i
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ÐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ ĐỊNH
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN
TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN TRÀNG ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN L

Ý GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2014


HÀ NỘI – 2014

i

LỜI CẢM ƠN

Tác giả trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:
- Trưởng khoa Sau đại học và Khoa Tâm lý – Giáo dục, Trường Đại học
Giáo dục- Đại học Quốc gia Hà Nội;
- Các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng
dẫn cho tác giả trong suốt quá trình học tập;
- Lãnh đạo, chuyên viên Vụ Giáo dục Trung học và các Cục, Vụ, Viện
liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo;
- Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Lạng Sơn, Lãnh đạo và giáo viên các
trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn;
- Người hướng dẫn khoa học và các thầy, cô giáo trong Hội đồng khoa
học đã hướng dẫn và chỉ bảo nhiều ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản
Luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn bản Luận văn còn nhiều
thiếu sót. Kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy giáo, cô giáo và
các bạn đồng nghiệp.
Trân trọng!
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Tác giả


Khoa học và Công nghệ

KT -
XH
Kinh tế - Xã hội

NCKH Nghiên cứu khoa học
THCS Trung học cơ sở
THPT Trung học phổ thông iii
MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn

i
Danh mục viết tắt

ii
Mục lục

iii
Danh mục các bảng

v

16
1.2.3. Phát triển ĐNGV cốt cán trường THPT

19
1.2.4. Quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT

23
1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý phát triển ĐNGV cốt
cán trường THPT trong giai đoạn hiện nay 33
1.4. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế về quản lý phát triển ĐNGV cốt
cán trường THPT 34
1.5. Tiểu kết chương 1

34
Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN
VÀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRÀNG
ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN

36
2.1. Đặc điểm về địa lý, kinh tế, xã hội, giáo dục và đào tạo của

2.3.1. Khái quát về tiến trình khảo sát thực trạng công tác phát triển
ĐNGV cốt cán các THPT huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn 42
2.3.2. Thực trạng quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT
huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn 44
2.4. Tiểu kết Chương 2

56
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN TRÀNG ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN
58
3.1. Nguyên tắc chọn lựa giải pháp

58
3.2. Đề xuất biện pháp quản lý phát triển ĐNGV cốt cán trường
THPT huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn 59
3.2.1. Xây dựng các tiêu chí về giáo viên cốt cán trường THPT
huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn

97
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

98
TÀI LIỆU THAM KHẢO

100
PHỤ LỤC

104

v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1: Quy mô, mạng lưới trường lớp huyện Tràng Định năm 2013 - 2014

38
Bảng 2.2: Tổng hợp xếp loại 2 mặt giáo dục năm 2013 – 2014

38
Bảng 2.3: Số lượng học sinh các trường THPT huyện Tràng Định

38
Bảng 2.4: Thống kê số phòng học, phòng chức năng năm học 2013 – 2014

39
Bảng 2.5: Điểm chuẩn tuyển sinh vào 10 từ năm học 2011- 2012 đến nay

39
Bảng 2.6: Kết quả thi tốt nghiệp THPT từ năm học 2011- 2012 đến nay
44
Bảng 2.16: Nhu cầu bồi dưỡng ĐNGV THPT

45
Bảng 2.17: Đánh giá của giáo viên cốt cán về các hình thức đào tạo,
bồi dưỡng đã tham dự 47
Bảng 2.18: Thực trạng phẩm chất và năng lực của ĐNGV cốt cán

49
Bảng 2.19: Tác dụng của các chính sách trong việc tạo động lực cho
ĐNGV cốt cán THPT 50
Bảng 2.20: Mức độ cần thiết của các giải pháp phát triển ĐNGV cốt cán THPT

54
Bảng 2.21: Nguyên nhân của thực trạng phát triển ĐNGV cốt cán
THPT chưa tốt 55
Bảng 3.1: Đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của các nhóm giải pháp

