LỜI MỞ ĐẦU
“Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”. Nhờ vào đâu
mà Barack Obama đã tái đắc cử vị trí tổng thống? Phải chăng đó là do Barack Obama biết
cách làm cho người khác khuất phục thông qua cách diễn đạt, lập luận sắc bén? Tại sao doanh
nhân được coi là thành công khi họ chiếm được sự đồng tình của khách hàng? Đâu là điều làm
nên sự thành công của một nhà quản lý hiệu quả? Phải chăng đó là do anh ta biết cách lắng
nghe nhân viên của mình và biết nói nhân viên nghe. Qua đó chúng ta có thể thấy kỹ năng giao
tiếp, vai trò của giao tiếp rất quan trọng, đó là hành trang không thể thiếu của một người thành
công. Trong kinh doanh, giao tiếp có vai trò vô cùng quan trọng, nó giúp mọi người trong
doanh nghiệp có thể trao đổi thông tin, tâm tư, tình cảm với nhau. Và tâm lý con người là một
nhân tố ảnh hưởng vô cùng to lớn đến quá trình giao tiếp trong doanh nghiệp. Để giúp cho mọi
người hiểu rõ hơn về vai trò của tâm lý đến hoạt động giao tiếp trong kinh doanh, nhóm chúng
em xin nghiên cứu về đề tài: “Phân tích và lấy ví dụ minh họa thực tế về yếu tố tâm lý ảnh
hưởng đến quá trình giao tiếp trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Lấy ví dụ của DN
cụ thể.” Theo 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về Yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp trong kinh doanh
của doanh nghiệp
Chương 2: Thực trạng về yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp trong kinh doanh.
Chương 3: Giải pháp nhắm nâng cao hiệu quả giao tiếp trong doanh nghiệp
1
Chương 1: Cơ sở lý luận về Yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp trong kinh
doanh của doanh nghiệp
1.1 Nhận thức trong giao tiếp
Khi chúng ta giao tiếp với nhau, chúng ta phải nhận thức về nhau. Trước hết là các chủ thể giao
tiếp tri giác lẫn nhau: quan sát tướng mạo, vẻ mặt, dáng điệu, tư thế, tác phong, cách ăn mặc,
cách trang điểm, ánh mắt, lời nói, nụ cười… Chính những hình ảnh tri giác này sẽ ảnh hưởng
rất lớn đến việc đánh giá nhân cách, trình độ văn hoá, tình cảm của nhau.
Khi mới bắt đầu quan hệ, dù thuộc lĩnh vực tình cảm hay kinh doanh, những hình ảnh ban
đầu về diện mạo bên ngoài, cách ăn mặc để lại nhiều ảnh hưởng trong giao tiếp sau này.
Tuy nhiên, những thông tin cảm tính ban đầu không phải luôn luôn chính xác. Cho nên
muốn hiểu được bản chất bên trong (phẩm chất nhân cách) của đối tượng, chúng ta phải
yên tĩnh để trấn tĩnh lại. Bởi mọi quyết định vội vàng của bạn sẽ chỉ làm mọi chuyện khó khăn
thêm.
Những người khó tính, hay chấp nhặt thường dễ bực dọc, bất ổn hơn người cởi mở, dễ hòa
đồng. Vì thế, cần tỉnh táo để nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, đầy đủ nhất. Đừng bao giờ
chỉ nhìn nhận vấn đề theo một hướng, để rồi bạn sẽ chỉ nhận thấy sai lầm ở người khác mà
không nhận ra những hạn chế ở chính mình. Khi gặp những rắc rối, bất đồng trong công việc,
tâm trạng của bạn có thể rất căng thẳng. Hãy thư giãn để tinh thần được thoải mái, giảm stress
và phiền muộn.
b) Học quản lý cảm xúc
- Bằng cách thay đổi suy nghĩ của mình:Chuyện gì sẽ xảy ra khi cuộc sống của bạn là
một con đường thẳng, không một chút gồ ghề, mọi thứ sẽ trở nên nhàm chán. Vì vậy, hãy học
quản lý cảm xúc mình, cách thay đổi suy nghĩ trong vấn đề bạn đang gặp phải. Học quản lý
cảm xúc bằng cách ghi lại suy nghĩ của bạn: Viết ra giấy những gì bạn cảm thấy khó chịu, hoặc
viết vào nhật ký. Bạn có thể viết tất cả những gì bạn nghĩ ngay lúc đó. Viết cũng là cách để bạn
giải tỏa cảm xúc và nhìn nhận lại mình. Khi bạn bình tâm lại, hãy xem lại những gì bạn viết,
3
chắc hẳn bạn sẽ tự biết cách giải quyết vấn đề. Hãy nhớ rằng việc thay đổi tình hình nằm trong
tay bạn nhé.
