Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp 6, lớp 7 nhằm phát triển
tư duy học sinh bậc THCS
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
1
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Chương trình Lịch sử mới THCS được thể hiện ở sách giáo khoa, là tài liệu cơ bản
phục vụ cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh. Việc biên soạn sách giáo khoa
Lịch sử trung học cơ sở có nhiều đổi mới về nội dung và phương pháp. Sách giáo khoa
Lịch sử hiện nay được biên soạn không chỉ là tài liệu giảng dạy của giáo viên mà cũng
là tài liệu học tập ở lớp và ở nhà của học sinh theo định hướng mới. Đó là, học sinh
không phải học thuộc lòng sách giáo khoa mà cần phải tìm tòi, nghiên cứu những sự
kiện có trong sách giáo khoa dưới sự tổ chức, hướng dẫn, giúp đỡ của giáo viên. Từ đó,
các em tự hình thành cho mình những hiểu biết mới về Lịch sử. Do đó, những thông tin
trong sách giáo khoa một mặt được trình bày dưới dạng nêu vấn đề để học sinh suy
nghĩ. Mặt khác, kèm theo những thông tin là những câu hỏi, bài tập yêu cầu học sinh
thực hiện các hoạt động học tập khác nhau, trong đó đặc biệt là sự giảm tải 25% số
lượng kênh chữ, tăng đáng kể số lượng kênh hình. Kênh hình trong sách giáo khoa
sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp 6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
sẽ giúp cho việc dạy học theo phương pháp mới và thực hiện chương trỡnh giỏo dục
mới sẽ đạt hiệu quả cao hơn mong muốn. Qua bốn năm trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử
cấp THCS theo tinh thần đổi mới, bằng những kinh nghiệm ít ỏi tích lũy được, tôi mạnh
dạn đưa ra sáng kiến:“Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp 6, lớp 7
nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
3
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
Với việc nghiên cứu đề tài này, tụi hy vọng sẽ gúp phần giỳp cho giỏo viờn giảng dạy
môn Lịch sử ở trường THCS nâng cao chất lượng bộ môn, đáp ứng được yêu cầu đổi mới
phương pháp dạy học.
II. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Trong đề tài này tôi tập trung nghiờn cứu mụn Lịch sử lớp 6, lớp 7 và cú thể ỏp dụng
cho tất cả cỏc khối 8, khối 9 học Lịch sử. Để thực hiện tốt đề tài nghiờn cứu bản thõn phải
thực hiện cỏc nhiệm vụ:
- Nghiên cứu các tài liệu về “ Phương pháp dạy học lịch sử”.
- Thao giảng, dự giờ đồng nghiệp, trao đổi rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy.
- Nghiờn cứu tài liệu gõy hứng thỳ về dạy học lịch sử.
- Nghiờn cứu kĩ sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn Lịch sử lớp 6, lớp 7.
- Kiểm tra đánh giá bài làm và kết quả của học sinh để từ đó có điều chỉnh và bổ sung
hợp lý.
đó có sách giáo khoa, đó trở thành một nhõn tố quan trọng trong hoạt động dạy học vỡ nú
vừa là phương tiện giúp học sinh khai thác kiến thức, vừa là nguồn tri thức đa dạng, phong
phỳ. Tuy nhiên sử dụng như thế nào để dựng lại lịch sử đúng như nó tồn tại thỡ lại là một
vấn đề khó khăn. Các nhà giáo dục đó nhận xột rằng, nếu giỏo viờn chỉ đọc, nói lại sách
giáo khoa (đôi khi không đầy đủ, sai sót) sẽ làm cho học sinh mất hứng thú học tập, không
phát huy tính tích cực, trí thông minh, sáng tạo của các em. Đây là một nguyên nhân làm
giảm chất lượng dạy học bộ môn; bởi vỡ sỏch giỏo khoa là tài liệu học tập cơ bản của học
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
5
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
sinh. Hơn nữa, khi làm việc với sách giáo khoa, học sinh vừa kết hợp nghe giảng ở lớp và
tự học ở nhà để nắm sâu hơn kiến thức cơ bản, bổ sung, làm phong phú kiến thức đó học.
