ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------
NGUYỄN CÔNG HẢI
NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở
TỈNH HÀ TĨNH GIAI ĐOẠN 2009-2013
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
Hà Nội - 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------
NGUYỄN CÔNG HẢI
NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở
TỈNH HÀ TĨNH GIAI ĐOẠN 2009-2013
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01
Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Thu Hoài
1.1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến trình độ lý luận chính trị của cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở………………………………………………………...
35
1.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nâng cao trình độ lý
luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở………………………….
44
1.3. Một số vân đề mang tính nguyên tắc trong việc nâng cao trình độ
lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở……………………….
47
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY ……..
52
2.1. Thực trạng…………………………………………………………... 52
2.1.1. Tổng quan về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hà Tĩnh
hiện nay…………………………………………………………………… 52
1
2.1.2. Thực trạng về trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốt cấp cơ
Ban Chấp hành
UBND
Ủy ban nhân dân
HĐND
Hội đồng nhân dân
ĐH
Đại hội
Nxb
Nhà xuất bản
NQ
Nghị quyết
3
MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết nghiên cứu luận văn
Cán bộ là khâu then chốt, là nhân tố quyết định sự thành công hay thất
bại của sự nghiệp cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Cán bộ là cái
trình độ lý luận chính trị hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của địa
phương. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở chính là những
người trực tiếp đưa, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của
Đảng, Nhà nước ở cơ sở và mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng
và Nhà nước đều được thiển khai thực hiện và kiểm nghiệm từ cơ sở. Vì vậy,
để xây dựng được một đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ngang tầm, góp
phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã
hội chủ nghĩa thì một trong những yêu cầu đặt ra đối với cán bộ là phải nâng
cao trình độ lý luận chính trị.
Với ý nghĩa đó, chúng tôi lựa chọn hướng nghiên cứu vấn đề: “Nâng
cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở
Tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2009 - 2013” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Chính
trị học.
2. Tình hình nghiên cứu
Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ nói chung, cán bộ cấp
cơ sở nói riêng là nội dung quan trọng góp phần nâng cao chất lượng hoạt
động của các cấp ủy đảng, chính quyền các cấp. Xung quanh vấn đề này đã có
một số công trình đề cập đến trên một số phương diện. Tiêu biểu là các công
trình: Đề tài 0206 - KHXH: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
cấp huyện thuộc diện Tỉnh uỷ quản lý trong thời kỳ phát triển mới của tỉnh Hà
Tĩnh. Cơ quan Chủ trì đề tài: Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, chủ biên: Nguyễn
Thiện - Tháng 6/2006. Đề tài này đã đề cập được một số vấn đề về lý luận,
tầm quan trọng và vai trò của công tác cán bộ trước yêu cầu mới, đặc biệt là
trình độ lý luận chính trị của cán bộ cấp huyện.
5
- Đỗ Cao Quang: Nâng cao trình độ tư duy lý luận cho đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp xã miền núi hiện nay, Luận văn thạc sỹ, mã số: LA MSR - 140
chính trị cấp cơ sở nói chung, ở Hà Tĩnh nói riêng, xuất phát từ thực tiễn trên
địa bàn tỉnh Hà Tĩnh hiện nay cho thấy đây là lĩnh vực cần thiết phải nghiên
cứu và có những đề xuất cụ thể. Vì vậy, luận văn chúng tôi tập trung làm rõ
thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị ở Hà Tĩnh, từ đó đề xuất các giải
pháp để khắc phục tình trạng trên.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích
Từ thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở
Hà Tĩnh và những nguyên nhân, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm góp
phần nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
ở Hà Tĩnh hiện nay. Từ đó vận dụng có hiệu quả vào công tác ở địa phương.
3.2. Nhiệm vụ
- Phân tích, làm rõ tầm quan trọng và yêu cầu của việc nâng cao trình
độ lý luận chính cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở hiện nay.
- Đánh giá thực trạng về trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốt
cấp cơ sở ở Hà Tĩnh và nguyên nhân của thực trạng đó.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao trình độ lý luận
chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hà Tĩnh hiện nay.
4. Đối tƣợng phạm vi nghiên cứu
Đối tượng: Trình độ lý luận chính trị của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở
tỉnh Hà Tĩnh hiện nay.
