Sỏng kin kinh nghim nm 2014

CNG HềA X HI CH NGHA VIT NAM
c lp- T do- Hnh phỳc

BN NG Kí SNG KIN NM 2014
TấN SNG KIN:
TíCH HợP NộI DUNG GIáO DụC ý THứC TIếT KIệM
ĐIệN Và BảO Vệ MÔI TRƯờNG KHI DạY PHầN máy
điện thuộc chơng "dòng điện xoay chiều" MÔN
vật lí lớp 12

Tỏc gi sỏng kin: Nguyn Th Phng Dung
ng tỏc gi:

Nguyn Th Hi Yn

n v cụng tỏc:

T Vt Lớ
Trng THPT chuyờn Lng Vn Ty

Ninh Bỡnh, thỏng 5 nm 2014
CNG HO X HI CH NGHA VIT NAM
c lp - T do Hnh phỳc
Tỏc gi: Nguyn Th Phng Dung- Nguyn Th Hi Yn- THPT Chuyờn Lng Vn Ty

1


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

2


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

2. Giải pháp mới cải tiến
Dạy học thep phương pháp tích hợp, tổ chức cho HS thực hiện các dự án học tập
liên quan tới các kiến thức phần máy điện.
Có thể tích hợp nhiều nội dung, bài học của các môn khác vào thực hiện dự án
này:
+ Môn Sinh học: Bài ”hệ sinh thái”, ”Quần xã sinh vật”, ”diễn thế sinh thái” – SGK Sinh
học lớp 12.
+ Môn Công nghệ: Các bài: Bài 18-Mạch điện xoay chiều, Bài 19: Động cơ không đồng
bộ ba pha; Bài 20: Máy biến áp.
+ Môn Địa lý: Bài "Vấn đề phát triển của trung du miền núi Bắc Bộ”- SGK Địa lý 12.
Từ đó hướng các em tới việc phải vận dụng kiến thức tổng hợp từ các môn học vào giải
quyết tình huống gặp phải trong thực tiễn đó là: đánh giá tác động tiêu cực và tìm giải
pháp khắc phục những tác động ấy đến môi trường do việc sản xuất và sử dụng điện gây
ra.
Việc thực hiện các dự án học tập trên góp phần giảm bớt việc truyền đạt kiến thức
bằng thuyết trình; thiết lập mối liên hệ giữa nội dung kiến thức của chương “Dòng điện
xoay chiều” với cuộc sống thực tế của học sinh; gắn kết lí thuyết với thực hành.
Thông qua dự án, học sinh được tìm hiểu vì sao phải tiết kiệm điện, và những biện
pháp sử dụng điện hiệu quả, từ đó nâng cao ý thức tiết kiệm điện cho chính bản thân các
em và những người xung quanh. Học sinh còn được tìm hiểu, đánh giá về những tác động
xấu đến môi trường do việc sản xuất và sử dụng điện gây nên, từ đó giáo dục được ý thức
bảo vệ môi trường cho học sinh.
* Tính sáng tạo của giải pháp:

− HS biết vận dụng sáng tạo kiến thức của nhiều môn học (Vật lí, công nghệ, địa lý, tiếng
Anh, Tin học...) để giải quyết nhiệm vụ mang tính thực tiễn.
− Giáo dục được cho HS được ý thức bảo vệ môi trường, và ý thức tiết kiệm điện, một
trong các kĩ năng sống vô cùng cần thiết cho thế hệ trẻ hiện nay.
* Ý tưởng tích hợp nội dung giáo dục ý thức tiết kiệm điện và bảo vệ môi trường vào
bài dạy phần Máy điện của tác giả bước đầu đã thu được thành công. Kết quả đó thể hiện
ở sự nhận thức của các em trong việc tìm hiểu tác động đến môi trường do sản xuất và sử
dụng điện. Thể hiện ở việc hưởng ứng nhiệt tình của các em (100% học sinh đăng kí
tham gia) khi giáo viên phát động phong trào thực hành tiết kiệm điện qua hóa đơn thu
tiền điện của gia đình các em.
V. Điều kiện và khả năng áp dụng:
Áp dụng được cho mọi đối tượng học sinh THPT, sau khi có các kiến thức cơ bản
về phần máy điện.

