TÊN ĐỀ TÀI:
HIỆU TRƯỞNG TỔ CHỨC KIỂM TRA VÀ CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC
CHUYÊN MÔN THÔNG QUA GIỜ DẠY TRÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT
THANH BÌNH.
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong tác phẩm : “ Những vấn đề chủ nghĩa LÊNIN-XTALIN đã nêu ra một
cách đầy đủ hình ảnh về ý nghĩa của công tác kiểm tra” sự kiểm tra thực hiện được
đặt ra một cách đúng đắn, là ngọn đèn pha làm sáng tỏ tình hình hoạt động của bộ
máy bất kỳ thời gian nào. Không còn nghi ngờ gì là khi có một sự kiểm tra việc
thực hiện như thế, chắc chắn những chổ hổng và những chổ hở đều có thể ngăn
ngừa được .
Bàn về công tác kiểm tra thì Hồ Chủ Tịch đã viết: “ Kiểm soát khéo bao nhiêu
khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm soát về sau khuyết điểm sẽ bớt đi ”
Việc kiểm tra hoạt động giảng dạy của giáo viên và học tập học sinh trong
nhà trường thông qua phương pháp đặc trưng của kiểm tra có một ý nghĩa sâu sắc
và thiết thực.
B. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1. Khái niệm kiểm tra:
Là phần cơ bản của quá trình dạy và học, thể hiện tổng hợp mọi nỗ lực về
chuyên môn của giáo viên. Đây là khâu quan trọng đóng vai trò quyết định trong
giảng dạy, qua giờ dạy giáo viên truyền thụ kiến thức cơ bản cho học sinh và giáo
viên thể hiện được chính mình về năng lực chuyên môn trước đồng nghiệp và
trước học sinh, thể hiện được trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của mình.
Như vậy, kiểm tra làm cho việc nắm tình hình công việc được kịp thời, thấy
được những điểm khuyết điểm trong việc thực hiện qua đó uốn nắn, đôn đốc, đẩy
mạnh việc thực hiện kế hoạch đồng thời bồi dưỡng, giáo dục cán bộ, nhân viên.
Thiếu kiểm tra thì việc quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng mất hẳn một nội dung
quan trọng và do đó mất hẳn một phần lớn tác dụng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
từng khẳng định: “Nếu tổ chức việc kiểm tra được chu đáo, thì công việc của
chúng ta nhất định tiến bộ gấp mười, gấp trăm lần ”

Trong quá trình kiểm tra, việc nắm vững những nguyên tắc cơ bản có một ý
nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ riêng người Hiệu trưởng cần nắm mà Hiệu
trưởng còn phải giúp cho cán bộ, giáo viên trong toàn trường hiểu rõ những
nguyên tắc này. Đây là điều kiện thuận lợi, vì nó sẽ tạo tiền đề cho một không khí
tập thể lành mạnh để đạt được mục đích kiểm tra.
3.2.1 Nguyên tắc kiểm tra phù hợp với cơ chế:
* Phù hợp với cơ chế chính trị:
Quá trình kiểm tra phải làm sao để phân định rõ mối quan hệ giữa các thành
phần trong cơ chế, đảm bảo yếu tố: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân
làm chủ”.
Trong nhà trường, với vai trò quản lý, người Hiệu trưởng có quyền và trách
nhiệm kiểm tra giáo viên nhưng cần phát huy quyền làm chủ của giáo viên, giáo
viên có quyền chủ động và sáng tạo khi thực hiện hoạt động giảng dạy của mình
trên cơ sở tuân thủ những quy định của cấp trên. Hiệu trưởng khi tổ chức kiểm tra
cần lắng nghe ý kiến của giáo viên, có như vậy công tác kiểm tra mới đạt hiệu quả.
Trang 2


* Phù hợp với cơ chế quản lý:
- Kiểm tra phải gắn liền với kế hoạch, phải đánh giá được mức độ hoàn
thành kế hoạch cả về chất và số lượng.
- Kế hoạch kiểm tra phải có mục tiêu chính xác, chỉ tiêu cụ thể, được
lượng hoá, được phân cấp, phân công, phân nhiệm rõ ràng.
- Kiểm tra phải gắn với hệ thống chính sách đòn bẩy kích thích bằng kinh
tế (Chú ý không làm sai lệch động cơ của đối tượng).
- Phải đổi mới cơ cấu tổ chức phù hợp với việc thực hiện chức năng kiểm
tra.
3.2.2 Nguyên tắc tính hiệu quả:
Tổ chức kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Lấy hiệu quả quản lý làm
chuẩn mực để đánh giá các hoạt động quản lý, muốn thế người Hiệu trưởng phải:

