ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

HOÀNG LAN PHƯƠNG

TIỂU THUYẾT MARC LEVY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận văn học

Hà Nội - 2011


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

HOÀNG LAN PHƯƠNG

TIỂU THUYẾT MARC LEVY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC
MÃ SỐ: 60.22.32

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Nam

Hà Nội - 2011


MỤC LỤC

những tinh hoa sẽ tạo một thế giới mỹ cảm phong phú và đa dạng cho mỗi
ngƣời. Hẳn trong nhiều năm trở lại đây, bạn đọc trẻ không còn xa lạ với tên
tuổi các nhà văn nƣớc ngoài nhƣ Marquet, Larry Berman, Rowling,
Murakami… và Marc Levy. Văn học đã trở thành chiếc cầu nối hữu hiệu để
con ngƣời vƣợt qua mọi đƣờng biên quốc gia hiểu về nhau hơn. Trong số
những nhà văn này, Marc Levy giành đƣợc khá nhiều thiện cảm không chỉ
của độc giả Pháp mà còn của độc giả nhiều nƣớc trên thế giới, bao gồm cả
độc giả Việt Nam. Sinh năm 1961 với “tài sản” là mƣời hai đầu sách (trong
đó chín đầu sách đã đƣợc dịch và xuất bản tại Việt Nam), Marc Levy nhiều
năm liền luôn đứng đầu bảng xếp hạng nhà văn best-seller và đã trở thành một
hiện tƣợng đặc biệt của giới xuất bản Pháp. Nếu làm một phép so sánh với
những tác giả cùng thời của Việt Nam thì số lƣợng tác phẩm của ông chƣa
hẳn là con số quá kỷ lục nhƣng điều gì đã khiến Marc Levy đƣợc công chúng
đón đợi ở hơn bốn mƣơi quốc gia trên thế giới?
Sức hút, hay nhiều ngƣời còn gọi là “thƣơng hiệu”, phong cách của
Marc Levy là ở những câu chuyện nhẹ nhàng, lãng mạn, ngọt ngào và dí dỏm
về tình yêu. Giữa những âm thanh ồn ã và dữ dội của xu hƣớng văn học dịch
hiện nay về những cái tôi mâu thuẫn, bế tắc hay đầy dục vọng thì những tác
phẩm của Marc Levy đi theo hƣớng ngƣợc lại, nó là những nốt trầm xao
xuyến, những giai điệu trữ tình không sục sôi nhƣng cũng đủ sức lay động trái
tim của triệu triệu con ngƣời. Ngƣời ta thấy dƣờng nhƣ cả thế giới đang yêu
qua lăng kính lãng mạn của ngƣời đàn ông lãng mạn nhất nƣớc Pháp này. Có

2


thể nói, Marc Levy đã đem đến một thứ văn chƣơng trong lành, nhẹ nhàng
trong bối cảnh tiểu thuyết Việt Nam đầy dữ dằn và đƣợc độc giả trẻ Việt Nam
nhiệt tình đón nhận. Những câu chuyện của Marc Levy có cái gì đó rất đặc
biệt, giản dị và gần gũi với những giá trị truyền thống Á Đông. Đọc chúng,

hành khá đáng kể và đƣợc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới nhƣng các tác
phẩm của ông không giành đƣợc sự đánh giá cao từ các nhà phê bình Pháp.
Cuộc đời cũng nhƣ các tác phẩm của tiểu thuyết gia này chủ yếu đƣợc đề cập
trên các phƣơng tiện truyền thông, báo chí chứ dƣờng nhƣ chƣa thấy đƣợc
nghiên cứu nhƣ một đối tƣợng văn học trong các công trình mang tính khoa
học chính thống. Theo một số nhà văn thì tác phẩm của Marc Levy chƣa thực
sự là tác phẩm văn học đỉnh cao. Bằng chứng là, đến nay dù Marc Levy đang
giữ kỷ lục về số lƣợng bản in tại Pháp và nhiều quốc gia thì ông vẫn chƣa
đƣợc một giải thƣởng nào về văn chƣơng. “Tác phẩm của Marc Levy còn
mang hơi hƣớng, yếu tố của thị trƣờng và thƣơng mại. Đánh giá một tác phẩm
có giá trị nghệ thuật chƣa hẳn là thông qua con số phát hành và lƣợng độc giả,
càng không phải vì cuốn sách đó bán chạy hay không [32].” Tuy vậy, không
thể phủ nhận rằng, “vài năm gần đây, Marc Levy đã là một hiện tƣợng của
giới xuất bản Pháp và thế giới khi tất cả tiểu thuyết của ông đều trở thành một
best-seller nóng bỏng trên kệ sách. Ngƣời ta đọc xong cuốn này lại chờ mong
cuốn khác [12, tr.303].”
Ở Việt Nam, chín cuốn sách lần lƣợt đƣợc giới thiệu đến bạn đọc
(thuộc bản quyền của Công ty Văn hóa và truyền thông Nhã Nam), hầu hết
chúng đều trở thành các “cơn sốt” và đƣợc xếp trong diện sách bán chạy với
đối tƣợng đọc chủ yếu là học sinh, sinh viên. Hiệu ứng này đƣợc khởi tạo từ
tác phẩm đầu tay của Marc Levy: Et si c'etait vrai - Và nếu như chuyện này là
có thật hay Nếu em không phải một giấc mơ – tiểu thuyết đã trở thành cuốn