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

4


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

Xác nhận của cơ quan, đơn vị

Tác giả sáng kiến

Nguyễn Thị Phương Dung

PHỤ LỤC
Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy


- Học sinh được nâng cao kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin trong quá trình học tập và
tạo ra sản phẩm.
* Về thái độ:
Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

6


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

- HS yêu thích khoa học, say mê với các ứng dụng của môn Vật lí, kích thích hứng
thú tìm hiểu các ứng dụng và liên hệ thực tế của môn Vật lí.
- Giáo dục ý thức sử dụng tiết kiệm điện, sử dụng hiệu quả các động cơ dùng điện
trong gia đình, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.
2.2. Về năng lực vận dụng kiến thức liên môn:
Để giải quyết các vấn đề đặt ra trong dự án, học sinh cần hiểu và vận dụng được
những kiến thức của các môn học như:
- Môn Vật lí: Hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện xoay chiều, nguyên tắc hoạt động
và cấu tạo của máy phát điện xoay chiều 1 pha, 3 pha, các công thức tính công suất hao
phí của dây tải điện, các cách mắc mạch xoay chiều....
- Môn Sinh học: Hệ sinh thái, quần xã sinh vật để hiểu được điều kiện sống của các loài
sinh vật sống dưới nước...
- Môn Địa lý: Bài ”Vấn đề phát triển của trung du miền núi Bắc Bộ”- SGK Địa lý 12.
- Môn Toán học: Tính toán hao phí...
- Môn Tin học: Sử dụng được các phần mềm Microsoft office và Power point
- Tiếng Anh: để tìm kiếm, dịch được và hiểu các thông tin trên các trang mạng quốc tế.
- Môn Công nghệ: Các bài: Bài 18-Mạch điện xoay chiều, Bài 19: Động cơ không đồng
bộ ba pha; Bài 20: Máy biến áp.
- Mỹ thuật: Biết thiết kế mô hình các loại máy điện một cách thẩm mỹ nhất
- Biết phân tích đánh giá những tác động không tốt tới môi trường, Biết đưa ra những

bằng thuyết trình; thiết lập mối liên hệ giữa nội dung kiến thức của chương “Dòng điện
xoay chiều” với cuộc sống thực tế của học sinh; gắn kết lí thuyết với thực hành.
Có thể tích hợp nhiều nội dung, bài học của các môn khác vào thực hiện dự án
này:
+ Môn Sinh học: Bài ”hệ sinh thái”, ”Quần xã sinh vật”, ”diễn thế sinh thái” – SGK Sinh
học lớp 12.
+ Môn Công nghệ: Các bài: Bài 18-Mạch điện xoay chiều, Bài 19: Động cơ không đồng
bộ ba pha; Bài 20: Máy biến áp.
+ Môn Địa lý: Bài "Vấn đề phát triển của trung du miền núi Bắc Bộ”- SGK Địa lý 12.
Từ đó hướng các em tới việc phải vận dụng kiến thức tổng hợp từ các môn học vào giải
quyết tình huống gặp phải trong thực tiễn đó là: đánh giá tác động tiêu cực và tìm giải
pháp khắc phục những tác động ấy đến môi trường do việc sản xuất và sử dụng điện gây
ra
Thông qua dự án, học sinh được tìm hiểu vì sao phải tiết kiệm điện, và những biện
pháp sử dụng điện hiệu quả, từ đó nâng cao ý thức tiết kiệm điện cho chính bản thân các
em và những người xung quanh. Học sinh còn được tìm hiểu, đánh giá về những tác động
xấu đến môi trường do việc sản xuất và sử dụng điện gây nên, từ đó giáo dục được ý thức
bảo vệ môi trường cho học sinh.
* Đối với thực tiễn đời sống xã hội:
Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