96

1.2. Trong mỗi nhà trường THPT, ĐNGV luôn là một trong những nhân tố quan
trọng nhất góp phần quyết định sự phát triển nhà trường, bởi lẽ chính họ là người tổ
chức thực hiện có hiệu quả các khâu của quá trình dạy học, giáo dục và phát triển
chuyên môn, phát triển nhà trường. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Cán bộ là cái
gốc của mọi công việc”;… “Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay
kém” [50]. Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 4 khoá VIII đã
xác định: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục”. Chỉ thị số 40-
CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư TW Đảng đã nêu rõ: “… xây dựng đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, bảo đảm về chất lượng, đủ về
số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm
chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo”[3].
Trong đội ngũ giáo viên THPT, ĐNGV cốt cán, đầu đàn về chuyên môn lại
càng có vai trò quan trọng hơn. Đây là những nhân tố tích cực, là tấm gương trong
việc rèn luyện đạo đức, tự học, sáng tạo; họ là những giáo viên có chuẩn năng lực
nghề nghiệp đạt mức độ cao, có năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm vững
vàng, là lực lượng đầu tàu, nòng cốt cho việc giảng dạy bộ môn, có khả năng tổ chức
các hoạt động chuyên môn, nghiên cứu khoa học ở các mức độ khác nhau, đóng vai
trò chủ chốt trong việc nâng cao hiệu quả dạy học và giáo dục của một nhà trường.
Trong một chừng mực nào đó, họ có hiểu biết rộng hơn, am hiểu sâu hơn về một lĩnh
vực chuyên môn, về chính trị - xã hội; biết dấn thân trong công tác, dám nghĩ, dám

2
làm, dám chịu trách nhiệm trong hành động; vận dụng tốt khoa học giáo dục hiện đại;
nắm bắt và xử lý nhanh thông tin; nhạy cảm với cái mới; có năng lực cao trong tổ chức
thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học; có tối thiểu những kỹ năng lãnh
đạo - quản lý nhóm; kỹ năng giao tiếp chinh phục, thu phục, thuyết phục, tập hợp, cuốn
hút và khả năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các giáo viên khác…
ĐNGV cốt cán trong các trường THPT cả nước nói chung và trên địa bàn
huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn nói riêng hiện nay đang còn bất cập về số lượng,
cơ cấu, năng lực tổ chức hoạt động chuyên môn, chưa đáp ứng được yêu cầu và đòi

+ Các cấp quản lý giáo dục, các nhà trường chưa đặt ra một cách cụ thể những
tiêu chí đối với ĐNGV cốt cán cho các môn học ở các trường THPT.
+ Việc đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV cốt cán chưa được thực
hiện. Hầu hết ĐNGV cốt cán chưa được quan tâm bồi dưỡng về trình độ quản lý giáo
dục. Việc sử dụng, đánh giá, … đối với ĐNGV cốt cán vẫn còn nhiều bất cập.
Với những yêu cầu và thực trạng nêu trên, việc phát triển ĐNGV cốt cán các
trường THPT không thể hình thành một cách tự phát; mà phải là một quá trình phát
triển gồm nhiều công việc; bằng nhiều giải pháp, từ việc tạo nguồn, quy hoạch
đến đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ… Vì vậy, việc hình thành và phát triển
mạng lưới đội ngũ giáo viên cốt cán các môn chuyên trong các trường THPT là một
vấn đề rất quan trọng cần được nghiên cứu một cách khoa học.
Là một cán bộ làm công tác quản lý trường THPT ở một huyện miền núi biên
giới của tỉnh Lạng Sơn, với những kinh nghiệm thực tế và những kiến thức lý luận
được học về quản lý giáo dục, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Phát triển đội ngũ giáo
viên cốt cán tại các trường trung học phổ thông huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
trong giai đoạn hiện nay” với mong muốn đề xuất những biện pháp quản lý phát
triển ĐNGV cốt cán, góp phần tích cực vào công tác phát triển ĐNGV các trường
THPT nhằm từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trung học trên địa bàn huyện
Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.
2. Mục Ðích nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý phát triển ĐNGV cốt cán; khảo
sát thực trạng ĐNGV cốt cán và quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT
huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn; từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý phát triển
ĐNGV cốt cán các trường THPT huyện huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiện nay. 4
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các

