Bài Giảng
Chương trình : TCLLCT.
Môn : Nhà nước-pháp luật.
Họ tên: Lương văn Mừng.

Bản Chất – Vai Trò
CỦA PHÁP LUẬT
***

Đặt Vấn Đề.
Thưa Các đồng chí!
Học phần trước chúng ta đã nghiên cứu: “những vấn đề cơ bản về nhà nước”
qua đó cho thấy nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và không chỉ có pháp luật
nhà nước còn sử dụng nhiều công cụ, phương tiện quản lý khác.
Nhưng phải khẳng định rằng pháp luật là công cụ là phương tiện sắc bén
nhất, hữu hiệu nhất, nếu không có pháp luật thì nhà nước không thể tồn tại và phát
huy được quyền lực nhà nước, không thể quản lý xã hội.
Tại sao lại như vậy?
Để làm sáng tỏ vấn đề đó hôm nay chúng ta cùng nhau nghiên cứu bài:
Bản chất - Vai trò của pháp luật.
( ghi tên bài lên bảng)
Kết cầu bài này gồm 4 phần:
I. Nguồn gốc của pháp luật.
II. Bản chất của pháp luật.
III. Mối quan hệ của pháp luật.
IV. Vai trò của pháp luât.
Trong khuôn khổ thời gian 4 tiết, rất hạn hẹp, do đó tôi chỉ trình bày những
nội dung cơ bản nhất, đề nghị các đồng chi nghiên cứu thêm ở các tài liệu như:
- Ngoài giáo trình môn nhà nước,pháp luật, quản lý hành chính- tập 1.(TCLL)
- Gia đình, chế độ tư hữu và nhà nước-Mác-Ăng ghen toàn tập,tập 6- NXB
ST-H-1986.

các QHXH là:
Sống bầy đàn, thi tộc, bộ lạc..
Cùng lao động, cùng hưởng thụ.
Không có kẻ giàu người nghèo.
Mọi người bình đẳng như nhau.
Như vậy trong xh CSNT con người chưa biết đến pháp luật,
chưa cần đến pháp luật mà mọi thành viên trong xã hội xử sự
với nhau một cách tự giác theo những thói quen, tập quán,
những quy tắc do hội đồng thị tộc đặt ra, thể hiện ý chí của cả
thị tộc, phù hợp với lợi ích cả thị tộc theo nguyên tắc bình
đảng, nếu có sự cưỡng chế thì cũng là sự cưỡng chế của cả thị
tộc với cá nhân người vi phạm.


2.Thời kỳ có nhà nước và hình thành pháp luật
Khi xã hội phát triển đế trình độ nhất định xuất hiện giai cấp,
đấu tranh giai cấp và hình thành nhà nước( chúng ta đã
nghiên cứu ở phần trước, tôi không nhắc lại)
nhưng tại sao
pháp luật lại ra -Như chúng ta biết Nhà nước ra đời do mâu thuẫn giai cấp
đời?
không thể điều hoà được, để xã hội tồn tại và phát triển phải
có một tổ chức đủ mạnh để duy trì được trật tự và quản lý xã
hội.
Nhà nước muốn quản lý xã hội phải tìm ra những phương
tiện, những công cụ cưỡng chế và những quy tắc đặc biệt thể
hiện ý chí của giai cấp thống trị và bảo đảm thực hiện bằng
quyền lực nhà nước.
Hơn nữa nhiều quan hệ xã hội mới phát sinh lúc này được
đặc trưng bởi tính bất bình đẳng về quyền, lợi ích, địa vị..

thời gian cho này : là sự thừa nhận, kế thừa những quy phạm cũ còn phù
phép)
hợp.
Ví dụ:

Mặt khác:
Xã hội càng phát triển:
- con người càng đông
- sự phân công LĐXH càng sâu sắc.
- Các quan hệ xh ngày càng nhiều.
Nhu cầu xã hội đòi hỏi nhà nước(với tư cách là người đại
diện cho xã hội) phải ban hành những quy phạm mới điều
chỉnh, nhưng nhà nước dựa vào địa vị thống trị và nhằm bảo
vệ lợi ích của chúng luôn ban hành ra các quy phạm điều
chỉnh sao cho có lợi nhất cho giai cấp thông trị.
Như vậy

Chú ý:

Nhà nước ban hành ra pháp luật, nhưng không phải nhà
nước đẻ ra pháp luật, mà pháp luật ra đời do nhu cầu của đời
sống xã hội, trong những điều kiện KTXH nhất định. Hay nói
một cách khách khác những nguyên nhân làm ra đời nhà
nước cũng chính là những nguyên nhân là nảy sinh pháp luật.
Không phải ngay từ đầu pháp luật đã đầy đủ và hoàn chỉnh,


mà lúc đầu hoạt động lập pháp còn đơn giản, phiến diện chủ
yếu là tập quán pháp.
Nhưng cùng với sự phát triển và hoàn thiện của bộ máy

- pháp luật do nhà nước ban hành, mà nhà nước luôn là
công cụ của giai cấp thống trị xã hội, nên pháp luật là của


Phản ánh như
thế nào?

Tại sao phải
phản ánh?

giai cấp thống trị xã hội.
- Giai cấp thống trị có trong tay bộ máy bạo lực là nhà nước
nên thông qua con đường nhà nước để thể chế hóa ý chí
của giai cấp mình thành pháp luật.
Hay nói cách khác pháp luật là sự phản ánh ý chí của giai cấp
thống trị một cách tập trung thống nhất.
-Thống nhất ở hệ thống pháp luật
( chí có 1 HT pháp luật =/= với các qp khác)
-Thống nhất ở quyền lực nhà nước.
- ý chí của một giai cấp dường như đã trở thành ý chí
của cả xã hội.
Bởi vì:
- Chỉ nhà nước mới là tổ chức duy nhất có tính đại diện
cho cả xã hội, mới có quyền ban hành những quy tắc xử sự
chung, và chỉ nhà nước mới có những công cụ cuỡng chế đặc
biệt để bảo đảm việc thực hiện những quy tắc đó trong toàn
xã hội.
-> khi ý chí của giai cấp thống trị được nhà nước thể chế
hoá thành pháp luật.