3.3.1 Phương pháp phân tích các văn bản:
Tùy theo mục đích yêu cầu của kiểm tra mà lựa chọn văn bản để phân tích.
Các loại văn bản, các quyết định, chỉ thị, biên bản kiểm tra, kết quả tự kiểm tra…
Từ các văn bản người kiểm tra có thể hình dung ra quá trình sản sinh ra văn bản
đó, giúp cho việc kiểm tra thu thập thông tin nhanh chóng.
3.3.2 Phương pháp quan sát: (Quan sát tĩnh – Quan sát động)
Quan sát động là phương pháp quan trọng nhất của kiểm tra, vì nó giúp cho
người kiểm tra quan sát hoạt động thực tiễn đang diễn ra một cách tự nhiên . Muốn
quan sát có hiệu quả phải lập chương trình, phân công, thống nhất cách thu thập
thông tin, đánh giá. Tùy theo đối tượng và mục tiêu kiểm tra mà chọn lọc vấn đề
quan sát đồng thời cần phải xem hồ sơ liên quan trước khi quan sát.
3.3.3 Phương pháp tác động trực tiếp đối tượng:
Là một hệ thống các phương pháp: Trắc nghiệm, phỏng vấn, trao đổi thảo
luận, làm mẫu… khi sử dụng các phương pháp này đòi hỏi phải nghiên cứu đặc
điểm của đối tượng, chuẩn bị trước các câu hỏi.
3.3.4 Phương pháp xử lý thông tin tổng hợp:
Là phương pháp nhằm kết hợp các loại thông tin riêng lẻ thu nhận được trong
quá trình kiểm tra, cần phải tổng hợp theo từng vấn đề, sau đó liên kết các vấn đề
với nhau để có cái nhìn toàn cục. Sử dụng phương pháp này phải đối chiếu, so
sánh, đánh giá được mức độ hoàn thành kế hoạch và đề ra những kiến nghị cần
thiết cho đối tượng kiểm tra và cho bản thân cơ quan quản lý. Nếu kiểm tra mà
không xử lý thông tin thì Hiệu trưởng chỉ ra những quyết định vụn vặt không có sự
điều chỉnh chiến lược.
Để có thể xử lý thông tin tổng hợp có hiệu quả, thuậnlợi cho việc lưu trữ và
sử dụng cần phải phân công, phân cấp trong xử lý thông tin.
Do vậy Hiệu trưởng phải chuẩn bị chu đáo, việc kiểm tra giờ dạy trên lớp phải
có tổ chức, có kế hoạch, có trọng tâm, nắm vững mục đích, nguyên tắc lựa chọn
hợp lý các phương pháp và phải đúng quy trình tổ chức công tác kiểm tra.
3.4 Một số yêu cầu của công tác kiểm tra:
* Tính chính xác – khách quan: Đánh giá đúng năng lực, trung thực, tránh

việc.
Xây dựng lực lượng kiểm tra bao gồm các bước:
* Xác định cơ chế:
- Cơ chế trực tiếp: Cấp trên trực tiếp kiểm tra đánh giá cấp dưới.
- Cơ chế gián tiếp: Cấp dưới tự tổ chức kiểm tra các bộ phận và cá nhân
thuộc quyền trên cơ sở đánh giá kết quả tự kiểm tra đánh giá của cấp dưới.
* Định biên:
Trang 5


Hiệu trưởng ra quyết định thành lập ban kiểm tra giờ dạy trên lớp. Trưởng
ban phải là Hiệu trưởng hoặc Phó Hiệu trưởng chuyên môn.
* Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ:
Hiệu trưởng phải cho các thành viên trong ban kiểm tra được bồi dưỡng về
chuyên môn nghiệp vụ và quy trình tổ chức kiểm tra: mục đích, phương pháp kiểm
tra, việc tổng hợp và xử lý thông tin… nhằm đạt hiệu quả tốt trong công tác kiểm
tra.
3.5.3 Xây dựng kế hoạch, nề nếp:
Kế hoạch kiểm tra được xây dựng cùng với việc xây dựng kế hoạch năm học.
Kế hoạch kiểm tra phải phù hợp với tình hình, điều kiện cụ thể của nhà trường và
có tính khả thi cao.
Kế hoạch kiểm tra cần được công khai ngay từ đầu năm học, kiểm tra phải
được xuyên suốt cả năm học.
Xây dựng kế hoạch, nề nếp kiểm tra là một yêu cầu quan trọng trong quy trình
tổ chức kiểm tra. Muốn việc kiểm tra có hiệu quả thì Hiệu trưởng phải xây dựng kế
hoạch, nề nếp kiểm tra cụ thể và hợp lý, rõ ràng. Thực hiện tốt kế hoạch kiểm tra là
thực hiện tốt nề nếp kiểm tra.
3.5.4 Thực hiện kiểm tra:
* Chuẩn bị: Phổ biến yêu cầu, nhiệm vụ, kế hoạch cụ thể. Nghiên cứu nội
dung chương trình, bài dạy của giáo viên, mục đích yêu cầu của bài, kiến thức

