu dùng trc tip. Ví d v mô hình B2Cchuyên ngành đin t, vin
thông:trang web http://www.thegioitructuyen.vn do
công ty Th gii trc tuyn làm
ch qun,
www.sieuthivienthong.com thuc công ty C phn Vin thông Á Châu
Ngoài hai mô hình chính trên, hin nay trên Internet cng hình thành nhiu mô
hin các thao tác chn sn phm mình quyt đnh mua và chi và làm theo các thao
tác theo s hng ca web.
2. Web mã hoá thông tin thu thp đc t ngi mua hàng khai báo và gi yêu
cu đn Trung tâm thanh toán đin t.
3. Nhn đc các thông tin t web h thng thanh toán đin t mã hoá thông tin
và gi đn ngân hàng ca ngi mua hàng đ xác thc thông tin tài khon ngi
mua và xác nhn, hoc không xác nhn thông tin trên.
8
4. H thng thanh toán đin t gi mt báo giá v tng s tin mà ngi mua
phi thanh toán.
5. H thng thanh toán đin t gi đn đt hàng ti ngi bán đ chun b đn
hàng theo các thông tin yêu cu ca đn hàng.
6. Ngi mua np tin vào th hoc s d còn đ hn mc đ mua đn hàng.
7. Ngân hàng phát hành th ca ngi mua t đng chuyn tr tin cho ngân
hàng ca ngi bán đ thanh toán s tin ca đn hàng.
8. Ngân hàng ca ngi bán khi nhn đc tin s gi giy báo có v cho ngi
bán hàng.
2.1.4 Phng thc thanh toán và giao nhn
Thanh toán đin t là mt trong nhng điu kin ct lõi đ phát trin mua sm
trc tuyn.Vi vai trò là mt khâu không th tách ri caquy trình giao dch và
trong nhiu trng hp thanh toán đin t còn là bin pháp xác thc vic ký kt hp
đng gia ngi bán và ngi mua trong mt giao dch mua sm trc tuyn trên
môi trng Internet.S khác bit c bn gia mua sm trc tuyn vi các ng dng
khác cung cp trên Internet chính là nh kh nng thanh toán trc tuyn này. Do
vy, vic phát trin thanh toán trc tuyn s hoàn thin mua sm trc tuyn. mua
sm trc tuyn đc theo đúng ngha ca nó – các giao dch hoàn toàn qua mng,
ngi mua ch cn thao tác trên máy tính cá nhân ca mình đ mua hàng, các doanh
nghip có nhng h thng x lý tin s t đng. Mt khi thanh toán trong mua sm
trc tuynan toàn, tin li, vic phát trin mua sm trc tuyn trên toàn cu là mt
- Nhn hàng ca hàng gn nht (in store pick up): Ngi tiêu dùng s đt hàng
qua mng nhng s nhn hàng ca hàng gn nht trong h thng phân phi (theo
Wikipedia).
2.1.5 Li ích và ri ro ca mua hàng trc tuyn
Li ích
- Mua sm trc tuyn tác đng tích cc đn xã hi và nn kinh t. Mua sm trc
tuyn m ra cho nn kinh t nhng hng phát trin mi. To thêm nhiu ngành
ngh mi, nhiu công n vic làm, ct gim chi phí không cn thit, to vòng quay
vn nhanh hn, kích thích s cnh tranh, kích cu ca xã hi và kích thích s phát
trin ca sn phm nhm tha mãn ti đa nhu cu tiêu dùng. Kích thích doanh
nghip luôn nng đng trong qun lý và sáng to tìm kim các ý tng kinh doanh
mi. Có th nói, mua sm trc tuyn là đng lc hoàn thin và thúc đy s phát
trin ca nn kinh t.
- Sau đây là mt s tác đng tích cc ca mua sm trc tuyn đi vi doanh
nghip, ngi tiêu dùng và xã hi.
Tác đng ca mua sm trc tuyn vi doanh nghip:
- Giúp m rng th trng không nhng trong nc mà còn ra quc t. Vi chi
phí thp nht, doanh nghip có th vn ti nhiu khách hàng hn, tìm kim nhà
cung cp tt hn, đi tác phù hp hn trên khp th gii.
- Ct gim chi phí qun lý, lu hành thông tin, cc vin thông, bu chính, tn
kho, giao nhn.
- Rút ngn thi gian đáp ng cho khách hàng: đn đt hàng trc tuyn hàng
nhanh chóng đc nhân viên bán hàng x lý nh các công c tin hc hóa và hàng
hóa nhanh chóng đc chuyn giao cho khách hàng.
- Rút ngn thi gian đa sn phm ra th trng: vi mng li khách hàng trc
tuyn, doanh nghip có th tip cn nhiu đóng góp ca khách hàng. Vi cách làm
11
vic trên mng trc tuyn, các b phn t kinh doanh tip th, cho đn nghiên cu
chóng nhiu nhà cung cp đ la chn.
- Giá hàng hóa thp hn do nhà cung cp ct gim đc chi phí sn xut và qun
lý. i vi hàng hóa s hóa đc nh sách, báo, phim, nhc, phn mm, t vn
thông tin, thi gian giao hàng đc rút ngn.
- Khách hàng đc chm sóc hu mãi tt hn nh đc t vn 24/24 trên mng.
- Khách hàng có điu kin chia s kinh nghim s dng vi nhau trên mng.
Tác đng ca mua sm trc tuyn đi vi xã hi:
- To ra nhiu ngành ngh, vic làm mi cho xã hi: mua sm trc tuyn phát
trin thì ngành máy tính, vin thông, ngành công nghip phn mm, ngành giao
nhn, v.v. phát trin mnh hn. Nhiu ngh nghip mi cng xut hin đi đôi vi
các dch v h tr mua sm trc tuyn và các ngành ngh nói trên.
- Gim chi phí chung cho xã hi nh chi phí qun lý, sn xut, đi li.
- Cht lng dch v đc hoàn thin hn: nhiu dch v đc cung cp vi đy
đ thông tin hn, nhanh hn, sát đi tng hn. Ví d, dch v đào to t xa, chn
bnh qua mng đc cung cp ti vùng xa xôi vi các thông tin chi tit nht.
- Nhiu đi tng tip cn vi hàng hóa và thông tin, do đó có tác dng kích cu
mnh hn, làm cho sc sn xut ca xã hi tng lên.
Ri ro
Bên cnh nhng mt tích cc, mua sm trc tuyn vn còn nhng hn ch ca
nó.Có hai loi hn ch, mt nhóm mang tính k thut, mt nhóm mang tính thng
mi.Mt s cn tr ln nht ca mua sm trc tuyn theo th t là:
• An toàn
13
• S tin tng và ri ro
• Thiu nhân lc v mua sm trc tuyn
• Vn hóa
• Thiu h tng v ch ký s hóa (hot đng ca các t chc chng thc còn hn
ch)
• Nhn thc ca các t chc v mua sm trc tuyn
tiêu dùng.
2.2.2 Mô hình chp nhn công ngh (TAM)
Davis (nm 1986) đã đ xut Mô hình chp nhn công ngh (Technology
Acceptance Model – TAM).