- Bằng cách bùng nổ an toàn: Trong trường hợp mâu thuẫn tranh luận đạt đến cực trị,
và có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Hãy cải tạo hoàn cảnh bằng cách kiếm một việc gì đó để làm.
Có thể là đánh máy liên tục chẳng hạn, phương pháp này gần giống như việc bạn "trút giận"
vào một công việc an toàn nào đó mà không để lại hậu quả đáng tiếc nào.
- Bằng một nụ cười: Hãy mỉm cười dù đó là một nụ cười miễn cưỡng, một nụ cười
gượng gạo, thậm chí nhăn mặt cũng có thể làm cho bạn cảm thấy thoải mái, dễ chịu, hạnh phúc
hơn (cách cơ bản kỳ lạ mà con người có thể làm được 1 cách dễ dàng). Hãy nhớ rằng “bạn có
thể lấy tất cả mọi thứ từ một người nhưng có một thứ duy nhất mà bạn sẽ không lấy được chính
là sự tự do lựa chọn thái độ, lựa chọn cách phản ứng hoàn cảnh”. Và chúng ta luôn phải học
cách quản lý cảm xúc, học cách đương đầu với chúng ngay từ bây giờ và đó là lúc kỹ năng giao
tiếp của bạn đạt đến một đỉnh cao mới.
1.3 Ấn tượng ban đầu
- Trạng thái bản ngã nhi đồng: Đó là đặc trưng cá tính hay xúc động và hành động theo sự xui
khiến của tình cảm trong quá trình giao tiếp. Trong bối cảnh xã hội phức tạp, trong quá trình
giao tiếp, chúng ta nên phân tích trạng thái bản ngã của mình cũng như của đối tượng. Phải
phân tích trạng thái bản ngã nào chủ động xuyên suốt trong quá trình giao tiếp để tự giác loại
bỏ trạng thái vô ý thức và vô ý trí. Đó là cơ sở nâng cao hiệu quả giao tiếp. Đồng thời phải học
cách kiềm chế trạng thái bản ngã của mình, trong bất cứ trường hợp nào ta cũng cố gắng duy trì
trạng thái bản ngã thành niên.
1.5 Sự hòa hợp
Kết quả của quá trình giao tiếp phụ thuộc vào những người tham gia giao tiếp. nếu các bên
không hợp nhau sẽ rất khó nói chuyện, bàn bạc, giải quyết công việc chung và ngược lại.
Vấn đế xu hướng của người này và xu hướng của người kia có hợp nhau hay không có ảnh
hưởng rất lớn đến việc họ dễ dàng giao tiếp với nhau hay không. Ngay trong xu hướng của hai
người có những yếu tố giống nhau. Ví dụ: Nhu cầu, sở thích, hứng thú…nhưng nếu giữa họ có
5
sự khác nhau về lý tưởng, nhân sinh quan thì họ cũng gặp những khó khăn nhất định trong giao
tiếp. Những người có những nét tính cách giống nhau như: cởi mở, hiền lành, khiêm tốn, lễ
độ,ngay thẳng… thường giao tiếp với nhau được lâu dài hơn. Ngược lại, những người có các
nét tính xấu như: gian xảo, lười biếng, kiêu ngạo,hay phản trắc, trầm lì… thì khó lòng giao tiếp
được với nhau và với người khác.
