B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH NGUYN TH THU PHNG
NGHIÊN CU NG DNG STRESS TESTING
CHO CÁC NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM

LUN VN THC S KINH T Tp. H Chí Minh – Nm 2013B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH



Tác gi lun vn
Nguyn Th Thu Phng

LI CÁM N Trc tiên tôi xin chân thành cám n cô – PGS. TS. Nguyn Th Liên Hoa Ďư tn
tình ch bo, góp Ủ và Ďng viên tôi trong sut quá trình thc hin lun vn tt nghip
này.
Tôi xin gi li tri ân Ďn các quỦ Thy, Cô trng i hc Kinh T TPHCM,
nhng ngi Ďư tn tình truyn Ďt kin thc cho tôi trong hai nm hc cao hc va
qua.
Sau cùng, tôi xin gi li Ďn cha m, ngi thân trong gia Ďình và bn bè Ďư ht
lòng quan tâm và to Ďiu kin tt nht Ď tôi hoàn thành Ďc lun vn tt nghip này.

MC LC

DANH MC CÁC HÌNH V,  TH
DANH MC CÁC BNG BIU
DANH MC VIT TT
TÓM TT 1
CHNG 1: GII THIU
2
CHNG 2: KHUNG Lụ THUYT V STRESS TESTING VÀ CÁC KT QU
NGHIÊN CU TRC ỂY
5

DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 2.1: Tóm tt s khác bit gia phng pháp Top-down và Bottom-up
Bng 3.1: Tóm tt các kch bn áp dng
Bng 4.1: Kt qu Ďo lng ri ro lưi sut
Bng 4.2: Kt qu Ďo lng ri ro t giá
Bng 4.3: Kt qu Ďo lng ri ro tín dng
Bng 4.4: T l an toàn vn ti thiu các NHTM ti ngày 31/12/2012
Bng 4.5: Kt qu tính tn tht cha Ďc hp th ht
Bng 4.6: T l an toàn vn ti thiu trc và sau cú sc

DANH MC VIT TT  BCKT: Bng cân Ďi k toán
 CAR: t l an toàn vn ti thiu
 EAD - Exposure at Default: Tng d n ca khách hàng ti thi Ďim khách
hàng không tr Ďc n
 GDP: Tng sn phm trong nc
 IMF: Qu tin t quc t
 LGD - Loss Given Default: T trng tn tht c tính
 NHNN: Ngân hàng nhà nc
 NHTM: Ngân hàng thng mi
 NHTW: Ngân hàng trung ng
 PD - Probability of Default: Xác sut khách hàng không tr Ďc n
 TCTD: T chc tín dng
 Worldbank: Ngân hàng th gii

ro. Vì vy, các NHTM Vit Nam rt cn phát trin và áp dng nhng k thut qun
tr ri ro tiên tin Ď nâng cao kh nng phát trin bin vng và ch Ďng ng phó
trc nhng tình hung bt li trong tng lai.
Hin nay, Vit Nam Ďư ch Ďng Ď ngh World Bank/IMF trin khai chng
trình Ďánh giá n Ďnh tài chính (Financial Stability Assessment Program – FSAP)
và Ďnh hng phát trin h thng ngân hàng theo các chun mc an toàn ca Basel
2 (và tin ti Basel 3) thì chc chn Stress Testing là mt ni dung không th không
thc hin.
Trên th gii, Stress Testing Ďc thc hin rng rãi ti các NHTW và t nhân,
tuy nhiên cha có s quan tâm rõ ràng Ďn phng pháp áp dng. Hu ht các cuc
Stress Testing gn Ďây Ďu áp dng các k thut da trên nghiên cu hc thut
(Blaschke et al., 2001; Jones et al., 2004) hoc phát trin da trên hng dn ca
NHNN/t chc quc t (IMF & World Bank, 2005; Čihák, 2007).
Tuy nhiên, vic ng dng Stress Testing cho h thng ngân hàng Ďi vi các
nc Ďang phát trin nh Vit Nam còn gp nhiu khó khn, ch yu là do (i) các
công c ng dng Stress Testing còn khá mi m, cha có tài liu/hng dn chính
3