5
Việc quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT cũng là một hệ thống
bao gồm nhiều khâu, nhiều chức năng có liên hệ mật thiết với nhau và có mối quan
hệ với việc phát triển các hoạt động khác của giáo dục - đào tạo.
6.1.2. Tiếp cận phức hợp
Tiếp cận phức hợp là hệ phương pháp áp dụng vào việc nghiên cứu một đối
tượng khi ta dựa trên nhiều lý thuyết khác nhau. Để nghiên cứu xây dựng ĐNGV cốt
cán các trường THPT, luận văn dựa vào nhiều lý thuyết khác nhau như Tâm lý học,
Giáo dục học, Khoa học quản lý giáo dục, Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực…làm
cơ sở cho việc xây dựng các biện pháp quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường
THPT nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ này.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
6.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong nghiên cứu các nguồn
tài liệu lý luận và thực tiễn có liên quan đến xây dựng ĐNGV cốt cán các trường
THPT, bao gồm:
- Các tác phẩm kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lê nin, các văn kiện của Đảng,
Nhà nước, Tư tưởng Hồ Chí Minh có liên quan đến đề tài.
- Các tác phẩm về tâm lý học, giáo dục học, khoa học quản lý giáo dục,…
trong và ngoài nước.
- Các công trình nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục của các nhà lý luận, các
nhà quản lý giáo dục, các nhà giáo…có liên quan đến đề tài như các luận văn, luận án,
các báo cáo khoa học, các chuyên khảo, các bài báo.
Các tài liệu trên được phân tích, nhận xét, tóm tắt và trích dẫn phục vụ trực
tiếp cho việc giải quyết các nhiệm vụ của đề tài.
6.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra, khảo sát
+ Tiến hành điều tra thống kê để nắm được số lượng, cơ cấu, trình độ đào tạo,
thâm niên công tác, phân bố ĐNGV cốt cán các trường THPT trên địa bàn huyện Mê
Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn;

- Phương pháp trò chuyện
Tiến hành trao đổi với các giáo viên cốt cán, cán bộ quản lý ở các Sở và các
trường THPT để tìm hiểu nhu cầu, điều kiện của họ, đánh giá của họ về công tác
quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT hiện nay nhằm thu thập những
thông tin cần thiết bổ sung cho phương pháp điều tra khảo sát. 7
6.2.3. Các phương pháp xử lý thông tin
- Sử dụng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu về định lượng
(lập bảng phân phối tần số, tính điểm trung bình cộng) và định tính.
- Sử dụng phần mềm tin học.
- Sử dụng mô hình, sơ đồ, đồ thị…
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu quản lý phát triển ĐNGV cốt cán các trường THPT huyện Tràng
Định, tỉnh Lạng Sơn từ năm học 2009 - 2010 đến nay.
Khảo sát các đối tượng là: CBQL, giáo viên, học sinh của các trường trên địa
bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn:
- Trường THPT Tràng Định
- Trường THPT Bình Độ
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội
dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên
cốt cán các trường Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng ĐNGV cốt cán và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên
cốt cán các trường Trung học phổ thông huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán của các trường
Trung học phổ thông huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay.


thực hiện những vai trò này thì phải nâng cao chất lượng người giáo viên như:
1/ Các chương trình đào tạo giáo viên cần triệt để sử dụng các thiết bị và
phương pháp giảng dạy mới nhất;

