Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

MỤC LỤC
Tên mục
Trang
I. Phần mở đầu.....................................................................................................2
I.1. Lý do chọn đề tài.............................................................................................2
I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.........................................................................2
I.3. Đối tượng nghiên cứu......................................................................................3
I.4. Phạm vi nghiên cứu.........................................................................................3
I.5. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................3
II. Phần nội dung.................................................................................................3
II.1. Cơ sở lý luận..................................................................................................3
II.2. Thực trạng......................................................................................................4
II.3. Giải pháp, biện pháp......................................................................................6
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu.......................................................................................................................10
III. Phần kết luận, kiến nghị.............................................................................12
III.1. Kết luận.....................................................................................................12
III.2. Kiến nghị...................................................................................................13

GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

1


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

thần, trong sáng về đạo đức”. Chính vì thế nhà trường cần làm tốt việc giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường, nó có vai trò quan trọng bởi vì lực lượng thanh, thiếu niên là lực
lượng nòng cốt, là tương lai của đất nước.
Như các bạn đã thấy, môi trường đang bị con người tàn phá và nó sẽ cứ tiếp diễn
nếu chúng ta không có ý thức bảo vệ môi trường. Có rất nhiều biểu hiện nhưng phổ
biến nhất ở lứa tuổi học sinh là vứt rác ra đường hoặc nơi công cộng . Ăn xong một
que kem hay một chiếc kẹo, học sinh vứt que, vứt giấy xuống đất . Uống xong một lon
nước ngọt hay một chai nước suối, vứt lon, vứt chai ngay tại chỗ vừa ngồi mặc dù
thùng rác để cách đó rất gần. Thậm chí khi ăn xong một tép kẹo cao su, họ cũng không
mang đến thùng rác mà vo tròn rồi trét lên ghế đá và cứ thế bỏ đi chỗ khác. Trong lớp
học, sân trường, học sinh cũng ngang nhiên xả rác ở hộc bàn, góc lớp, hành lang,...
Chúng ta phải giáo dục việc bảo vệ môi trường với toàn thể học sinh vì lực
lượng này rất năng động, nhận thức lứa tuổi này có hai mặt: Xấu: Tự tàn phá thiên
nhiên, gây ô nhiễm môi trường mất cân bằng sinh thái. Tốt: Nếu nhận thức của mỗi
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

2


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

thành viên có ý thức, thực hiện tốt đó cũng là lực lượng tốt bảo vệ, khôi phục thiên
nhiên, góp phần xóa đói giảm nghèo, cải thiện sức khỏe con người.

Ngày 10/1/1994 Chủ tịch Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký lệnh
công bố luật bảo vệ môi trường (Báo Hà Bắc ngày 16/8/1994) nhà trường là cơ quan
giáo dục có vai trò nâng cao sức khỏe, phát triển tốt thể lực. Do vậy học sinh cần nhận


Năm học: 2014- 2015

3


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

II. Phần nội dung:
II.1. Cơ sở lý luận
* Môi trường là một khái niệm quen thuộc và tồn tại xung quanh chúng ta:
Môi trường là một tập hợp bao gồm tất cả các yếu tố xung quanh sinh vật, có tác
dụng trực tiếp, tác động qua lại tới sự tồn tại và phát triển của sinh vật.
Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có
ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật.
Môi trường sống của con người bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên xã hội. Các
yếu tố tự nhiên xã hội chi phối sự sống, sản xuất của con người như tài nguyên thiên
nhiên, đất, nước và không khí, ánh sáng, công nghệ, kinh tế, chính trị, đạo đức, văn
hoá, lịch sử.
Môi trường tự nhiên bao gồm các yếu tố thiên nhiên như vật lý, hoá học, sinh
học tồn tại ngoài ý muốn của con người.
Môi trường xã hội là tổng hoà các mối quan hệ giữa con người với con người.
Đó là các luật lệ, thể chế, quy định nhằm hướng các hoạt động của con người theo một
khuôn khổ nhất định, tạo điều kiện thuật lợi cho sự phát triển cuộc sống của con người.
* Ô nhiễm môi trường:
Ô nhiễm môi trường là vấn đề mang tính toàn cầu. Ô nhiễm môi trường có ảnh
hưởng to lớn đến chất lượng môi trường sống của chúng ta; ô nhiễm môi trường làm
bẩn, làm thoái hoá môi trường sống; làm biến đổi môi trường theo hướng tiêu cực toàn
thể hay một phần bằng những chất gây tác hại (chất gây ô nhiễm). Sự biến đổi môi

Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

vệ môi trường sống.
Hội đồng nhà trường là một khối đoàn kết, thống nhất bao gồm các đoàn thể: chi
bộ Đảng, Đoàn thanh niên, Công đoàn, Hội phụ huynh…
* Khó khăn:
Bên cạnh thuận lợi còn có những khó khăn: Diện tích quy hoạch sân chơi chưa
được phù hợp, trồng cây xanh chưa đảm bảo. Đồ dùng dạy học để giáo dục ý thức bảo
vệ môi trường hầu như không có.
Đời sống nhân dân ở địa phương phần lớn gặp rất nhiều khó khăn về mọi mặt:
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nói chung. Phần lớn họ sống chủ yếu là nghề làm
nông, đại đa số hộ dân là người dân tộc thiểu số, có những gia đình sinh sống du canh
du cư nên khai thác kinh tế bằng cách đốt rừng làm nương rẫy hoặc săn bắn thú
rừng….Vì thế, nhận thức và quan niệm của một số cha mẹ học sinh về việc giáo dục
con em giữ gìn bảo vệ vệ sinh môi trường là một việc rất xa vời.
Thông tin về giáo dục môi trường cũng đã có nhưng chưa có biện pháp xử lý kịp
thời và chưa có hiệu quả.
b. Thành công- hạn chế
- Thành công:
+ Phát động phong trào trồng chăm sóc cây xanh, các lớp học tổ chức chăm sóc,
vun sới khu vực mình phụ trách (bồn hoa cây cảnh).
+ Tạo được môi trường “xanh- sạch- đẹp”.Tạo được không khí thoáng mát, có
bóng râm, cản bụi do tác dụng của xe cơ giới, tạo lượng ôxy cho con người Giáo dục
cho học sinh ý thức bảo vệ cây xanh và trồng cây xanh trong nhà trường và gia đình.
+ Các em thanh, thiếu niên cảm thấy hứng thú, chủ động tham gia các hoạt
động bảo vệ môi trường tại lớp học, trường học và nơi sinh sống, đã thu hút các em
mạnh dạn đưa ra những giải pháp phù hợp. Chất lượng môi trường sống được nâng
cao.
+ Phong trào bảo vệ môi trường giữa các lớp có sự thi đua rõ rệt, các ban chấp

- Hiện tại hoạt động bảo vệ môi trường tại liên đội đã đi vào nề nếp hàng tuần và
ổn định hàng tháng.
- Hoạt động bảo vệ môi trường đã góp một phần vào sự thành công của việc
thực hiện phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” tại trường THCS
Băng Adrênh
* Mặt yếu:
- Nhận thức của một số học sinh trường vùng sâu về vấn đề môi trường còn hạn
chế, chưa hiểu hết tác hại to lớn của sự suy thoái môi trường nên tham gia các hoạt
động còn mang tính đối phó và thiếu tích cực.
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động.
- Lãnh đạo nhà trường chỉ đạo và tạo điều kiện rất tốt cho công tác hoạt động
bảo vệ môi trường.
- Các anh chị phụ trách tâm huyết, nhiệt tình tham gia và triển khai các hoạt
động phong trào kịp thời đầy đủ và chính xác đem lại hiệu quả cao.
- Đa số đội viên ở tại địa bàn nên có khả năng tiếp thu và có điều kiện tham gia
các phong trào bảo vệ môi trường một cách tích cực.
- Thông qua đội thiếu niên tiền phong qua các đợt phát động thi đua đã giáo dục
các em ý thức bảo vệ môi trường và qua các buổi sinh hoạt của giáo viên chủ nhiệm đã
lồng ghép sinh hoạt theo chủ điểm.
- Liên hệ bàn bạc với địa phương các ý kến đề xuất kịp thời.
- Việc bố trí cho học sinh đi thăm quan, tìm hiểu môi trường còn quá ít, các
chuyên gia về môi trường hầu như không có để mời nói chuyện.
e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng.
- Trường THCS Băng Adrênh nằm trên địa bàn xã Băng Adrênh một địa bàn
cách khá xa với vùng trung tâm huyện, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số tại
chỗ và dân nhập cư từ các địa phương khác đến, đa số người dân sinh sống bằng nghề
nông nghiệp nên việc tác động đến môi trường để sinh sống là điều không thể tránh
khỏi. Chính vì vậy việc giáo dục con em về bảo vệ môi trường hầu như chưa được các
bậc phụ huynh quan tâm.
- Thực trạng nói trên của trường chúng tôi cũng là thực trạng phổ biến ở nhiều