trình giảng dạy nâng cao trình độ chuyên môn và chất lượng đào tạo.
Đánh giá kết quả hoạt động kiểm tra so sánh với kế hoạch, thủ tục, độ chính
xác của việc đánh giá. Tác dụng của kiểm tra đối với chất lượng đào tạo, hiệu quả
của hoạt động kiểm tra, nhằm cải tiến và hoàn thiện hệ thống kiểm tra giờ dạy trên
lớp của giáo viên.
II. NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:
1. Xây dựng chuẩn kiểm tra giờ dạy trên lớp:
* Hiệu trưởng căn cứ vào chuẩn đánh giá một tiết dạy của Bộ giáo dục kết
hợp với hướng dẫn của Sở giáo dục - Đào tạo. Chuẩn được yêu cầu 5 mặt và 10
yêu cầu (xem phụ lục trang 17)
Chuẩn đánh giá giờ dạy ngay từ đầu năm học được Hiệu trưởng phổ biến đến
toàn bộ giáo viên. Đặc biệt là lực lượng kiểm tra trong nhà trường.
* Thực tế hầu như không có bước xây dựng chuẩn mà Hiệu trưởng chỉ áp
dụng “nguyên mẫu” chuẩn đánh giá giờ dạy của Bộ giáo dục.
* Để khắc phục tình trạng trên: Hiệu trưởng khi dựa vào chuẩn đánh giá
một tiết dạy của Bộ giáo dục, kết hợp với yêu cầu của Sở Giáo dục cần phải chỉ
đạo các tổ chuyên môn học tập, thảo luận để cụ thể hoá các yêu cần nhằm điều
chỉnh cho phù hợp với nội dung từng bài dạy, loại bài dạy, điều kiện phương tiện
hiện có của nhà trường, tùy thuộc vào đối tượng được kiểm tra … Ngoài ra còn
phải phụ thuộc vào trình độ học sinh ở mỗi lớp mà có thể nâng cao hoặc hạ thấp
từng yêu cầu của chuẩn.
2. Xây dựng lực lượng kiểm tra giờ dạy trên lớp:
* Ở trường lực lượng kiểm tra chỉ bao gồm: Hiệu trưởng, các Phó Hiệu
trưởng, các tổ trưởng chuyên môn và các giáo viên giỏi. Đây cũng là những người
Trang 7


có uy tín nắm nội dung, chương trình toàn cấp học, có đủ phẩm chất, năng lực
công tác.
Thực tế ở trường việc tổ chức kiểm tra chung giữa Hiệu trưởng, Phó Hiệu

chuyển thành tiết lý thuyết khi được dự giờ kiểm tra. Thậm chí một số giáo viên
còn chọn bài dễ để dạy.
- Kế hoạch kiểm tra ở trường thường chỉ sôi động vào các đợt hội giảng ở
mỗi học kỳ. Sau các đợt hội giảng được tổ chức khá rầm rộ thì việc tổ chức kiểm
tra giờ dạy trên lớp lại lắng xuống, mỗi cá nhân dự giờ chỉ mang tính hình thức cho
Trang 8


