BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ CẨM VÂN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP BẾN THÀNH
GIAI ĐOẠN 2012-2020

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐINH XUÂN KHOA

Nghệ An, 2013


Lời cảm ơn
@&?

Lời đầu tiên tôi xin trân trọng biết ơn sâu sắc đến tập thể cán bộ, giảng
viên, Khoa Sau đại học Trường Đại học Vinh đã nhiệt tình giảng dạy và giúp
đỡ tôi trong thời gian học vừa qua để tôi hoàn thành khóa học.
Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Đinh Xuân Khoa đã tận tình giúp
đỡ hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt
nghiệp Thạc sĩ.
Chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, tập thể cán bộ, giáo viên trường
Trung cấp Bến Thành đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ và cung cấp tài liệu, số
liệu, tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho tôi hoàn thành luận văn

1.4. Phát triển đội ngũ giáo viên Trường trung cấp chuyên nghiệp.................................29
1.4.1. Mục tiêu phát triển đội ngũ giáo viên Trường trung cấp Bến Thành.................29
1.4.2. Nội dung công tác phát triển đội ngũ giáo viên trường trung cấp chuyên nghiệp
......................................................................................................................................30
1.4.3. Một số yếu tố ảnh hưởng công tác phát triển đội ngũ giáo viên trường trung cấp
chuyên nghiệp...............................................................................................................34
CHƯƠNG 2 .........................................................................................................................37
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN.......................................................................37
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP BẾN THÀNH......................................37
2.1. Khái quát về Trường Trung cấp Bến Thành.............................................................37
2.1.1. Mục tiêu và nhiệm vụ của Trường Trung cấp Bến Thành.................................37
2.1.2. Quy mô đào tạo của Trường Trung cấp Bến Thành...........................................41
2.1.3. Loại hình và ngành đào tạo của Trường Trung cấp Bến Thành ........................42
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên của Trường Trung cấp Bến Thành.............................44
2.2.1. Số lượng giáo viên..............................................................................................44
2.2.2. Cơ cấu của đội ngũ giáo viên trường Trung cấp Bến Thành.............................46
2.2.3. Chất lượng đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp Bến Thành............................52
2.3. Thực trạng sử dụng các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp
Bến Thành........................................................................................................................56
2.3.1. Các giải pháp đã sử dụng và hiệu quả của các giải pháp phát triển đội ngũ giáo
viên của Trường Trung cấp Bến Thành trong những năm qua....................................56
2.3.2. Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp Bến Thành......................................................................................61
2.4. Nguyên nhân của thực trạng......................................................................................62
2.4.1. Nguyên nhân thành công....................................................................................62
2.4.2. Nguyên nhân hạn chế và thiếu sót......................................................................63
CHƯƠNG 3 .........................................................................................................................65


MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP

Bảng 0.9 Cơ cấu thâm niên giảng dạy của đội ngũ giáo viên..............................................48
Bảng 0.10 Cơ cấu trình độ chuyên môn của ĐNGV theo từng năm học ............................49
Bảng 0.11 Cơ cấu về trình độ nghiệp vụ sư phạm của đội ngũ giáo viên............................50
Bảng 0.12 Cơ cấu về trình độ ngoại ngữ và tin học của đội ngũ giáo viên..........................50
Bảng 0.13 Cơ cấu về trình độ chính trị của đội ngũ giáo viên ............................................51
Bảng 0.14 Kết quả điều tra thực trạng .................................................................................54
Bảng 0.15 Thực trạng công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển ĐNGV..............................57
Bảng 0.16 Đánh giá sự cần thiết của các giải pháp đề xuất ( n=70)....................................91
Bảng 0.17 Đánh giá tính khả thi của các giải pháp (n=70)..................................................93


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

BGH

Ban Giám Hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CBGVNV

Cán bộ giáo viên nhân viên

CSVC


HSSV

Học sinh, sinh viên

NXB

Nhà xuất bản

NQ

Nghị quyết

PGS.TS

Phó giáo sư-Tiến sĩ

QLGD

Quản lý giáo dục

TCCN

Trung cấp chuyên nghiệp

[…]