4


sách best-seller và đƣợc Steven Spielberg dựng thành phim (lấy tựa Như ở
thiên đường, một tác phẩm nhận đƣợc nhiều lời khen từ báo chí và trên diễn
đàn các bạn trẻ Việt Nam. Họ nhìn thấy “một mối tình lãng mạn nhất thời
công nghệ ồn ã, khi con ngƣời ta đang mải miết lao vào những guồng máy

tình thƣơng con ngƣời và những thông điệp sống đẹp [19]”. Hoặc số khác là
các bài cảm nhận riêng về một trong số các tiểu thuyết của ông mà ngƣời đọc
tâm đắc nhƣ:
“So với quyển một – Nếu em không phải một giấc mơ, có thể thấy Marc
Levy đã có sự tích luỹ dày dạn hơn trong những trang viết. Giọng điệu trong
Gặp lại pha chút hài hƣớc hóm hỉnh, khiến độc giả va đập giữa nhiều chiều
cảm xúc. Các tình tiết đƣợc xâu chuỗi chặt chẽ và đƣa ra lý giải thấu đáo.
Những tình tiết bất ngờ nối tiếp đƣợc trải tràn khắp cuốn sách khiến ngƣời
đọc, sau những phút bỡ ngỡ gặp lại, lập tức cuốn theo dòng phiêu lƣu đầy
sảng khoái [39].”
“Cuốn tiểu thuyết mở đầu bằng một trận bão và kết thúc cũng bằng một
trận bão, nhƣng ở mắt bão lại là những mối tình. (…) Em ở đâu? không đơn
thuần là một câu chuyện tình yêu, nó là câu chuyện của khát vọng đƣợc sống
là mình dẫu cho cuộc đời vốn chứa đựng nhiều nghịch lý. Những trang sách
lật giở trên tay ngƣời đọc, những con chữ bình thản hiện ra, chỉ có những suy
tƣ, cảm xúc là không ngừng lay trở [28].”
“Một cốt truyện hấp dẫn có sự hòa trộn của nhiều yếu tố: tâm linh, trinh
thám, lãng mạn. Một lối viết không dụng đến những ẩn dụ khó hiểu. Một
môtip đậm chất cổ tích. Có lẽ, những yếu tố ấy đã làm nên sự thành công cho
Kiếp sau [34].”

6


“Bảy ngày cho mãi mãi có thể coi là một câu chuyện tình yêu theo đúng
nghĩa, dựa trên một nền tảng tƣởng nhƣ khô cứng có phần hơi lạ lùng. Vẻ
lãng mạn, sự thiết tha, nồng cháy là điểm nhấn bứt ra từ chính những toan tính
khô khan [30].”
Trong các sáng tác về sau, Marc Levy cũng dần dần có những cách tân,
phá cách có lẽ để tránh sự đơn điệu, sự lặp lại chính mình, cũng là để mang

