1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ VÂN ANH

KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH
VỚI PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12
(QUA KHẢO SÁT TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI,
THÀNH PHỐ THANH HÓA, TỈNH THANH HÓA)

Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Chính trị
Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

TS. TRẦN VIẾT QUANG

NGHỆ AN - 2013


2

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài, bản thân tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ
của nhiều tổ chức, nhiều thầy cô giáo cũng như các đồng nghiệp. Với tình cảm
chân thành nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:


1.1. Cơ sở lý luận của việc kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp
nêu vấn đề trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 12.......................12
1.2. Thực trạng kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu vấn
đề trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 12 ở trường THPT Nguyễn
Trãi, Thành phố Thanh Hóa....................................................................36
Kết luận chương 1............................................................................................44
CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP THUYẾT
TRÌNH VỚI PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN
TRÃI, THÀNH PHỐ THANH HOÁ.............................................................44

2.1. Chuẩn bị thực nghiệm...............................................................................46
2.2. Nội dung thực nghiệm...............................................................................47
2.3. Kết quả thực nghiệm.................................................................................70
Kết luận chương 2............................................................................................74
CHƯƠNG 3. QUY TRÌNH VÀ GIẢI PHÁP KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP
THUYẾT TRÌNH VỚI PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY
HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG NGUYỄN TRÃI, THÀNH PHỐ THANH HÓA.............76

3.1. Quy trình vận dụng phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu vấn đề
trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 12........................................76


4

3.2. Một số giải pháp kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu
vấn đề trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 12 .............................87
Kết luận chương 3............................................................................................98


SGK

Sách giáo viên:

SGV

Công nghệ thông tin:

CNTT

Giáo dục công dân:

GDCD

Ủy ban Nhân dân:

UBND

Ban Giám hiệu:

BGH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa:

CNH, HĐH


6



Để thực hiện được mục tiêu chương trình GDCD lớp 12 người giáo viên phải
tích cực đổi mới phương pháp, đặc biệt phải biết kết hợp phương pháp thuyết trình
với phương pháp nêu vấn đề trong dạy học. Vì vậy trong thời gian qua các trường
THPT trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa nói chung và trường THPT Nguyễn Trãi
nói riêng trong quá trình giảng dạy đã tiến hành kết hợp phương pháp thuyết trình
với phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD thông qua một số tiết dạy, qua
đó chất lượng giờ dạy đã từng bước được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên, do nhiều
nguyên nhân khác nhau nên việc kết hợp hai phương pháp này trong dạy học môn
GDCD lớp 12 ở các trường THPT hiện nay còn có những hạn chế nhất định, do đó
môn học chưa thực sự lôi cuốn được học sinh, chưa phát huy được tính tích cực của
học sinh, chưa thực hiện tốt được mục đích, yêu cầu đề ra.
Từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề “Kết hợp phương pháp thuyết
trình với phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD lớp 12 (Qua
khảo sát tại Trường THPT Nguyễn Trãi, Thành phố Thanh Hóa)” làm đề tài
luận văn Thạc sĩ.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong lịch sử, đã từng xuất hiện những nhà tư tưởng rất coi trọng vai trò của
người học, xem người học là chủ thể trong quá trình học, và tiêu biểu cho những
nhà tư tưởng đó là Khổng Tử - nhà giáo dục vĩ đại. Vấn đề đổi mới PPDH lấy
người học làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người
học cũng đã và đang được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lí giáo dục trên thế
giới và Việt Nam bàn đến, đặc biệt là trong những năm gần đây.
Từ những năm cuối của thế kỉ XX, phương pháp dạy học nói chung và dạy
học môn GDCD nói riêng được nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục trong nước và
nước ngoài quan tâm nghiên cứu. Vấn đề phương pháp thuyết trình và phương
pháp dạy học nêu vấn đề cũng được đề cập trong nhiều sách, tạp chí, luận văn.
Trên thế giới đã có rất nhiều nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu về vấn đề này. Có
thể kể ra một số tên tuổi tiêu biểu như: L.V.Reebroa, P.M. Erdonier hay I.F.


