viii

MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU 1

1. Lý do chọn đề tài 1

1.1. Lý do khách quan 1

1.2. Lý do chủ quan 2

2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3

2.1. Mục tiêu nghiên cứu 3

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu 3

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

3.1. Khách thể nghiên cứu 4

3.2. Đối tượng nghiên cứu 4

4. Giả thuyết nghiên cứu 4

5. Giới hạn nội dung nghiên cứu 4

6. Phương pháp nghiên cứu 4

PHẦN NỘI DUNG 6


1.5.1. Tích hợp về chương trình 13

1.5.2. Tích hợp về nội dung 15

1.5.3. Tích hợp về phương pháp 16

1.5.3.1. Quan điểm về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp 16

1.5.3.2. Lựa chọn phương pháp dạy học tích hợp 23

1.6. Đặc điểm của bài dạy tích hợp 25

1.7. Tiến trình tổ chức dạy học theo hướng tích hợp 28

1.8. Các điều kiện cơ bản tiến hành tổ chức giảng dạy tích hợp 29

1.9. Giáo án tích hợp 31

1.10. Tổ chức đánh giá bài giảng tích hợp 36

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 38

Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 39

2.1. Tổng quan về trường Cao Đẳng Nghề Đồng Nai: 39

2.1.1. Sự hình thành và phát triển trường Cao Đẳng Nghề Đồng Nai: 39

2.1.2. Các ngành nghề đào tạo của trường: 39


3.3. Thiết kế hoạt động dạy học tích hợp 67

3.4. Thực nghiệm sư phạm 89

3.4.1. Mục đích thực nghiệm 89

3.4.2. Đối tượng thực nghiệm 90

3.4.3. Nội dung thực nghiệm 90

3.4.4. Phương pháp kiểm tra- đánh giá kết quả thực nghiệm 90

3.5. Nhận xét, đánh giá kết quả thực nghiệm 90

3.5.1. Kết quả của chuyên gia về bài giảng tích hợp 90

3.5.2. Kết quả của giáo viên dự giờ về bài giảng tích hợp 94

3.5.3. Kết quả khảo sát hoạt động học của học sinh sau khi dạy thực nghiệm 96

3.5.4. Kết quả bài thi của học sinh sau khi thực nghiệm 101

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 112

PHẦN KẾT LUẬN- KIẾN NGHỊ 113

TÀI LIỆU THAM KHẢO 115
Xuất 45

Bảng 2.4: Thái độ khi tiếp nhận một vấn đề từ giáo viên 46

Bảng 2.5: Các hình thức học sinh tham gia vào thoạt động học tập 47

Bảng 2.6: Nguyên nhân gây khó khăn khi học mô đun Công Nghệ Sản Xuất 49

Bảng 2.7: Mong muốn thay đổi phương pháp giảng dạy của giáo viên 50

Bảng 2.8:Mức độ tự tin vận dụng kiến thức, kỹ năng trong việc tạo ra sản phẩm
đúng theo yêu cầu 52

Bảng 2.9: Mức độ quan trọng mô đun Công Nghệ Sản Xuất 53

Bảng 2.10: Tính phù hợp nội dung trong chương trình mô đun Công Nghệ Sản Xuất 53

Bảng 2.11: Phương pháp dạy học giáo viên sử dụng trong mô đun Công Nghệ Sản
Xuất 54

Bảng 2.12: Trang thiết bị, máy móc tại khoa 56

Bảng 2.13: Sự cần thiết dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ Sản xuất 56

Bảng 2.14: Các yếu tố ảnh hưởng chất lượng dạy học 57

Bảng 2.15: Khó khăn khi tiến hành dạy học tích hợp 58

Bảng 2.16: Nguồn học liệu giáo viên sử dụng cung cấp cho học sinh 59


số 1 103

Bảng 3.13: Phân phối tần suất hội tụ của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm bài kiểm
tra số 1 103

Bảng 3.14: Tổng trung bình lớp đối chứng và thực nghiệm bài kiểm tra số 1 104

Bảng 3.15: Xếp loại lớp đối chứng và lớp thực nghiệm bài kiểm tra số 2 106

Bảng 3.16: Phân phối xác suất của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm bài kiểm tra
số 2 108

Bảng 3.17: Phân phối tần suất hội tụ của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm bài kiểm
tra số 2 108

Bảng 3.18: Tổng trung bình lớp đối chứng và thực nghiệm bài kiểm tra số 2 109

xiv

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình Trang
Hình 1.1: Qui trình phát triển chương trình đào tạo nghề theo định hướng năng lực . 14