Phạm vi về thời gian: từ năm 2009 đến hết năm 2013
Phạm vi về không gian: tỉnh Hà Tĩnh.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn vận dụng lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ
Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đào tạo, bồi dưỡng
lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở.
7
Lý luận là một phạm trù rộng lớn, tồn tại và phát triển cùng với sự phát
triển của xã hội loài người. Vì thế, khái niệm lý luận ngày càng được hiểu một
cách đầy đủ hơn.
Từ điển triết học, định nghĩa: “Lý luận là sự tổng hợp các tri thức về tự
nhiên và xã hội tích luỹ được trong quá trình lịch sử”; là “hệ thống tư tưởng
chủ đạo trong một lĩnh vực tri thức” [54, tr.526].
Từ điển Tiếng Việt viết: “Lý luận là hệ thống những tư tưởng được
khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực tiễn. Lý luận
là những kiến thức được khái quát và hệ thống trong một lĩnh vực nào đó”
[52, tr.544 - 545].
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí
Minh luôn coi trọng lý luận. Người rất tâm đắc với câu nói nổi tiếng của V.I
Lênin: “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng”. Và
theo Người thì lý luận “Là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là
tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử”
[44, tr. 497].
9
Như vậy, lý luận được hình thành từ thực tiễn trên cơ sở khái quát
những kinh nghiệm của hoạt động thực tiễn phong phú, đa dạng của con người.
Quan niệm mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra đã góp phần làm sáng tỏ
quan niệm triết học về lý luận, nêu ra nguồn gốc, cách thức, con đường hình
thành lý luận.
Lý luận thường được hiểu là những tri thức và kinh nghiệm được khái
quát tích luỹ từ thực tiễn. Lý luận được truyền bá, vận dụng trong thực tiễn và
luôn được bổ sung, phát triển làm cho phong phú hơn. Lý luận phản ánh mối
liên hệ bản chất, tính quy luật của sự vận động và phát triển của các sự vật
hiện tượng trong thế giới khách quan.
bằng việc phát triển lý luận. Có lý luận trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, lý
luận trong lĩnh vực khoa học xã hội, lý luận trong lĩnh vực văn học nghệ
thuật, lý luận trong lĩnh vực kinh tế, lý luận trong lĩnh vực chính trị.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin: Chính trị là một hiện
tượng lịch sử xuất hiện và tồn tại khi xã hội phân chia giai cấp và hình thành
Nhà nước. Chính trị giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội. Nó
cũng là lĩnh vực hoạt động phức tạp luôn thu hút các nhà tư tưởng đi vào suy
nghĩ, khám phá, cố gắng làm sáng tỏ bản chất đầy bí ẩn của chính trị. Có
nhiều quan điểm khác nhau về chính trị.
Khái niệm Chính trị theo tiếng Hi Lạp là “Politics” có nghĩa là những
việc liên quan đến thành bang, những công việc quốc gia. Trong đó điều cốt
lõi nhất, quan trọng nhất, thực chất nhất là tổ chức ra cơ quan cai trị hay là
Chính phủ. Sau này từ thế kỷ XVI trở đi gọi là Nhà nước [4, tr.7].
“Chính trị - theo nguyên nghĩa của nó là những công việc Nhà nước, là
phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc và các nhóm xã
hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực
Nhà nước” [1, tr.507].
11
Lênin cũng khẳng định “chính trị với nghĩa là công việc Nhà nước, là
việc vạch hướng đi cho Nhà nước, là việc xác định hình thức, nhiệm vụ, nội
dung của Nhà nước” [27, tr.404]. Hơn nữa chính trị là mối quan hệ giữa các
giai cấp, là đấu tranh giai cấp trong giành, giữ, thực thi quyền lực Nhà nước
và suy cho cùng là vấn đề lợi ích kinh tế. V.I Lênin nêu ra một nguyên tắc cơ
bản trong chính trị mà những người Cộng sản phải quán triệt và đó cũng
chính là bản chất của chính trị là: “Chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh
tế” [30, tr.349]. Có nghĩa, chính trị do kinh tế quyết định. Các tổ chức chính
trị, các hình thức Nhà nước muốn tồn tại và phát triển phải dựa trên một cơ sở
chính trị, Đảng phái chính trị, Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội.