đó giúp giáo viên định hướng phương pháp dạy học phù hợp đối với nội dung từng


9

bài nhằm giúp người dạy vận dụng linh hoạt các phương pháp trong quá trình dạy
học.
Xung quanh vấn đề vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn
Giáo dục công dân cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu như: Nguyễn Thị Hồng
Thư, Vận dụng phương pháp nêu vấn đề để dạy tốt phần “Công dân với các vấn đề
chính trị - xã hội” chương trình Giáo dục công dân lớp 11 trung học phổ thông;
Mai Phú Bình, Vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần Công dân
với các vấn đề chính trị - xã hội, chương trình Giáo dục công dân lớp 11, năm
2008; Nguyễn Vinh Quang, Sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần
“Công dân với kinh tế” chương trình giáo dục công dân lớp 11 trung học phổ
thông, năm 2009.
Liên quan đến phương pháp thuyết trình có các công trình tiêu biểu như:
Luận văn Cao học của tác giả Lê Thị Lan, năm 2011; Kết hợp phương pháp thuyết
trình với phương pháp đàm thoại trong dạy học phần “Công dân với việc hình
thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học” môn Giáo dục công dân lớp 10
(Qua khảo sát tại Trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp),
Luận văn Cao học của tác giả Nguyễn Thế Diễn, năm 2012; “Sử dụng phương
pháp thuyết trình và phương pháp xêmina trong đổi mới phương pháp dạy học sinh
học ở trường CĐSP” của Ths Phan Thị Loan, Trường CĐSP Quảng Trị. Luận văn
Cao học của tác giả
Các công trình trên đã đề cập đến bản chất, vai trò, quy trình, giải pháp vận
dụng phương pháp thuyết trình và phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy một
số phần của môn GDCD ở trường THPT giúp cho hoạt động dạy và học đạt kết quả
cao hơn.
Tuy nhiên, vấn đề kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu

5.1. Cơ sở lý luận
Đề tài thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử; các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và


11

đổi mới giáo dục; nội dung, chương trình môn học GDCD; lý luận dạy học và
phương pháp giảng dạy môn GDCD.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp chủ yếu như: phương pháp phân tích và
tổng hợp; phương pháp lịch sử và lôgíc; phương pháp thống kê và điều tra xã hội
học; phương pháp thực nghiệm sư phạm, v.v..
6. Giả thuyết khoa học
Nếu đề ra được quy trình và các giải pháp kết hợp phương pháp thuyết trình
với phương pháp nêu vấn đề một cách khoa học, phù hợp sẽ góp phần nâng cao
được chất lượng dạy học môn GDCD lớp 12 trong điều kiện hiện nay.
7. Ý nghĩa của luận văn
- Đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc kết hợp
phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD nói
chung và dạy học chương trình GDCD lớp 12 nói riêng.
- Đề tài góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD ở trường THPT;
sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên GDCD, cũng
như sinh viên ngành chính trị tại các trường Đại học, Cao đẳng.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài
gồm có 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc kết hợp phương pháp thuyết
trình với phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD lớp 12.
Chương 2: Thực nghiệm sư phạm kết hợp phương pháp thuyết trình với

nội dung khoa học” [9 ,27].
“ Thuyết trình là phương pháp giáo viên dùng lời nói để trình bày, giải thích
nội dung bài học một cách có hệ thống lôgíc, theo chủ đích nhất định, nhờ vậy
người học sẽ tiếp thu bài giảng một cách có ý thức” [12; 58].
Có thể hiểu phương pháp thuyết trình là học sinh tiếp thu hệ thống tri thức
đó từ giáo viên và xử lý tùy theo tính chủ thể của người học và yêu cầu của người
dạy. Đây chính là hình thức giáo viên dùng lời nói để thuyết minh, trình bày một