Như đã biết, mục tiêu môn học Lịch sử ở trường THCS là cung cấp những kiến thức cơ
bản cần thiết về lịch sử dân tộc và một phần về lịch sử thế giới. Trên cơ sở ấy bước đầu
hình thành có hệ thống cơ sở thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất
nước, truyền thống dân tộc, tạo cho học sinh năng lực tư duy, hành động, có thái độ ứng xử
trong đời sống xã hội. Từ mục tiêu môn học như vậy, việc biên soạn sách giáo khoa Lich
sử được đổi mới. Sách giáo khoa do Bộ giáo dục và đào tạo tổ chức biên soạn và duyệt trên
cơ sở thẩm định của Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa đã sử dụng chính thức,
thống nhất, ổn định trong giảng dạy, học tập ở nhà trường và các cơ sở giáo dục khác. Sách
giáo khoa mới đã đảm bảo những nguyên tắc cơ bản, đó là: Phù hợp với nội dung chương
trình đã ban hành; Đảm bảo quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về mặt Lịch sử
sử. Có rất nhiều biện pháp, cách thức nhằm nâng cao chất lượng giờ học lịch sử mà giỏo
viờn cần thực hiện. Để nõng cao quỏ trỡnh tiếp thu và tạo sự hưng phấn của các em trong
quá trỡnh học lịch sử lớp 6, lớp 7 tụi tiến hành nghiờn cứu “Phương pháp sử dụng
sách giáo khoa Lịch sử lớp 6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trong những năm gần đây, chương trỡnh sỏch giỏo khoa mới của Bộ giáo dục và đào
tạo đó cú rất nhiều những thay đổi về nội dung của bài học, về số lượng câu hỏi, bài tập,
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
7
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
bài thực hành, sơ đồ, biểu đồ, lược đồ…Những sự thay đổi đó nhằm mục đích nâng cao
chất lượng giáo dục ở đối tượng học sinh, mà chất lượng của học sinh phụ thuộc chủ yếu
vào phương phỏp dạy học của giỏo viờn. Chương trỡnh học ở cỏc bậc học đó ỏp dụng
phương pháp dạy học mới lấy học sinh làm trung tâm, học sinh đóng vai trũ chủ đạo trong
tiết học thỡ người giáo viên soạn giảng phải có những phương pháp dạy học mới. Trong
lớp học thường có học sinh giỏi - khá - trung bỡnh - yếu. Trong nội dung bài học cú tiểu
mục cú nội dung dễ nhận biết, nhưng có tiểu mục có nội dung trừu tượng… khó nhận biết,
mà để phát huy tính tư duy của học sinh thỡ giỏo viờn là người hướng dẫn, giúp đỡ các em
khai thác kiến thức, không nên tự giải thích, thuyết trỡnh kiến thức cho cỏc em. Để làm
được việc này (đưa học sinh đóng vai trũ chủ đạo trong giải quyết kiến thức) thỡ nờn cho
chọn phù hợp với yêu cầu, trỡnh độ học sinh, giúp các em suy nghĩ, hiểu sự kiện một cách
sâu sắc và do đó nhớ lâu, bền vững.