Hình 1.2: Cấu trúc tiến trình bài dạy định hướng giải quyết vấn đề 20

Xuất 54

Biểu đồ 2.11: Phương pháp dạy học giáo viên sử dụng trong mô đun Công Nghệ
Sản Xuất 55

Biểu đồ 2.12: Trang thiết bị, máy móc tại khoa 56

Biểu đồ 2.13: Sự cần thiết dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ Sản Xuất 57

Biểu đồ 2.14: Các yếu tố ảnh hưởng chất lượng dạy học 58

Biểu đồ 2.15: Khó khăn khi tiến hành dạy học tích hợp 59

Biểu đồ 2.16: Nguồn học liệu giáo viên sử dụng cung cấp cho học sinh 60

Biểu đồ 2.17: Khó khăn khi biên soạn giáo án tích hợp 62

Biểu đồ 3.1: Tính thiết thực nội dung của bài dạy trong mô đun Công Nghệ Sản
Xuất 91

Biểu đồ 3.2: Tính thiết thực nội dung của bài dạy trong mô đun Công Nghệ Sản
Xuất 92

Biểu đồ 3.3: Tính hợp lý trong hoạt động dạy và học của các bài trong mô đun Công
Nghệ Sản Xuất 93

xvi

Biểu đồ 3.4: Tính phù hợp của hình thức kiểm tra- đánh giá trong mô đun Công
Nghệ Sản Xuất 93

1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do khách quan
Bước sang thế kỉ XX xuất hiện những khoa học liên ngành, giao ngành, hình
thành những lĩnh vực tri thức đa ngành, liên ngành. Khoa học tự nhiên đã chuyển từ
tiếp cận “phân tích- cấu trúc” sang tiếp cận “tổng hợp- hệ thống”.
Sự phát triển của khoa học đang phân hóa sâu, việc tích hợp liên môn, liên
ngành ngày càng rộng. Việc giảng dạy các khoa học trong nhà trường phải phản ánh
sự phát triển hiện đại của khoa học, vì vậy không thể tiếp tục giảng dạy các khoa
học như là những lĩnh vực tri thức riêng rẽ. đồng thời, khối tri thức khoa học ngày
càng gia tăng nhanh chóng mà thời gian học trong nhà trường có hạn, nên phải
chuyển từ dạy các môn học riêng rẽ sang dạy tích hợp.
Ở nước ta, sự phát triển khoa học kỹ thuật công nghệ cùng với thực tiễn của
Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa, đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao. Chính vì
điều này đã tạo sức ép đối với đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.
Trong đào tạo nghề của Việt Nam trong những năm qua đã không ngừng đổi
mới về hệ thống, chương trình, nội dung và phương pháp nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục nghề nghiệp.
Bộ LĐTB & XH đã ban hành chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện. Đây
là cơ sở pháp lý để các trường dạy nghề thực hiện đổi mới phương thức đào tạo.
Chủ trương này nhằm làm cho quá trình đào tạo gắn liền với thực tế sản xuất, đáp
ứng nhu cầu của xã hội về nguồn nhân lực chất lượng cao. Cụ thể như sau:
- Tại Điều 19, Điều 26 Luật dạy nghề 2006 về phương pháp dạy học
“phương pháp dạy nghề phải kết hợp rèn luyện năng lực thực hành nghề
với trang bị kiến thức chuyên môn và phát huy tính tích cực, tự giác, năng
động, khả năng làm việc độc lập, tổ chức theo nhóm”. [5, 11]
2