thc v cách thc hin ti Vit Nam (ii) mt s d liu cn thit Ď thc hin Stress
Testing không có sn hoc cha Ďc công b rng rãi trên th trng.
Do vy, cn có nhng phng pháp thích hp Ď khc phc các vn Ď nêu trên
khi thc hin Stress Testing ti các nc Ďang phát trin hoc không có Ďy Ď d
liu th trng nh Vit Nam. Fungáčová & Jakubík (2013) Ďư thc hin Stress
Testing theo phng pháp Top-down Ďi vi h thng ngân hàng Nga, trong Ďó s
dng nhng thông tin liên quan Ď khc phc vn Ď thiu d liu. Theo phng
pháp trên, lun vn Ďi vào thc hin Stress Testing Ď kim Ďnh sc kháng c ca
các NHTM Vit Nam trc nhng bin Ďng xu có th xy ra ca nn kinh t
thông qua Ďánh giá kh nng vt qua nhng cú sc v mô.
1.2. MC TIÊU NGHIÊN CU
H thng các lý thuyt liên quan Ďn Stress Testing và tóm tt các kt qu

CHNG 2: KHUNG LÝ THUYT V STRESS TESTING VÀ CÁC
KT QU NGHIÊN CU TRC ÂY

Chng này h thng nhng khái nim c bn, hiu bit chung v Stress Testing
và nhng ng dng trong qun lý và kim soát ri ro, nhng k thut và cách tip
cn ph bin. Phn tip theo khái quát các kt qu nghiên cu Stress Testing trong
nhng nm gn Ďây.
2.1. KHUNG LÝ THUYT V STRESS TESTING
2.1.1. Khái nim Stress Testing
Stress Testing là thut ng ch các k thut khác nhau Ďc s dng Ď Ďo lng
tính tn thng ca t chc tài chính Ďi vi các s kin bt thng nhng có th
xy ra. Các k thut thc hin Stress Testing gm: phân tích Ď nhy Ďn gin, phân
tích kch bn, phng pháp tn tht ti Ďa/lỦ thuyt giá tr cc Ďi (Committee on
the Global Financial System, 2000)
1
.
Stress Testing là thut ng mô t mt h thng k thut Ďo lng Ď nhy cm
ca mt danh mc Ďi vi mt lot các cú sc cc Ď nhng có th xy ra trong
tng t chc tài chính. n gin hn, thc hin Stress Testing tc là c tính thô
thay Ďi trong giá tr ca danh mc khi nhng yu t ri ro (ví d: giá tài sn) thay
Ďi ln. Thut ng c tính thô Ďc dùng Ď tránh nhng nhn Ďnh cho rng
Stress Testing là công c có tính chính xác cao. Stress Testing ch Ďn gin là công
c phân tích k thut dùng Ď tính Ď nhy. Quá trình Stress Testing không ch là
vic áp dng mt lot các công thc vào nhng bng s liu mà còn bao gm mt
lot các Ďánh giá và gi Ďnh cho kt qu có Ủ ngha ging nhng phng pháp tính
toán khác. Mi gi Ďnh, cách tng hp hoc phân tích thc hin trong quá trình có
th Ďa ra kt qu sai vi lch ln, do vy cn cn trng khi c tính và gii thích
kt qu nghiên cu (Jones et al., 2004).
2.1.2. Vai trò ca Stress Testing
Stress Testing là công c qun tr ri ro Ďc s dng Ď Ďánh giá các nh
hng trong tng lai Ďi vi mt ngân hàng khi xy ra mt s kin riêng bit hoc
7

mt lot các bin Ďng tài chính. Theo Ďó, Stress Testing Ďc xem là công c Ď
h tr các mô hình thng kê nh VaR (Value at Risk). Nhiu cuc kho sát Ďc
thc hin cho thy kh nng ng dng rng rãi ca Stress Testing (Committee on
the Global Financial System, 2005):
 o lng nh hng ca các s kin bt thng nhng có kh nng xy ra
Trong khi mô hình VaR s dng d liu lch s v giá, không bao gm bin
Ďng giá ln hoc các s kin trong tng lai, Stress Testing mô phng hot Ďng
ca danh mc trong c thi k bin Ďng. Theo Ďó, Stress Testing cung cp các
thông tin v các ri ro không Ďc phát hin khi s dng mô hình VaR.
Hình 2.1: Stress Testing đánh giá các s kin bt thng
nhng có kh nng xy ra

 Nm bt dng ri ro ca ngân hàng
Ngân hàng thc hin Stress Testing Ď xác Ďnh tt hn dng ri ro. Thc hin
Stress Testing cho thy Ď nhy ca tng loi ri ro có th nh nhng tng hp li
s gây nh hng ln Ďn hot Ďng. Stress Testing cho thy v th có th bù tr ln
nhau.
Ngoài ra, ngân hàng s dng Stress Testing – ch yu là phân tích Ď nhy – Ď
tính toán Ď nhy ca danh mc Ďi vi thay Ďi ca các yu t ri ro, ví d: lãi sut
tng. Mt vài ngân hàng s dng Stress Testing Ď xác Ďnh phân phi Ďc gi
Ďnh trong mô hình VaR. Nu tn tht t Stress Testing ln hn t VaR, nhà qun
lỦ nên Ďiu chnh gi Ďnh.
8

Ngân hàng cng s dng Stress Testing Ď Ďánh giá ri ro mà VaR b gii hn.