2. Đối với giáo viên
Về phía giáo viên, chương trình và sách giáo khoa chưa tạo điều kiện cho việc tiến hành
dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, giúp học sinh hình thành
phương pháp tự học, học một cách thông minh, sáng tạo. Xuất phát từ thực tiễn dạy học ở
các địa phương nhiều năm qua, giỏo viờn cũn thụ động trong việc xác định mục tiêu bài
học, chưa có khả năng xác định được chuẩn kiến thức kĩ năng tối thiểu dẫn đến việc dạy
học dưới chuẩn, vượt chuẩn cho các em học sinh cú trỡnh độ khác nhau. Hiện nay, với tài
liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng, giáo viên sẽ có điều kiện để dạy học
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
9
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
đúng hơn, sát hơn, linh hoạt hơn và phù hợp với đối tượng học sinh của mỡnh. Nhưng
trong hoàn cảnh hiện nay, dạy học phụ thuộc quá nhiều vào sách giáo khoa, giáo viên chỉ
lo truyền đạt cho hết nội dung chính của sách giáo khoa là đã hết thời gian quy định, ít có
cơ hội để tổ chức hoạt động tìm tòi, sáng tạo cho học sinh. Vì vậy, người giáo viên cần
phải đổi mới thật sự về phương pháp dạy học Lịch sử nhằm phù hợp với chương trình,
chuẩn kiến thức kĩ năng, sách giáo khoa mới. Điều này đòi hỏi sự nhận thức đúng về bộ
môn, nắm vững chương trình môn học ở từng khối lớp, vì chương trình có tính pháp lệnh
cần được quán triệt đầy đủ, sáng tạo trong quá trình dạy học. Do đó, người giáo viên tiến
hành giảng dạy cần phải căn cứ vào chương trình môn học, những gì trong sách giáo khoa
của các em. Học sinh không nắm được bài.
- Một số giáo viên chưa nhận thức sâu rộng, chính xác nội dung sách giáo khoa để trình
bày, hướng dẫn học sinh tự học, đã vấp phải tình trạng “đọc lại”, tóm tắt theo nội dung sách
giáo khoa. Ngược lại, có tình trạng “thoát ly” sách giáo khoa, để “cháy giáo án” tức là giáo
viên trình bày những vấn đề không phù hợp với trình độ, yêu cầu học tập của học sinh, sa vào
những chi tiết không cơ bản, làm loãng nội dung, trọng tâm bài giảng.
- Một số giáo viên chưa cũn thụ động trong việc xác định mục tiêu bài học, chưa có khả
năng xác định được chuẩn kiến thức kĩ năng tối thiểu dẫn đến việc dạy học dưới chuẩn,
vượt chuẩn cho các em học sinh có trỡnh độ khác nhau.
- Một số giỏo viờn chưa nghiờn cứu, tham khảo, sưu tầm nhiều tranh ảnh, tư liệu lịch sử
có liờn quan đến tiết dạy để minh họa trờn lớp. Do vậy giỏo viờn chưa phỏt huy được tớnh
tớch cực, chủ động của học sinh trong việc lĩnh hội kiến thức. Một số giáo viên đôi khi
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
11
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
soạn bài cũn chưa thật sự đầu tư nên bài giảng cũn đơn điệu. Phương pháp truyền đạt chưa
phù hợp, lười biếng sưu tầm tài liệu và phương tiện dạy học. Một số giỏo viờn do trỡnh độ
chuyên môn chưa vững chắc. Với những nguyên nhân đó dẫn đến học sinh cảm thấy không
hứng thú với mụn học. Ngoài ra một số ít giáo viên chưa tạo được mối quan hệ thân thiện
với học sinh.
3.2.Về phớa học sinh
3..2. 1. Ưu điểm
cơ bản của sách giáo khoa theo hướng dẫn của giỏo viờn. Khi trả lời cõu hỏi của giỏo viờn,
học sinh chưa thể diễn đạt ngắn gọn, rừ rang mà phần lớn học sinh đều đọc lại trong sách
giáo khoa. Học sinh chưa có sự liên hệ kiến thức đó học với thực tế cuộc sống, hoặc nờu
những vấn đề chưa hiểu khi tiếp nhận tri thức lịch sử.
- Phần lớn học sinh chỉ được tiếp cận với những hỡnh ảnh, những tư liệu ở sách giáo
khoa, cũn những tư liệu lịch sử khác học sinh rất ít tiếp xúc và cũng không hề tỡm kiếm để
khai thác nó. Một số học sinh ngoài việc làm bài tập và học ở nhà, các em không sưu tầm
thêm sách báo, những tài liệu tham khảo khỏc.