Tùy theo cách thức tiếp cận mà có những quan niệm khác nhau về
chính trị, song theo nghĩa chung nhất, chính trị được hiểu là đại diện của các
quan hệ giữa các giai cấp, quan hệ về giai cấp mà cốt lõi là quan hệ giai cấp
về kinh tế. Mục đích của chính trị là vấn đề chính quyền sẽ thuộc về tay giai
cấp nào, chính Đảng nào.
Từ sự phân tích trên, có thể khái quát như sau: Lý luận chính trị là lý
luận trong lĩnh vực chính trị. Lý luận chính trị ra đời khi xã hội có giai cấp và
đấu tranh giai cấp để đại diện cho lợi ích của một Đảng, một giai cấp nhất
định trong xã hội. Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương,
đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực thi
quyền lực Nhà nước.
C.Mác cho rằng “Vũ khí của sự phê phán không thể thay thế được sự
phê phán bằng vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể đánh đổ bằng lực lượng
vật chất, nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất khi nó xâm nhập
vào quần chúng”.Thấm nhuần quan điểm của Lênin: “Không thể là một nhà
lãnh đạo tư tưởng mà lại không làm công tác lý luận..., cũng như không thể là
một nhà lãnh đạo tư tưởng mà lại không hướng công tác đó theo những nhu
cầu của sự nghiệp, mà lại không tuyên truyền trong công nhân những kết luận
13
của lý luận đó và không giúp đỡ họ tổ chức nhau lại” [24, tr.382], hơn nữa,
“tư tưởng căn bản không thể thực hiện tốt được cái gì hết. Muốn thực hiện tư
tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” [36, tr.181] và
“phải làm sao để những tư tưởng đó bắt rễ sâu hơn vào một giới được rèn
luyện hơn, và phải làm cho đội tiên phong ấy... thấm nhuần những tư tưởng
đó” [25, tr.559].
Bìa tác phẩm Đường Kách mệnh của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh,
đó là do chưa nhận thức rõ vai trò của lý luận, do lười học tập, lười nghiên
cứu lý luận, hoặc trình độ lý luận chưa theo kịp thực tiễn. Người nói, “vì kém
lý luận nên gặp mọi việc không biết xem xét cho rõ, cân nhắc cho đúng, xử trí
cho khéo. Không biết nhận rõ điều kiện hoàn cảnh khách quan, ý mình nghĩ
thế nào làm thế ấy. Kết quả thường thất bại”, và cũng "vì trình độ lý luận thấp
kém cho nên đứng trước nhiệm vụ cách mạng ngày càng mới và phức tạp,
trong việc lãnh đạo, Đảng ta không khỏi lúng túng, không tránh khỏi sai lầm,
khuyết điểm",... Từ đó, Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Lý luận rất quan trọng”,
“lý luận rất cần thiết” và trong Báo cáo Chính trị đọc tại Đại hội lần thứ II của
Đảng (2/1951), Người khẳng định: “Học tập lý luận là một sự bức thiết đối với
Đảng ta”.
Người thể hiện rõ quan điểm: “Đối với chúng ta, những người cách
mạng và nhân dân Việt Nam, chủ nghĩa Mác - Lênin không những là cái “cẩm
nang” thần kỳ, không những là cái kim chỉ nam mà còn là mặt trời soi sáng
con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản”. Vì vậy, phải học tập lý luận, phải trang bị hệ thống luận
điểm cách mạng, khoa học, phương pháp luận biện chứng của học thuyết
Mácxít - Lêninnít cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, để từ đó nâng cao giác ngộ
lý tưởng cách mạng, củng cố niềm tin vào thắng lợi của chủ nghĩa cộng sản
bằng các cơ sở khoa học, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Cũng từ thực tiễn
lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước, Hồ Chí Minh chỉ rõ: vì “Học tập
15
chủ nghĩa còn kém, cho nên tư tưởng của nhiều cán bộ và đảng viên chưa
thuần thục, trình độ lý luận còn non nớt”. Từ đó, Người nhấn mạnh: “Có học
tập lý luận Mác-Lênin mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập
trường, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị, mới làm được tốt công tác
Đảng giao phó cho mình”. Không chỉ học tập, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa
mạng”, vì đạo đức là gốc của người cách mạng, nếu không có đạo đức thì
không thể phấn đấu, hy sinh cho cách mạng và không thể lãnh đạo được quần
chúng nhân dân. Cũng theo Người, người cán bộ, đảng viên học tập lý luận
chính trị không chỉ nhằm nâng cao trình độ lý luận, chống lại ách thống trị
của đế quốc thực dân mà còn để “cải tạo” mình, giúp họ trở thành những
người vừa “hồng”, vừa “chuyên” - tiêu chuẩn cơ bản mà Hồ Chí Minh yêu
cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải có. Với ý nghĩa đó, Người chỉ rõ: “Những tư
tưởng và hành động có lợi ích cho Tổ quốc cho đồng bào là bạn. Những tư
tưởng và hành động có hại cho Tổ quốc cho đồng bào là kẻ thù. Thế là chẳng
những ở ngoài, mà chính ở trong mình ta cũng có bạn và thù. Vì vậy chúng ta
cần phải ra sức tăng cường bạn ở trong và ở ngoài, kiên quyết chống lại kẻ thù
ở ngoài và ở trong mình ta”. “Học để tin tưởng”. Tin tưởng vào đoàn thể. Tin
tưởng vào nhân dân. Tin tưởng vào tương lai của dân tộc, vì có lý tưởng và
niềm tin vững chắc thì người cách mạng khi gặp thuận lợi không kiêu, lúc gặp
khó khăn không nản, không ngại gian khổ, hy sinh.