còn gặp rất nhiều khó khăn.
II.3. Giải pháp, biện pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
- Làm cho học sinh có chuyển biến về ý thức, thái độ, hành vi, đối với môi
trường và việc bảo vệ môi trường. Trong quá trình đó từng bước trang bị cho các em
học sinh những hiểu biết về môi trường, để từ đó giúp các em dần dần có ý thức, từ ý
thức sẽ bộc lộ qua thái độ, hành vi trong cuộc sống. Khi con người có ý thức cao,
những thái độ, hành vi của họ sẽ trở thành nếp sống hàng ngày
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
* Công tác tham mưu:
Theo quy định của Điều lệ Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh 1 tháng có 2
tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp (theo sách Điều lệ và hướng dẫn thực hiện Điều lệ Đội
thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh của nhà xuất bản Thanh niên).
Để thực hiện được quy định trên, Tổng phụ trách phải lên kế hoạch cụ thể: thời
khóa biểu lớp nào, tiết nào, thứ mấy phải phù hợp với tiết sinh hoạt Đội của lớp chịu
trách nhiệm phụ trách.
Học sinh tham gia hoạt động phải được sự kiểm tra, đánh giá, xếp loại thi đua
hàng tháng của Ban chỉ huy liên đội nhằm tránh trường hợp biến hoạt động bảo vệ môi
trường thành một hoạt động giải lao vô nghĩa.
Đặc biệt Tổng phụ trách phải lên nội dung, chương trình sinh hoạt của từng tuần,
tháng theo chủ điểm dựa vào chương trình “Rèn luyện đội viên” trong (Sổ tay Phụ
trách Đội của nhà xuất bản Thanh niên) với ý nghĩa giáo dục rõ ràng. Để trình và xin
tham mưu với chi bộ Đảng và Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện tổ chức các hoạt
động liên quan đến nội dung bảo vệ môi trường.
* Phối hợp với GVCN, Giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên, Phụ huynh:
- Tuyên truyền cho học sinh về các điều luật về môi trường, tác hại của việc tàn
phá môi trường.
- Giáo viên chủ nhiệm và cán sự lớp đã làm tốt công tác tuyên truyền về vai trò
của môi trường đối với cộng đồng, gia đình và cả tương lai của các em dưới các hình
thức sau:

trường – chăm sóc công trình măng non, cây xanh mới
trồng góp phần xây dựng trường em “ Xanh – Sạch –
Đẹp”.
- Đầu năm liên đội đã đưa ra mẫu đăng kí “ Bảo vệ môi trường” về các chi đội.
* Sự phối hợp các đoàn thể trong và ngoài nhà trường:

GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

8


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

Giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ chung của nhiều đoàn thể và giáo dục ở mọi nơi
mọi lúc. Vì vậy phải biết kết hợp tham mưu với chi bộ Đảng, lãnh đạo nhà trường,
công đoàn, đoàn thanh niên và lực lượng quan trọng khác là các bậc cha mẹ học sinh
cộng tác thường xuyên để hổ trợ nhân lực, kinh nghiệm và tinh thần.
Phối hợp với nhà trường thực hiện chương trình “ xây dựng trường học thân
thiện” trồng cây xanh trong khuôn viên nhà trường, chăm sóc vườn cây thuốc
nam, bồn hoa cây cảnh trang trí lớp học bằng cây xanh... để cải thiện môi trường và
giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh.
NỘI DUNG CÁC LỚP CHỌN ĐĂNG KÍ
ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH
LIÊN ĐỘI THCS BĂNG ADRÊNH

Stt
1

6B

Nội dung đăng kí
Vệ sinh khu vực trước cổng trường, trang
trí cây xanh trong lớp học
Đài tưởng niệm Liệt sĩ xã Băng Adrênh,
trang trí cây xanh trong lớp học.
Vệ sinh bồn hoa sân trường, trang trí cây
xanh trong lớp học
Nhặt rác, chưm sóc vườn thuốc nam, trang
trí cây xanh trong lớp học
Vệ sinh khu vực phòng hành chính, trang
trí cây xanh trong lớp học
Vệ sinh vườn trường, trang trí cây xanh
trong lớp học
Vệ sinh và chăm sóc hoa kiểng, trang trí
cây xanh trong lớp học.
Thực hiện tốt vệ sinh lớp học, trang trí cây
xanh trong lớp học.

TPT ĐỘI

LIÊN ĐỘI TRƯỞNG

Trang trí cây xanh trong lớp học
GV: Phan Thị Thu Hòa

Ghi chú
Sĩ số nhiều (45)


tuần
Nội dung thi giao lưu giữa các lớp:
- Phần 1: Màn chào hỏi (5 phút) 20 điểm.
Yêu cầu các đội phải nêu được ý nghĩa của môi trường, tuyên truyền mục đích
buổi thi về môi trường, hấp dẫn, phong phú về nội dung, giới thiệu được các thành
viên trong đội (hình
thức: hát, thơ, kịch).
Kết thúc hát một bài
về môi trường, nội
dung đặc sắc, mang
tính chất tuyên truyền,
trang phục hợp lý.
- Phần 2: Thi
hiểu biết: Tìm hiểu về
môi trường (9 phút) 50
điểm
Các đội bốc
thăm để trả lời các câu
hỏi có nội dung về môi
trường
+ Yêu cầu: Trả lời đúng, đủ nội dung đảm bảo thời gian.
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

10


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

của xã hội. Vấn đề đặt ra cho Liên đội là phát triển nghiên cứu để hoàn chỉnh các giải
pháp nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh cụ thể là:
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

11


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ Nâng cao nhận thức cho giáo viên, gia đình, xã hội.
+ Phối hợp với giáo viên phụ trách tuyên truyền cho cán sự lớp hằng ngày.
+ Thường xuyên kiểm tra đánh giá qua các buổi sinh hoạt Đội.
+ Tập huấn nghiệp vụ cho ban chỉ huy liên đội, chi đội để tuyên truyền tới học
sinh toàn trường.
+ Tổ chức thi đua khen thưởng giữa các học sinh và giữa các lớp.
+ Huy động cộng đồng tham gia bồi dưỡng
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các giải pháp, biện pháp có mối quan hệ chặt chẽ và hổ trợ lẫn nhau tạo nên một
thể thống nhất về chương trình tuyên truyền giáo dục của học sinh, giáo dục ý thức bảo
vệ môi trường phát huy được sự phối hợp giáo dục giữa “ Gia đình – Nhà trường – Xã
hội”.
e.
Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
Sau một thời gian áp dụng các hoạt động về bảo vệ môi trường trong Liên đội
đã nhận thấy ý thức tự rèn luyện đạo đức của học sinh được nâng cao rõ rệt. Mỗi đội
viên trong Liên đội đều có những hành động thiết thực góp phần vào việc cải thiện môi
trường sống xung quanh với tinh thần tự giác cao.

7
6B Thực hiện tốt vệ sinh lớp học, trang Chưa có sọt rác ở lớp, vứt rác, giấy
trí cây xanh trong lớp học.
bừa bãi trong lớp, chưa trang trí cây
xanh trong lớp học …
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
Từ điều kiện và tình hình thực tế của nhà trường, tôi đã áp dụng được một số
hình thức trên vào hoạt động giáo dục ý thức bảo vệ môi trường. Kết quả cho thấy hầu
hết các em tham gia hoạt động bảo vệ môi trường, sự mạnh dạn của các em đã tăng
dần, sự chuẩn bị của các em cao hơn, có thể thay giáo viên chủ nhiệm điều khiển các
hoạt động. Các em đã tự ý thức được mình trong việc bảo vệ môi trường, tính tự quản
cao. Mọi hoạt động của học sinh nói riêng và hoạt động Đội nói chung đều thực hiện
theo một "Êkíp", một thể thống nhất và đi lên một cách rõ rệt. Tinh thần đoàn kết
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