Sự hòa hợp về tâm lý có thể là tương hợp của các mặt như: nhu cầu, sở thích, lý tưởng, thế giới
quan, tính cách… Những sự tương hợp này sẽ tạo điều kiện thuận lợi dễ dàng trong giao tiếp
ban đầu và lâu dài. Hai người hợp nhau thường có tính khí khác nhau, nhưng bù trừ cho nhau,
ví dụ như người sôi nổi và người ưu tư (nóng – lạnh), người linh hoạt và người điềm tĩnh
( nhanh – chậm)…
Sự khác nhau hoặc sự hơn kém nhau về năng lực cũng có thể gây khó khăn trong sự hợp tác
với nhau trong công việc. người làm nhanh , kẻ làm chậm, người làm giỏi , người làm kém, hai
người đó cùng làm việc với nhau trong một công việc ở vị trí và nhiệm vụ như nhau thì kết quả
không bằng những người có cùng năng lực làm việc với nhau. Nhưng trong mối quan hệ thầy
trò, trưởng, phó… thì sự khác nhau, sự hơn kém nhau về năng lực là chuyện bình thường, thâm
chí là cần thiết để người này chỉ huy, hướng dẫn , dìu dắt người kia
giao tiếp tri giác lẫn nhau: quan sát tướng mạo, dáng điệu, tư thế, tác phong, cách ăn mặc,
ánh mắt, lời nói….
Với cùng bối cảnh và cùng đối tượng, 2 nhân viên tiếp thị lại có 2 nhận thức khác nhau:
Nhận thức
Nhân viên tiếp thị 1 -nhận thấy đây chỉ là 1 khách hàng nhỏ, doanh số
bán không đáng kể.
7
Nhân viên tiếp thị 2 -nhận thấy đây là 1 người có hiểu biết, kinh
nghiệm, có tâm huyết với công việc.
Sự nhận thức của mỗi người phụ thuộc vào kinh nghiệm, chức năng công việc được giao. Vì
sự khác nhau về chuyên môn nên khi không nhận thức được một vấn đề nào đó thì người ta
không chú ý đến nó.
Trong tình huống trên, điều cô nhân viên tiếp thị dầu gội quan tâm tới là doanh số
bán hàng nên chỉ tập trung vào số lượng hàng có thể bán bán. Điều cô nhận thức
được là đây chỉ là 1 tiệm bách hóa nhỏ, lượng hàng tiêu thụ không đáng kể. Vì vậy, nó
không mang lại cho cô những đơn hàng có giá trị cao. Bắt nguồn từ việc nhân thức
này, khi nhận được lời từ chối, hẹn lần sau của ông chủ, cô đã tỏ thái độ khó chịu “lần
khác, lần khác, lần khác là khi nào hả chú?’. Chính thái độ này đã làm cô mất đi một
khách hàng “thôi,cửa hàng chú không có nhu cầu tiếp thị dầu gội đâu, cháu không
cần phải quay lại nữa”. Từ trong nhận thức, cô đặt doanh số bán lên hàng đầu, nên
khi nhận được lời từ chối của ông chủ, cô tỏ ra bất cần, thể hiện thái độ không tốt.
Điều này không những khiến công ty mất đi một đơn hàng mà còn khiến khách hàng
mặc định những suy nghĩ không tốt về người nhân viên tiếp thị.
Đối với nhân viên tiếp thị số 2-nhân viên tiếp thị xà phòng, anh lại có nhận thức khác
trong tình huống này. Anh là nhân viên tiếp thị mới vào nghề. Ngoài doanh số bán
hàng thì điều anh quan tâm là mong muốn học hỏi kinh nghiệm từ chính khách hàng,
để bản thân tiên bộ hơn trong công việc. Sau khi quan sát và giao tiếp, anh thấy rằng
đây là một người có hiểu biết, có kinh nghiệm và tận tụy với công việc. Khi nhận được
lời từ chối và thái độ gay gắt từ phía ông chủ cửa tiệm, anh vẫn nhã nhặn, giữ thái độ
lẽ phép lịch sự, mong nhân được những lời khuyên, những chia sẻ kinh nghiệm từ
hàng của mình: “cứ làm như cửa hàng to
lắm ấy mà kiêu, không cần thì thôi” rồi bỏ
đi.
- Chính sự bất lịch sự của cô gái ếp thị
đã khiến người khách hàng tức giận.
- Chàng trai cũng lịch sự bước vào cửa
hàng chào hỏi và đề nghị được ếp thị
sản phẩm của mình. Nhưng đáp lại sự lịch
sự đó là những lời cáu giận của bác khách
hàng (do ảnh hưởng cảm xúc về cô gái
ếp thị trước) và đuổi chàng trai đi.
- Chàng trai vẫn kiên nhẫn, lịch sự và nhẹ
nhàng hỏi xin bác khách hàng 5 phút tuy
nhiên lần này bác khách hàng đã hết sức
giận dữ và hất đổ tất cả sản phẩm của
chàng trai ếp thị.
- Chàng trai vẫn không hề tức giận, anh
nhẹ nhàng tự nhận lỗi về phía mình do
mình chưa có kinh nghiệm và lần này thì
bác khách hàng đã tự cảm thấy bản thân
mình hành động quá nóng nảy.
- Chàng trai ếp tục nhẹ nhàng hỏi bác
khách hàng kinh nghiệm ếp thị sản
phẩm. Chính nhờ sự chân thành, ham
học hỏi của mình, chàng trai ếp thị đã
được bác khách hàng nhiệt -nh chia sẻ
những kinh nghiệm quý báu và còn ký
được một hợp đồng với lượng lớn sản
phẩm với bác khách hàng.
9
phải quay lại nữa”. Đến thời điểm này, cô gái đã thất bại trong việc giao tiếp và tạo ấn tượng
ban đầu với khách hàng đồng thời cô cũng mất một khách hàng tiềm năng. Sau đó cô nhân viên
còn phạm phải một điều sai lầm nghiêm trọng hơn nữa đó là thái độ không tôn trọng khách
hàng: “ cứ làm như cửa hàng to lắm ấy mà kiêu, không cần thì thôi”. Trong định nghĩa về
khách hàng của Walmart có nói: “khách hàng là người mua sắm của chúng ta và trả lương cho
chúng ta”, “khách hàng là người đem đến cho chúng ta cái họ cần và công việc của chúng ta”;
vậy thì việc cô gái đánh rơi mất khách hàng của mình đồng nghĩa với việc cô gái đã làm mất đi
nguồn lương và công việc của mình. Dù trong trường hợp nào thì với tư cách là một nhân viên
bán hàng cũng luôn phải thể hiện sự tôn trọng khách hàng, nhưng cô gái đã không làm như vậy,
điều này đã làm cho khách hàng có những cảm nhận không tốt về cô nhân viên. Chủ cửa hàng
sẽ cảm nhận và có những phán đoán về tính cách, nhân phẩm của cô gái như cô là một người
cộc cằn, đanh đá, thô lỗ, kênh kiệu, làm việc không có sự hăng say và chuyên nghiệp… Chính
từ những sự nhận xét và phán đoán đó mà làm thay đổi thái độ, hành vi. ứng xử của khách hàng
trong quá trình giao tiếp, người khách hàng cảm thấy không tin tưởng, không có thiện cảm với
người nhân viên tiếp thị này và có những định kiến: “ nhân viên tiếp thị dạo này không có chút
lịch sự gì với khách hàng cả, được việc thì ngon ngọt, không được thì thái độ khác ngay”. Cô
gái không những làm mất đi ấn tượng tốt của khách hàng với mình mà còn làm ảnh hưởng đến
cách nhìn nhận của khách hàng đối với các đồng nghiệp của cô cũng như hình ảnh của công ty.
Cô gái đã có những ứng xử, giao tiếp chưa tốt trong tình huống trên, không tôn trọng
khách hàng, chưa biết cách tạo không khí cho buổi giao tiếp, chưa thể hiện được thái
độ lịch sự cũng như chuyên môn của mình, vì vậy đã để lại ấn tượng ban đầu không
tốt. Hậu quả là cô không thể tiếp tục cuộc trò chuyện, không thể phát triển mối quan
hệ tốt đẹp với khách hàng và đồng thời mất đi một khách hàng tiềm năng
Nhân vật chàng trai: chàng trai thì ngược lại với cô gái, anh đã tạo được ấn tượng
ban đầu tốt đẹp với khách hàng.