Thư mục; Trang, tài liệu tham khảo




nước nhà còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng phát triển của
xã hội.
Thực trạng trên có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ đội
ngũ nhà giáo trực tiếp giảng dạy, với phương pháp truyền đạt kiến thức, đào
tạo kỹ năng tư duy sáng tạo, năng lực thực hành cho học sinh còn nhiều hạn
chế. Tình hình trên đòi hỏi phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục một cách toàn diện. Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng yêu
cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành công
Chiến lược phát triển giáo dục 2009-2020 và chấn hưng đất nước. Mục tiêu là
xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm
bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng
cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà
giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự
nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng
những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước.
Giáo dục chuyên nghiệp đang ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong
hệ thống Giáo dục quốc dân với nhiệm vụ đào tạo ra những kỹ thuật viên,
nhân viên nghiệp vụ có trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật lành nghề, vừa
có trí thức vừa có kỹ năng và thái độ lao động tốt cho thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Giáo dục dạy người, đào tạo dạy nghề là chức năng đã được xã hội xác
định. Và, cả hai đang trên đường đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu của xã
hội. Đó là, sự phối hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành trong giáo dục
phổ thông và tập trung xây dựng những người lao động lành nghề trong đào
tạo. Để có người lao động lành nghề, thước đo giá trị của trường chuyên


3


lượng đào tạo tại Trường Trung cấp Bến Thành.
3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp Bến Thành.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp Bến Thành.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu đề xuất và thực hiện các giải pháp có cơ sở khoa học và có tính
khả thi thì có thể phát triển được đội ngũ giáo viên Trường trung cấp Bến
Thành giai đoạn 2013-2020, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp Bến Thành.
5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên
Trường Trung cấp Bến Thành.
5.3. Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trường trung
cấp Bến Thành giai đoạn 2013-2020.
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận.
Nhóm phương pháp nghiên cứu này được sử dụng để xây dựng cơ sở lý
luận của đề tài. Thuộc nhóm này có các phương pháp sau đây:
- Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập;


5

6.2. Nhóm nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp nghiên cứu này được sử dụng để xây dựng cơ sở

Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trường Trung
cấp Bến Thành giai đoạn 2012 - 2020.


7

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

GIÁO VIÊN TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP

Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Lịch sử hình thành và phát triển giáo dục gắn liền với lịch sử phát triển
của xã hội loài người. Kinh nghiệm của các nước phát triển trên thế giới cho
thấy giáo dục và đào tạo là một trong những nhân tố quan trọng có tính quyết
định đến sự phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội và sự hưng thịnh của đất
nước, những thập niên cuối thế kỷ 20 đã có những cải tổ về giáo dục và đào
tạo, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng với yêu cầu
khoa học công nghệ ngày càng phát triển của xã hội. Quá trình đổi mới giáo
dục và đào tạo bao hàm cả về mục tiêu đào tạo, phương thức đào tạo, chương
trình, nội dung giảng dạy, cả về số lượng lẫn chất lượng đội ngũ nhà giáo bởi
vì ĐNGV luôn được xem là lực lượng cốt cán của sự nghiệp phát triển giáo
dục và đào tạo.
Việc nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên là một vấn đề hết sức
quan trọng đối với mỗi một quốc gia, ở Việt Nam ngay từ thời xưa, ông cha ta
đã rất coi trọng vai trò của người thầy giáo “không thầy đố mày làm nên”.
Ngay những năm hoà bình mới lập lại ở miền Bắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
khẳng định “nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục”.
Trong thời gian qua trên thế giới, nhiều nhà nghiên cứu ở nhiều nước
phát triển đã tích cực cải cách nền giáo dục của mình, tìm ra những giải pháp