Trong đào tạo nghề May Thời Trang, việc thiết kế, áp dụng phương pháp dạy
học theo hướng tích hợp, tổ chức dạy học theo hướng tích hợp trong các mô đun
chuyên môn nghề là rất cần thiết, đặc biệt là mô đun Công Nghệ Sản Xuất. Vì khi
gắn kết giữa dạy học lý thuyết chuyên môn ứng dụng ngay vào thực hành, luyện tập
thì mới hình thành năng lực hành nghề nhất định cho người học. Qua đó hình thành
ở người học năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn và có thể huy động kiến
thức, kỹ năng để giải quyết một cách hữu ích tình huống khó khăn trong thực tế sản
xuất ngành May.
Chính vì những lý do trên, người nghiên cứu đã chọn đề tài “ Dạy học tích
hợp mô đun Công Nghệ Sản Xuất nghề May Thời Trang hệ trung cấp trường
Cao Đẳng Nghề Đồng Nai” để thực hiện. Với mục đích góp phần nhỏ trong việc
nâng cao chất lượng dạy nghề May Thời Trang và để tạo ra nguồn lực có trình độ
tay nghề nhất định cung cấp cho lĩnh vực may mặc.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ Sản
Xuất nghề May Thời Trang hệ Trung Cấp tại trường Cao Đẳng Nghề Đồng Nai.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu, người nghiên cứu thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học tích hợp
- Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học tại trường Cao đẳng Nghề Đồng Nai
- Dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ Sản Xuất nghề May Thời Trang hệ
Trung Cấp trường Cao Đẳng Nghề Đồng Nai
+ Cơ cấu nội dung chương trình mô đun Công Nghệ Sản Xuất tại trường
Cao Đẳng Nghề Đồng Nai theo hướng tích hợp
+ Thực nghiệm dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ Sản Xuất tại trường
Cao Đẳng Nghề Đồng Nai
4

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp điều tra- bút vấn: sử dụng bảng câu hỏi để khảo sát hoạt động
dạy và học tại trường Cao Đẳng Nghề Đồng Nai
- Phương pháp xử lý số liệu: kết quả khảo sát được xử lý dựa trên cơ sở thống
kê toán học đưa ra kết quả về hiệu quả dạy học tích hợp
- Phương pháp chuyên gia: thông qua hoạt động trao đổi lấy ý kiến những
người chuyên môn
- Phương pháp thực nghiệm: áp dụng vào thực tế để kiểm chứng giả thuyết
ban đầu.

6

PHẦN NỘI DUNG
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN
CỨU
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên Thế giới
Từ thế kỉ XV đến thế kỷ XIX, các khoa học tự nhiên đã nghiên cứu giới tự nhiên
tư duy phân tích, mỗi khoa học tự nhiên nghiên cứu một dạng vật chất, một hình
thức vận động của vật chất trong tự nhiên. Nhưng sang thế kỉ XX đã xuất hiện
những khoa học liên ngành, giao ngành, hình thành những lĩnh vực tri thức đa
ngành, liên ngành.
Tháng 9/1968, Hội đồng liên quốc gia về giảng dạy khoa học, với sự bảo trợ của
UNESCO đã tổ chức tại Varna ( Bungari) về việc vì sao phải dạy tích hợp các khoa
học và thảo luận dạy học tích hợp các khoa học là gì.
Tháng 4/1973 UNESCO lại tổ chức Hội nghị đào tạo giáo viên để dạy học tích
hợp các khoa học tại đại học tổng hợp Maryland.
Với xu hướng phát triển của khoa học ngày càng phân hóa sâu, dạy học tích hợp
đã và đang được nghiên cứu sâu rộng ở các công trình nghiên cứu đã được công bố
như:

- Đinh Xuân Giang (2009), Vận dụng tư tưởng sư phạm tích hợp trong dạy
học một số kiến thức về “ chất khí” và “ cơ sở của nhiệt động lực học” (Vật
lý 10- cơ bản) nhằm phát triển hứng thú và năng lực vận dụng kiến thức của
học sinh, luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Đại học Thái Nguyên.
- Phan Gia Phước(2012), Tổ chức dạy học môn Access theo hướng tích hợp
tại trường cao đẳng Nghề Thủ Đức, Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Đại học
Sư Phạm Kỹ Thuật Tp HCM.
Trong các công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã đi sâu vào từng khía cạnh
của chương trình giáo dục về đổi mới phương pháp, tổ chức dạy học nhằm phát
8

huy tính tích cực, tự lực, chủ động của người học trong quá trình nhận thức. Những
năm gần đây, việc nghiên cứu và vận dụng quan điểm dạy học theo hướng tích hợp
trong đào tạo nghề cũng được chú trọng. Tuy nhiên, để triển khai cụ thể và rộng rãi
ở từng cơ sở dạy nghề vẫn đang còn gặp nhiều vấn đề cần được nghiên cứu. Vì thế,
người nghiên cứu quyết định chọn đề tài “Dạy học tích hợp mô đun Công Nghệ
Sản Xuất nghề May Thời Trang trình độ trung cấp tại trường Cao Đẳng Nghề
Đồng Nai” để nghiên cứu.
1.2. Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
1.2.1. Tích hợp
Theo từ điển tiếng Việt: tích hợp là “sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp”.
[7, 3 ]