8


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

Thông qua việc thực hiện dự án học tập của mình, các em có cơ hội phát triển những
kỹ năng phát hiện và giải quyết các vấn đề của thực tiễn; tạo cơ hội cho học sinh tự tìm
hiểu chính mình, tự khẳng định mình thông qua việc trực tiếp giải quyết vấn đề, thông
qua trao đổi, tranh luận, phát triển những kỹ năng sống (kĩ năng hợp tác trong công việc,



Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

điện xoay chiều” thuộc SGK lớp 12 hiện hành, tôi thấy có thể tích hợp giáo dục bảo vệ
môi trường, từ đó xây dựng ý thức tiết kiệm điện vào dạy các bài 16,17,18 về máy điện.
Các dự án học tập cần được thiết kế để hướng cho học sinh nghiên cứu các vấn đề
liên quan đến việc sản xuất, truyền tải và sử dụng điện năng, các em sẽ phải vận dụng
kiến thức nhiều môn học để hoàn thành công việc, qua đó sẽ tạo cơ hội để các em được
giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường, ý thức tiết kiệm điện, giáo dục kĩ năng nghề
nghiệp và rất nhiều các kĩ năng sống cần thiết khác.
6.2.2. Lựa chọn dự án thông qua bộ câu hỏi định hướng của giáo viên (1 tiết trên lớp)
Các câu hỏi định hướng, gợi mở vấn đề của giáo viên sẽ giúp học sinh hình dung ra
kiểu dự án cho phép, các kiến thức cần sử dụng để làm, các sản phẩm cần hoàn thành:
* Câu hỏi khái quát: "Việc sản xuất và sử dụng điện tác động như thế nào đến
môi trường sống của chúng ta?".
- Với câu hỏi khái quát này giáo viên sẽ hướng học sinh vào chủ đề điện và bảo vệ môi
trường. Các em sẽ có rất nhiều ý kiến trả lời khác nhau.
- Trước những suy nghĩ đa chiều của HS, giáo viên tiếp tục định hướng HS tập trung vào
nội dung về máy điện mà các em đang học trên lớp thông qua các câu hỏi bài học:
* Câu hỏi bài học:
1. Chúng ta có thể tạo ra điện bằng cách nào? Sử dụng điện như thế nào cho
tiết kiệm và hiệu quả?
2. Sản suất và sử dụng điện năng ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
- Để trả lời câu hỏi này cần tìm hiểu những kiến thức về các máy điện: máy phát điện;
động cơ điện; máy biến áp; và sự truyền tải điện năng đi xa. Tìm hiểu về những tác động
xấu đến môi trường do điện, biện pháp làm giảm ảnh hưởng tiêu cực này.
- Thông qua câu hỏi gợi ý này mà học sinh dễ dàng tìm thấy và lựa chọn được vấn đề
nghiên cứu của mình là về lĩnh vực sản xuất và sử dụng điện.
- Lớp học chia thành hai nhóm:

* Báo cáo sản phẩm
Tổ chức cho Học sinh báo cáo kết quả, thảo luận giữa các nhóm và tổng kết dự án
(lưu ý cho học sinh trình bày đúng thời gian quy định, ngắn gọn, súc tích).
Sau đây là một số hình ảnh của các nhóm trong buổi tổng kết, báo cáo sản phẩm:

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

11


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

- Nhóm MU với đề tài: "Nâng cấp và lắp đặt các máy biến áp trong hệ thống điện lưới ở
Ninh Bình nhằm làm giảm hao phí điện năng, khắc phục tình trạng thiếu điện hiện nay
của Thành phố".

