Trường THCS Vónh Thanh GV: Trần Thò Kim Can
CỘNG HỊA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Nhơn Trạch, ngày 22 tháng 04 năm 2013
BÁO CÁO TĨM TẮT SÁNG KIẾN
Kính gửi: - Hội đồng sáng kiến huyện Nhơn Trạch
- Họ và tên: Bà Trần Thị Kim Can - Năm sinh: 1979
- Chức vụ: Tổ trưởng Tổ Hóa - Sinh - Ngày nhận: 01/09/2008
- Đơn vị: Trường THCS Vĩnh Thanh
I. Thành tích đạt được trong các năm:
- Năm 2010: Chiến sĩ thi đua cơ sở
- Năm 2011: Chiến sĩ thi đua cơ sở
II. Báo cáo tóm tắt sáng kiến năm 2012:
Tên nội dung sáng kiến:
PHƯƠNG PHÁP GIẢI MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP
HỐ HỌC Ở BẬC TRUNG HỌC CƠ SỞ
Phương Pháp Giải Một Số Dạng Bài Tập Hoá Học Bậc THCS Trang 1
Trường THCS Vónh Thanh GV: Trần Thò Kim Can
1/ Xuất xứ:
Hố học là một mơn khoa học nghiên cứu về chất, sự biến đổi của chất cũng
như ứng dụng của chất trong đời sống và sản xuất. Vì thế hố học có vai trò rất to
lớn trong đời sống hằng ngày đồng thời có mối quan hệ mật thiết với các mơn học
khác, như: vật lý, sinh học, kỹ thuật nơng nghiệp …. Hố học có nhiệm vụ quan
trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực vì:
Thứ nhất: Đào tạo những con người có chun mơn về hóa học phục vụ
cho sự phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt cho sự phát triển cơng nghiệp hóa Đất
Nước.
Thứ hai: Góp phần vào việc đào tạo chung cho nguồn nhân lực , coi học
vấn hóa học như là một bộ phận hỗ trợ.
Thứ ba: góp phần phát triển nhân cách giúp cho thế hệ cơng dân tương lai
có ý thức về vai trò hóa học trong đời sống xã hội khoa học của xã hội hiện đại,

khi giải bài tập để giúp học sinh tự lĩnh hội, củng cố kiến thức qua từng bài tập.
Qua nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, sách giáo viên và một số tài liệu khác, tơi
mạnh dạn xin được trình bày một số phương pháp nho nhỏ để giúp các em biết
cách giải bài tập một cách dễ dàng hơn.
2. Hiệu quả:
Vấn đề phát huy tính tích cực học tập của học sinh đã được ngành giáo dục
quan tâm từ những năm trước đây, thế nhưng đến nay sự chuyển biến về phương
pháp này ở một số trường áp dụng vẫn chưa nhiều, phổ biến vẫn là cách dạy thơng
báo kiến thức.
Muốn đổi mới cách học thì trước hết phải đổi mới cách dạy. Vì thế người
giáo viên phải có một cách dạy như thế nào cho phù hợp với từng lớp, từng đối
tượng, từng dạng bài tập.
Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm:
a/ Các bước thực hiện.
1.Học sinh vận dụng lý thuyết để giải những bài tập hóa học. Việc giải
những bài tập hóa học sơ đẳng tạo cho học sinh những thao tác cần thiết để giải các
bài tập cơ bản hơn.
Ví dụ :
Từ những bài tập như viết tên, viết kí hiệu các ngun tố, tính hóa trị, dựa
vào cơng thức của đơn chất, hợp chất ,tính ngun tử khối, phân tử khối…
2.Học sinh vận dụng kiến thức, thao tác để giải các bài tập hóa học cơ bản.
3.Từ những bài tập cơ bản, vận dụng giải các bài tập phức tạp hơn.
Như vậy sự phát triển của các tri thức đã góp phần nảy sinh những kỹ năng
tương ứng. Kiến thức hóa học ngày càng mở rộng , nâng cao thì kỹ năng cũng mở
rộng và phát triển theo.
Kỹ năng giải bài tập hóa học được hình thành là do siêng năng luỵện tập,
nhưng luyện tập như thế nào để hình thành và phát triển thành kỹ năng cụ thể ? ở
đây việc luyện tập giải bài tập hóa học tơi đưa ra các quy trình sau:
Quy trình thứ nhất: Luyện tập theo mẫu .
Trước khi cho học sinh giải bài tập, giáo viên cho học sinh suy nghĩ một