13

vấn đề có tính lý luận nhằm truyền đạt, thông báo, giải thích, bày tỏ nội dung nào
đó một cách lôgíc theo một chủ đích nhất định mà giáo viên muốn truyền tải đến
học sinh qua đó học sinh tiếp thu được bài giảng một cách có ý thức. Vì vậy đặc
điểm nổi bật của phương pháp này là tính thông báo – tái hiện. Phương pháp này đã
chỉ rõ tính chất thông báo bằng lời của thầy và tính chất tái hiện khi lĩnh hội tri thức
của trò. Đối với phương pháp này thì thầy nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa,
chuẩn bị bài giảng và trực tiếp điều khiển thông báo luồng thông tin tri thức đến
trò. Trò tiếp nhận những thông tin đó bằng việc nghe, nhìn cùng tư duy theo lời
giảng của thầy sau đó hiểu, ghi chép và ghi nhớ.
Đối với môn GDCD phương pháp thuyết trình giữ vai trò rất quan trọng,
trong dạy học giáo viên chỉ truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản và thiết
thực song để học sinh có thể lĩnh hội được những tri thức trừu tượng của môn học
này một cách có hệ thống đòi hỏi giáo viên giảng dạy những nội dung cơ bản trong
SGK, mặt khác còn mở rộng có giới hạn tri thức sao cho học sinh tiếp thu tri thức
liên tục. Có thể thấy những kiến thức đến với trò theo phương pháp pháp này gần
như đã được thầy chuẩn bị sẵn để trò thu nhận do vậy hoạt động của trò tương đối
thụ động. Phương pháp thuyết trình chỉ cho phép người học đạt đến trình độ tái
hiện của sự lĩnh hội tri thức. Do đó theo hướng hoạt động hóa người học, cần hạn
chế bớt phương pháp thuyết trình thông báo – tái hiện mà tăng cường phương pháp

lắng nghe hoặc kích thích tích cực cũng như để kiểm tra hiệu quả việc lĩnh hội tri
thức của học sinh.
Giảng giải là một hình thức của phương pháp thuyết trình, là phương pháp
dạy học trong đó giáo viên dùng lời nói để giải thích cho học sinh và dùng những
luận cứ, số liệu để chứng minh một sự kiện, một hiện tượng, quy tắc, định lý, định
luật, công thức, nguyên tắc trong các môn học. Giảng giải chứa đựng các yếu tố
phán đoán, suy lý nên có nhiều khả năng phát triển tư duy lôgíc của học sinh.
Trong quá trình dạy học giảng giải thường kết hợp với giảng thuật. Giảng giải
thường được sử dụng khi giảng những tri thức mới.


15

Diễn giảng phổ thông là một trong những phương pháp thuyết trình trong đó
tri thức được tiếp thu theo hệ thống lôgic chặt chẽ gồm khối lượng kiến thức lớn, là
phương pháp nhằm trình bày một vấn đề hoàn chỉnh có tính chất phức tạp, trừu
tượng và khái quát trong một thời gian tương đối dài. Thông qua lời giảng của giáo
viên diễn giảng thường được áp dụng với những bài có nội dung tri thức phức tạp,
khó tưởng tượng và có tính khái quát hóa cao.
Cấu trúc lôgíc của phương pháp thuyết trình: Khi dùng phương pháp thuyết
trình để trình bày vấn đề nào đó cũng phải trải qua 4 bước đó là đặt vấn đề phát
biểu vấn đề, giải quyết vấn đề và kết luận rút ra từ vấn đề đó. Cụ thể:
Đặt vấn đề là bước đầu tiên nhằm thông báo vấn đề dưới dạng chung nhất,
tổng quát nhất, có phạm vi rộng để kích thích sự chú ý ban đầu của học sinh, tạo
tâm thế bắt đầu làm việc và định hướng nghiên cứu.
Phát biểu vấn đề là ngay khi thông báo vấn đề nghiên cứu giáo viên nêu ra
những câu hỏi cụ thể hơn, thu hẹp nhằm vạch ra phạm vi những vấn đề cần phải
xem xét tạo nhu cầu của học sinh đối với kiến thức gây hứng thú học tập đồng thời
vạch ra nội dung và dàn ý cần nghiên cứu.
Giải quyết vấn đề là bước này có thể tiến hành theo lôgíc quy nạp hay lôgíc

