KỸ THUẬT NUÔI CÁ TRÊN RUỘNG LÚA
Ts. Dương Nhựt Long, Ks. Nguyễn Văn Lành, Ts. Lam Mỹ Lan
Bộ môn Kỹ thuật nuôi thủy sản nước ngọt, Khoa Thủy sản, Đại học Cần Thơ

Lời tựa
Mùa lũ năm 2000, mùa lũ lớn nhất trong 40 năm qua ở vùng Đồng
Bằng Sông Cửu Long, đã gây thiệt hại nghiêm trọng ảnh hưởng
nhiều đến đời sống của gần 5 triệu dân trong vùng, trong đó, đáng
kể nhất là thiệt hại về nông nghiệp và rất nhiều nông hộ đang phải
đương đầu với những khó khăn trong các hoạt động canh tác sau lũ,
đặc biệt là sự thất thu của các hộ nuôi thủy sản.
Đáp ứng lời kêu gọi giúp đỡ khắc phục lũ của Chính phú Việt Nam
và Ủy Ban Nhân Dân các tỉnh An Giang, Cần Thơ và Đồng Tháp, Tổ
chức Lương - Nông (FAO) đã hỗ trợ kịp thời cho các hộ nông dân
nghèo và bị thiệt hại nặng nhất ở 3 tỉnh nêu trên. Hoạt động chính
của chương trình cứu trợ khắc phục sau lũ của FAO là cung cấp
lượng cá giống cho các nông hộ bị thiệt hại nhằm giúp họ nhanh
chóng phục hồi công ăn việc làm.
Trong khuôn khổ hoạt động của chương trình hỗ trợ khắc phục sau
lũ của FAO ở tỉnh An Giang (có tên gọi là “chương trình hỗ trợ khẩn
cấp sau lũ nhằm phục hồi hoạt động nuôi thủy sản ở An Giang -
TCP/VIE/0168”), một loạt tài liệu khuyến ngư giới thiệu về các mô
hình nuôi thủy sản đa dạng được áp dụng phổ biến ở Đồng bằng
sông Cửu Long sẽ được xuất bản và phân phát miễn phí cho nông
dân. Tài liệu về “Kỹ thuật nuôi cá trên ruộng lúa” này là một trong 7
tập được FAO và Trường Đại học Cần Thơ biên soạn và in ấn từ
nguồn kinh phí trong chương trình.
Hy vọng rằng tài liệu này sẽ đem lại những thông tin hữu ích cho bà
con nuôi tôm, cá nhằm tăng năng suất nuôi, hạn chế được dịch
bệnh, kiểm soát được chất lượng nước trong ao nuôi đồng thời cải
thiện đời sống cho nhiều người dân ở vùng Đồng bằng sông Cửu


Bước 2: Chuẩn bị ruộng nuôi để thả cá
Mương bao phải được cải tạo kỹ bằng cách tát cạn, diệt tạp, lấp các hang cua, lỗ mọi, dọn cỏ
quanh bờ và bón vôi với lượng 10 - 15 kg/100 m
2
rải đều khắp mương bao và mé bờ. Sau đó,
phơi nắng ao khoảng 2-3 ngày.
Nếu thả cá nhỏ, phải lưu ý diệt tạp kỹ nhất là nhóm cá dữ như cá lóc bằng cách sử dụng dây
thuốc cá với lượng 300-400 g/100 m
2
.
Bơm nước vào mương bao qua lưới lọc đến mực nước 60-80 cm. Bón phân hữu cơ (phân
heo hoặc phân gà) với lượng 7-10 kg/100m
2
.
Bước 3: Chọn loài cá thả nuôi
Mặc dù hầu hết các loài cá nước ngọt đều có thể thả nuôi, nhưng người nuôi cần lưu ý một số điểm khi chọn đối tượng thả như
nguồn thức ăn và phân bón cung cấp cho cá, cũng như nguồn cá giống sẵn có. Và quan trọng hơn nữa là nên chọn loài cá nhiều
người thích ăn và dễ tiêu thụ trên thị trường.
Chọn đối tượng thả nuôi tùy thuộc vào khả năng đầu tư của người nuôi.
Khả năng đầu tư Chọn lựa tính ăn của loài Các loài cá thích hợp
Phân hữu cơ và vô cơ Loài ăn thức ăn tự nhiên Rô phi, Mè trắng, Rô hu, Chép, Mè
vinh, Sặc rằn, Cá hường
Thực vật (rau, cây cỏ thủy
sinh)
Loài ăn thực vật Trắm cỏ, Tai tượng
KỸ THUẬT NUÔI CÁ TRÊN RUỘNG LÚA />2 of 4 4/8/2012 11:55 PM
Cá tạp, phế phẩm nhà máy
chế biến, tấm, cám
Loài cần thức ăn bổ sung Cá rô đồng, Cá lóc, Cá tra

Cá lóc 80
Rô phi 15
Cá tra 5
Cá rô đồng chính
Cá rô đồng 80
Cá hường 15
Cá chép 5

KỸ THUẬT NUÔI CÁ TRÊN RUỘNG LÚA />3 of 4 4/8/2012 11:55 PM
Bước 4: Thả cá
Cá giống cỡ 3-5 cm/con được thả nuôi ngày thứ 9 sau khi cấy. Nếu
sạ lúa thì thả cá sau 1 tháng để tránh tình trạng cá ăn lúa mầm.
Khi mua cá giống từ các trại, nên vận chuyển và thả cá lúc sáng sớm
hoặc chiều mát, khi thời tiết không quá oi bức. Khi thả cá, ngâm bao
đựng cá trong nước khoảng 15 phút để cân bằng nhiệt độ nước giữa
bên trong bao và bên ngoài ao. Sau đó, mở bao từ từ và thả cá ra
ao.
Chất lượng con giống rất quan trọng, do đó, phải lựa chọn cá khỏe,
không bị xây xát, bơi lội linh hoạt.
Bước 5: Chăm sóc cá nuôi
Cho ăn
Đối với cá ăn thức ăn tự nhiên
Nếu chọn đối tượng ăn thức ăn tự nhiên (Công thức 1), phải thường
xuyên bón phân ở mương bao để tăng lượng thức ăn tự nhiên cho cá
với liều lượng 100 kg/ha nếu dùng phân hữu cơ hoặc phân vô cơ bón
1 kg Urê hoặc DAP/ha.
Thức ăn bổ sung có thể cho ăn đơn thuần một loại hoặc phối trộn các
thành phần khác để tăng sản lượng cá nuôi như cám, tấm, khoai mì,
rau muống, cua đồng, ốc, cá tạp.
Đối với cá ăn thực vật

bao nên xây dựng dọc theo đê bao.
Xin chân thành cảm ơn các đọc giả quan tâm đến tài liệu này. Hy
vọng rằng nó sẽ mang lại những thông tin có ích cho các bạn.
Tháng Kg thức ăn
cho 100 Kg
cá/ngày
1 8
2 8
3 7
4 6
5 5
6 5
KỸ THUẬT NUÔI CÁ TRÊN RUỘNG LÚA />4 of 4 4/8/2012 11:55 PM