- Vẫn cũn tỡnh trạng một số học sinh thiếu kiến thức cơ bản, không được trang bị
những kiến thức kĩ năng tối thiểu, lại có học sinh bị nhồi nhét, quá tải trong học tập bộ mụn
(đặc biệt là đối tượng yếu, kém).
* Điều tra cụ thể:
Bản thõn tụi đó trực tiếp giảng dạy mụn Lịch sử lớp 6, lớp 7 qua nhiều năm. Trong quỏ
trỡnh giảng dạy, với ý thức vừa nghiờn cứu đặc điểm tỡnh hỡnh học tập bộ mụn của học
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
13
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
sinh vừa tiến hành rỳt kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy. Kết quả điều tra cụ thể: Các em đều
sử dụng sách giáo khoa một cách đối phó, chưa có sự phân tích, đánh giá, chưa có sự thích
thú môn học.Việc đọc sách giáo khoa để soạn bài, làm bài tập mang tính chiếu lệ, chưa có
sự đầu tư, nghiờn cứu bài học. Tỉ lệ học sinh xếp loại học lực yếu vẫn cũn nhiều. Học sinh
chưa có sự yêu thích, say mê bộ môn. Nên bản thân không tránh khỏi băn khoăn, trăn trở.
%
lượng
học yếu, kộm
1
4,5
3
13,6
18
82
Qua bảng điều tra trờn và kết hợp với quỏ trỡnh tiếp xỳc với cỏc em tụi nhận thấy rằng
đa số các em cho rằng đây là môn học khô khan khó hiểu do các em ít được tiếp xúc trực
tiếp với các đối tượng học, mặt khác giáo viên bộ môn chưa sử dụng triệt để các phương
tiện dạy học, học sinh đọc sách thấy dài và chưa có phương pháp học tối ưu… nên đó
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
14
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
sắc bài viết (kênh chữ) cũng như tranh, ảnh, biểu đồ, sơ đồ của sách giỏo khoa. Chỳng ta
mới chỉ chỳ ý đến kênh chữ của sách giáo khoa mà khụng thấy rằng kờnh hỡnh cũng là
nguồn kiến thức quan trọng, cung cấp một lượng thông tin đáng kể, mà cũn là phương tiện
trực quan có giá trị giúp bài học Lịch sử trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn, gây hứng thú
học tập hơn cho học sinh. Vỡ thế trong giờ giảng, giỏo viờn khụng khai thỏc hết nội dung
kiến thức lịch sử mà bức tranh, ảnh chứa đựng, trong khi đó kênh chữ không đề cập đến.
Từ đó dẫn đến không tạo được biểu tượng cho học sinh, không cụ thể hóa các sự kiện,
không khắc phục được tỡnh trạng “hiện đại hóa” Lịch sử của học sinh. Học sinh học xong
một sự kiện lịch sử chỉ là thuộc lũng kiểu học gạo, khụng hiểu bản chất sõu sắc sự kiện lịch
sử, khụng nắm vững cỏc quy luật của sự phỏt triển xó hội. Kết quả của những giờ học trờn
dẫn đến không giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những hỡnh ảnh, những kiến thức lịch sử,
đồng thời không hỡnh thành được khái niệm lịch sử, không giúp các em phát triển khả
năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy về ngụn ngữ của học sinh. Trong hệ thống phương
pháp sử dụng sách giáo khoa, chúng ta cũng cần chú ý đến những kỹ năng khi khai thỏc
kờnh hỡnh trong sỏch giỏo khoa Lịch sử. Không ít giáo viên chưa hiểu rừ xuất xứ, nội
dung ý nghĩa của kờnh hỡnh trong sỏch giỏo khoa. Có những giáo viên nhận thức đầy đủ
giá trị, nội dung kênh hỡnh nhưng lại ngại sử dụng, sợ mất thời gian, hoặc sử dụng mang
tính hỡnh thức, minh họa cho bài giảng. Đó là nguồn cung cấp thông tin, kiến thức được in
kèm theo câu hỏi để học sinh tự “làm việc” với sách giáo khoa dưới sự hướng dẫn của giáo
viên, nhằm rút ra những kiến thức Lịch sử nhất định. Vỡ vậy, phải xem đó là một phương
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
16
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
Về sử dụng sách giáo khoa, chúng ta có thể vận dụng một cách hợp lý, phù hợp với điều
kiện cụ thể của địa phương nhằm phát huy tính tích cực của thầy và trò, dựa theo sơ đồ
Đai- ri (nhà lí luận về phương pháp dạy học Lịch sử nổi tiếng của Liên Xô trước đây)
Sách giáo khoa
1
2
2
3
Bài giảng giỏo viờn
Con số 1(trong sơ đồ) chỉ phần nội dung sách giáo khoa mà giáo viên để học sinh tự
học, vì phần này không khó hay không quan trọng.