Từ đó học sinh nắm một cách cơ bản nội dung mà giáo viên truyền đạt trên lớp.
Với cách diễn đạt lưu loát, rõ ràng, dễ hiểu phù hợp với lôgic nhận thức và trình độ
của học sinh. Sử dụng phương pháp này cho phép giáo viên truyền đạt những nội
dung lý thuyết tương đối khó, phức tạp, chứa đụng nhiều thông tin mà học sinh tự
mình không dễ dàng tìm hiểu được một cách sâu sắc. Trong một khoảng thời gian
ngắn ( 1 tiết học ) giáo viên có thể chuyển tải đến học sinh một khối lượng thông
tin cần thiết, cô đọng theo một cấu trúc lôgic chặt chẽ, phản ánh nội dung môn học
mà giáo viên đã chắt lọc được từ kho tàng tri thức của nhân loại. Đây là điểm
mạnh của phương pháp thuyết trình mà những phương pháp khác không dễ gì có
được. Thông tin trong SGK mà học sinh đọc thường lạc hậu hơn so với sự phát
triển hiện tại của những tri thức này trong thực tế. Do đó nếu sử dụng phương pháp
thuyết trình tốt sẽ cung cấp cho học sinh những thông tin cập nhật, chưa kịp trình


17

bày trong SGK từ những nguồn tài liệu khác nhau mà học sinh phải mất nhiều thời
gian, công sức mới tìm hiểu và tổng hợp được.
Phương pháp thuyết trình giúp cho học sinh nắm được hình mẫu về tư duy
lôgic, cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề khoa học, cách sử dụng ngôn ngữ để
diễn đạt những vấn đề khoa học một cách chính xác, rõ ràng, xúc tích thông qua
cách trình bày của giáo viên. Ngoài ra các bài thuyết trình còn cung cấp cho người
học khuôn mẫu về phương pháp nhận thức, phương pháp tổng hợp, phân tích, cấu
trúc tài liệu học tập, giúp học sinh có được phương pháp tự học. Bên cạnh đó
thuyết trình là hình thức giao tiếp trực tiếp giữa giáo viên và học sinh vì vậy khi
thuyết trình giáo viên có thể thường xuyên thay đổi các biện pháp, thủ thuật thuyết
trình và điều chỉnh nội dung tri thức cho phù hợp với nội dung bài học và đặc biệt
là phù hợp với đối tượng học sinh.
Phương pháp thuyết trình còn tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tác động
mạnh mẽ đến tư duy, tình cảm của học sinh qua việc trình bày tài liệu với giọng

một chiều do đó kiến thức của giáo viên vững hay không có ảnh hưởng lớn đến
chất lượng giờ dạy quyết định thành công hay thất bại của bài giảng dẫn đến học
sinh lười suy nghĩ, ỷ lại giáo viên không chịu suy nghĩ để đưa ra các quan điểm về
nội dung bài học của bản thân. Khi sử dụng phương pháp này giáo viên sẽ thu
được ít thông tin phản hồi từ phía học sinh vì vậy khó có thể nắm bắt được học sinh
hiểu bài hay không. Sử dụng phương pháp thuyết trình thường xuyên sẽ làm cho
học sinh thiếu tính tích cực trong việc phát triển ngôn ngữ nói.
Phương pháp thuyết trình thiếu điều kiện cho phép giáo viên chú ý đầy đủ
đến trình độ nhận thức cũng như kiểm tra đầy đủ sự lĩnh hội tri thức của từng học
sinh. Học sinh sẽ lưu trữ được rất ít thông tin dẫn đến mức độ hiểu bài của người
học không cao bởi vì với phương pháp này giáo viên sẽ ít đưa ra câu hỏi cho học
sinh do đó ít có khả năng rèn trí thông minh cho học sinh. Nếu nội dung thuyết
trình giáo viên chủ yếu dựa vào sách giáo khoa hoặc tài liệu học sinh có sẵn thì dẫn
đến lãng phí thời gian vì học sinh có thể tìm hiểu những nội dung đó thông qua việc
tự học ở nhà.