Cách xử lý tình huống của chàng trai tốt hơn cô gái, anh đã biết giữ được bình tĩnh
trước sự từ chối của khách hàng( thậm chí sự từ chối của khách hàng đối với anh ta
còn gay gắt hơn cả đối với cô gái). Cũng bị từ chối vì lý do bận nhưng anh nhân viên
tiếp thị không có thái độ gắt gỏng với khách hàng mà vẫn vui vẻ nói xin 5 phút. Sau
11
việc tiếp thị thì cô nhân viên đã có thái độ gắt gỏng với chủ cửa hàng, những lời nói thô lỗ, cộc
cằn được nói ra trong sự tức giận của cô gái. Có thể thấy cô gái đã bị cảm xúc chi phối đến
hành vi của bản thân, cô đã không kiềm chế được cảm xúc, để cho cảm xúc lấn át lý trí, không
giữ được bình tĩnh trong hành vi cũng như lời nói của mình. Có thể nói lúc này cô gái đang
trong trạng thái bản ngã nhi đồng. Tiếp sau đó cô lại có thái độ coi thường chủ cửa hàng vì có
cửa hàng không to, thể hiện sự không tôn trọng khách hàng và cho rằng mình ở vị thế trên so
với khách hàng, từ đó cô có thái độ lấn lướt trong giao tiếp: “ không cần thì thôi”. Nhưng tiếc
rằng đối tượng giao tiếp ở đây là khách hàng chứ không phải là nhân viên dưới quyền của cô
nên đã gây ra sự bất mãn trong người khách hàng. Người khách hàng lập tức từ chối cuộc giao
tiếp, cũng đồng nghĩa với việc cô gái đã dập tắt cuộc hội thoại. Trong lúc này trạng thái của cô
gái đã chuyển từ trạng thái bản ngã nhi đồng sang trạng thái bản ngã phụ mẫu.
cô gái đã để cảm xúc chi phối hành động, không làm chủ được hành vi của mình trong lúc
tức giận. Kết quả là cô đã mất đi thiện cảm của khách hàng, không thể phát triển mối quan hệ
với khách hàng và mất đi bản hợp đồng lớn…
- Chàng trai trong tình huống: là người biết giữ bình tĩnh trước sự phản ứng gay gắt của
khách hàng; anh ta biết kiềm chế tình cảm, tiết chế cảm xúc, không để tình cảm,cảm xúc
chi phối đến hành động,hành vi của mình. Từ đó có cách ứng xử hợp lý trong mọi tình
huống và còn có thể làm chủ được cuộc hội thoại. Mặc dù anh bị chủ cửa hàng xua đuổi
và mắng mỏ, không muốn tiếp chuyện nhưng anh vẫn có những ứng xử tích cực và bản
lĩnh, hành động một cách lý trí, thể hiện được kĩ năng chuyên môn của mình. Chàng trai
đã biết gạt bản ngã của mình sang một bên để nhận được sự góp ý, nhận xét của người
khác về bản thân. Có thể nói chàng trai đã thể hiện bản ngã thành niên trong giao tiếp
của mình
chàng trai nhờ biết tiết chế cảm xúc, không để tình cảm lấn át lý trí mà đã đạt được
những thành công nhất định: có thêm khách hàng, tạo được mối quan hệ tốt đẹp với khách
hàng, có được kinh nghiệm và đông thời có được bản hợp đồng lớn.
2.6 Phân tích yếu tố sự hòa hợp trong quá trình tiếp thị sản phẩm
13
- Trong tình huống có vẻ nữ nhân viên tiếp thị của công ty mỹ phẩm Ánh Dương và ông
chủ của hàng bách hóa không có sự hòa hợp trong tính cách cũng như không tạo ra được sự
Với 2 nhân vật trong tình huống
- Phải thận trọng trong từng câu nói, từng cử chỉ. Phải tập nhận thức về người khác
(tập khả năng quan sát, tập tính nhạy cảm, phản ứng nhanh và có khả năng phán
đoán).
- Cần phải biết kiềm chế những cảm xúc của mình, tránh không cho chúng lấn lướt lý
trí của chúng ta và phải biết tác động vào cảm xúc của đối tượng giao tiếp.
- Cần tạo ra ấn tượng ban đầu tốt đẹp với phía bên kia vì đó là chìa khóa cho những
thành công trong những giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên cũng không nên để ấn tượng
ban đầu chi phối quá nhiều đến hành vi và thái độ của chúng ta trong giao tiếp.
- Cần phân tích được trạng thái bản ngã của mình cũng như của đối tượng giao tiếp.
