PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ
Người Việt Nam siêng năng, cần cù, chịu khó, ham học hỏi để nâng cao tầm
hiểu biết, những kiến thức,kỹ năng thích ứng với yêu cầu của cuộc sống hiện
đại. Nghị quyết TW 2 khóa 8 đã nhấn mạnh: “ Muốn tiến hành công nghiệp
hóa, hiện đại hóa thắng lợi, phải phát triển mạnh mẽ Giáo dục- Đào tạo, phát
huy nguồn lực con người. Yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền
vững”(Văn kiện Hội nghị lần thứ 2 BCH TW 2 khóa 8- trang 19). Đảng ta nhận
định tầm quan trọng của việc bồi dường nguồn lực con người, vừa là mục tiêu
vừa là động lực phát triển xã hội. Như vậy, vai trò của giáo dục và đào tạo là vô
cùng to lớn, có tính chất quyết định đến sự phát triển kinh tế xã hội. Giáo dục và
đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức,
có bản lĩnh trung thực, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề và
kỹ năng nghề nghiệp…
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước, đặt ra yêu cầu phải
đổi mới giáo dục, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- Xã hội, trong đó có
việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Đất nước ta đang
vững bước trên con đường hội nhập toàn cầu. Giáo dục phải có chiến lược để
phát huy mặt tích cực, hạn chế tối đa mặt tiêu cực của nền kinh tế hội nhập tác
động rất lớn đến đạo đức, đặc biệt là lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông.
Nhằm đạt được các mục tiêu góp phần cùng cả nước vững vàng hội nhập, phát
triển nền giáo dục tiến kịp với các nước trong khu vực và thế giới. Giáo dục cần
có những thay đổi từ nội dung, phương pháp dạy học đến việc xây dựng môi
trường giáo dục lành mạnh và thuận lợi, giúp người học có thể chủ động, tích
cực, tiếp thu kiến thức, phát triển kĩ năng và vận dụng những điều đã học vào
cuộc sống và giúp người học hoàn thiện tố chất cá nhân, phát triển hài hòa các
mặt trí, đức, thể, mỹ.
Đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự
giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và năng lực tự học, tinh thần hợp
1
tác, kỹ năng vận dụng kiến thức của học sinh. Tạo cho học sinh có niềm tin,
niềm vui, hứng thú trong học tập, tạo cho học sinh khả năng sáng tạo và tự thích

nhau, tình huống cũng có thể là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện cốt chuyện,
nhân vật, có chứa đựng xung đột, có tính phức hợp được viết ra để minh chứng
một vấn đề vấn đề của cuộc sống. Tình huống dạy học là những thực hoặc mô
phỏng theo tình huống thực.Trên cơ sở đó, học sinh được bộc lộ thái độ, ý kiến,
cách làm riêng của mình, hoặc so sánh, đối chiếu với nội dung bài học để hiểu
sâu sắc hơn điều cần học, và cũng có thể so sánh, đối chiếc thái độ, hành vi của
mình với nội dung bài học để củng cố những mặt tốt, kịp thời sửa chữa sai lầm
hoặc ngăn chặn nhưng hành vi sai lầm.
Phương pháp tình huống pháp luật là phương pháp người dạy cung cấp cho
học sinh những tình huống pháp luật diễn ra trong cuộc sống thực tiễn mà có
thật, thông qua tình huống mà học sinh có thái độ, ý kiến riêng của mình về tình
huống pháp luật đó và có hứng thú trong học tập. Từ đó các em rút ra bài học
cho bản thân mình và đồng thời điều chỉnh hành vi của mình phù hợp với thực
tiễn cuộc sống và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống
2. Mục đích của phương pháp tình huống pháp luật để liên hệ tính thực tiễn
nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho học sinh :
Mục đích của tình huống pháp luật là nâng cao chất lượng của giờ học bằng
cách đưa vào nội dung bài học những tình huống pháp luật có thật trong cuộc
sống hằng ngày. Thông qua tình huống pháp luật, học sinh sẽ giải quyết những
vấn đề đã phát hiện được trong câu chuyện liên quan trực tiếp đến bài học đồng
3
thời trang bị cho các em những kiến thức pháp luật để có hành vi ứng xử văn
minh phù hợp vơi quy phạm pháp luật chung của xã hội.
Học sinh học tập bằng dẫn chứng thực tiễn sẽ giúp cho các em tiếp thu bài
có hiệu quả hơn và giảm bớt được sự khô khan của môn học. Bằng tình huống
pháp luật có thật sẽ giúp học sinh có hứng thú tìm tòi các tình tiết liên quan đến
bài học để tìm ra hướng giải quyết hoặc phán đoán phù hợp với thưc tiễn.
Thông qua câu chuyện pháp luật giáo viên dễ dàng giáo dục cho các em có
những nhận thức phù hợp vì tính thực tiễn của tình huống pháp luật rất cao.
Tình huống pháp luật sẽ giúp học sinh có kinh nghiệm, thái độ ứng xử trong