Hình 2.2: ng dng Stress Testing vào vic phân b vn ngân hàng

 ánh giá ri ro ngân hàng
Mt trong nhng ci tin khi thc hin Stress Testing là ng dng vào k hoch
ca ngân hàng. S kin xu Ďc xem xét trong bi cnh thay Ďi trong giá tr các
khon mc trong và ngoài BCKT và nh hng Ďn ngun doanh thu trong các
nm tip theo. iu này giúp xác Ďnh nhng s kin là mi Ďe da Ďn hot Ďng
kinh doanh và h tr vn khi nào thích hp. Ví d, lãi sut ngn hn thp kéo dài s
nh hng Ďn li nhun. Stress Testing cng Ďc s dng Ď Ďánh giá và cng c
k hoch kinh doanh mi. Thng là Ďánh giá nh hng ca s kin Ďn thu nhp
lãi ca ngân hàng.
Stress Testing là công c thông tin hu hiu ca nhà qun tr ri ro. Trong bi
cnh này, Stress Testing u Ďim hn so vi phng pháp VaR trong vic xác Ďnh
các tn tht ln khi phát sinh các s kin hn là ch tp trung phân tích các tn tht
ln nh là kt qu ca các phân phi thng kê. Stress Testing giúp hiu rõ hn bn
cht ri ro trong ngành ngân hàng và giúp nhà qun tr và các c quan giám sát Ďnh
lng nh hng ca các s kin cho trc.
Tóm li, các quc gia thc hin Stress Testing s Ďt Ďc nhiu li ích. Stress
Testing h thng tài chính cung cp thông tin v hành vi ca h thng tài chính di
nhng cú sc cc Ď có th xy ra giúp các nhà hoch Ďnh chính sách Ďánh giá tm
quan trng ca tính d tn thng ca h thng. Giá tr tng thêm ca Stress Testing
xut phát t quá trình Ďa ra d báo v mô, tp trung vào toàn b h thng tài chính
và Ďa phng pháp chung Ďánh giá Ď nhy ri ro ca các t chc. Stress Testing
10

h thng b sung cho Stress Testing thc hin bi tng t chc và Ďóng vai trò kim
tra chéo cho các phng pháp phân tích khác. Thông tin t Stress Testing h thng
giúp xác Ďnh Ďim yu trong vic thu thp d liu, h thng báo cáo và qun tr ri
ro. Quá trình này giúp các c quan giám sát và t chc tham gia tng chuyên môn
trong qun tr ri ro, giúp các t chc hp tác nhiu hn và hiu rng hn v ri ro.

là phng pháp t di lên (Bottom-up). Siregar et al. (2011) Ďa ra nhng khái
nim giúp phân bit hai phng pháp này:
Phng pháp Top-down Ďc thc hin bi các c quan giám sát. Da trên s
liu báo cáo ca các ngân hàng, c quan giám sát s áp dng các kch bn khác
nhau Ď Ďánh giá mc Ď tn thng ca h thng hoc tng ngân hàng riêng. Cách
làm này cho phép c quan qun lỦ so sánh Ďc các kt qu ca các ngân hàng vi
nhau.
Phng pháp Bottom-up s do tng ngân hàng t thc hin theo các kch bn do
c quan qun lỦ quy Ďnh hoc các kch bn Ďc thù riêng. u Ďim ca cách làm
này là d liu Ďy Ď, hiu rõ v ri ro th trng và ri ro thanh khon ca tng
ngân hàng. Tuy nhiên, do s khác bit v mô hình thc hin và tính cht hot Ďng
khác nhau ca các ngân hàng, vic so sánh các kt qu ca các ngân hàng s có
nhng hn ch nht Ďnh.
Bng 2.1: Tóm tt s khác bit gia phng pháp Top-down và Bottom-up

Top-down
Bottom-up
T chc
thc hin
NHTW/C quan giám sát
Tng ngân hàng t xây dng công c
riêng ca mình hoc s dng các mô
hình ni b
D liu
S dng d liu tng hp ca
tng ngân hàng hoc d liu
toàn h thng
S dng d liu danh mc Ďu t/kinh
doanh ca ngân hàng, hoc d liu v
khách hàng ca tng ngân hàng

