TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
KHOA ĐỊA LÝ
===  ===

NGUYỄN THỊ KIM ANH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
TiÕp cËn ®æi míi ph¬ng tiÖn du lÞch
néi di tÝch Kim Liªn

CHUYÊN NGÀNH ĐỊA LÝ KINH TẾ


VINH - 2011

2


TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
KHOA ĐỊA LÝ
===  ===

NGUYỄN THỊ KIM ANH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
TiÕp cËn ®æi míi ph¬ng tiÖn du lÞch
néi di tÝch Kim Liªn

CHUYÊN NGÀNH ĐỊA LÝ KINH TẾ
Lớp 48A - Địa lý (2007 - 2011)


3. Nhiệm vụ.........................................................................................................9
4. Giới hạn của đề tài .......................................................................................9
5. Đối tượng nghiên cứu....................................................................................9
6. Quan điểm ......................................................................................................9
7. Phương pháp nghiên cứu..............................................................................11
8. Điểm mới của đề tài...................................................................................11
9. Cấu trúc của đề tài.......................................................................................12
B. NỘI DUNG....................................................................................................13
Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ DU LỊCH.......................................................................13
1.1. Du lịch.........................................................................................................13
1.1.1. Khái niệm................................................................................................13
1.1.2. Vai trò.......................................................................................................14
1.2. Thực trạng du lịch ở khu di tích Kim Liên..............................................15
1.2.1. Khái quát khu di tích Kim Liên.............................................................15
1.2.2. Khách du lịch...........................................................................................21
1.2.3. Doanh thu.................................................................................................26
Chương 2
TIẾP CẬN ĐỔI MỚI PHƯƠNG TIỆN DU LỊCH.............................................27
2.1. Sự cần thiết đổi mới phương tiện du lịch..............................................27
2.2. Tiếp cận đổi mới phương tiện du lịch nội điểm một số địa phương ở
nước ta và trên thế giới....................................................................................30
2.2.1. Tiếp cận đổi mới phương tiện du lịch nội điểm của một số địa
phương trong nước............................................................................................31
2.2.2. Tiếp cận phương tiện du lịch một số nước trên thế giới...................37
2.3. Tiếp cận đổi mới phương tiện nội di tích Kim Liên............................41
2.3.1. Vai trò của đổi mới phương tiện..........................................................41
2.3.2. Thực trạng phương tiện du lịch và môi trường du lịch Kim Liên ....56
Chương 3
ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH ĐỔI MỚI PHƯƠNG TIỆN DU LỊCH


Quan trắc và kĩ thuật môi trường

TCVN

:

Tiêu chuẩn Việt Nam

UBND

:

Uỷ ban nhân dân

ST

:

Sưu tầm


A. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Du lịch là một ngành kinh tế xuất hiện muộn nhưng nó đã có vai trò
quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Bên
cạnh những tác động tích cực thì ngành du lịch cũng có những tác động tiêu
cực đến môi trường tại các điểm khai thác. Nổi bật đó là các hiện tượng ô
nhiễm môi trường do rác thải, suy thoái tài nguyên du lịch hay ô nhiễm môi
trường khí do khói bụi. Hoạt động du lịch và sự hoạt động mạnh mẽ của

- Tiếp cận đổi mới phương tiện nội di tích Kim Liên.
4. Giới hạn của đề tài
- Về nội dung:
+ Phân tích các tiềm năng, hiện trạng và các điều kiện đổi mới phương
tiện giao thông tại Kim Liên.
+ Tìm hiểu các chỉ số môi trường tại Kim Liên và lượng khí thải ra
bình quân hằng ngày.
- Phạm vi không gian: xã Kim Liên- Nam Đàn
- Phạm vi thời gian: từ năm 2005 - 2010
5. Đối tượng nghiên cứu
- Các điểm du lịch tại Kim Liên
- Các phương tiện du lịch tại nội khu di tích Kim Liên.
6. Quan điểm
6.1. Quan điểm hệ thống
Quan điểm này đòi hỏi phải phân tích đối tượng nghiên cứu như một hệ
thống động trong các mối liên hệ biện chứng của đối tượng và chỉnh thể mà
bản thân nó là yếu tố cấu thành.