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

12


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

- Nhóm TNT với đề tài: "Nghiên cứu chế tạo mô hình máy phát điện xoay chiều ba pha.
Đánh giá tác động của các nhà máy điện tới môi trường"

6.4. Sau khi kết thúc dự án:
- Các nhóm góp ý cho nhau
- Giáo viên nhận xét, góp ý và chỉnh sửa (Học sinh ghi chép lại để hoàn thiện kiến thức)
- Giáo viên cho điểm từng nhóm, và cho điểm cá nhân theo các tiêu chí đã công bố từ

1. Sản phẩm thứ nhất: nhóm TNT với đề tài: "Nghiên cứu quá trình sản xuất điện
bằng máy điện xoay chiều ba pha. Đánh giá tác động của các nhà máy điện tới môi
trường" bao gồm hai sản phẩm là:
- Bài thuyết trình bằng powerpoint: Trong bài báo cáo này các em đã nêu được
chính xác các kiến thức cơ bản về máy phát điện xoay chiều: cấu tạo, nguyên lý hoạt
động của máy phát điện xoay chiều ba pha; hai cách mắc mạch để lấy ra dòng điện xoay
chiều ba pha là cách mắc hình sao và hình tam giác. Lịch sử ra đời của máy điện xoay
chiều 3 pha; Ngoài ra các em còn báo cáo quá trình nghiên cứu thiết kế chế tạo máy
phát điện xoay chiều ba pha chạy bằng sức nước hoặc sức gió để lắp đặt tại vùng núi,
vùng hải đảo xa xôi chưa có điện lưới quốc gia.

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

14


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

Qua tìm hiểu, các em nhận thức rất rõ ràng về tác động xấu ảnh hưởng nghiêm trọng
đến môi trường do quá trình sản xuất điện gây ra như ngăn chặn dòng nước làm hồ chứa,
đập trong các công trình thủy điện gây hậu quả ghiêm trọng đối với hệ sinh thái dưới
nước, rừng, khói bụi thải ra từ các nhà máy điện gây ô nhiễm không khí, nguồn nước….
Trước những tác động tiêu cực đến môi trưòng như vậy, các em đã đưa ra được
những giải pháp tiết kiệm điện trong sinh hoạt và nơi công cộng.
- Sản phẩm tự chế tạo: máy phát điện xoay chiều ba pha.

Mô hình máy phát điện xoay chiều ba pha công suất nhỏ của nhóm TNT

2. Sản phẩm thứ hai: Nhóm MU với đề tài: "Nâng cấp và lắp đặt các máy biến áp
trong hệ thống điện lưới ở Ninh Bình nhằm làm giảm hao phí điện năng, khắc phục tình

phát triển hoạt động nhận thức tích cực, tự chủ, sáng tạo của HS, và là một phương pháp
dạy học liên môn hiệu quả, góp phần kích thích nhu cầu, hứng thú đối với môn học.
Bản thân tác giả, từ năm 2010 trở lại đây, năm nào cũng tổ chức cho học sinh các
lớp mình dạy ở cả ba khối lớp 10, 11, 12 thực hiện các dự án học tập nhỏ trong khuôn
khổ chương trình học của các em, có tích hợp các nội dung như bảo vệ môi trường, định
hướng nghề nghiệp, giáo dục ý thức tiết kiệm điện,... Tác giả nhận thấy đây là một
phương pháp dạy học hiệu quả, tạo hứng thú tốt cho học sinh, rất phù hợp với các phần
kiến thức có nhiều ứng dụng trong thực tế của các môn học, đặc biệt là môn Vật lí.
Tác giả hy vọng, những phương pháp dạy học hiện đại nói chung, dạy học tích hợp
nói riêng sẽ được các Thày cô giáo trong toàn Tỉnh nghiên cứu áp dụng, tổ chức thực
hiện để các em học sinh có cơ hội tiếp cận phong cách học tập mới, phát huy được tính
chủ động, tích cực và sáng tạo của các em.

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

17


Sáng kiến kinh nghiệm năm 2014

Tác giả rất mong muốn nhận được sự phản hồi, góp ý của đồng nghiệp, các em học
sinh để đề tài được hoàn thiện, vận dụng hiệu quả hơn trong giảng dạy, có thể áp dụng
rộng rãi trong điều kiện chung của giáo dục hiện nay.
Tác giả xin chân thành cảm ơn!

Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung- Nguyễn Thị Hải Yến- THPT Chuyên Lương Văn Tụy

18