9
2/ Giáo viên phải được đào tạo để trở thành nhà giáo dục hơn là người thợ dạy
(chuyên gia truyền đạt kiến thức).
3/ Việc dạy học phải thích nghi với người học chứ không phải buộc người học
tuân theo những qui định đặt sẵn từ trước theo thông lệ cổ truyền.
Tháng 4 năm 2000, tại Dakar - Senégal, Diễn đàn giáo dục cho mọi người do
UNESCO tổ chức đã coi chất lượng giáo viên là một trong mười yếu tố cấu thành
chất lượng giáo dục, tức là giáo viên có động cơ tốt, được động viên tốt và có năng
lực chuyên môn cao. Năng lực chuyên môn cần phải có để đảm bảo chất lượng giáo
dục: hiểu biết sâu sắc về nội dung môn học, có tri thức sư phạm, có tri thức về sự
phát triển, có sự hiểu biết về sự khác biệt, hiểu biết về động cơ, có tri thức về việc
học tập, làm chủ được các chiến lược dạy học, hiểu biết về việc đánh giá học sinh,
hiểu biết về các nguồn của chương trình và công nghệ, am hiểu và sự đánh giá cao về
sự cộng tác, có khả năng phân tích và phản ánh trong thực tiễn dạy học.
Một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công trong đổi mới giáo
dục của các quốc gia trên thế giới là chú trọng sự phát triển nghề nghiệp của ĐNGV.
Hầu hết các quốc gia đều nhận thức được rằng, giáo viên không chỉ là những đối
tượng cần thay đổi để phát triển sự nghiệp giáo dục, mà giáo viên còn là lực lượng
tạo nên sự thay đổi quan trọng nhất trong công cuộc đổi mới, chấn hưng giáo dục của
đất nước. Vì vậy, muốn đổi mới được căn bản, toàn diện sự nghiệp giáo dục, nhất
định phải chú trọng phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên. Nói cách khác,
phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên là một yêu cầu then chốt của tiến trình
đổi mới giáo dục. Các nghiên cứu về phát triển nghề nghiệp giáo viên phục vụ yêu
cầu này của đổi mới giáo dục.
Báo cáo của Ủy ban quốc gia về Giáo dục và Tương lai của Hoa Kỳ các năm
1996, 1997, cho thấy các xu hướng chính trong nghiên cứu vấn đề này là:

thì không có giáo dục Người còn chỉ rõ vai trò và ý nghĩa của nghề dạy học Có
gì vẻ vang hơn là đào tạo những thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng chủ
nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản “Các thầy cô giáo có nhiệm vụ nặng nề và vẻ
vang là đào tạo cán bộ cho dân tộc” “các cô, các chú đã thấy trách nhiệm to lớn của
mình, đồng thời cũng thấy khả năng của mình cần được nâng cao thêm lên mãi mới
làm tròn nhiệm vụ” [50, tr.114].
Thực hiện tư tưởng của Hồ Chủ Tịch, suốt nửa thế kỷ qua, Đảng và Nhà nước
ta đã không ngừng chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển
ĐNGV, trong đó có việc nghiên cứu về ĐNGV. Theo đó, nhiều công trình nghiên
11
cứu về ĐNGV đã được triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Ðào tạo. Tiêu
biểu trong các nghiên cứu đó là những công trình nghiên cứu về mô hình nhân cách
của ĐNGV các cấp học, bậc học và mô hình nhân cách của người quản lý nhà trường
trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Nghiên cứu về ĐNGV còn được thực hiện dưới góc độ quản lý giáo dục ở cấp
độ vĩ mô và vi mô. Nhiều Hội thảo khoa học về chủ đề ĐNGV dưới góc độ quản lý
giáo dục theo ngành, bậc học đã được thực hiện. Có thể kể đến một số nghiên cứu loại
này của các tác giả: Đặng Quốc Bảo [4]; Nguyễn Thanh Bình [5]; Nguyễn Quốc Chí,
Nguyễn Thị Mỹ Lộc [17]; [18]; [19]; [20]; Nguyễn Thành Hoàn [34]; Trần Bá Hoành
[36]; [37]; [38];…Việc xây dựng ĐNGV cũng đã được một số công trình nghiên cứu,
đề cập. Tại Hội thảo Khoa học “Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên” do
Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, nhiều báo cáo tham luận của các
tác giả như Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Cảnh
Toàn, Lê Khánh Bằng, Đặng Xuân Hải cũng đã đề cập đến việc đào tạo ĐNGV
trước nhiệm vụ mới của giáo dục - đào tạo [27].
Tác giả Nguyễn Đức Trí trong Báo cáo tổng kết đề tài B99-52-36 (Hà Nội,
2000) “Nghiên cứu xây dựng mô hình đào tạo giáo viên kỹ thuật ở trình độ đại học
cho các trường trung học chuyên nghiệp và dạy nghề” đã đề cập đến khía cạnh đào
tạo ĐNGV giảng dạy bậc trung học chuyên nghiệp và dạy nghề [55].
Những nhà nghiên cứu giáo dục và quản lí giáo dục thực tiễn rất quan tâm vấn