9


Trong khi nghiên cứu ta phải xem xét các khía cạnh có liên quan đến
hoạt động du lịch. Phải nghiên cứu hoạt động du lịch và các yếu tố khác tác
động lên nó, và sự tác động qua lại của các yếu tố đó qua lại với nhau.
Cần nghiên cứu tất cả các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội, đường lối
chính sách tác động lên sự phát triển của du lịch Kim Liên và sự tác động của
các yếu tố đó đến việc đổi mới phương tiện du lịch.
6.2. Quan điểm lãnh thổ
Mọi hiện tượng đều tồn tại trong không gian xác định ở một thời điểm
nhất định. Vì thế phải gắn đối tượng nghiên cứu với một không gian cụ thể

Trực tiếp tham quan, nghiên cứu các điểm, khu di tích để thẩm định
lại tính xác thực của những tài liệu đã có, thu thập những tài liệu mới. Trực
tiếp khảo sát các cung đương, cảnh quan hai bên đường giúp cho việc đề
xuất đổi mới phương tiện du lịch nội di tích Kim Liên được hợp lí và có tính
khả thi hơn.
7.3. Phương pháp xử lí tư liệu
Phương pháp này được sử dụng để xử lí số liệu trong phòng sau khi đã
thu thập tài liệu, số liệu từ thực tế và từ các nguồn khác nhau, nhằm phục vụ
cho mục đích của đề tài.
7.4. Phương pháp bản đồ
Đây là phương pháp đặc thù trong nghiên cứu địa lí, đặc biệt là địa lí du
lịch. Nó giúp cụ thể hóa số liệu, phản ánh những đặc điểm không gian của
điểm du lịch, các cung đường sẽ sử dụng trong đổi mới phương tiện du lịch.
8. Điểm mới của đề tài
Điểm mới của đề tài là đề xuất sử dụng loại phương tiện du lịch bằng
xe điện tại di tích Kim Liên góp phần vào việc bảo vệ môi trường và hạn chế
những tác động vào việc biến đổi khí hậu hiện nay. Qua khảo sát tôi nhận
thấy các điều kiện về cảnh quan và cung đường ở Kim Liên khá thuận lợi cho
11


việc đổi mới phương tiện du lịch nội điểm Kim Liên bằng xe điện, vì vậy mô
hình đổi mới phương tiện du lịch nội di tích Kim Liên có tính khả thi cao.
Đề xuất một số giải pháp để đổi mới phương tiện du lịch nội di tích
Kim Liên bằng xe điện được hiệu quả.
9. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung
đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề về du lịch
Chương 2: Tiếp cận đổi mới phương tiện du lịch

sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm
nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ
nhận thức văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tinh
thần, kinh tế và văn hóa”. Như vậy:

13


- Du lịch là một hiện tượng xã hội: là một cách thức sử dụng thời gian
nhàn rỗi của dân cư ngoài nơi cư trú thường xuyên và là một dạng chuyển cư
đặc biệt.
- Du lịch là một hiện tượng kinh tế: sản phẩm sản xuất ra là sản phảm
phi vật chất, chuyên về kinh doanh các dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu nảy
sinh của con người khi di chuyển và lưu trú tạm thời trong thời gian nhàn
rỗi. Với mục đích phục hồi sức khỏe nâng cao tại chỗ nhận thức về thế giới
xung quanh.
- Du lịch có các chức năng: kinh tế, xã hội, chính trị, sinh thái.
1.1.2. Vai trò
1.1.2.1. Về kinh tế
Ngành du lịch có tác động tích cực đến nền kinh tế của một nước hoặc
một vùng thông qua việc tiêu dùng của du khách, kích cầu, định hướng cung.
- Trước tiên du lịch góp phần làm tăng thu nhập quốc dân, thông qua
việc tiêu dùng các dịch vụ. Bên cạnh đó du lịch tác động lên lĩnh vực lưu
thông, thúc đẩy sự phát triển các ngành kinh tế. Từ nhu cầu của du khách góp
phần định hướng cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ phải có
sản phẩm chất lượng cao, số lượng và chủng loại phong phú.
- Đây cũng là môi trường thuận lợi để du khách tìm hiểu thị trường nơi
mình đến. Từ đó đưa ra các quyết định kí kết các hợp đồng kinh doanh...
- Là nguồn thu ngoại tệ cho đất nước, du lịch được xem là hình thức
xuất khẩu vô hình.

Vì thế đây là điểm du lịch hấp dẫn với du khách cả nước và trên thế giới khi
ghé qua Nghệ An. Di tích Kim Liên cách thành phố Vinh 15 km về phía tây,
là một trong bốn di tích quan trọng liên quan tới cuộc đời và sự nghiệp cách
mạng vẻ vang của Người. Di tích gồm bốn cụm di tích Làng Sen, làng Hoàng
Trù, núi Chung và khu mộ bà Hoàng Thị Loan. Trong đó có hai cụm di tích

15


nằm trong ý tưởng tiếp cận đổi mới phương tiện giao thông là Hoàng Trù và
Làng Sen.
- Di tích Hoàng Trù:
Di tích Hoàng Trù thuộc xã Kim Liên 2, từ thành phố Vinh du khách rẽ
ngược hướng tây theo quốc lộ 46. Đến cột số 13 là làng Mậu Tài, rẽ trái rồi
theo đường nhựa 1500 m là đến.
Di tích Hoàng Trù là một cụm di tích nằm trong một khoảng vườn rộng
gần 3500 m2, bao quanh bốn phía chủ yếu là lũy tre với 3 ngôi nhà mà mỗi
ngôi nhà gắn liền liền với sự kiện lịch sử và có liên quan đến thời thơ ấu của
Chủ tịch Hồ Chí Minh và gia đình người.
+ Ngôi nhà lá ba gian (nhà của bà Hoàng Thị Loan) nơi sinh chủ tịch
Hồ Chí Minh, nơi người đã sống 5 năm đầu của thời thơ ấu. Ngôi nhà vẫn giữ
được những hiện vật như: bộ phản gỗ, một án thư, hai chiếc ghế vuông, hai
giá sách, đèn dầu, giường bằng gỗ xoan, rương, khung cửi....
+ Ngôi nhà lá 5 gian là nhà cụ Hoàng Xuân Đường và bà Hoàng Thị
Kép, ông bà ngoại của chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngôi nhà còn có những hiện
vật: bộ phản tấm, chiếc tủ sơn son, hai án thư, hai cái tràng kĩ, nậm uống
rượu, tủ đựng bát đĩa...
+ Nhà thờ chi họ Hoàng Xuân: được dựng lên từ năm 1882. Là nơi
thuở nhỏ Bác Hồ và anh chị Người đến thắp hương tưởng niệm tổ tiên bên
ngoại. Ngôi nhà này từ khi xây dựng là ngôi nhà gỗ, lợp tranh lá mía, thưng

về thăm quê lần đầu tiên người đã hỏi bà con: “giếng Cốc nay còn nữa
không?” và người nói tiếp: “Nước giếng Cốc trong và ngọt, nấu chè xanh và
làm tương nổi tiếng cả vùng”. Giếng Cốc đã trở thành di tích lịch sử gắn liền
với tuổi thơ của người trên mảnh đất Làng Sen.
+ Nhà ông Nguyễn Sinh Nhậm - ông nội Bác Hồ
Về với cội nguồn của vị lãnh tụ vĩ đại du khách đều đến thăm nhà ông
Nguyễn Sinh Nhậm - ông nội Bác Hồ. Đây là nơi lưu giữ những kỉ niệm thân

17


thương của gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh, là nơi sinh ra ông Nguyễn Sinh
Sắc - thân sinh chủ tịch Hồ Chí Minh. Một chí sĩ yêu nước nhiệt thành sống
thời thơ ấu. Di tích là nơi cội nguồn, cho mọi hoạt động yêu nước của gia
đình Người. Ngôi nhà này là nơi thuở thiếu thời Bác Hồ cùng với chị Thanh,
anh cả Khiêm thường qua lại và tiếp thu sự dạy bảo của những người thân
trong gia đình. Ở đây vẫn còn giữ được những hiện vật: thư của cụ Nguyễn
Sinh Sắc gửi cháu, những chứng chỉ bằng tổ quốc ghi công, rương đựng quần
áo, rương đựng thóc, một số ảnh gốc của bà Thanh, ông cả Khiêm... Về thăm
quê Bác du khách thường ghé thăm ngôi nhà, dâng hương tỏ lòng thành kính
ông bà nội kính yêu của Bác.
+ Lò rèn Cố Điền
Lò rèn này ra đời từ thế kỉ XIX, do ông Hoàng Xuân Điền lập nên. Di
tích lò rèn cố Điền nằm trong vườn khu trưng bày về chủ tịch Hồ Chí Minh
tại Kim Liên. Nằm ở mé trái nhà ông phó bảng Nguyễn Sinh Sắc. Là xưởng
thủ công thô sơ trong vùng, rèn các nông cụ như lưỡi cày, cuốc, liềm, dao,
hái, rựa...
Thuở nhỏ khi còn sống ở Làng Sen, cậu Nguyễn Sinh Cung thường ra
đây chơi và giúp cố Điền thụt bễ. Đây cũng là nơi Nguyễn Sinh Cung làm
quen với lao động thủ công, cũng là nơi trao đổi những công việc hằng ngày,

Minh những tình cảm thiêng liêng về nguồn cội.
Nhà thờ họ Nguyễn Sinh là nơi thờ cúng tổ tiên và là nơi gắn liền với
những sự kiện trọng đại trong cuộc đời ông Nguyễn Sinh Sắc - nhà chí sĩ yêu
nước, thân sinh của Bác. Cũng là nơi diễn ra nhiều hoạt động có ý nghĩa của
dòng họ với quê hương.
- Cây đa, sân vận động làng Sen và đền làng Sen
Trên đường về làng Sen, khách tham quan thường dừng chân nghỉ mát
ở cây đa cổ thụ, nằm ở phía đông bắc sân vận động. Nơi đón Bác hai lần về
thăm trong không khí tưng bừng của dân làng. Cây đa là chứng tích cho bao
nhiêu sương gió, nắng mưa, vất vả của dân làng.

19


Bác Hồ về thăm quê lần đầu vào năm 1957, sau đó bốn năm người lại
về thăm quê. Cả hai lần dưới gốc đa này Người đều nói chuyện thân mật với
nhân dân xã nhà và các đại biểu xã lân cận. Bác căn dặn mọi người phải sản
xuất thật tốt, đoàn kết thật tốt. Người mong mọi người phải có trách nhiệm
làm cho dân giàu nước mạnh.
Cây đa như là một minh chứng lịch sử để giờ đây ghé thăm chúng ta
vẫn như còn nghe vang vọng những lời dặn dò của người.
+ Bảo tàng Kim Liên
Được xem là “chi nhánh tộc trưởng” của hệ thống bảo tàng Hồ Chí Minh
trong cả nước. Ở đây trưng bày những hiện vật về gia đình, quê hương, thời
niên thiếu của Bác Hồ cũng như các kĩ vật, tài liệu của các đoàn tham quan
quan trọng trong nước, ngoài nước tặng lưu niệm cho quê hương Bác Hồ.
Bảo tàng được xây dựng năm 1964 và hoàn thành vào năm 1970 với
khu trưng bày liên hoàn gồm 3 ngôi nhà xếp hình chữ U. Ba ngôi nhà này có
diện tích 250 m2 và có khuôn viên rộng 4 ha.
Nhà trưng bày số 1 có diện tích 60 m 2 trưng bày ảnh, hiện vật về quê

tấm lòng thành kính nhất.
Lượng khách du lịch đến quê Bác càng ngày càng đông, với nhiều mục
đích khác nhau như kết hợp du lịch với công việc, du lịch với nghiên cứu
khoa học, học tập, nghiên cứu, tham quan... Khu di tích chưa một ngày vắng
khách kể cả những ngày mưa bão. Ngày ít có dăm bảy đoàn, ngày đông có
trên 200 đoàn, đoàn ít có dăm bảy người, có đoàn lên tới ngàn người. Ngày
19/5, 2/9, ngày Tết hàng năm, dòng người từ mọi miền về đây như ngày hội.
Ngày truyền thống của các ngành, các giới từ trung ương, từ nhiều tỉnh, thành
trong nước cũng như nhiều địa phương trong tỉnh đã về đây dâng hương làm
lễ báo công lên anh linh Bác tại Nhà Tưởng niệm Người

21


Theo thống kê của khu di tích Kim Liên, giai đoạn 2005 - 2010 lượng
khách đến Kim Liên khá đông, rất đa dạng bao gồm cả khách quốc tế và
khách nội địa.
Bảng 1: Số khách du lịch đến Kim Liên giai đoạn 2006- 2010
Tiêu chí

Đơn vị

2006

2007

2008

2009


3,5

Khách nội địa

Nghìn lượt
người

1559,6

1598,7

1752,0

1959,4

2564,5

Tỉ lệ khách
quốc tế so với
tổng khách

%

0.22

0.27

0.23

0.19

Bảng 2. Tốc độ tăng trưởng khách nội địa của Kim Liên
(Đơn vị: %)
Tiêu chí

2007

2008

2009

2010

Tốc độ tăng
khách nội địa

3

12

26

64

(Tính toán từ nguồn: Ban quản lí khu di tích Kim Liên)
23


%

Năm

2008

2009

2010

26

17

5

2

(Tính toán từ nguồn: Ban quản lí khu di tích Kim Liên)
%

Năm

Biểu đồ 3. Tốc độ tăng trưởng khách quốc tế của Kim Liên
giai đoạn 2007 - 2010
Khách quốc tế đến thăm quê Bác từ hơn 60 quốc gia trên thế giới,
nhiều khu vực khác nhau như: Bắc Mĩ, Tây Âu, Đông Âu, Đông Bắc Á,
Trung Đông, Đông Nam Á, Úc... Trong đó đông nhất là khách du lịch Đông
Nam Á chiếm trên 60%. Khách quốc tế đến đây cũng thường đi theo đoàn,
theo các tour trọn gói, khách đi lẻ thường ít.

25