Con số 2 là phần cơ bản của sách giáo khoa cũng là của bài giảng mà giáo viên hướng
dẫn học sinh tiếp thu. Nắm vững vấn đề này một cách sâu sắc, vững chắc là nhiệm vụ được
đặt ra hàng đầu.
Con số 3 là phần không có trong sách giáo khoa, giáo viên và học sinh tìm hiểu, bổ
sung cho bài học phong phú. Giáo viên có thể đưa phần này vào bài giảng, nhằm nâng cao
tính khoa học, sự trong sáng, tính vừa sức của sỏch giỏo khoa.
Sơ đồ Đai-ri không chỉ tiết kiệm thời gian dạy học trên lớp mà chủ yếu tích cực hóa
việc dạy và học lịch sử để học sinh hiểu sâu hơn.
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
19
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
mục nhằm tìm ra kiến thức cơ bản của mục đó, sự liên quan của kiến thức đó với kiến thức
của toàn bài. Mỗi bài có từ hai đến ba mục nhỏ, có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Song
không nên dàn đều về mặt thời gian cũng như khối lượng kiến thức của từng phần mà xác
định phần nào là lướt qua, phần nào là trọng tâm. Mỗi bài cần xác định rõ phần đóng góp
cụ thể về mặt nội dung, tư tưởng, kỹ năng, kỹ xảo, tức là ở cuối bài giáo viên phải xác định
được cần cung cấp kiến thức gì, giáo dục tư tưởng, tình cảm gì, kỹ năng nào cần rèn luyện
cho học sinh?
1.2.2. Ví dụ:
Khi chuẩn bị dạy bài 17: “Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng”(Sách giáo khoa Lịch sử lớp
6) cần làm rõ các khái niệm: “Khởi nghĩa”, “ách đô hộ”, “Thứ sử”, “Thái thú”, “đồng
hóa”…Đương nhiên, các khái niệm này khi dạy cho học sinh lớp 6 chỉ ở mức độ đơn giản,
như giải thích khái niệm “Khởi nghĩa”, giới hạn ở chỗ làm cho học sinh hiểu đây là cuộc
nổi dậy của một lực lượng quần chúng nhân dân dùng bạo lực để chống lại các thế lực
phản động, xâm lược, nô dịch; “ách đô hộ” là áp đặt ách áp bức, bóc lột lên một nước
khác; “Thứ sử” là chức quan cai trị của phong kiến Trung Hoa áp đặt ở nước ta thời kỳ Bắc
thuộc; “Đô úy” là viên quan phụ trách về quân sự trong quận; “Thái thú” là viên quan phụ
trách về dân sự, về chính trị trong quận. Những khái niệm này cần phải được chuẩn bị để
giải thích cho học sinh.
* Lưu ý:
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
diễn tả về chế độ đẳng cấp ở Pháp, sơ đồ về tổ chức chính quyền chuyên chính Giacobanh,
bản đồ bảo vệ nước Pháp chống liên minh phong kiến do Anh cầm đầu.