19

Với những hạn chế nhất định như trên thì trong quá trình giảng dạy để phát
huy tích cực khắc phục hạn chế giáo viên nên kết hợp phương pháp thuyết trình với
một số phương pháp cũng như kỹ thuật dạy học và phương tiện dạy học phù hợp để
giờ dạy đạt kết quả cao hơn. Vậy phương pháp nào sẽ khắc phục được hạn chế của
phương pháp thuyết trình, theo tôi nghĩ đó là phương pháp nêu vấn đề.
1.1.1.2. Phương pháp nêu vấn đề
* Khái niệm phương pháp dạy học nêu vấn đề: Phương pháp dạy học nêu
vấn đề còn gọi là phương pháp dạy học giải quyết vấn đề xuất hiện từ rất lâu đời,
nó được nghiên cứu từ những năm 70 của thế kỷ XIX. Từ trước đến nay có rất
nhiều quan điểm khác nhau về phương pháp này. Hiện nay nhiều nhà khoa học vẫn
tiếp tục nghiên cứu và đưa ra nhiều quan niệm về phương pháp dạy học nêu vấn đề.

thành cơ sở thế giới quan khoa học cho họ” [7, 41].
Trong những năm qua, phương pháp dạy học nêu vấn đề là phương pháp
được nhiều người đánh giá là có hiệu quả cao nhất trong quá trình dạy học đặc biệt
là ở các bậc THPT, Cao đẳng, Đại học. Sử dụng phương pháp này góp phần kích
thích tính chủ động, tích cực, sáng tạo và tăng cường độ làm việc của cả giáo viên
và đặc biệt là của học sinh trong suốt giờ học. Đây là hình thức dạy học mà trong
đó người giáo viên tìm mọi biện pháp để đưa học sinh vào các tình huống có vấn đề
từ đó hướng dẫn, giúp đỡ học sinh phát huy tính sáng tạo, tính tích cực cá nhân để
giải quyết các vấn đề do giáo viên đặt ra nhằm đạt mục đích cuối cùng là giúp học
sinh nắm được các tri thức mới hoặc cách thức hành động khi họ tích cực tham gia
vào quá trình dạy học nêu vấn đề. Thực tế cho thấy trong công cuộc đổi mới
phương pháp dạy học, phương pháp dạy học nêu vấn đề là một trong những
phương pháp tích cực, chủ đạo được sử dụng trong các nhà trường nói chung.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về phương pháp dạy học nêu vấn đề tuy
nhiên chúng đều giống nhau về bản chất và có thể định nghĩa như sau: Phương
pháp dạy học nêu vấn đề là một trong những phương pháp dạy học mà ở đó giáo
viên là người tạo ra tình huống mâu thuẫn, tình huống có vấn đề, tổ chức, điều
khiển học sinh dẫn dắt học sinh vào trạng thái tâm lí phải tìm tòi, khám phá phát
hiện vấn đề, học sinh tích cực, chủ động, tự giác giải quyết vấn đề thông qua đó


21

lĩnh hội tri thức, phát triển trí tuệ và thái độ học tập cũng như có kỹ năng, kĩ xảo
nhằm đạt được mục tiêu dạy học. Như vậy dạy học nêu vấn đề là phương pháp dạy
học không phải giáo viên cung cấp cho học sinh những tri thức có sẵn như trong
dạy học thuyết trình mà giáo viên đưa ra một số vấn đề cần giải quyết và tạo điều
kiện giúp cho học sinh tự giải quyết trên cơ sở những kiến thức đã biết và kiến thức
chưa biết. Quá trình suy nghĩ, thảo luận, giải đáp là điều kiện tốt nhất kích thích
tính năng động sáng tạo, sự độc lập suy nghĩ thông qua đó học sinh dần dần tiếp thu

quyết đó. Chức năng của phương pháp này là giáo viên chỉ ra những mâu thuẫn
nhận thức và giải quyết một cách khoa học những vấn đề còn học sinh kiểm tra tính
đúng đắn của sự vận động đó, theo dõi có suy nghĩ lôgíc sự vận động đó khi đã
nắm vững giai đoạn giải quyết những vấn đề hoàn chỉnh. Khi sử dụng phương pháp
này giáo viên có thể sử dụng lời nói, suy lý lôgic, đọc bài khóa, những đồ dùng trực
quan, những phương tiện kỹ thuật tùy thuộc vào nội dung, bằng cách nào và hoạt
động tổ chức nào được nhận thức nhờ vào chúng.
Tìm tòi bộ phận (từng phần) hay phương pháp Oristic: Đây là phương pháp
dạy học dưới sự chỉ đạo của giáo viên nhằm giúp học sinh tự lực thực hiện từng
phần, từng bước trong việc giải quyết một vấn đề đặt ra vì trong mỗi bài giảng bao
gồm nhiều mục, mỗi mục lại bao gồm nhiều mục nhỏ. Các đề mục và các mục có
liên quan chặt chẽ với nhau tạo thành một bài giảng trọng vẹn với kết cấu lôgic xác
định nhờ vậy mà dần dần giúp cho học sinh tự lực giải quyết một vấn đề hoàn chỉnh.
Việc thực hiện phương pháp này có thể đòi hỏi học sinh tự tìm ra cách chứng minh;
tự rút ra những kết luận từ những sự kiện đã trình bày hoặc nêu lên giả thuyết… Có
thể sử dụng theo các phương án khác nhau như: chia nhỏ các nhiệm vụ học tập phức
tạp thành một loạt những nhiệm vụ nhỏ vừa sức từ đó tiến gần đến giải quyết nhiệm
vụ chính một cách dễ dàng. Có thể áp dụng phương án xây dựng một loạt các câu hỏi
có liên hệ với nhau mà mỗi câu hỏi đó đòi hỏi học sinh không chỉ tái hiện những tri
thức của mình mà còn phải tiến hành tìm tòi, suy nghĩ và được sử dụng chủ yếu
trong hình thành khái niệm, định luật, định lý thuộc lĩnh vực khoa học tương ứng.
Nêu vấn đề toàn bộ (toàn phần): Đây là hình thức có mức độ cao nhất trong
phương pháp dạy học nêu vấn đề. Ở hình thức này dưới sự hướng dẫn, dẫn dắt


23

khéo léo của giáo viên học sinh sẽ tự mình giải quyết toàn bộ một vấn đề nêu ra
trong bài giảng.
Phương pháp nêu vấn đề có những ưu điểm và hạn chế:

Bên cạnh đó khi giáo viên sử dụng phương pháp này giúp khuyến khích học sinh
làm việc cùng nhau trong giải quyết vấn đề và phát triển sản phẩm của họ. Học sinh
cộng tác với các thành viên trong nhóm, trao đổi kiến thức, học tập lẫn nhau, điều chỉnh
hành vi của mình trên cơ sở đó để hình thành và phát triển các kỹ năng của bản thân họ.
Sử dụng phương pháp trên còn giúp tăng cường khả năng độc lập suy nghĩ, phát
triển tư duy sáng tạo, kĩ năng vận dụng kinh nghiệm của mình và của người khác vào
việc giải quyết các vấn đề học tập và trong các lĩnh vực khác nhau. Phát triển cho học
sinh kĩ năng thích ứng trong các tình huống khác nhau đây chính là mục tiêu của dạy
học hiện đại. Từ đó học sinh tin tưởng vào khả năng của bản thân mình trong việc giải
quyết các tình huống học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày. Bên cạnh đó còn
giúp tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa các thành viên trong nhóm qua việc cùng
nhau nghiên cứu và giải quyết tình huống.
Khi sử dụng phương pháp này giúp cho sinh viên thu được những kiến thức tốt
nhất, cập nhật nhất…có thể bao phủ toàn bộ các trường hợp và các bối cảnh thường gặp
trong cuộc sống, giúp học sinh tự giác, chủ động cũng như có động cơ học tập và tinh
thần trách nhiệm cao trong học tập.
Ngoài ra khi sử dụng phương pháp này còn giúp cho học sinh khơi dậy tư duy và
khả năng điều tra khoa học. Đây là một công việc giúp rèn luyện khă năng bước đầu
làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học của một sinh viên trong tương lai đối
với học sinh THPT và kể cả trong trương lai về sau.
Sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học làm cho giáo viên như là một
huấn luyện viên thông qua quá trình giải quyết vấn đề qua đó giáo viên mô tả, huấn
luyện, cung cấp những chỉ dẫn cần thiết mặt khác khuyến khích sinh viên độc lập đặt ra
mục tiêu và ra quyết định.
Ngoài ra khi sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề còn góp phần quan trọng
trong việc phát triển năng lực cơ bản của người lao động đó là năng lực nhận thức, năng


25