9

mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới”.
Đảng ta từ lâu đã đánh giá cao vai trò của người thầy giáo. Trong Nghị
quyết lần thứ 2 trung ương khoá VIII đã khẳng định rằng “Giáo viên là nhân
tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh, chăm lo xây
dựng đội ngũ giáo viên sẽ tạo được sự chuyển biến về chất lượng giáo dục,
đáp ứng yêu cầu mới của đất nước”.[ 17, Tr38]
Quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục của Đảng ta và những chiến lược
phát triển giáo dục Việt Nam chỉ rõ: Giáo dục là quốc sách hàng đầu, “Giáo
dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế
hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Điều này
đòi hỏi giáo dục phải có chiến lược phát triển đúng hướng, hợp quy luật, xu
thế và xứng tầm thời đại”. Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 20092020 tiếp tục thực hiện giai đoạn cuối của Chiến lược giáo dục 2001-2010 với
những điều chỉnh cần thiết, tạo những bước chuyển căn bản của giáo dục
trong thập niên tới. Chiến lược giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 – 2020 của
Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ rõ mục tiêu “trong vòng 20 năm tới, phấn đấu
xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, khoa học, dân tộc, làm nền tảng
cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển bền vững đất nước,
thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hướng tới
một xã hội học tập, có khả năng hội nhập quốc tế; nền giáo dục này phải đào
tạo được những con người Việt Nam có năng lực tư duy độc lập và sáng tạo,
có khả năng thích ứng, hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức và
kỹ năng nghề nghệp, có thể lực tốt, có bản lĩnh, trung thực, ý thức làm chủ
tinh thần trách nhiệm công dân, gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội” để đạt được mục tiêu trên Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra
“Giải pháp 2: Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”. [4, Tr
12].

11

quản lý chuyên môn của giáo viên là quản lý quá trình lao động sư phạm của
người thầy.
Đối với trường Trung cấp Bến Thành, với chiến lược phát triển trường
trong giai đoạn 2010 – 2020 đã thể hiện một cách tổng quát về những định
hướng chiến lược phát triển của trường trên tất cả các mặt: tổ chức bộ máy,
đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, giáo dục – đào tạo, tài chính, cơ sở vật
chất,...
Trường Trung cấp Bến Thành đã từng bước triển khai thực hiện chiến
lược trên tinh thần khẩn trương, nghiêm túc, huy động toàn bộ trí tuệ, tư duy
sáng tạo của toàn thể cán bộ, nhân viên, giáo viên nhằm từng bước đạt được
những mục tiêu đã đề ra. Trên cương vị công tác tôi mạnh dạn nghiên cứu và
đề xuất những giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên trong gai đoạn 2012 –
2020 với mong muốn đóng góp vào sự phát triển chung của nhà trường.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Trường trung cấp chuyên nghiệp
Trường TCCN là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc hệ thống giáo dục
quốc dân.
Theo khoản 1, điều 32 luật Giáo dục 2010: “Trung cấp chuyên nghiệp
được thực hiện từ ba đến bốn năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung
học cơ sở, từ một đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung học
phổ thông” [1; Tr 4].


12

1.2.2. Khái niệm giáo viên TCCN, đội ngũ giáo viên TCCN và chất lượng
đội ngũ giáo viên TCCN
1.2.2.1. Giáo viên TCCN

giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề
nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên". [1; Tr63]
Như vậy, giáo viên TCCN là những người làm nhiệm vụ giảng dạy tại
các trường, cơ sở có đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp.
1.2.2.2. Đội ngũ giáo viên TCCN
Theo từ điển Tiếng Việt, đội ngũ: “khối đông người cùng chức năng
nghề nghiệp được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng” [21; Tr328].
Khái niệm đội ngũ tuy có các cách hiểu khác nhau, nhưng đều có chung
một điểm đó là: Một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực
lượng, để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng hay không cùng
nghề nghiệp, nhưng đều có chung một mục đích nhất định.
Từ các cách hiểu trên, có thể hiểu đội ngũ là một tập thể gồm số đông
người, có cùng lý tưởng, cùng mục đích, làm việc theo sự chỉ huy thống nhất,
có kế hoạch, gắn bó với nhau về quyền lợi vật chất cũng như tinh thần.
Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm
vững tri thức, hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năng cống
hiến sức lực, toàn bộ tài năng của họ đối với giáo dục.
Đội ngũ giáo viên trong ngành giáo dục là một tập thể người, bao gồm
cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nếu chỉ để ý đến đặc điểm của ngành
thì đội ngũ đó chủ yếu là đội ngũ giáo viên và đội ngũ quản lý giáo dục.
Chúng ta có thể quan niệm rằng: ĐNGV là một tập thể người có cùng
chức năng, cùng nghề nghiệp cấu thành một tổ chức và là nguồn nhân lực.