Bước thứ tư: Kiểm tra lại kết quả.
- Xem đã trả lời đúng các u cầu đề bài chưa.
- Sử dụng hết dữ liêu của đề bài chưa.
- Tính tóan chính xác chưa.
b/ Ví dụ cụ thể:
DẠNG 1: BÀI TẬP TÍNH TỐN
Ví dụ 1: Trung hòa 200ml dung dịch H
2
SO
4
1M bằng dung dịch NaOH 20%.
a. Viết phương trình phản ứng xảy ra;
b. Tính số gam dung dịch NaOH phải dùng;
c. Nếu thay dung dịch NaOH bằng dung dịch KOH thì phải dùng bao nhiêu
ml dung dich KOH 5,6%, có khối lượng riêng 1,045 g/ml để trung hòa
dung dịch axít đã cho.
Để giải bài tập dạng tổng hợp như thế này. Giáo viên cho học sinh đọc đề
lại hai lần và tiến hành giải như sau:
Phương Pháp Giải Một Số Dạng Bài Tập Hoá Học Bậc THCS Trang 4
Trường THCS Vónh Thanh GV: Trần Thò Kim Can
Bước 1: Giáo viên cùng học sinh tóm tắt đề bằng ngơn ngữ hóa học.
Vdd

H
2
SO
4
= 200ml = 0,2l
C
M

4
+ 2H
2
O
1mol 2mol
0,2mol 0,4mol
b. Số gam NaOH phải dùng:
0,4 x 40 = 16 gam
Số gam dung dịch NaOH cần dùng:
60.100
80
20
g
=
c. H
2
SO
4
+ 2KOH K
2
SO
4
+ 2H
2
O
1mol 2mol
0,2mol 0,4mol
Số gam KOH cần dùng: 0,4 x 56 = 22,4 (g)
Khối lượng dd KOH 5,6% là :
22,4

C% các chất trong dd sau phản ứng?
Phương Pháp Giải Một Số Dạng Bài Tập Hoá Học Bậc THCS Trang 5
Trường THCS Vónh Thanh GV: Trần Thò Kim Can
Bước 2: Giáo viên giúp học sinh xác định hướng giải, ơn lại các kiến thức
có liên quan và đề ra phương pháp giải thật cụ thể.
Bước 3:
Số mol của các chất ban đầu:
2 4
H SO
147.20
n = = 0,3mol
98.100
2
BaCl
400.5,2
n = = 0,1mol
208.100
PTHH: H
2
SO
4
+ BaCl
2
BaSO
4
+ 2HCl
Trước phản ứng 0,3mol 0,1mol
Trong phản ứng 0,1mol 0,1mol 0,1mol
0,2mol
Sau phản ứng 0,2mol 0mol 0,1mol

Nồng độ % các chất trong dung dịch:
HCl
7,3
C% = .100% = 1,39%
523,7
2 4
H SO du
19,6
C% = .100% = 3,74%
523,7
Bước 4: Giáo viên cùng học sinh kiểm tra lại kết quả vừa làm và củng cố lại
vấn đề. Xem có chỗ nào cần chỉnh sửa thì sửa lại ngay.
Ví dụ 3: Hồ tan 28,6gam Na
2
CO
3
.10H
2
O vào 182ml H2O. Tính nồng độ của
dung dịch thu được. Biết rằng DH2O = 1 g/ml.
Bước 1:
2 3 2
Na CO .10H O
m =28,6g
2
H O
V =182ml
2
H O
D =1g/ml