họ không hề mong đợi [31].”
Và tác phẩm của Marc Levy đƣợc xuất bản gần đây nhất ở Việt Nam là
Ngày đầu tiên là tiểu thuyết thuộc thể loại “phiêu lƣu kỳ ảo”, khá giống với
dạng “tiểu thuyết diễm tình” pha lẫn với kỳ bí, vốn là sở trƣờng của Marc
Levy từ trƣớc đến giờ, nhƣng có một số đặc điểm mới hơn bởi sự lô-gíc của
nó phải đạt đến đỉnh cao trong cách bố cục truyện, phân loại và hệ thống các
chi tiết để quyển tiểu thuyết đạt đến sự hoàn hảo.
Thực ra, khó có thể khẳng định ngay rằng đây là thành công mới mẻ,
một Marc Levy mới mẻ, thế nhƣng với những ai đã bắt đầu "bội thực" với
mô-tip "yêu yêu, thơ thơ, lãng mạn, ngọt ngào, mơ mộng" quen thuộc của tác
giả best-seller ngƣời Pháp này, thì đây là cách để họ khám phá một thử
nghiệm mới và chờ xem Marc Levy sẽ có những sáng tạo tiếp theo nào để tên
tuổi ông không bị nguội đi trong lòng ngƣời mến mộ. Tuy vậy, cũng có khá
nhiều ý kiến tỏ ra không hứng thú với những tiểu thuyết mới về sau này của
ông. Nhìn chung, các nhận định về tác phẩm hay phong cách sáng tác của
Marc Levy vẫn dừng lại ở những bài viết ngắn, những nhận xét riêng lẻ về
một hay một vài khía cạnh nhỏ. Ở luận văn này, ngƣời viết sẽ đi tìm hiểu tiểu
thuyết Marc Levy một cách hệ thống, tổng hợp và chi tiết các yếu tố nổi bật
về nội dung và nghệ thuật qua các tiểu thuyết của ông đã đƣợc xuất bản tại
Việt Nam. Hy vọng qua đây, ngƣời viết có thể góp phần làm rõ và giúp bạn
đọc hiểu hơn về sáng tác của nhà văn Pháp lãng mạn đã và đang rất đƣợc bạn
đọc yêu mến này.

8


3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng: Luận văn nghiên cứu chủ yếu là các nét đặc sắc về nội
dung, nghệ thuật trong tác phẩm Marc Levy.
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu cơ bản dựa trên chín tác

(cộng đồng, dân tộc) có văn hóa khác nhau giao lƣu tiếp xúc với nhau tạo nên
sự biến đổi về văn hóa của một hoặc cả hai nhóm. “Giao lƣu văn hóa vừa là
kết quả của trao đổi, vừa chính là bản thân sự trao đổi [18].” Ở đó có sự kết
hợp giữa các yếu tố "nội sinh" với yếu tố "ngoại sinh" tạo nên sự phát triển
văn hóa phong phú, đa dạng và tiến bộ hơn.
Do giao lƣu văn hóa là sự tiếp nhận văn hóa nƣớc ngoài bởi dân tộc chủ
thể cho nên quá trình này luôn đặt mỗi dân tộc phải xử lý tốt mối quan hệ biện
chứng giữa yếu tố "nội sinh" và "ngoại sinh"… mà nói theo cách của Thomas
L.Friedman thì: “Một đất nƣớc không có rặng cây ô liu khỏe khoắn (biểu
trƣng gốc rễ dân tộc) sẽ không bao giờ có đƣợc cảm giác nguồn gốc đƣợc duy
trì hay an tâm để hội nhập với thế giới. Nhƣng một đất nƣớc chỉ có rặng cây ô
liu không thôi, chỉ lo cội rễ mà không có xe Lexus (biểu trƣng tính hiện đại)
thì sẽ không bao giờ tiến xa đƣợc. Giữ cân bằng hai yếu tố trên là cuộc vật lộn
triền miên [16].”
Nhìn ngƣợc lại sự ra đời của loài ngƣời cách đây hàng triệu năm với
những giá trị văn hóa và tinh thần đã sáng tạo ra, chúng ta sẽ thấy quá trình
giao lƣu văn hóa bắt đầu từ khá sớm. Trong tiến trình tồn tại và phát triển của
mình, không có dân tộc nào đứng biệt lập, tách rời mà ít nhiều đều có sự giao
lƣu, tiếp xúc với các nền văn hóa thế giới. Minh chứng cho mối liên kết này là

10


sự ra đời khá sớm của các nền văn minh lớn ngay từ thời Cổ Đại: nền văn
minh Ai Cập cổ đại, nền văn minh Hy Lạp, nền văn minh La Mã, nền văn
minh Tây Á, nền văn minh Ấn Độ, nền văn minh Trung Hoa, nền văn minh
Maya và nền văn minh Andes… Những thành tựu văn hóa mà mỗi nền văn
minh có đƣợc đều là kết quả chung mà loài ngƣời đã sáng tạo qua bao thế hệ,
là kho tàng tri thức chung của mọi cộng đồng, đƣợc tích lũy trong suốt tiến
trình lịch sử lâu dài. Cho nên, mỗi dân tộc dù ở châu lục nào, quốc gia nào