đủ chỉ tiêu quy định. Việc góp ý xây dựng không tiến hành ngay sau đó mà chờ
vào cuộc họp tổ chuyên môn góp ý một thể.
- Đối với giáo viên đang trong thời gian tập sự một số bộ môn không được
phân công người giúp đỡ rõ ràng mà chủ yếu giao trách nhiệm cho tổ trưởng vì
không có giáo viên . Thực tế ở nhà trường vẫn còn tổ ghép do vậy các tổ trưởng
gặp rất nhiều khó khăn khi dự giờ đánh giá do phải dự các môn không phải là
chuyên môn của mình.
* Việc xây dựng kế hoạch kiểm tra phải theo quy định chặt chẽ với kế
hoạch chung của nhà trường. Kế hoạch tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp phải gắn
với kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên. Hiệu trưởng cần chỉ
đạo cho lực lượng kiểm tra, các thành viên trong nhà trường nhận thức được là: Kế
hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp là một bộ phận quan trọng của kế hoạch năm học.
Phải đảm bảo xây dựng được nền nếp kiểm tra, làm cho việc kiểm tra giờ dạy
thành một việc làm bình thường hàng ngày, có như vậy mới phát huy được những
ưu điểm và khắc phục được những nhược điểm đặc biệt là những tiêu cực trong
giảng dạy.
4. Thực hiện kiểm tra giờ dạy trên lớp:
4.1 Chuẩn bị kiểm tra giờ dạy trên lớp:
* Để tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp ở trường có hai hình thức:
- Dự giờ thông báo trước (theo kế hoạch, được báo trước để chuẩn bị)
- Dự giờ đột xuất (báo trước 30 phút)
Thực tế phần chuẩn bị dự giờ của lực lượng kiểm tra chưa thật chu đáo, một

kiểm tra đều nghiêm túc phân tích giờ dạy của giáo viên một cách trung thực,
khách quan nhằm giúp đỡ đồng nghiệp thấy được mặt mạnh, mặt yếu của mình.
Quá trình phân tích sư phạm tiết dạy được đi sâu vào các vấn đề:
- Nội dung kiến thức truyền thụ của giáo viên.
- Phương pháp giảng dạy của giáo viên.
- Phương tiện sử dụng trong tiết dạy.
- Khâu tổ chức của giáo viên trong tiết dạy.
- Kết quả học tập của học sinh.
* Chính nhờ thực hiện nghiêm túc việc phân tích giờ dạy đã tạo ra không
khí cởi mở và thẳng thắn giữa người dự giờ và người dạy. Từ đó rút ra được những
kinh nghiệm quý góp phần nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ
giáo viên trong nhà trường.
* Tâm lý của người dạy là mong muốn được nghe góp ý giờ dạy càng sớm
càng tốt. Vì vậy kiểm tra xong cần tổ chức phân tích giờ dạy ngay sau đó.
- Cần lưu ý đến những tiết dạy mà giáo viên dạy không đạt yêu cầu khi
phân tích rút kinh nghiệm không nên dồn ép họ làm cho họ chán nản. Ngược lại
cần động viên giúp đỡ họ. Có như vậy họ cảm thấy được sự tôn trọng, được trưởng
thành nhờ những góp ý chỉ dẫn chân tình của người kiểm tra.
4.4 Đánh giá xếp loại tiết dạy:
* Các bước tiến hành khi đánh giá xếp loại tiết dạy:

Trang 10


- Giáo viên dạy trình bày mục đích yêu cầu, nội dung, phương pháp của
bài giảng. Tự đánh giá kết quả bài dạy đạt loại gì?
- Các thành viên trong đoàn lần lượt nêu ý kiến đánh giá chủ quan của mỗi
người.
- Lắng nghe ý kiến phản hồi của giáo viên.
- Thống nhất ý kiến nhận xét chung của ban kiểm tra.

Trang 11


Cần phải so sánh kết quả, nhận xét được các mặt tốt, chưa tốt đối chiếu với
mục tiêu, yêu cầu đề ra, tìm hiểu những nhân tố khách quan, chủ quan ảnh hưởng
tích cực, tiêu cực đến kết quả kiểm tra.
C. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI:
Qua việc quản lý tốt giờ dạy trên lớp của giáo viên và tổ chức thanh, kiểm tra
thường xuyên trong nhà trường. Phát huy tính chủ động của ban chuyên môn và
của tổ chuyên môn. Phát huy vai trò trách nhiệm của giáo viên bộ môn. Tích cực
đổi mới phương pháp giảng dạy, đẩy mạnh công tác thao, hội giảng và việc ứng
dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Khuyến khích việc sử dụng và tự làm
đồ dùng dạy học. Đổi mới việc sinh hoạt ban chuyên môn, tổ chuyên môn đặc biệt
đi sâu vào hội thảo các chuyên đề, dự giờ góp ý và trao đổi kinh nghiệm giảng dạy.
Chính vì lẽ đó trong các năm qua chất lượng giảng dạy của giáo viên không ngừng
được nâng lên tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp trường luôn ở mức cao cụ thể.
Năm
Số lương
Giáo viên giỏi
Giáo viên khá
Giáo viên đạt yêu cầu
Giáo viên không đạt
yêu cầu