nhân trả lời hoặc đại diện theo nhóm) tuỳ cách tổ chức của giáo viên. Đại diện
các nhóm hoặc các cá nhân khác bổ sung, nhận xét ý kiến mà các bạn vừa nêu.
II- THƯC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1. Thực trạng của việc vận dụng phương pháp tình huống pháp luật trong dạy học
môn Giáo dục công dân lớp 12:
a. Thuận lợi:
Nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 12 liên quan chặt chẽ đến
các nội dung cơ bản của pháp luật. Học sinh được học tập các nội dung này và
vận dụng vào cuộc sống để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn
Sử dụng phương pháp tình huống pháp luật để liên hệ tính thực tiễn nhằm
nâng cao ý thức pháp luật của học sinh ,rất phù hợp với nội dung bộ môn như
đã nêu trên. Những tình huống pháp luật phản ánh những sự việc có thật diễn ra
trong cuộc sống, rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh. Tạo cho các em có
niềm tin và sự công bằng của pháp luật trong cách giải quyết. Mặt khác, những
câu chuyện pháp luật giúp các em có cơ sở để phân loại theo từng nội dung
trong bài cũng như từng bài khác nhau cho phù hợp nội dung. Tính gần gũi, hấp
dẫn của câu chuyện pháp luật đã giúp cho giáo viên và học sinh dễ dàng giảng
dạy và học tập theo phương pháp này. Khi sử dụng câu chuyện pháp luật vào
giảng dạy trong bộ môn thì cả giáo viên và học sinh đều thấy hứng thú và hiệu
5
quả do nguồn tài liệu rất phong phú và đa dạng. Giáo viên và học sinh có thể tìm
hiểu các câu chuyện pháp luật phù hợp trên báo chí (Báo Công an Thanh Hoá
báo Pháp luật, báo Pháp luật và đời sống Ngoài ra, nguồn tài liệu cần được
khai thác tìm hiểu trên các báo mạng, báo Thanh Niên, báo Tuổi trẻ hoặc cho
học sinh xem hành trình phá án Giáo viên và học sinh còn tìm nguồn tài liệu
trên các phương tiện gần gũi, như Đài truyền hình Việt Nam, đài phát thanh
tiếng nói Việt Nam (Câu chuyện pháp luật)
Như vậy, với nguồn tài liệu phong phú đã hổ trợ đắc lực và có hiệu quả cho
việc dạy và học của giáo viên và học sinh.Tuy nhiên giáo viên phải chọn lọc
không đưa cùng một lúc nhiều kênh thông tin.

Nếu sưu tầm không có chọn lọc thì tài liệu đôi khi không sử dụng được do
không đúng trọng tâm bài học hoặc quá dài và nhiều thông tin sẽ không có hiệu
quả trong giờ dạy. Bên cạnh nội dung rất rộng của môn học ảnh hưởng đến vấn
đề thời gian sưu tầm tài liệu thì việc dành thời gian để cập nhật thông tin hàng
ngày cũng rất cần thiết. Giáo viên phải đầu tư thời gian để cập nhật các câu
chuyện pháp luật mới nhất, có tính thời sự và liên quan đến nội dung bài học.
Do đó việc đầu tư thời gian không thường xuyên hoặc không sắp xếp được thời
gian là một khó khăn của việc sử dụng phương pháp này.
Tài liệu tham khảo của nhà trường chưa nhiều, cũng là một khó khăn cho
việc giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 12.
Qua bài kiểm tra 15 phút về làm bài tập tình huống Pháp luật lớp 12 đầu năm
học 2012-2013, kết quả bài làm của học sinh còn thấp, nhiều học sinh chưa biết
cách giải tình huống Pháp luật.
Khối
TS
HS
Điểm kém
0-<3,5
Điểm yếu
3,5-< 5.0
Điểm TB
5.0-< 6.5
Điểm khá
6,5-< 8.5
Điểm giỏi
8,5 - 10
SL % SL % SL % SL % SL %
12A1 43 0 0 5 11.6 25 58.1 10 23.3 3 6.9
12A2 45 0 0 10 22.2 26 57.8 8 17.8 1
2.2

thanh, đài truyền hình, mạng internet và sưu tầm theo từng chủ đề, từng nội
dung cụ thể trong bài dạy.
b. Phân loại tình huống.
Những tình huống pháp luật thường kết thúc bằng các câu hỏi sau: Bạn nghĩ
điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Bạn sẽ làm gì nếu bạn là nhân vật A? Nhân vật
B? Vấn đề này có thể ngăn chặn như thế nào ? Lúc này cần phải làm gì để hạn
chế tính trầm trọng của vấn đề ?
Vì vậy thực tế ở trường THPT đa số học sinh chưa biết cach phân loại tình
huống vậy bước đầu tiên giáo viên phải dạy cho học sinh cách phân loại tình
huống. Có nhiều cách phân loại tình huống :
-Thứ nhất:Tình huống định hướng học sinh nhận xét đánh giá. Câu hỏi nghiên
cứu, câu hỏi định hướng giải quyết tình huống.
-Thứ hai: Tình huống định hướng học sinh đề xuất cách ứng xử:Về cấu trúc,nội
dung tình huống (Sự kiện,vấn đề cần giải quyết). Câu hỏi nghiên cứu, câu hỏi
định hướng giải quyết tình huống.
-Thứ ba: Tình huống cho cách ứng xử để học sinh lựa chọn cách ứng xử phù
hợp. Nội dung của tình huống (sự kiện,vấn đề cần giải quyết). Các phương án
lựa chọn yêu cầu học sinh chỉ lựa chọn một.
c. Phương pháp giải quyết tình huống.
-Học sinh đọc kĩ tình huống ,suy nghĩ về nó ,thảo luận các vấn đề chung hay
các vấn đề dược minh chứng bằng thực tế
-Xác định tình huống đưa ra liên quan đến nội dung trong bài học và tình huống
pháp luật đó thuộc loại nào,
-Thu thập các thông tin liên quan để giải quyết tình huống,đánh giá tình huống
đó (Đúng ,sai,hướng giải quyết)
-Tổng hợp kiến thức pháp luật để giải quyết tình huống và hoàn thiện tình
huống Đai diện nhóm trình bầy, giáo viên nhận xét rút ra kết luận
9
Ví dụ về bài dạy tiết dạy vận dụng phương pháp thực tình huống pháp
luật:

định này, công dân thực hiện quyền của mình.
Bài 2: Thực hiện pháp luật
Ở bài này chúng ta có thể vận dụng câu chuyện pháp luật vào mục 2 Vi
phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.
Tình huống pháp luật 2:
Sáng ngày 21-1-2008,Toà án nhân dân quân Thanh Xuân, thành phố Hà Nội
xết xử sơ thẩm vụ án hình sự hành hạ người khác và gây tổn hại sức khoẻ cho
người khác.
Thủ phạm vụ án là hai vợ chồng làm nghề bán phở:Chu Văn Đức (sinh năm
1963) và Trịnh Thị Hạnh Phương (Sinh năm 1962) trú tại 241/108 Nguyễn Trãi,
phường Tân Chính, quận Thanh là Xuân, thành phố Hà Nội làm nghề bán phở.
Theo cáo trạng của Viện kiểm soát, từ năm 1993 vợ chồng Đức - Phương nuôi
một em nhỏ giúp việc tên là Nguyễn Thị Thông (tức Bình - sinh năm 1983).
Trong quá trình giúp việc tại gia đình này, em Bình không chỉ bị vắt kiệt sức lao
động mà còn bị vợ chồng Đức - Phương đánh đập, chửi bới và hành hạ rất dã
man. Hành vi xâm phạm đến thân thể em Bình của vợ chồng Đức - Phương thể
hiện ở việc: Dùng muôi nước phở hắt nước nóng vào người, dùng thanh tre,
thanh gỗ đánh vào người, vào vùng kín, dùng dao nhọn đâm vào ống đồng chân
trái gây thương tích, dùng kìm kẹp thịt hai bên mạng sườn Do không chịu
được việc hành hạ, ngày 20/10/2007 em Bình đã bỏ trốn và tố cáo hành vi của
vợ chồng Đức - Phương với công an. Trong khoảng 10 năm giúp việc cho vợ
chồng Đức - Phương, em Bình chỉ được nuôi ăn, không được đi học và trả
lương.
Việc em Bình bị đánh đập hành hạ đã để lại trên khắp cơ thể em 424 vết
sẹo, gây tổn hại sức khoẻ 34% . Hội đồng xét xử tuyên phạt vợ chồng Đức -
Phương về tội: “Hành hạ người khác” và “Gây tổn hại sức khoẻ cho người
khác” theo khoản 1 Điều 110 và khoản 2 Điều 104 Bộ luật hình sự. Cụ thể Chu
11
Văn Đức 36 tháng tù cho hưởng án treo, Trịnh Thị Hạnh Phương 45 tháng tù
giam, buộc 2 bị cáo bồi thường thiệt hại, về vật chất cho nạn nhân theo quy

-Khi đánh giá một người vi phạm pháp luật phải đủ 3 dấu hiệu nêu trên (Giáo
viên có thể áp dụng tình huống trên vào bài 4: Quyền bình đẳng của công dân
trong một số lĩnh vực của đời sống xã hội
Bài 2: Thực hiện pháp luật .Phần 2c: Các loại vi phạm pháp luật và trách
nhiệm pháp lí.
13
Tình huống3:
Sau buổi học,để về nhà thanh đi vào đường ngược chiều nên bị chú công
an viết giấy xử phạt vi phạm hành chính.
Mẹ thanh cho rằng chú công an xử phạt như vậy là sai. Vì thanh mới 15
tuổi,chưa đủ tuổi xử phạt hành chính.
Theo em,ý kiến của mẹ thanh là đúng hay sai? Vì sao?
Giáo viên cho học sinh thảo luận sau đó nhận xét đánh giá.
Trả lời: Ý kiến của mẹ thanh là sai. Vì Thanh vi phạm luật giao thông ( Vi
phạm luật hành chính) và Thanh 15 tuôi đủ năng lực chịu trách nhiệm hành
chính về hành vi mà minh gây ra (Người đủ 14-16 tuổi bị phạt về lỗi cố ý )
Khi dạy bài 4: Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực đời
sống xã hội .(Phần 2:Bình đẳng trong lao động )
Tình huống 4
Giáo viên cho học sinh thảo luận tình huống đẻ làm rõ nội dung công dân
Bình đẳng trong thực hiện quyền lao động .
Anh B đã trúng tuyển vào làm việc của công ti X và được mời tới Công ti
đểthoả thuận với giám đốc về kí hợp đồng lao động.Theo đó, anh sẽ làm việc
tại công ti với thời hạn xác định.Tuy nhiên khi xem bản hợp đồng,anh không
thấy ghi rõ công việc mà phải làm,thời gian và địa điểm làm việc. Anh đem
thắc mắc này trao đổi vơí giám đốc đề nghị bổ sung những nội dung trên trong
hợp hợp đồng. Tuy nhiên,vị Giám đốc không đồng ý,ông ta nói với anh:Chúng
tôi đã thuê anh làm việc với mức lương cao, anh chỉ cần quan tâm đến điều đó,
còn anh làm gì, khi nào và ở đâu là tuỳ thuộc vào sự phân công của chúng tôi.
Câu hỏi:1. Em có nhận xét gì về hành động của Giám đốcCông ti X?Theo

truy xét và bắt giữ ccác đối tượng. Bước đầu cơ quan công an làm rõ anh thông
đã vay cuả các đối tượng này 3 triệu đồng nhưng chưa trả do đó chúng đã bắt
giữ anh Thông để tống tiền.
Câu hỏi thảo luận :
1. Lí do băt giam giữ người của đối tượng là gì?
15
2. Trình độ hiểu biết pháp luật của đối tượng như thế nào?
3. Pháp luật cho phép bắt giam giư người trong những trường hợp nào?Tại sao?
HS trình bấy ý kiên Sau đó giáo viên tống hợp, kết luận chiếu lên bảng.xác
định đây là Tình huống học sinh nhận xét đánh giá.
1.Lí do bắt giam giữ người của đối tượng là để tống tiền.
2.Đối tượng thiếu hiểu biết pháp luât cho nên tự ý bắt giam giữ người :( không
biết những ai và trong trường hợp nào mới có quyền bắt giam giữ người).
3.Pháp luât cho phép bắt người trong trường hợp sau
- Các trường hợp được bắt, giam, giữ người.
Trường hợp 1: Bắt bị can, bị cáo để tạm giam khi có căn cứ chứng tỏ bị can, bị
cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc tiếp tục phạm tội.
Đây là việc của viện kiểm soát, toà án có thẩm quyền.
Trường hợp 2: Bắt người trong trường hợp khẩn cấp được tiến hành:
+ Có căn cứ khẳng định người đó đang chuẩn bị thực hiện phạm tội rất và đặc
biệt nghiêm trọng. (Căn cứ xác đáng)
=> Kiểm tra xác minh nguồn tin, xác định rõ người đó đang chuẩn bị phạm tội.
+ Khi có người trông thấy và xác nhận đúng là người đó đã t.hiện phạm tội
=>Người bị hại hoặc người có mặt tại nơi xẩy ra chính mắt trông thấy.
+ Khi thấy ở người hoặc chỗ ở của một người nào đó có dấu vết của tội phạm
và cần ngăn chặn ngay việc người đó bỏ trốn
Trường hợp 3: Bắt người phạm tội quả tang hay đang bị truy nã.
Như vậy: cả ba trường hợp này nhằm: Giữ gìn Trật tự a ninh, điều tra tội
phạm.
Bài 6:Công dân với các quyền tự do cơ bản.

2- Thứ nhất :G nói với Hlà hành vi của bạn là bịa đặt điều xấu,tung tin xấu xúc
phạm người khác để hạ uy tín và gây thiệt hại về danh dự của người đó . Bạn vi
phạm pháp luật đấy, vì vậy bạn nên xin lỗi mình và cải chính lại thông tin của
bạn đưa ra.
17
-Thứ hai : H có thể nhờ pháp luật bảo vệ nhân phẩm và danh dự cho mình.
(Theo Đ71-HP92).
Bài 2:Phần1b : Các hình thức thực hiện pháp luật.
Tình huống 3:
? Pháp luật quy định về những nội dung nào?( khoanh tròn vào câu trả lời
đúng nhất)
A.Về những việc không được làm
B.Về những việc được làm
C.Về những việc phải làm
D.Về những việc không được làm ,về những việc được làm ,về những việc phải
làm.
Giáo viên nhận xét và xác định đây là dạng tình huống cho cách ứng xử để
học sinh lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Các phương án lựa chọn yêu cầu học
sinh chỉ lựa chọn một.
D.Về những việc không được làm, về những việc được làm, về những việc phải
làm.
d. Phối hợp với Đoàn trường tổ chức buổi ngoại khoá về thi giải quyết các
tình huống pháp luật trong đời sống.
Vào các buổi chào cờ, hoặc các buổi sinh hoạt tập thể,giáo viên có thể chuẩn
bị tài liệu, nhưng kiến thức không được ôm đồm, nội dung phải thiết thực: Như
tổ chức thi hiểu biết pháp luật, tìm hiểu luật giao thông, luật phòng chống ma
tuý, mại dâm, luật phòng chống các tệ nạn xã hội. Hoặc có thể giao nội dung
liên quan đến cho học sinh chuẩn bị trước như: (Phương pháp đóng vai,thuyết
trình ). Đoàn trương tổ chưc cuộc thi chúng em vơi an toàn giao thông .hoặc
nói không với các tệ nạn xã hội. Từ đó giúp các em có ý thức chấp hành pháp

5.0-< 6.5
Điểm khá
6,5-< 8.5
Điểm
giỏi
8,5 - 10
SL % SL % S
L
% SL % SL %
12A1
43 0 0 0 0 30 69.7 10 23.3 3 6.9
12A2
45 0 0 0 0 36 80 8 17.8 1
2.2
12A3
45 0 0 2 4.4 36 80 7 15.6 0
0
12A4
49 0 0 2 4.1 42 85.7 4 8.2 1
2.0
PHẦN BA: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
19
1-Kết luận
Có rất nhiều phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân, bao gồm các
phương pháp dạy học truyền thống (Trực quan, giảng giải, vấn đáp ) và các
phương pháp hiện đại ( như đóng vai, liên hệ thực tiễn, dự án ). Mỗi phương
pháp dạy học đều có ưu điểm và mặt hạn chế riêng. Các phương pháp sẽ phù
hợp với từng loại bài riêng, từng hoạt động trong tiết dạy.
Do đặc trưng của môn học Giáo dục công dân lớp 12 nên việc sử dụng
phương phương pháp tình huống pháp luật để liên hệ tính thực tiễn trong dạy

Tôi xin chân thành cảm ơn !
2. Đề xuất
- Về phía nhà trường:
Nhà trường cần bổ sung thiết bị dạy và học, và tổ chức chuyên đề pháp luật,
xây dựng tủ sách pháp luật nhà trường phong phú hơn.
- Đề xuất Sở Giáo dục:
Sở Giáo dục tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội giao lưu học hỏi và rút
kinh nghiệm qua các hội thảo chuyên đề.
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Tĩnh gia, ngày 20 tháng 05 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người thực hiện
Lê Thị Huy
21
TÀI LIỆU THAM KHẢO

STT Tên Tài liệu Nhà xuất bản
1 Sách giáo viên GDCD 12 Nhà xuất bản Giáo dục.
2 Tình huống GDCD 12
Nhà xuất bản Giáo dục.(Trần
văn Thắng chủ biên).
3 Tài liệu tập huấn giáo viên dạy học
kiêm tra đánh giá theo chuẩn kiến
Nhà xuất bản Giáo dục.
22
thức, kĩ năng trong chương trình
giáo dục phổ thông môn GDCD cấp