đề tài và hình tƣợng; thủ pháp nghệ thuật và cảm hứng, thị hiếu; ngôn ngữ và
thể loại [17].” Sự thịnh vƣợng của Hán học thời kỳ nƣớc Việt giành đƣợc
quyền tự chủ so với thời kỳ nội thuộc cho thấy tính chất trang trọng, thâm
trầm của loại chữ viết này rất phù hợp với kiểu nhà nƣớc phong kiến và ý
thức hệ Nho giáo lúc bấy giờ. Thời kỳ này, trƣờng học, khoa thi đều dùng chữ
Hán nhƣ một "phƣơng tiện giao tế tao nhã" để ghi chép lịch sử, truyền đạt ý
chỉ, thể hiện quan hệ, tình cảm vua - tôi và các tầng lớp nho sĩ. Chữ Hán hay
còn gọi là chữ Nho, là một dạng chữ viết biểu ý của tiếng Trung Quốc. Chữ
Hán có nguồn gốc bản địa, sau đó du nhập vào các nƣớc lân cận trong vùng
bao gồm Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Tại các quốc gia này, chữ Hán
đƣợc vay mƣợn để tạo nên chữ viết cho ngôn ngữ của dân bản địa ở từng
nƣớc. Trong suốt thời kỳ Bắc thuộc, với chính sách Hán hóa của nhà Hán,
tiếng Hán đã đƣợc giảng dạy ở Việt Nam. Tuy ngƣời Việt tiếp thu tiếng Hán
và chữ Hán nhƣng cũng đã Việt hóa nhiều từ của tiếng Hán thành từ HánViệt. Theo thống kê của các nhà ngôn ngữ học tại Việt Nam, từ Hán Việt
chiếm tỉ lệ 60%- 70% trong hệ thống từ vựng của tiếng Việt, là một bộ phận
quan trọng trong hệ thống từ tiếng Việt. Từ Hán Việt đƣợc phát triển dựa trên
từ vựng tiếng Hán, từ Hán Việt và từ tiếng Hán có mối quan hệ rất chặt chẽ
với nhau, mà từ đó có thể tìm ra những điểm tƣơng đồng cũng nhƣ những
khác biệt thể hiện trên các mặt nhƣ ngữ âm, ngữ pháp và từ tính. Về mặt thể

12


loại, hình thức, văn học viết thời kỳ đầu chủ yếu là thơ với hai loại: cổ thể và
cận thể, tôn trọng khuôn phép mẫu mực của thơ ca Trung Quốc. Cuối thế kỷ
XIV trở đi, khi chữ Nôm hình thành thì văn học viết có vài chuyển biến trong
sáng tác: văn học từ chiếu cung đình dần thâm nhập vào đời sống thƣờng nhật
(văn chƣơng bình dân) và cái tôi cá nhân bắt đầu đƣợc đề cập đến. Thời đại
thứ hai trong lịch sử văn học Việt Nam đƣợc dấy lên bắt đầu từ cuộc tiếp xúc,
va chạm Đông – Tây, dẫn đến sự ra đời và phát triển của ngôn ngữ văn học

có thể kế thừa đƣợc những giá trị tích cực trong nền học vấn và nền văn
học truyền thống. Số lƣợng tác giả viết văn song ngữ thời đại mới (vừa viết
bằng chữ Pháp vừa viết bằng chữ Quốc ngữ) là rất ít. Tuy thị hiếu thẩm mỹ đã
đổi thay ở công chúng văn học thành thị, nhƣng không dẫn đến sự đổi thay
đáng kể ở tầng sâu hơn, tầng nhận thức thẩm mỹ. Chữ Quốc ngữ sau khi đƣợc
các nhà nho chí sĩ “thông quan”, đã phát triển tăng tốc, rồi đƣợc các cây bút
chủ yếu trên hai tờ Đông Dƣơng tạp chí và Nam Phong tạp chí tập dƣợt cho
đến độ thành thục. Rồi thập kỷ kế theo đó đã chứng kiến sự thăng hoa của chữ
Quốc ngữ với tƣ cách là một ngôn ngữ văn học mới đạt tới trình độ thành thục
uyển chuyển đáng ngạc nhiên. Hệ thống thể loại của nền văn học mới cũng đã
kịp đƣa văn xuôi tự sự (chủ yếu là truyện ngắn, truyện dài và tiểu thuyết quy
mô trung bình) vào vị trí trung tâm của nền văn học; phong trào Thơ mới
đƣợc phát động và chỉ trong không tới năm năm các chủ tƣớng đã tự tin công
bố về một thắng lợi hoàn toàn; văn học sân khấu mà chủ yếu và trƣớc hết là
kịch nói còn xuất hiện và nhận đƣợc sự tán thƣởng ồn ào trƣớc đó khá lâu – từ
đầu thập kỷ thứ hai. Cấu trúc của hệ thống thể loại của nền văn học mới đã
thực sự Âu hóa, gom đủ diện mạo của những thể loại và thể tài chính yếu: tự
sự, trữ tình, kịch.
Trong nửa đầu của thế kỉ XX, văn học Pháp đƣợc giới thiệu ở Việt
Nam với một khối lƣợng tác phẩm khá lớn. Thơ ngụ ngôn của La Fontaine,
các vở kịch Trưởng giả học làm sang, Người bệnh tưởng (Molière), tiểu

14


thuyết Ba người ngự lâm pháo thủ (A. Dumas), Những người khốn khổ (V.
Hugo), Miếng da lừa (H. Balzac)... đã lần lƣợt đƣợc đăng trên các tờ Nam
phong tạp chí, Đông dương tạp chí và nhà xuất bản Âu Tây tư tưởng đóng
một vai trò quan trọng. Các nhà văn lớn thời kì này phần lớn đƣợc đào tạo từ
các trƣờng Pháp-Việt và một số đã du học từ Pháp trở về nhƣ Hoàng Ngọc

ngƣời rất yêu nhau) chỉ vì làm theo một lời nguyền của bà mẹ trƣớc giờ phút
hấp hối. Những trang miêu tả thiên nhiên trong Hồn bướm mơ tiên gần với
những bức tranh thiên nhiên trong “Toute une Jeunesse” của F. Coppée. Một
số tiểu thuyết mang tính chất quái dị của Thế Lữ (Vàng và máu - 1934, Trại
Bồ Tùng Linh - 1941...) đã chịu ảnh hƣởng khá rõ một số truyện kể quái dị
của Hofmann và E.Poe. Khi tiếp thu những yếu tố mang tính chất huyễn
tƣởng trong truyện của E.Poe, tác phẩm Vàng và máu (Thế Lữ) đã thể hiện sự
đổi mới trong phong cách nghệ thuật thể hiện. Ngọn cỏ gió đùa của Hồ Biểu
Chánh thì lại đƣợc phỏng theo Những người khốn khổ của V.Hugo. Việc
phóng tác của Hồ Biểu Chánh đối với một số tác phẩm văn học phƣơng Tây
là nhằm tiếp thu kinh nghiệm văn học nƣớc ngoài để đổi mới thể loại tự sự
mới hình thành và phát triển trong những năm đầu của thế kỷ XX. Ở đây, khi
phóng tác, nhà văn không “chuyển dịch” nhƣ một số tác giả khác, mà biến
thành riêng của mình để thể hiện cuộc sống và con ngƣời phức tạp của vùng
Nam Bộ. Đặc biệt, phong trào Thơ mới 1932 là biểu hiện rõ nhất của sự tiếp
nhận văn học Pháp. Các nhà thơ của phong trào Thơ mới đã tiếp thu và chịu
ảnh hƣởng của các nhà thơ lãng mạn Pháp nhƣ Chateaubriand, Lamartine,
Musset, Hugo, Baudelaire... Hầu hết các nhà thơ mới với mong muốn đổi mới
thi ca nhƣ Xuân Diệu, Lƣu Trọng Lƣ, Hàn Mạc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận...
đã tìm về với thơ ca phƣơng Tây và chịu ảnh hƣởng khá mạnh mẽ thơ ca
Pháp. Có thể nói rằng, thơ ca phƣơng Tây, đặc biệt thơ ca Pháp hiện đại là
nguồn mạch quan trọng làm đổi mới thơ ca Việt Nam hiện đại trong những
thập niên đầu thế kỷ XX. Thơ Thế Lữ chịu ảnh hƣởng của trƣờng phái lãng

16


mạn Pháp nhƣ Chateaubriand. Nhiều nhà thơ nhƣ Xuân Diệu, Huy Cận, Chế
Lan Viên, Hàn Mạc Tử, Bích Khê ở các mức độ đậm nhạt khác nhau đều chịu
ảnh hƣởng của Baudelaire…

Prudhomme năm 1923 với bài Le vase brisé (Cái bình vỡ); Musset năm 1924
với bài L'étoile du soir (Hỏi sao hôm), bài Lorsque le laboureur... (Nhà sét
đánh cháy) đều đăng trong Nam Phong số 88 và sau cùng là Victor Hugo,
năm 1925, với bài Hymne [Mort pour la patrie] (Vị quốc vong thân), Nam
Phong số 91, và bài Oceano Nox (Những kẻ đắm tàu), Nam Phong số 93. Về
truyện và tiểu thuyết Pháp dịch ra tiếng Việt thì dịch giả đầu tiên cũng là
Trƣơng Minh Ký với cuốn Tê-lê-mạc phiêu lưu ký, Sài-gòn, 1887; nguyên
bản Pháp văn là của Fenelon, Les aventures de Télémaque (1699). Sách này
đƣợc Trƣơng Minh Ký diễn ra bằng tiếng Việt theo thể thơ lục bát và khởi
đăng ở Gia Ðịnh báo, kể từ 20.6.1885… [37].”
Còn để các tác phẩm văn học của các quốc gia có thể giao lƣu một cách
sôi nổi, rõ ràng về xuất xứ, bản quyền thì chúng ta không thể không nhắc đến
công ƣớc Bern (năm 1886), sự kiện này đã giúp các đơn vị xuất bản thuộc các
quốc gia khác nhau có đƣợc sự chủ động để tìm kiếm và giao dịch bản thảo.
Việc Việt Nam gia nhập công ƣớc Bern (năm 2004) cũng tạo ra bƣớc ngoặt
cho sự phát triển mảng sách dịch nƣớc ngoài trong đó có tiểu thuyết. Độc giả
Việt Nam, đặc biệt là độc giả trẻ đƣợc tiếp cận với dòng tiểu thuyết mới
phong phú và đa dạng trên khắp thế giới. Ngƣời đọc Việt Nam không còn xa
lạ với những cái tên nhƣ Mạc Ngôn, Giả Bình Ao, Tào Đình, Vệ Tuệ (Trung
Quốc), Murakami, Banana (Nhật), Rowling (Anh) hay Marc Levy (Pháp)…
Từ đây, các xu hƣớng tiểu thuyết trong thị trƣờng Văn học Việt Nam cũng đa
dạng hơn với mảng tiểu thuyết trinh thám, tiểu thuyết kì ảo, tiểu thuyết tâm
lý… Đáng chú ý là khá nhiều tác phẩm đều mạnh dạn khai thác cái tôi mâu
thuẫn, phức tạp với những ẩn ức về tình dục. Chính điều này đã tạo nên không

18


ít sự tranh cãi, khen – chê mạnh mẽ từ các nhà phê bình và độc giả; đặc biệt,
các cây bút phƣơng Đông lại thẳng thừng đƣa vào tác phẩm nhiều yếu tố sex

văn học dịch trong thị trƣờng sách Việt Nam hiện nay là sự ra đời, phát triển
và cạnh tranh của các đơn vị làm sách tƣ nhân. “Theo thống kê của Cục xuất
bản, khi Việt Nam gia nhập Công ƣớc Bern, số tác phẩm văn học dịch có xu
hƣớng áp đảo văn học trong nƣớc. Các nhà xuất bản, công ty sách tƣ nhân
luôn "chạy đua" mua bản quyền đầu sách ngoại văn ăn khách [35].” Nắm bắt
nhu cầu của độc giả trong nƣớc muốn đọc các tác phẩm mới, tác phẩm đoạt
giải thƣởng văn học uy tín, tác phẩm best- seller… thuộc nhiều thể loại tâm lý
- xã hội, trinh thám, kinh dị…, các nhà xuất bản, các công ty sách tƣ nhân đã
nhanh chóng khai thác, tìm kiếm nguồn bản thảo, mua bản quyền, tiến hành
công tác dịch thuật và giới thiệu đến độc giả Việt Nam. Chính vì thế, dạo
quanh thị trƣờng sách hiện nay, chỉ tính riêng mảng sách văn học nƣớc ngoài,
độc giả cũng dễ dàng bị choáng ngợp bởi hàng loạt các tiểu thuyết, truyện
ngắn khắp các nƣớc từ Châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc…) đến châu Âu
(Pháp, Anh, Đức...) hay châu Mỹ (Mỹ…). Các đầu sách mới dƣờng nhƣ cũng
liên tục đƣợc cập nhật với các chiêu thức quảng cáo rầm rộ và đa dạng. Có thể
nói những ngƣời làm sách hôm nay đã hết sức chú ý đến cách thức truyền
thông, nhằm giới thiệu một cách rộng rãi nhất cuốn sách đến tay bạn đọc nhƣ
tổ chức các buổi ra mắt sách, tọa đàm, tặng sách, giao lƣu tác giả - bạn đọc…
Các tiểu thuyết Marc Levy cũng nằm trong dòng văn học thị trƣờng nhƣ thế.
Công ty Văn hóa truyền thông Nhã Nam là đơn vị mua và giữ bản quyền
tiếng Việt các sáng tác của tiểu thuyết gia ngƣời Pháp này. Sau thành công
vang dội của cuốn tiểu thuyết đầu tiên Nếu em không phải một giấc mơ, đơn
vị này đã liên tiếp giới thiệu tám tác phẩm tiếp theo của ông và hầu nhƣ luôn
đƣợc độc giả chờ đợi, đón nhận. Hiện tƣợng Marc Levy là một trong những
trƣờng hợp chứng minh sức hấp dẫn và sự phát triển của mảng văn học dịch
đối với nƣớc ta hiện nay.

20



Bắt đầu viết văn khi đã ở tuổi ba mƣơi bảy nhƣng Marc Levy nhanh
chóng giành đƣợc thành công ngay từ cuốn tiểu thuyết đầu tay - If only it were
true (Nếu em không phải một giấc mơ) ra mắt năm 2000 và ngay lập tức trở
thành một cuốn sách best-seller. Cuốn tiểu thuyết còn đƣợc đạo diễn danh
tiếng Stephen Spielberg mua bản quyền dựng thành bộ phim mang tên Just
like heaven (năm 2005). Marc Levy không theo học khoa sáng tác hay văn
chƣơng. Ngay từ khi còn theo học ngành công nghệ thông tin tại Đại học
Paris-Dauphine, Levy đã cùng hai ngƣời bạn thành lập công ty đầu tiên
chuyên về nhập khẩu máy tính. Công ty sau đó mở rộng phạm vi hoạt động
sang đồ họa tin học và mở cả trụ sở ở Mỹ. Không lâu sau đó công ty ông bị
phá sản, ông trở thành ngƣời bố đơn thân. Bắt đầu lại từ con số không, ông và
những ngƣời bạn lại bắt tay mở công ty thứ hai, hoạt động trong lĩnh vực xây
dựng. Khi đã ăn nên làm ra, Marc Levy bắt tay vào viết tiểu thuyết, không
phải để xuất bản, mà là viết cho cậu con trai lúc đó đã chín tuổi của mình.
Marc Levy đã từng chia sẻ: “Tôi viết If only it were true để chia sẻ với cậu
con trai của mình rằng: “Sai lầm lớn nhất của một ngƣời đàn ông trong đời là
không làm gì cả chỉ vì sợ phạm phải sai lầm”. Và ta có thể thấy rõ điều này
trong tác phẩm ấy khi ông dựng nên một bức tranh cuộc sống hƣ hƣ thực thực
vừa đẹp, vừa nhẹ nhàng, vừa cuốn hút đến mê hoặc. Trên bức tranh đó ông đã
khéo léo lồng vào những triết lý về cuộc sống, về tình yêu, về sự sống và cái
chết qua đoạn hội thoại giữa hai mẹ con Arthur, giữa Arthur và hồn ma của cô
gái Lauren. Đó chính là những suy nghĩ mà tác giả muốn gửi gắm tới con trai
mình, với mục đích để con trai hiểu hơn về bố. Nhƣng có điều thú vị là từ
thành công vang dội ngoài sức tƣởng tƣợng mà sáng tác đầu tay ấy mang lại,

22


Marc Levy đã có một quyết định táo bạo: rời bỏ công ty để “liều mình viết
tiểu thuyết”. Với mƣời hai cuốn tiểu thuyết đƣợc dịch ra bốn mƣơi hai thứ
Trích đoạn Giọng điệu trần thuật Nghệ thuật tổ chức cốt truyện