Theo từ điển giáo dục học, NXB Từ điển Bách Khoa (2001): tích hợp là
“hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh
vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”. [7, 3]

Theo từ điển Oxford Advanced Learner’s Dictionary: Integration nghĩa là sự
kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể. Những phần,
những bộ phận này có thể khác nhau nhưng thích hợp với nhau [31, 798]

[2, tr 627]

Theo R.F Mager: mục tiêu dạy học là một lời phát biểu mô tả về kết quả
những sự thay đổi có tính mong muốn ở người học sau quá trình dạy học. [25, 27]
Theo Chr. Moeller: mục tiêu dạy học là sự mô tả về trạng thái người học sau
quá trình dạy học đạt được. [25, 27]
Theo S. Bloom: “Nói đến mục tiêu dạy học là chúng tôi muốn nói đến lối phát
biểu rõ ràng về các phương thức theo đó chúng ta có thể mong đợi tạo nên sự thay
đổi hành vi ở học sinh thông qua dạy học. Nghĩa là các phương thức theo đó học
sinh thay đổi kiến thức (tư duy), tình cảm,và động cơ tâm lý hóa (kỹ năng kỹ xảo)”.
[25, 27]
Theo Xavier Roegiers: “ một mục tiêu là tác động của một kỹ năng lên một nội
dung” [35, tr 89]
Mục tiêu = (kĩ năng) x (nội dung)
10

Tóm lại mục tiêu dạy học là sự mô tả trạng thái mong muốn ở người học gồm
hành vi và nội dung sau quá trình dạy học cần đạt được.Mục tiêu dạy học chính là
mục tiêu cho quá trình dạy học. Quá trình dạy học có thể là quá trình dạy một phần
bài dạy, một bài, một môn học hay cả quá trình đào tạo.Mục tiêu dạy học chính là
mục tiêu đào tạo, mục tiêu của một môn học cụ thể nào đó, hoặc một phần của một
chương trình môn học hoặc một bài dạy hay một phần bài giảng. [25, 27]
Kỹ năng
Theo từ điển Oxford Advanced Learner’s Dictionary: kỹ năng là khả năng để
thực hiện tốt một hoạt động hay công việc nào đó, đặc biệt là thông qua luyện tập để
có được.[31, 1443]
Trong tiếp cận đào tạo theo năng lực thực hiện (CBT) thì kỹ năng là khả năng
sử dụng các công cụ lao động và tư liệu sản xuất để làm ra sản phẩm/ bán thành
phẩm theo tiêu chuẩn kỹ thuật. [7, 8]
Như vậy, kỹ năng là khả năng của con người thực hiện được một hoạt động

Như vậy, phương pháp bao giờ cũng được xây dựng trên cơ sở của đối tượng
nhất định, xuất phát từ mục tiêu để tìm ra phương pháp hành động. Xuất phát từ
mục tiêu để tìm ra phương pháp hành động. [25, 46]
Tóm lại đối tượng nào thì mục tiêu đó và phương pháp tương ứng.
Theo Bách khoa toàn thư của Liên Xô năm 1965: “phương pháp dạy học là
cách thức làm việc của giáo viên và học sinh, nhờ đó mà học sinh nắm vững kiến
thức, kỹ năng, kỹ xảo, hình thành thế giới quan, phát triển năng lực nhận thức”.
[25,47]
Phương pháp dạy học là những cách thức, là con đường, là phương hướng
hành động để giải quyết vấn đề nhận thức của học sinh nhằm đạt được mục tiêu dạy
học. [25, 47]
Trong quá trình dạy học, phương pháp dạy học là một nhân tố cơ bản quan
trọng cùng với nội dung mà người học có thể chiếm lĩnh. Đây là hình thức tổ chức
giờ học của giáo viên. Để đạt được mục tiêu dạy một giờ học, giáo viên cần phải
xem xét là giờ học ấy theo bước nào và việc lĩnh hội tri thức của học sinh theo con
đường logic nào. Vậy phương pháp dạy học là các bước thực hiện của giáo viên và
12

người học trong giờ học và dạy, là cấu trúc con đường lĩnh hội theo sự vận động của
nội dung dạy học. [25, 48]
1.2.5. Bài giảng tích hợp
Bài giảng tích hợp là bài giảng trong đó có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực
hành nhằm thực hiện năng lực nào đó. Trong một mô đun đào tạo có nhiều đơn
nguyên học tập/ bài. Mỗi bài sẽ giúp người học thực hiện được một kỹ năng trên cơ
sở vận dụng kiến thức vừa lĩnh hội để thực hiện quy trình thực hành. Bài dạy tích
hợp hướng đến hình thành năng lực: các bài dạy được thông qua hoạt động phân
tích nghề
.
1.2.6. Thiết kế dạy học
Thiết kế dạy học là quá trình quá trình có tính hệ thống để biến các nguyên tắc