Vì thế, muốn học tập lý luận đạt kết quả tốt, nhất thiết người học phải
tuân thủ nguyên tắc lý luận liên hệ với thực tiễn, lý luận thống nhất với thực
tiễn và trước hết, cán bộ, đảng viên cần phải khắc phục bệnh kém lý luận,
bệnh khinh lý luận. Kém lý luận, khinh lý luận dẫn tới bệnh kinh nghiệm,
bệnh giáo điều và cho kinh nghiệm là yếu tố quyết định thành công trong hoạt
động thực tiễn. Hơn nữa, khi không có lý luận, hay trình độ lý luận kém sẽ
làm cho bệnh kinh nghiệm thêm trầm trọng. Một số cán bộ, đảng viên "chỉ bo
bo giữ lấy kinh nghiệm lẻ tẻ”, không hiểu rằng lý luận rất quan trọng cho
17
công tác cách mạng, nên cắm đầu nhắm mắt mà làm và không hiểu rõ toàn
cuộc của cách mạng... Họ không biết rằng, kinh nghiệm tốt đó chẳng qua chỉ
thiên về một mặt”, vì vậy, có “kinh nghiệm mà không có lý luận cũng như
bộ cấp cơ sở phải có niềm tin vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, có lập trường
kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Trước những luận
điệu xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch và của chủ nghĩa cơ hội,
xét lại, họ biết tỏ rõ dũng khí của mình, bảo vệ sự thật, bảo vệ chân lý, tuyệt
đối trung thành với lý tưởng của Đảng của dân tộc, vững vàng trước mọi biến
cố của thời đại. Không những thế, người cán bộ cấp cơ sở cần phải tuyên
truyền giáo dục lý luận chính trị, nâng cao được ý thức, lòng tự hào dân tộc,
phát huy truyền thống yêu nước, giữ gìn những giá trị nhân văn của dân tộc
cho quần chúng nhân dân địa phương mình quản lý. Kiên quyết đấu tranh
chống âm mưu “Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ dưới các chiêu bài “dân
chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn giáo” nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ
nghĩa ở nước ta cuả các thế lực thù địch.
Không ngừng học tập để nâng cao trình độ lý luận chính trị, nâng cao
sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, khả năng vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính
sách pháp luật của Nhà nước vào trong công việc, trong cuộc sống là nghĩa
vụ, là trách nhiệm, đồng thời là quyền lợi của mọi cán bộ, đảng viên nói
chung, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói riêng. Đó cũng là thước đo phẩm chất
chính trị, phẩm chất đạo đức của người cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ
chốt cấp cơ sở trong tình hình cách mạng hiện nay.
Công cuộc đổi mới đất nước hiện nay ngày càng mở rộng và phát triển
theo chiều sâu, những biến đổi trên thế giới ngày càng phức tạp, đặt ra nhiều
vấn đề mới mẻ, cần phải giải đáp, trong khi đó: “Thoái hoá, biến chất về
chính trị, tư tưởng, về đạo đức, lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí,
21
sách nhiễu dân trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra
nghiêm trọng, kéo dài chưa được đẩy lùi, làm giảm lòng tin của nhân dân đối
Copyright: Tài liệu đại học ©