Như vậy, sách giáo khoa là điểm tựa để giáo viên xác định kiến thức cơ bản, xác định
các khái niệm cần hình thành cho học sinh trong giờ học, là sự gợi ý để lựa chọn phương
pháp dạy học vừa phù hợp với đối tượng, vừa phát huy tính tích cực hoạt động độc lập của
học sinh. Khi sử dụng sách giáo khoa, giáo viên cần bám sát chương trình, tham khảo thêm
tài liệu nhưng đảm bảo lao động sư phạm sáng tạo, độc lập để soạn bài và tiến hành bài
giảng có hiệu quả.
1.2. Sử dụng sách giáo khoa trong quá trình dạy học trên lớp
Mục tiêu học tập là kết quả mà học sinh phải đạt được sau giờ học, bài học kết thúc.
Đây là nội dung rất khó trong công tác chuẩn bị bài giảng của giáo viên. Để xác định được
mục tiêu học tập giúp học sinh chiếm lĩnh được, giáo viên phải căn cứ vào nội dung bài
học và đặc điểm của học sinh. Giáo viên có thể theo nội dung của sách giáo khoa mà thiết
kế lại nội dung cần cung cấp cho học sinh theo sự sáng tạo của mình như đã xác định ở
mục tiêu bài học.
Trong giờ học, học sinh chăm chú theo dõi bài giảng, tái tạo lại hình ảnh của sự kiện
lich sử, biết ghi chép, làm cho tư duy của các em phát triển. Tính tích cực hoạt động học
tập của học sinh sẽ được biểu hiện qua nét mặt, ánh mắt, các thao tác của các giác quan.
Qua quan sát lớp học, theo dõi thái độ của học sinh, giáo viên sẽ phát hiện được học sinh
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
22
Năm học 2010-
Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp sử dụng sách giáo khoa Lịch sử lớp
6, lớp 7 nhằm phát triển tư duy học sinh bậc THCS”
phong kiến Trung Quốc, trong tư duy của các em xuất hiện những hình ảnh về nước Âu
Lạc xa xưa, những hình ảnh về cuộc sống cơ cực của nhân dân ta dưới ách thống trị của
bọn phong kiến phương Bắc. Những kiến thức lịch sử mới được hình thành, đó chính là cơ
sở để tư duy học sinh phát triển.
Một biện pháp thường hay sử dụng khi giảng dạy ở trên lớp là cho học sinh đọc sách
giáo khoa rồi tự các em tóm tắt, kể lại những nội dung cơ bản. Thông thường những kiến
thức ít phức tạp, không đòi hỏi phải giải thích hay phân tích nhiều của giáo viên thì nên sử
dụng biện pháp này. Đó là các kiến thức về diễn biến của một cuộc khởi nghĩa, một trận
đánh hay tiểu sử của một nhân vật mà các em quen biết. Điều này góp phần giúp các em
rèn luyện kĩ năng đọc được tốt hơn.
* Ví dụ: Khi dạy bài 17 (Lịch sử lớp 6): Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, mục 3 “Cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ” giáo viên có thể yêu cầu các em đọc sách giáo khoa
hoặc một em đọc to cho cả lớp cùng theo dõi. Từ đó, yêu cầu một hoặc hai em kể lại diễn
biến của cuộc khởi nghĩa hoặc lên trình bày ở Lược đồ “Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng”.
Đương nhiên, các em sẽ không trình bày hay kể lại một cách đầy đủ, trọn vẹn. Song cần
rèn luyện cho các em từng bước, thông qua đó mà ngôn ngữ sử học của các em phát triển.
Trong sách giáo khoa, phần lớn các bài đều có những đoạn in chữ nhỏ. Kiến thức
được thể hiện trong những đoạn này nhiều khi rất quan trọng. Thường nó là nguồn tư liệu
làm nổi bật nội dung cơ bản của bài.
Giáo viên: Hoàng Thị Hiền
2011
24
25
Năm học 2010-
Copyright: Tài liệu đại học ©