- Dạy sử dụng kiến thức trong tình huống:
Sử dụng kiến thức mà học sinh đã lĩnh hội được, tạo ra các tình huống học
tập để học sinh vận dụng kiến thức một cách sáng tạo, tự lực để hình thành người
lao động có năng lực, tự lập.
- Lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học:
Thiết lập mối quan hệ các khái niệm đã học nhằm đảm bảo cho học sinh khả
năng huy động có hiệu quả những kiến thức và năng lực của mình để giải quyết có
hiệu quả các tình huống xuất hiện và có thể đối mặt với những khó khăn bất ngờ,
tình huống chưa từng gặp.
1.4. Mục đích của dạy học tích hợp
Dạy học tích hợp nhằm hướng đến các mục đích sau:
2

- Định hướng vấn đề cần giải quyết- năng lực thực hiện công việc
- Định hướng cuộc sống thật, hoạt động nghề nghiệp thật, giải quyết những
vấn đề liên quan đến cuộc sống và nghề nghiệp.
- Phát triển năng lực thực hiện ở người học.
- Giảm sự trùng lặp kiến thức kỹ năng giữa các môn học.
1.5. Quan điểm tích hợp trong giáo dục
1.5.1. Tích hợp về chương trình
Đào tạo theo năng lực thực hiện giúp cho người học có khả năng hoàn thành
các nhiệm vụ, công việc đạt tiêu chuẩn nghề nghiệp trong hoạt động thực tiễn. Vì
vậy chương trình đào tạo theo năng lực thực hiện được cấu trúc thành các mô đun. 2
Tổng Cục Dạy Nghề (2011): Tài liệu tập huấn phương pháp biên soạn, tổ chức giảng dạy và đánh giá bài
giảng tích hợp. Tp HCM, trang 26
14


Nguyễn Văn Tuấn (2010): Tài liệu học tập về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp. Đại học Sư Phạm
Kỹ Thuật. Tp HCM, trang 15
4

6

7

5
3

2

Xác đ
ị
nh chu
ẩ
n ngh
ề/cấp trình độ
1Phân tích tình huống

Phân tích
nghề


TP HCM, trang 11
16

tích hợp theo đa môn, xuyên môn hay chỉ tích hợp trong một môn. Tuy vậy tích hợp
nội dung không phải là phép cộng cơ học lý thuyết và thực hành mà là sự kết hợp
nhuần nhuyễn, khoa học để hình thành năng lực hành nghề ở người học. Vậy thực
chất của tích hợp nội dung là việc gắn kết, tổ chức các hoạt động xoay quanh nội
dung đó
1.5.3. Tích hợp về phương pháp
Dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên phát huy tối đa dạy học “lấy người học
làm trung tâm”, phát huy tính tích cực hóa ở người học, qua đó giúp cho người học
chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng trong từng mô đun, từng bài dạy. Phương pháp dạy
học theo quan điểm phát triển năng lực là phương pháp có tính phức hợp để qua đó
tích cực hóa người học, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với tình huống
thực tiễn nghề nghiệp. Việc lựa chọn, kết hợp các phương pháp trong bài dạy tích
hợp cần chú ý các vấn đề sau:
- Mục đích: hình thành năng lực thực hiện ở người học.
- Đặc điểm của nhiệm vụ học tập, nội dung của mỗi giai đoạn hướng dẫn
thực hành.
- Điều kiện thực tế của nơi tiến hành hoạt động giảng dạy.
- Đặc điểm tâm lý và hoạt động nhận thức của người học. [16, 22]
1.5.3.1. Quan điểm về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp
Với mục tiêu của dạy học tích hợp là làm cho quá trình học tập có ý
nghĩa, hình thành và phát triển năng lực thực hiện ở người học.
Sau đây là hai quan điểm dạy học nhằm thực hiện mục tiêu của dạy học tích hợp:
Dạy học định hướng giải quyết vấn đề
5

Phương pháp dạy học định hướng giải quyết vấn đề là cách thức, con đường
mà giáo viên áp dụng trong việc dạy học để làm phát triển khả năng tìm tòi khám