14

ĐNGV là một tập thể người được gắn kết với nhau bằng hệ thống có mục
đích, có nhiệm vụ trực tiếp giảng dạy và giáo dục học sinh, chịu sự ràng buộc
theo những quy định của ngành giáo dục và Nhà nước.
Từ những khái niệm nêu trên, ta có thể đưa ra định nghĩa về ĐNGV

định về phẩm chất, trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm.
1.2.3. Phát triển, phát triển nguồn nhân lực và phát triển đội ngũ giáo viên
TCCN
1.2.3.1. Phát triển
Theo Từ điển tiếng Việt, khái niệm "phát triển" được hiểu là: "Biến đổi
hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao,đơn giản
đến phức tạp". [21; Tr743]
Phát triển là một quá trình nội tại, là bước chuyển hoá từ thấp đến cao,
trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫn
đến cái cao là cái thấp đã phát triển. Phát triển là quá trình tạo ra sự hoàn
thiện của cả tự nhiên và xã hội. Phát triển có thể là một quá trình hiện thực
nhưng cũng có thể là một tiềm năng của sự vật, hiện tượng.
1.2.3.2. Phát triển nguồn nhân lực
Nguồn nhân lực là nguồn lực con người, là một trong ba yếu tố của quá
trình sản xuất, cung cấp sức lao động cho xã hội tạo ra của cải vật chất cho xã
hội. Nguồn nhân lực được xem xét trên nhiều khía cạnh khác nhau nên có
những khái niệm khác nhau.
Theo từ điển thuật ngữ trong lĩnh vực lao động của Liên Xô thì: “nguồn
nhân lực là toàn bộ những người lao động dưới dạng tích cực (đang tham gia
lao động) và tiềm năng (những người có khả năng lao động nhưng chưa tham


16

gia lao động)”.
Tiếp cận theo cách hiểu của các nhà kinh tế: Nguồn nhân lực là tổng
thể những tiềm năng của con người của một quốc gia có trong một thời kỳ
nhất định. Tiềm năng đó bao gồm tổng hòa năng lực về thể lực, trí lực, nhân
cách của con người đáp ứng một cơ cấu do nền kinh tế - xã hội đòi hỏi (về số
lượng, chất lượng và cơ cấu).

đối về cơ cấu, đạt chuẩn và trên chuẩn về phẩm chất, trình độ, năng lực
chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, đáp ứng yêu cầu phát triển của cơ sở đào tạo
thông qua các hoạt động: Quy hoạch, kế hoạch phát triển; tuyển chọn, sử
dụng; bồi dưỡng, đào tạo; đánh giá, sàng lọc và làm công tác thi đua, khen
thưởng ĐNGV.
Xây dựng và phát triển ĐNGV trong ngành giáo dục chính là xây dựng
một đội ngũ những con người gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc, có năng lực tiếp thu
văn hoá nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam, có
ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân làm chủ tri thức khoa
học, công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác
phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật, có sức khoẻ là những người có
hội tụ đủ đức và tài.
Trong luận văn này, khái niệm phát triển ĐNGV bao hàm cả sự gia
tăng về số lượng, cân đối về cơ cấu và sự nâng cao về trình độ, năng lực
chuyên môn, nghiệp vụ của ĐNGV.


18

1.2.4. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
1.2.4.1. Giải pháp
Giải pháp là những định hướng cụ thể để phát huy những mặt mạnh
khắc phục những tồn tại, yếu kém, đồng thời đề xuất kiến nghị với các cấp
lãnh đạo trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả.
Theo từ điển tiếng Việt, “giải pháp được xem là phương pháp giải
quyết một công việc, một vấn đề cụ thể” [21;tr 727].
1.2.4.2. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên là những cách thức tác động vào

- Được giảng dạy theo chuyên ngành đào tạo.
- Được đào tạo để nâng cao trình độ; được bồi dưỡng về chuyên
môn, nghiệp vụ.
- Được hợp đồng thỉnh giảng và nghiên cứu khoa học tại các
trường, cơ sở giáo dục khác và cơ sở nghiên cứu khoa học với điều kiện bảo
đảm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ nơi mình công tác.
- Được bảo vệ phẩm chất, danh dự.
- Được nghỉ hè, nghỉ Lễ, Tết và các ngày nghỉ khác theo quy định
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và quy định của Bộ Luật lao động.
- Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.
4. Hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của giáo viên TCCN và các
hành vi giáo viên TCCN không được làm: