B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
PHM THU HIN NGHIÊN CU CÁC YU T TÁC NG N S
HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG S DNG DCH V
ATM TRÊN A BÀN THÀNH PH VNG TÀU
LUN VN THC S KINH T TP.H CHÍ MINH - NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
LI CM N
Vi tt c s chân thành, tôi xin trân trng bày t li cm n sâu sc nht đn
PGS. TS Nguyn Quang Thu, cô đã tn tình hng dn cho tôi trong sut quá trình
thc hin đ tài.
Tôi cng xin chân thành cm n các ging viên đã tham gia ging dy,
truyn đt nhng kin thc hu ích cho tôi trong sut thi gian theo hc chng
trình cao hc.
Cm n các bn hc viên cùng khóa, các anh ch, bn bè đã đng viên, h tr
tôi trong quá trình thu thp d liu phân tích đ tôi có th hoàn thành lun vn.
Và cui cùng, cm n gia đình đã đng viên, to mi điu kin cho tôi hoàn
thành lun vn.
Hc viên Phm Thu Hin
CHNG 2: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 25 2.1 Thit k nghiên cu 25
2.1.1 Nghiên cu đnh tính 25
2.1.2 Nghiên cu đnh lng 26
2.2 iu chnh thang đo 28
2.2.1 Thang đo Cht lng dch v 28
2.2.2 Thang đo S thun tin 29
2.2.3 Thang đo Phí dch v 30
2.2.4 Thang đo S hài lòng 30
2.3 Phng pháp phân tích d liu 31
2.4 c đim mu nghiên cu 34
CHNG 3: KT QU NGHIÊN CU 36
3.1 Phân tích mô t 36
3.2 ánh giá thang đo 37
3.2.1 Kim đnh h s tin cy Cronbach’s alpha 37
3.2.2 Phân tích nhân t 40
3.3 iu chnh mô hình nghiên cu và gi thuyt 42
3.4 Kim đnh mô hình nghiên cu 45
3.4.1 Kim tra các gi đnh ca mô hình hi quy 45
3.4.2 Phân tích tng quan (h s Pearson) 47
3.4.3 Phân tích hi quy 48
3.4.3.1 ánh giá đ phù hp ca mô hình hi quy tuyn tính bi 49
3.4.3.2 Kim đnh đ phù hp ca mô hình 49
3.4.3.3 Kt qu hi quy 50 3.4.4 Phân tích phng sai 53
3.4.4.1 Gia gii tính nam và n 53
8/ PIN : Mt khu cá nhân – Personal Identification Number
9/ SERVQUAL: Thang đo cht lng dch v ca Parasuraman và cng s, 1985 -
Service Quality
10/ VIF: H s phóng đi phng sai – Variance Inflation factor
DANH MC CÁC BNG, BIU
Bng 1.1: Các thành phn ca mô hình SERVQUAL đã hiu chnh 8
Bng 1.2: Các thành phn ca thang đo cht lng dch v đin t 10
Bng 1.3: Các thành phn ca mô hình E-S-QUAL 11
Bng 1.4: Các thành phn ca mô hình E-RecS-QUAL 13
Bng 3.1: Kt qu kim đnh h s Cronbach’s alpha 39
Bng 3.2: Bng phân tích EFA ln đu 41
Bng 3.3: Kt qu kim đnh h s đ tin cy Cronbach’s alpha cho các nhân t có
s thay đi bin quan sát 42
Bng 3.4: Thang đo các khái nim nghiên cu 43
Bng 3.5: Ma trn h s tng quan 48
Bng 3.6: Bng tóm tt các h s v mc đ phù hp ca mô hình 49
Bng 3.7: Kim đnh đ phù hp ca mô hình 50
Bng 3.8: H s thng kê ca tng bin trong phng trình hi quy 51
Bng 3.9: Tng hp kt qu kim đnh các gi thuyt nghiên cu 55
Ngày nay, khi nói đn mt ngân hàng hin đi, ngi ta ngh ngay ti mt
ngân hàng có nn tng công ngh thông tin mnh, sn phm dch v đa dng, hin
đi, có kh nng phc v khách hàng mi lúc mi ni. ATM (Automatic Teller
Machine) là mt trong nhng ví d tiêu biu. ây là máy rút tin t đng hay máy
giao dch t đng, là mt trong nhng kênh phân phi sn phm ngân hàng ph bin
ngày nay. Máy ATM là thit b cho phép ngân hàng t đng giao dch vi khách
hàng, thc hin vic nhn dng khách hàng thông qua th ATM hay các thit b
tng thích, và giúp khách hàng kim tra tài khon, rút tin mt, chuyn khon,
thanh toán hàng hóa dch v.
Nhng tính nng hin đi ca dch v ATM đã mang li cho con ngi s
tin li, an toàn trong vic qun lý s dng tin mt nên trong khong thi gian
ngn t khi máy ATM đc phát minh bi John Shepherd-Barron vào nm 1967,
đn nay s phát trin ca h thng ATM gn nh ph khp. Sau hn 20 nm ra đi
và phát trin, th trng th ATM nc ta đã có nhng bc phát trin vt bc v
s lng th đc phát hành. T 5 triu th nm 2006, đn nay đã có hn 40 triu
th trên 80 triu dân. i vi thành ph Vng Tàu, toàn tnh hin có khong 260
máy ATM và 600 ngàn th phát hành. ây là con s rt lý tng trong vic phát
trin dch v th Vit Nam nói chung và thành ph Vng Tàu nói riêng. Tuy
phát trin nhanh v s lng nhng cht lng dch v ATM dng nh cha đc
các ngân hàng quan tâm đúng mc. Vic nghiên cu v dch v, cht lng dch v
ATM, s hài lòng v dch v ATM trong điu kin thc t ti Vit nam nói chung,
và trên đa bàn thành ph Vng Tàu nói riêng hu nh cha có gì, ch dng li
cp đ đn l ca tng ngân hàng trong vic thm dò s hài lòng ca khách hàng v
cht lng dch v do mình cung cp và cha mang li kt qu nh mong mun. Vì
vy, vic thit lp mô hình các yu t đo lng s hài lòng ca khách hàng s dng
2
dch v ATM s có ý ngha quan trng, giúp các nhà qun tr trong lnh vc ngân
hàng nhn dng đc các yu t nh hng đn cht lng dch v, đ t đó có c
s đa ra nhng gii pháp phù hp, nhm nâng cao cht lng dch v và s tha
: Nghiên cu s b s dng phng pháp đnh tính đ khám phá,
điu chnh và b sung các thang đo nhm to ra mt bng câu hi phù hp dùng cho
nghiên cu chính thc, s dng k thut trao đi, tho lun trc tip. Các đi tng
đc tin hành tho lun, phng vn là khách hàng s dng dch v ATM và các
chuyên gia, nhà qun lý trong lnh vc ngân hàng nhm xác đnh xem các khách
hàng mong đi nhng gì dch v ATM, yu t nào làm h hài lòng khi s dng
dch v ATM; và mun bit các nhà qun lý hiu v khách hàng ca mình nh th
nào, yu t nào làm hài lòng khách hàng theo cách nhìn ca nhà qun lý, chuyên
gia.
Bc hai
: Nghiên cu chính thc da vào phng pháp đnh lng đ kim
đnh thang đo và mô hình lý thuyt, đc thc hin sau khi bng câu hi bc
nghiên cu đnh tính đc hiu chnh li vi ngôn t d hiu, rõ ràng, có b sung và
loi bt ra các bin không phù hp. Các bng câu hi đc gi đn các khách hàng
đã s dng dch v ATM trên đa bàn thành ph Vng Tàu. D liu thu đc đc
x lý bng phn mm SPSS 16.
5. Kt cu ca lun vn
Phn m đu
Chng 1: C s lý thuyt – Mô hình nghiên cu
Chng 2: Phng pháp nghiên cu
Chng 3: Kt qu nghiên cu
Hàm ý và kt lun
4
CHNG 1: C S LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH
NGHIÊN CU
1.1 Mt s khái nim
1.1.1 Dch v
Trong cuc sng ngày nay, chúng ta bit đn rt nhiu hot đng trao đi
đc gi chung là dch v và ngc li, dch v bao gm rt nhiu các loi hình
Nm 1990, ngân hàng Ngoi Thng Vit Nam bt đu chp nhn hình thc thanh
toán quc t vi t cách là ngân hàng đi lý đc quyn thanh toán cho các t chc
th quc t và các t chc tài chính nc ngoài nh American Express, JCB,
Dinner Club, Mastercard International,Visa International. Ngân hàng Ngoi Thng
thi đim này cha phi là thành viên chính thc ca các t chc th quc t mà ch
là đi lý thanh toán th cho các ngân hàng và các t chc tài chính nc ngoài.
Vào nm 1993, ngân hàng Nhà nc Vit Nam đã có nhng quy đnh đu
tiên v vic phát hành, s dng và thanh toán th. Chính ph và các ngân hàng
thng mi đã có mt s quyt đnh và bin pháp nhm khuyn khích vic m tài
khon cá nhân và s dng phng tin thanh toán là th. Nm 1996, ngân hàng
Ngoi Thng Vit Nam đã thc hin d án th rút tin t đng ATM đu
tiên. Tuy nhiên d án này ch đc tin hành mc đ thí đim ch cha
đc ng dng rng rãi bi mt s nguyên nhân nh mc đu t không ln và
nhng trc trc v phn mm qun lý th.
Cùng trong giai đon này, các t chc th quc t đã bt đu chú ý hn ti
th trng Vit Nam. Nm 1995, sau khi M bãi b lnh cm vn đi vi Vit Nam,
mt s ngân hàng thng mi Vit Nam và ngân hàng thng mi nc ngoài có
giy phép hot đng ti Vit Nam đã bt đu quan tâm đn dch v này, làm th
trng thanh toán th ti Vit Nam sôi đng hn lên. Sau đó có 9 ngân hàng khác
cng tham gia vào lnh vc kinh doanh th, bao gm 1 ngân hàng quc doanh,
1 ngân hàng c phn, 2 ngân hàng liên doanh và 5 chi nhánh ngân hàng nc ngoài
ti Vit Nam.
6
1.1.3 Cht lng dch v
1.1.3.1 Khái nim
T nhng nm 1930, cht lng trong lnh vc sn xut đã đc xác đnh
nh mt yu t đ cnh tranh, nhng yu t cht lng thc s tr nên quan trng
k t sau chin tranh th gii ln th hai. Nhng tác gi tiên phong trong lnh vc
này là W.Edwards Deming, Joseph M.Juran và Kaoru Ishikawa. Còn lnh vc dch
dch v dùng đ đánh giá cht lng dch v (Parasuraman & ctg 1994).
Parasuraman & ctg (1994) đã liên tc kim đnh thang đo và xem xét các lý thuyt
khác nhau, và cho rng SERVQUAL là thang đo đt đ tin cy và giá tr. Thang đo
này có th áp dng trong các loi hình dch v khác nhau nh nhà hàng, khách sn,
bnh vin, trng hc, các hãng hàng không, du lch
Thang đo SERVQUAL đo lng cht lng dch v da trên s cm nhn
bi chính các khách hàng s dng dch v. Parasuraman & ctg (1985) cho rng, bt
k dch v nào, cht lng dch v cm nhn bi khách hàng có th mô hình thành
10 thành phn, đó là:
1. Kh nng tip cn (access)
2. Cht lng thông tin liên lc (communication)
3. Nng lc chuyên môn (competence)
4. Phong cách phc v (courtesy)
5. Tôn trng khách hàng (credibility)
6. áng tin cy (reliability)
7. Hiu qu phc v (responsiveness)
8. Tính an toàn (security)
9. Tính hu hình (tangibles)
10. Am hiu khách hàng (understanding the customer)
8
Mô hình này có u đim bao quát hu ht mi khía cnh ca dch v, tuy
nhiên rt khó khn trong vic đánh giá và phân tích. Do đó, vào nm 1988,
Parasuraman et al đã hiu chnh li và hình thành mô hình mi gm nm thành phn
vi 22 bin quan sát.