2
H O
V =18ml
(
2
H O
D =1g/ml
)

dd
V =182 + 18=200 ml=0,2 l
Phương Pháp Giải Một Số Dạng Bài Tập Hoá Học Bậc THCS Trang 6
Trường THCS Vónh Thanh GV: Trần Thò Kim Can
2 3
Na CO
10,6
= =0,1mol
106
n
Nồng độ mol của dd là:
M
0,1
C = =0,5M
0,2
Bước 4: Giáo viên cùng học sinh kiểm tra lại kết quả vừa làm và củng cố lại
vấn đề. Xem có chỗ nào cần chỉnh sửa thì sửa lại ngay.
DẠNG 2: TỐN NHẬN BIẾT.
I/ Nhận biết các chất dựa vào TCHH (chất thử tuỳ theo mình chọn)
Ví dụ : Có ba dung dịch bị mất nhãn là: axit clohyđric HCl, Natrisunfat
Na

SO
4
và natrinitrat NaNO
3
.
- Cho một ít dd barinitrat Ba(NO
3
)
2
vào 2 dd muối, trường hợp nào xuất
hiện kết tủa màu trắng đó là dd Natrisunfat Na
2
SO
4
. dung dịch còn lại
khơng có hiện tượng gì làø natrinitrat NaNO
3
.
PTHH: Na
2
SO
4
+ Ba(NO
3
)
2
BaSO
4
+ 2NaNO
3

đã cho dd Ba(NO
3
)
2
dd HCl. Và 1 chất khác
u cầu Nhận biết 4 lọ dd trên.
Cần tìm
Bước 2: Giáo viên giúp học sinh xác định hướng giải bằng các nội dung có liên
quan:
Giáo viên đặt câu hỏi hướng dẫn học sinh suy nghĩ chọn 1 chất thử duy nhất.
Từ chất thử nhận ra một lọ, dùng lọ vưà nhận được tìm ra các lọ còn lại.
Nếu nhận biết được HCl, thì có thể từ HCl nhận ra chất nào? (Na
2
CO
3
)
Dùng Na
2
CO
3
thì nhận ra chất nào? (Ba(NO
3
)
2
)
Suy ra còn lại là Na
2
SO
4
.

CO
3
2NaCl + CO
2
+ H
2
O
- Cho Na
2
CO
3
vừa tìm được vào 2 mẫu thử còn lại, mẫu nào có kết tủa là
Ba(NO
3
)
2
, mẫu còn lại khơng có hiện tượng gì là Na
2
SO
4
- PTHH: Ba(NO
3
)
2
+ Na
2
CO
3
2NaNO
3

bài tập hóa học.
Như đã nói ở trên, hóa học là một mơn mới đối với học sinh THCS nhưng
lại rất quan trọng trong suốt thời gian học tập sau này, chính vì thế, là một giáo
viên hóa, dẫn dắt các em từ những kiến thức đầu tiên là một điều rất quan trọng.
Làm sao để các em khơng mất căn bản khi lên các bậc cao hơn ? Đó là một câu hỏi
hết sức khó.
Bản thân cảm thấy làm sao để giải bài tập một cách dễ nhớ, dễ hiểu, thì học
sinh sẽ khơng cảm thấy chán và sẽ nhớ kiến thức lâu hơn. Bởi bài tập hóa học là
một dạng tổng hợp từ tóan học, vật lý học … cho nên, khi các em giải được các bài
tập hóa học cũng là lúc các em củng cố , nâng cao kiến thức về tóan và lý.
Đối với người giáo viên dạy Hóa ở bậc THCS thì lòng nhiệt tình, say mê,
sáng tạo là những thứ rất cần thiết, giúp các em cảm thấy n tâm, hứng thú hơn
trong học tập, như thế kết quả của mơn hóa ở bậcTHCS sẽ cao hơn. Nhất là khi các
em đã nắm được phương pháp và tự mình giải được các bài tập thì các em sẽ vững
vàng hơn khi bước vào bậc THPT và các bậc cao hơn nữa.
Để chất lượng được nâng cao tơi xin có một số đề xuất sau:
-Giáo viên cần nhận thức được tầm quan trọng của bộ mơn để có phương
pháp giảng dạy cho tích cực.
-Cần cung cấp nhiều sách tham khảo để làm phong phú thêm các dạng bài
tập.
VII/ TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách giáo viên hố 9
Sách giáo khoa hố 8, 9
Người Thực Hiện
Trần Thị Kim Can
Phương Pháp Giải Một Số Dạng Bài Tập Hoá Học Bậc THCS Trang 9