22 năng lực cụ thể trên góc độ tiếp cận năng lực giảng dạy và giáo dục. Tác giả cũng
đề cập những chính sách cải thiện và duy trì chất lượng giáo viên ở cấp vĩ mô và vi
mô; từ đó, tác giả nhấn mạnh đến ba vấn đề nguồn quyết định chất lượng giáo viên là:
bản thân người giáo viên, nhà trường, môi trường chính sách bên ngoài. [34, tr.6-9].
Trong thời kì đổi mới, vấn đề nâng cao chất lượng ĐNGV được Đảng và Nhà
nước ta coi là một trong các giải pháp cho việc phát triển giáo dục - đào tạo; để giáo
dục trở thành "quốc sách hàng đầu" trong sự nghiệp đổi mới đất nước; vừa đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp phát triển đất nước vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo
dục. Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 đã xác định một trong
những giải pháp quan trọng để phát triển giáo dục quốc gia là: “Phát triển đội ngũ
nhà giáo đủ về số lượng, hợp lí về cơ cấu và chuẩn về chất lượng” [22]. Tác giả Trần
Kiều bàn về chất lượng giáo dục đã coi chất lượng ĐNGV là yếu tố quan trọng hàng
đầu và đặt ra vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục thì không thể không chú ý trước
13
hết về chất lượng ĐNGV đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và tay nghề ngày càng
được nâng cao [41, tr.7]
Trong chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành quản lý giáo dục, vấn
đề đội ngũ giáo viên cũng được triển khai nghiên cứu một cách tương đối có hệ
thống. Nhiều luận văn tốt nghiệp đã chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý
nhân sự trong giáo dục, trong đó có vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên. Các tác giả
nghiên cứu về vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên theo bậc học và ngành học trong
đó chủ yếu đề cập đến đội ngũ giáo viên của các trường đại học, cao đẳng và khối
trường Trung học chuyên nghiệp. Có thể kể đến nghiên cứu của tác giả Vũ Đình
Chuẩn với nghiên cứu về biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trung học chuyên
nghiệp của Thành phố Đà Nẵng [24]; Phát triển đội ngũ giáo viên tin học theo quan
điểm chuẩn hóa và xã hội hóa [25]; nghiên cứu của tác giả Nguyễn Công Chánh về
giải pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường Cao đẳng sư phạm Bạc Liêu
[16]. Nghiên cứu về đội ngũ giáo viên còn được thực hiện dưới góc độ là nội dung
của công tác quy hoạch phát triển giáo dục của vùng, miền và lãnh thổ.
Thuật ngữ “Phát triển nghề nghiệp giáo viên” ở Việt Nam mới được sử dụng

Ở Việt Nam, do tiếp cận vấn đề mới mẻ nên những công trình nghiên cứu về
vấn đề này chưa nhiều, thiếu hệ thống. Với thực trạng phát triển ĐNGV nước ta hiện
nay, mô hình mạng lưới giáo viên cốt cán cần được quan tâm nghiên cứu để sử dụng
ĐNGV cốt cán trong hỗ trợ đồng nghiệp phát triển nghề nghiệp.
Kết quả nghiên cứu tổng quan cũng cho thấy những vấn đề sau đây chưa được
nghiên cứu một cách sâu sắc:
1. Phát triển nghề nghiệp giáo viên của từng loại hình giáo viên. Cụ thể là quá
trình phát triển nghề nghiệp của giáo viên các cấp học; giáo viên các môn học đặc thù.
2. Mạng lưới giáo viên và huấn luyện/hướng dẫn được xác định như 2 mô hình
trong phát triển nghề nghiệp giáo viên. Trong khi đó để thực hiện huấn luyện/ hướng
dẫn phải cần đến các giáo viên có kinh nghiệm nghề nghiệp. Như vậy, vấn đề sử dụng
ĐNGV có kinh nghiệm trong hướng dẫn, phát triển nghề nghiệp giáo viên chưa được
nghiên cứu một cách cụ thể.
Theo đó, những vấn đề mà đề tài luận văn cần giải quyết là :
(1) Xây dựng khái niệm ĐNGV cốt cán, xác định các chức năng, nhiệm vụ
của đội ngũ này, từ đó xác định cụ thể các tiêu chí để lựa chọn, bồi dưỡng giáo viên
tạo thành ĐNGV cốt cán trong phát triển nghề nghiệp giáo viên THPT.
(2) Xác định các kỹ năng cần thiết đối với giáo viên cốt cán để họ có thể thực
hiện được vai trò người huấn luyện, hướng dẫn đồng nghiệp trong phát triển nghề
nghiệp giáo viên.
15
(3) Xác định các điều kiện đảm bảo (chủ yếu về cơ chế chính sách) để ĐNGV
cốt cán có thể thực hiện tốt vai trò của mình trong hỗ trợ đồng nghiệp phát triển nghề
nghiệp giáo viên.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Giáo viên Trung học phổ thông
Theo Luật Giáo dục Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam: “Nhà giáo
là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác”,
“Nhà giáo ở các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp
gọi là giáo viên”. Như vậy, giáo viên là tên gọi chỉ nhà giáo thực hiện hoạt động dạy

Như vậy, khi nói đến giáo viên cốt cán là nói đến người quan trọng đang làm
công tác dạy học và giáo dục ở các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân;
nắm được và sử dụng đúng họ sẽ làm cho ĐNGV và cơ sở giáo dục phát triển.
Trong khuôn khổ nghiên cứu đề tài luận văn, khái niệm giáo viên cốt cán
được tác giả luận án quan niệm như sau: Giáo viên cốt cán (theo môn học hoặc cấp
học) là những giáo viên giỏi về chuyên môn và xuất sắc về nghiệp vụ dạy học, giáo
dục, đồng thời họ còn nguồn trợ giúp tích cực đối với các đồng nghiệp của mình
trong việc phát triển nghề nghiệp.
1.2.2.2. Giáo viên cốt cán THPT
Giáo viên cấp THPT là người làm công tác dạy học và giáo dục trong các cơ
sở giáo dục cấp THPT.
Theo quy định của Luật Giáo dục, chuẩn trình độ đào tạo của giáo viên THPT
là trình độ cử nhân khoa học (cử nhận sư phạm hoặc cử nhân khoa học ở các ngành
khác nhưng đã qua bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm). Bên cạnh đó, giáo viên THPT
phải đáp ứng được các yêu cầu đã được quy định trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
trung học do Bộ giáo dục và Đào tạo quy định. Như vậy, một giáo viên THPT được
công nhận là giáo viên phải là người giáo viên đạt Chuẩn trình độ đào tạo và đáp ứng
mức tối thiểu của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
Trên thế giới, khái niệm giáo viên cốt cán theo cách hiểu của Việt Nam được
gọi bởi những tên gọi khác nhau như giáo viên giỏi (Thụy Điển), giáo viên tài năng
(Hoa Kỳ), giáo viên xuất sắc, giáo viên chất lượng cao (Anh), giáo viên thành công
(Hồng Kông).
Theo nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, giáo viên xuất sắc ở Anh
được xác định là những giáo viên có chiều sâu, chiều rộng của các kinh nghiệm, các kỹ
17
năng sư phạm, tư vấn và các kỹ năng giáo dục một cách xuất sắc. Họ là những mẫu hình
sư phạm cho các giáo viên khác và là người tạo nên thành tích học tập của học sinh,
người làm chủ môn học mà mình giảng dạy. Tác giả dẫn tới một khẳng định, giáo viên
chất lượng cao là giáo viên làm chủ một loạt các kỹ năng và kiến thức, các kinh nghiệm
và sự cam kết và niềm tin nghề nghiệp cần thiết đối với học sinh và đồng nghiệp.