Bng 1.1 Các thành phn ca mô hình SERVQUAL đã hiu chnh
Thành phn cht lng dch v Din gii
Phng tin hu hình (Tangibles)
Hình thc b ngoài ca c s vt cht, trang thit
trình dch v gn nh là hoàn thành trong môi trng o vi mt s yu t
phi vt th.
S t phc v ca khách hàng: Trong dch v đin t, khách hàng t thc
hin giao dch và kim soát quá trình giao dch ca mình
Do có nhng đim khác bit trên gia dch v truyn thng và dch v đin
t, cho nên mô hình SERVQUAL không thích hp đ đo cht lng dch v đin
t. Mt mô hình mi thích hp cho đo lng cht lng dch v đin t là cn thit
trong nghiên cu dch v đin t. Tuy nhiên, hu ht các nghiên cu đ xây dng và
phát trin thang đo cht lng dch v đin t đu da trên vic điu chnh thang đo
SERVQUAL.
1.1.3.3 Mô Hình E-SQ (E-S-QUAL và E-Recs-QUAL)
Mô hình E-SQ là mô hình đc phát trin đc bit đ đo cht lng dch v
đin t. Mô hình này đã đc phát trin vào nm 2000 và đc th nghim, sa đi
vào nm 2002 bi Zeithaml, Parasuraman và Malhotra da trên vic nghiên cu
cm nhn ca khách hàng v cht lng dch v đi vi vic mua sm trc tuyn.
Zeithaml (2000) đã đ xut 7 thành phn cho thang đo cht lng dch v
đin t da trên vic điu chnh thang đo SERVQUAL. Sau đó, Zeithaml et al.
(2000, 2002) và Parasuraman et al. (2005) đã tin hành mt nghiên cu v cht
lng dch v Internet da trên các nghiên cu trc đây v cht lng dch v
truyn thng, và phát trin thang đo E-S-QUAL da trên thang đo 7 thành phn
đc đ xut bi Zeithaml. Mt s so sánh gia thang đo SERVQUAL và E-S-
QUAL cng đc tin hành trong nghiên cu này. Zeithaml (2002) cho rng mt s
thành phn ca SERVQUAL có th đc áp dng cho cht lng dch v đin t,
nhng cng có mt s thành phn khác đc b sung cho phù hp đ đo lng cht
lng dch v đin t, các thành phn này liên quan cht ch đn công ngh. Các
thành phn đ đo lng cht lng dch v đin t giai đon đu gm 11 thành
phn: tin cy, s đáp ng, s tip cn, s linh hot, d điu khin (chuyn
10
đc cung cp
Bo mt
Th hin mc đ tin tng v đ an toàn khi giao dch và thông tin cá
nhân đc bo mt
Hiu bit v giá
Th hin mc đ mà khách hàng có th xác đnh giá vn chuyn, tng
giá trong quá trình giao dch
Tính thm m Tính thm m ca giao din màn hình
c đim cá nhân
Th hin mc đ phù hp vi s thích cá nhân, và đc đim cá nhân
ca tng khách hàng khi s dng
Ngun: V. Zeithaml, A. Parasuraman and A. Malhotra, “A conceptual framework for
understanding e-service quality: implications for future research and managerial practice”,
Marketing Science Institution, report No. 00-115, 2000, pp. 16.