2008-2009

2009-2010

2010-2011



2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

2.56%

4.12%

3,51%

3.36%

35.94%

32.60%

31,52%

33.29%

Học sinh trung bình

52.74%

56.12%

Đặc biệt là tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT, tỷ lệ học sinh đậu vào các trường
Đại học, Cao đẳng và số học sinh đạt học sinh giỏi cấp tỉnh năm sau cao hơn năm
trước. Trong 5 năm qua từ khi bắt đầu thực hiện cuộc vận động 2 không 4 nội
dung do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động thì chất lượng hàng năm đều được
nâng lên cụ thể :
Năm 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012
Trang 12


Tỷ lệ
TN THPT
Đại học-CĐ
Nguyện vọng I
Số học sinh giỏi
cấp tỉnh
Số học sinh giỏi
cấp quốc gia

86,80%

92,44%


0

0

01

D. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:
1. Đánh giá chung:
Từ thực trạng và phân tích thực trạng trong việc chỉ đạo công tác chuyên môn
thông qua kiểm tra giờ dạy trên lớp của Hiệu trưởng trường THPT Thanh Bình cho
thấy Hiệu trưởng đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác thanh, kiểm tra.
Mặc dù các hình thức tổ chức kiểm tra của nhà trường chưa phong phú chỉ chú
trọng vào hình thức kiểm tra gián tiếp nhưng Hiệu trưởng cũng đã xây dựng được
kế hoạch, tổ chức chỉ đạo các lực lượng trong nhà trường tham gia khá sôi nổi.
Chính vì vậy trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên ngày được nâng cao.
Chất lượng giáo dục đào tạo năm sau luôn cao hơn năm trước.
Để làm tốt việc chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường thông qua tổ chức kiểm
tra giờ dạy trên lớp của giáo viên. Hiệu trưởng cần phải:
- Không ngừng học tập lý luận dạy học để nắm vững và hiểu sâu sắc về lý
luận kiểm ra nội bộ trường học nói chung và kiểm tra giờ dạy trên lớp nói riêng.
Có như vậy mới chỉ đạo lực lượng kiểm tra thực hiện công tác kiểm tra đạt hiệu
quả.
- Giúp cho giáo viên nhận thức đầy đủ, sâu sắc về ý nghĩa việc kiểm tra
giờ dạy trên lớp. Mỗi giáo viên phải tự học tập, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề,
nghiêm túc trong giảng dạy.
- Nhận thức cụ thể về mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể kiểm tra để
xây dựng một bầu không khí lành mạnh, tổ chức kiểm tra giảng dạy một cách dân
chủ công khai với tinh thần xây dựng cao.
- Sắp xếp thời gian làm việc khoa học, để có điều kiện tham gia đầy đủ các
buổi dự giờ và phân tích sư phạm giờ dạy. Từ đó mới nắm bắt được năng lực của

1. Một số vấn đề lý luận thanh tra giáo dục và kiểm tra nội bộ trường học
Huỳnh Quyến
2. Quản lý giáo dục và đào tạo
Trần Thị Tuyết Mai
3. Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học
Nguyễn Thị Bích Yến
4. Luật giáo dục
5. Điều lệ trường trung học

Trang 15


PHỤ LỤC
BẢNG ĐÁNH GIÁ GIỜ DẠY TRÊN LỚP
CÁC MẶT

(1)

NỘI DUNG

PHƯƠNG
PHÁP

PHƯƠNG
TIỆN

TỔ CHỨC

KẾT QUẢ


6

Sử dụng và kết hợp tốt các phương tiện, thiết bị dạy
học phù hợp với nội dung của kiểu bài lên lớp.

7

Trình bày bảng hợp lý, chữ viết, hình vẽ, lời nói rõ
ràng, chuẩn mực, giáo án hợp lý.

8

Thực hiện linh hoạt các khâu lên lớp, phân phối thời
gian hợp lý ở các phần, các khâu

9

Tổ chức và điều khiển học sinh học tấp tích cực, chủ
động phù hợp với nội dung của kiểu bài, với các đối
tượng; học sinh hứng thú học.

10

Đa số học sinh hiểu bài; nắm vững trọng tâm, biết
vận dụng kiến thức.

0

1