12


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, cùng nhau học tập, vui chơi và rèn luyện đạo đức ngày
càng tiến bộ.
* Kết quả điều tra cuối học kì I.
Stt Lớp
Nội dung đăng kí
Kết quả điều tra cuối học kì I
1 9A Vệ sinh khu vực trước cổng trường, Cổng trường sạch sẽ không có rác,

- Đã có sọt rác ở các lớp và 2 thùng rác lớn ở sân trường và được đổ vào cuối tuần
đúng nơi quy định.
- Trong hội thi văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 các lớp đã có
nhiều tiểu phẩm, kịch, biểu diễn thời trang liên quan đến chủ đề về bảo vệ môi
trường.
- Vào tiết sinh hoạt đội tuần thứ hai hàng tháng toàn thể học sinh tham gia nhặt
rác trong sân trường và trước cổng trường…
- Phối kết hợp với đoàn xã tham gia dọn vệ sinh ở đường liên xã từ cổng trường
đến UBND xã Băng Adrênh nhân các ngày lễ lớn như 22/12; 26/3...
Qua những hoạt động đó, học sinh phần nào hiểu và gắn bó hơn với công tác
môi trường tại địa phương, mong muốn được làm những việc có ích cho nhà trường
và xã hội và thật vui có những hoạt động như vậy, bố mẹ các em cũng rất hài lòng
phấn khởi khi thấy con mình có ý thức hơn, mạnh dạn hơn trong những hoạt động
ngoài giờ, làm cho phong trào hoạt động đội ngày càng phong phú.
+ 97% đội viên có đạo đức tốt.
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

13


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ 98% đội viên ham thích các hoạt động đội.
+ Quá trình rèn luyện đội viên toàn liên đội đạt 98%.
Đối với học sinh các em cũng được học hỏi lẫn nhau, tự rèn luyện bản thân trong
chương trình rèn luyện đội viên để phấn đấu trở thành đoàn viên Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh.

giữ gìn môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức
khoẻ con người, với chất lượng cuộc sống chúng ta.
Giáo dục bảo vệ môi trường là một vấn đề khó, đòi hỏi phải thực hiện theo
nguyên tắc tự giác và sử dụng qua nhiều phương thức giáo dục khác nhau. Vấn đề giáo
dục bảo vệ môi trường gắn liền với giá trị đạo đức sẽ đạt hiệu quả cao. Thật vậy, việc
đưa giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học được xem xét dưới góc độ đạo đức Bảo vệ môi trường là một chuẩn mực đạo đức xã hội. Và việc giáo dục này có tác dụng
“cộng hưởng” cho cả giáo dục đạo đức lẫn giáo dục môi trường.
III.2. Kiến nghị:
GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

14


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

* Đối với GVCN :
- GVCN quan tâm động viên, khích lệ kịp thời Ban cán sự lớp, hiểu và nắm
được các tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của các em, lắng nghe và giải thích cụ thể
những vướng mắc trong việc tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường của các em nhằm
giúp các em thực hiện nhiệm vụ được tốt hơn.
- Giáo viên chủ nhiệm các lớp phải luôn quan tâm đến công tác đội nói chung,
công tác tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường nói riêng, nhằm chỉnh sửa đạo đức học
sinh cũng như hình thức tuyên truyền làm cho công tác này có chất lượng hơn.
* Đối với các cấp lãnh đạo:
- Các cấp đề ra kế hoạch và nội dung về ý thức bảo vệ môi trường, thường
xuyên bổ sung những nội dung và hình thức hoạt động mới để đề ra đường lối cho đội
thực hiện.

…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

GV: Phan Thị Thu Hòa

Năm học: 2014- 2015

16


Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường THCS Băng Adrênh thông qua các
hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT
1
2
3
4
5

Tên tài liệu
– Phương pháp, nghiệp vụ công tác đội, kỹ
năng công tác thiếu nhi – NXB Hà Nội (Năm
2009)
Luật bảo vệ môi trường 2011
- Sổ tay đội viên và sổ tay nhi đồng (Năm
2006)