11
Các nhà nghiên cu đã xây dng các bin cho mô hình E-SQ da vào các
thuc tính ca 11 thành phn đ đánh giá cht lng dch v trc tuyn theo nghiên
cu ca Zeithaml, Parasuraman và Malhotra nm 2000 đc đ cp trên. giai
đon hai trong quá trình phát trin ca mô hình E-SQ, Zeithaml et al đã phát trin
mt thang đo s b bao gm 121 bin quan sát. Bng câu hi đc đa ra đánh giá
vi s tr giúp ca các nhóm tp trung, sau đó bng câu hi đc điu chnh li còn
113 bin quan sát. Tip theo, các nhà nghiên cu thuê mt công ty nghiên cu th
trng đ đi kho sát nhng khách hàng đã có kinh nghim v vic mua sm trc
tuyn vi phng pháp ly mu ngu nhiên. Các d liu thu thp đc s đc sàng
lc và phân tích. Kt qu ca quá trình này là t 11 thành phn ban đu ca mô hình
nm 2000 đã gim xung còn 7 thành phn bao gm các thành phn ct lõi và các
thành phn phc hi (Parasuraman et al., 2005). Các thành phn đo lng ca thang
đo ct lõi (E-S-QUAL) gm Hiu qu, Hoàn thành, S sn sàng ca h thng, Bo
mt và các thành phn đo lng ca thang đo phc hi (E-RecS-QUAL) gm áp
1. H thng luôn sn sàng cho giao dch.
2. H thng khi đng và hot đng ngay lp tc.
3. H thng không b phá hy.
4. H thng không b treo sau khi nhn lnh.
Hoàn thành
1. Dch v luôn đc cung cp nh đã cam kt.
2. Các sn phm luôn có sn đ giao trong mt khong thi gian nht đnh.
3. Dch v đc cung cp mt cách nhanh chóng.
4. Cung cp đúng nhng sn phm theo yêu cu ca bn.
5. D tr sn nhng sn phm công ty cam kt.
6. Dch v đa ra đáng tin cy.
13
7. a ra nhng cam kt chính xác v vic phân phi sn phm.
Bo mt
1. Bo v thông tin v các giao dch ca bn.
2. Không chia s thông tin cá nhân ca bn.
3. Không chia s thông tin v th tín dng.
Bng 1.4 Các thành phn ca mô hình E-RecS-QUAL
E-RecS-QUAL
Thành phn Din gii
áp ng Gii quyt các vn đ mt cách hiu qu
Bi thng Mc đ bi thng cho khách hàng khi gp s c
Liên h S sn sàng h tr thông qua đin thoi
hoc đi din trc tuyn
Ngun: Parasuraman, A., Zeithaml, V. and Malhotra A. (2005), “E-S-QUAL: A Multiple-Item
Scale for Assessing Electronic Service Quality”, p. 220.
Thang đo E-RecS-qual gm 3 thành phn vi 11 bin quan sát.
áp ng
tuy nhiên vn cha có mt khái nim nào có đc s nht trí hoàn toàn
(Spreng,
MacKenzie, và Olshavsky 1996).
Hài lòng là phn ng ca ngi tiêu dùng khi đc đáp ng mong mun
(Oliver,1997), là phn ng ca khách hàng v s khác bit gia mong mun và mc
đ cm nhn sau khi s dng sn phm, dch v (Tse và Wilton, 1988).
Còn theo đnh ngha ca Philip Kotler (2006), s tha mãn - hài lòng ca
khách hàng (customer satisfaction) là mc đ ca trng thái cm giác ca mt ngi
bt ngun t vic so sánh kt qu thu đc t vic tiêu dùng sn phm/dch v vi
15
nhng k vng ca anh ta. Mc đ hài lòng ph thuc s khác bit gia kt qu
nhn đc và k vng:
Nu kt qu thc t thp hn k vng thì khách hàng không hài lòng.
Nu kt qu thc t tng xng vi k vng thì khách hàng s hài lòng.
Nu kt qu thc t cao hn k vng thì khách hàng rt hài lòng.
K vng ca khách hàng đc hình thành t kinh nghim mua sm, t bn
bè, đng nghip và t nhng thông tin ca ngi bán và đi th cnh tranh.
Trong khi đó, Oliva, Oliver, và Bearden (1995) thì li cho rng s hài lòng
ca khách hàng là mt nhim v ca doanh nghip th hin qua mi quan h gia
nhng giá tr ca sn phm, dch v đó so vi nhng mong đi trc đó ca khách
hàng v chúng. Rõ ràng dù có nhiu khái nim khác nhau nhng đnh ngha v s
hài lòng ca khách hàng luôn gn lin vi nhng yu t sau:
- Tình cm/thái đ đi vi nhà cung cp dch v.
- Mong đi ca khách hàng v kh nng đáp ng nhu cu t phía nhà cung
cp dch v.
- Kt qu thc hin dch v/Các giá tr do dch v mang li.
- Ý đnh sn sàng tip tc s dng dch v.
1.1.6 Mi quan h gia các khác nim
1.1.6.1 Cht lng dch v và s hài lòng ca khách hàng