Loại bỏ trạng thái vô ý thức, vô lý trí, kiềm chế trạng thái bản ngã của chính mình và
duy trì sự bình tĩnh, khách quan, giải quyết sự việc một cách có lý trí
- -Cần có thái độ tôn trọng khách hàng,lịch sự với khách hàng, thái độ cư xử lịch thiệp
- -Kiên nhẫn,chờ đợi,biết lắng nghe khách hàng
- -Tươi cười,niềm nở với khách hàng, cố gắng thuyết phục ,nói năng dễ nghe,vẫn phải
tươi cươì khi bị từ chối, không nên phản ứng gay gắt, không nên nóng giận,thái độ
- Những hình ảnh ban đầu về diện mạo bên ngoài ,cách ăn mặc để lại những hình ảnh
trong giao tiếp, vậy nên cô gái và chàng trai cần ăn mặc lịch thiệp,phù hợp với tính
chất công việc.
- Khách hàng trong tình huống đang làm việc và rất bận cho nên khi gặp khách hàng
thì tươi cười,niềm nở với khách hàng, tạo lập mối quan hệ tốt, thân thiện, tin cậy,cởi
mở với khách hàng , tạo sự thoải mái với khách hàng để họ xoa dịu đi sự căng thẳng
với công việc đang làm và có thể thu hút
- Thái độ cư xử lịch thiệp, có sức lôi cuốn với khách hàng.Cả chàng trai và cô gái cần
lễ độ,có thái độ nhiệt tình,ân cần
- Kiên trì , nhẫn nại trong thuyết phục, trong tình huống chàng trai là người đã làm
được điều này, anh ta rất kiên nhẫn,chờ đợi vị khách của mình, không khiếm nhã cho
dù vị khách đó phản ứng gay gắt,hất sản phẩm của mình xuống sàn.
15
- Biết kiềm chế bản thân, không gây buồn phiền ,tức giận cho khách hàng trong quá
Ngoài ra, cần thực hiện đúng các nguyên tắc trong giao tiếp kinh doanh:
- Lắng nghe: lắng nghe ý kiến của người khác giúp chúng ta cải thiện dịch vụ của
ta trong tương lai. Mọi người thường có ấn tượng không tốt với những ai chỉ biết
giải quyết các lời phàn nàn mà không lắng nghe họ. Lắng nghe tạo cho khách
hàng thấy bạn tôn trọng, đánh giá cao và quan tâm đến họ.
- Nhớ tên khách hàng: xưng tên cá nhân là một trong những âm thanh ngọt ngào
nhất mà khách hàng muốn được nghe từ bạn. Việc xưng hô bằng tên riêng trong
cuộc trò chuyện tạo bầu không khí thân thiện và thể hiện sự tôn trọng của bạn với
khách hàng.
- Nụ cười từ trái tim của bạn: một nụ cười chân thật sẽ khiến khách hàng cảm thấy
họ được chào đón và có niềm tin.
- Hãy cho khách hàng biết họ là người quan trọng: hỏi khách hàng về những lời
khuyên về cung cách làm việc của bạn và công ty bạn, không nên tranh luận,
cướp lời khách hàng, coi trọng ý kiến khách hàng, đừng bao giờ nói họ nhầm lẫn,
hãy để cho họ nói thảo thích những cái mà họ muốn.
- Tôn trọng khách hàng: luôn cười nói thật tâm chứ không đón khách bằng thái độ
lạnh nhạt, giải đáp đầy đủ mọi thắc mắc khiếu nại của khách hàng, không phân
biệt đối xử khách hàng.
- Quan tâm thực sự tới khách hàng
- Giúp đỡ khách hàng nhiệt tình
- Kiên định quan điểm
- Đừng thích tranh biện
- Hiểu rõ thông điệp của người nói
17
Kết luận
“ Chìa khoá của sự thành công trong kinh doanh không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất kĩ
thuât, hàng hoá và vốn liếng mà còn ở nghệ thuât giao tiếp”. Giao tiếp là một nhu cầu quan
trọng của con người, nhất là trong môi trường hoạt động kinh doanh. Nếu không có sự giao tiếp
thì hoạt động kinh doanh cũng không thể phát triển và tồn tại được. Vì vậy để tạo được sự giao
tiếp có hiệu quả trong kinh doanh thì chúng ta phải luôn có yếu tố tâm lý tốt.