12

Mt vài NHTW s dng kt hp phng pháp Top-down và Bottom-up, nh
NHTW Hy Lp (Faidon, 2006), NHTW Hà Lan (End et al., 2006).
2.1.3.3. Phng pháp thc hin Stress Testing theo tng loi ri ro
Nhng ri ro ph bin khi thc hin Stress Testing gm: ri ro tín dng, ri ro
th trng (ri ro lãi sut, ri ro t giá, …), ri ro thanh khon, ri ro lan truyn liên
ngân hàng. Mi ri ro Ďc thù trong hot Ďng ngân hàng cn có nhng k thut
thc hin Stress Testing khác nhau.
a) Ri ro tín dng:
Ri ro tín dng là ri ro mà Ďi tác hoc ngi giao c s không thc hin
Ďc hp Ďng pháp lý. Nó tp trung vào ri ro mà dòng tin ca tài sn s không
Ďc tr Ď, theo Ďiu khon hp Ďng (Blaschke et al., 2001). Có rt nhiu phng
pháp Ď Ďo lng ri ro tín dng, mt s phng pháp tiêu biu gm:
Phng pháp đo lng ri ro tín dng da trên mc d phòng (Bangladesh
Bank, 2010). Phng pháp này Ďc thc hin thông qua Ďánh giá nh hng ca
s gia tng n xu (NPL) ca ngân hàng/t chc tài chính và t Ďó làm gia tng các
khon d phòng tng ng.
 Tng t l n xu theo mt t l gi Ďnh (%) và theo Ďó là tng trích lp d
phòng ri ro tng ng. Phn n xu tng thêm này Ďc chuyn thng sang
nhóm n có kh nng mt vn (nhóm 5), phi trích lp d phòng 100%.
 Chuyn nhóm phân loi n xu theo t l gi Ďnh và h qu là tng trích lp d
phòng ri ro. Các phn n chuyn nhóm phi tng trích lp d phòng ri ro theo
t l tng ng. Ví d: 50% n cn chú Ủ Ďc chuyn thành n di tiêu
chun, 50% n di tiêu chun Ďc chuyn thành n nghi ng và 50% n nghi
ng chuyn thành n có kh nng mt vn
 Gim giá phát mãi tài sn th chp theo mt t l gi Ďnh. Theo Ďó, phn trích
lp d phòng cng tng lên.
 Tng t l n xu ca vài khu vc (ví d ngành may mc) và tng khon d
phòng tng ng. Ví d: tng t l n xu lên 5%, phi d phòng 100% Ďi vi

Ďc xác xut không tr Ďc n ca khách hàng. ó có th là mô hình tuyn tính,
mô hình probit… và thng Ďc xây dng bi các t chc t vn chuyên nghip.
14

Th hai, EAD: tng d n ca khách hàng ti thi Ďim khách hàng không tr
Ďc n. i vi khon vay có k hn, EAD Ďc xác Ďnh không quá khó khn.
Tuy nhiên, Ďi vi khon vay theo hn mc tín dng, tín dng tun hoàn thì vn Ď
li khá phc tp. Theo thng kê ca y ban Basel, ti thi Ďim không tr Ďc n,
khách hàng thng có xu hng rút vn vay ti mc gn xp x hn mc Ďc cp.
Do Ďó, y ban Basel II yêu cu tính EAD nh sau:
EAD = D n bình quân + LEQ x Hn mc tín dng cha s dng bình quân
Trong Ďó, LEQ - Loan Equivalent Exposure là t trng phn vn cha s dng
có nhiu kh nng s Ďc khách hàng rút thêm ti thi Ďim không tr Ďc n.
“LEQ x Hn mc tín dng cha s dng bình quân” chính là phn d n khách
hàng rút thêm ti thi Ďim không tr Ďc n ngoài mc d n bình quân.
Vic xác Ďnh LEQ - t trng phn vn rút thêm có Ủ ngha quyt Ďnh Ďi vi
Ď chính xác ca c lng v d n ca khách hàng ti thi Ďim không tr Ďc
n. C s xác Ďnh LEQ là các s liu quá kh. iu này dn Ďn nhng khó khn
ln trong tính toán. Ví d, khách hàng uy tín, tr n Ďy Ď thng him khi ri vào
tình trng này, do Ďó, không th tính chính xác Ďc LEQ ca mt khách hàng tt.
Ngoài ra, mt s vn Ď dn Ďn s phc tp ca LEQ có th còn gm: loi hình
kinh doanh ca khách hàng, kh nng khách hàng tip cn vi th trng tài chính,
quy mô hn mc tín dng, t l d n Ďang s dng so vi hn mc,…
Th ba, LGD: t trng tn tht c tính - Ďây là t trng phn vn b tn tht
trên tng d n ti thi Ďim khách hàng không tr Ďc n. LGD không ch bao
gm tn tht v khon vay mà còn bao gm các tn tht khác phát sinh khi khách
hàng không tr Ďc n, Ďó là lưi sut Ďn hn nhng không Ďc thanh toán và các
chi phí hành chính có th phát sinh nh: chi phí x lý tài sn th chp, các chi phí
cho dch v pháp lý và mt s chi phí liên quan. T trng tng tht c tính có th
tính toán theo công thc sau Ďây:

Vic xác Ďnh lãi sut chit khu phù hp là vn Ď mu cht và nan gii nht.
Ba là, Implied Market LGD - xác Ďnh t trng tn tht cn c vào giá các trái
phiu ri ro trên th trng.
16

Nh vy, thông qua các bin s LGD, PD và EAD, ngân hàng s xác Ďnh Ďc
EL - tn tht c tính ca các khon cho vay.
Phng pháp Stress Testing v mô: phng pháp này kt ni các s kin bt
thng vi các bin kinh t v mô nh GDP, lm phát, lãi sut, t giá, … T Ďó, xác
Ďnh tác Ďng ca các bin v mô lên cht lng tài sn ca ngân hàng. Chi tit cách
thc hin phng pháp này khác nhau  nhiu quc gia, Ďiu này tùy thuc vào s
liu mà ngân hàng trung ng thu thp Ďc. (Otani et al., 2009; Jakubík &
Schmieder, 2008; Lu & Yang, 2012)
b) Ri ro lãi sut:
Ri ro lãi sut là ri ro phát sinh ti t chc tài chính khi Ď nhy cm vi lãi
sut ca tài sn và n không tng xng vi nhau. Thay Ďi lãi sut nh hng Ďn
thu nhp lãi, chi phí lãi ca t chc tài chính và các khon mc khác nhy cm vi
lãi sut trên bng cân Ďi k toán. Thay Ďi lãi sut có th nh hng Ďn giá tr th
trng ca tài sn và n ca t chc, bi vì giá tr hin ti ca dòng tin trong tng
lai thay Ďi khi lãi sut thay Ďi (Blaschke et al., 2001).
Ri ro lãi sut có th Ďc phân tích bng cách s dng nhng phng pháp
khác nhau. Trong Ďó, 2 phng pháp ph bin thng Ďc dùng Ď Ďo lng ri ro
lãi sut là mô hình phân tích khe h và mô hình phân tích thi lng (Blaschke et
al., 2001).
Hu ht các phng pháp Ďo lng ri ro lãi sut là thc hin Ďánh giá li tt c
tài sn và n ca t chc tài chính. Cách này yêu cu t chc tài chính phân loi tài
sn và n theo Ď nhy cm lãi sut (thi gian Ďnh giá li các công c lãi sut th
ni, thi gian Ďáo hn ca các công c lãi sut c Ďnh), và chia tài sn, n thành
nhóm theo thi gian hay còn gi là “buckets”. Khe h (gap) là chênh lch ca dòng
thu ca vic nm gi tài sn và khon n trong tng nhóm. Khe h trong tng nhóm

bình theo t trng ca tài sn và n:

Trong Ďó
M
A
: thi gian Ďáo hn trung bình theo t trng ca tài sn
M
L
: thi gian Ďáo hn trung bình theo t trng ca n
M
A
i
: thi gian Ďáo hn ca tài sn i
M
L
i
: thi gian Ďáo hn ca n i
w
A
i
: t trng tài sn i trong danh mc
w
L
i
: t trng n i trong danh mc

Ri ro lãi sut là s bt tng xng ln v thi gian Ďáo hn ca tài sn và
khon n. Lãi sut tng s làm gim giá tr th trng ca tài sn và n, thi gian
18



Vi
và
W
Ai
= (Giá tr th trng ca tài sn có i)/(Giá tr th trng ca tng tài sn).
W
Lj
= (Giá tr th trng ca tài sn n j)/(Giá tr th trng ca tng tài sn.)
D
Ai
: Thi lng ca tài sn có i.
D
Lj
: Thi lng ca tài sn n j.