Rèn luyện kĩ năng nghị luận về vấn đề xã
hội đặt ra trong tác phẩm văn học
A.Phần mở đầu
Môn Ngữ văn trong nhà trường THPT không chỉ đơn thuần là môn học
cung cấp tri thức cho học sinh mà còn là môn học giúp các em trau dồi vốn
sống, kinh nghiệm xã hội. Cùng với mảng văn nghị luận văn học, văn nghị luận
xã hội cũng chiếm một vị trí quan trọng trong chương trình Ngữ văn THPT. Tuy
nhiên quá trình đổi mới dạy học Văn trong nhà trường phổ thông hiện nay mới
thực sự bắt đầu chú trọng đến vai trò của mảng văn NLXH (nghị luận xã hội),
cũng vì vậy mà quá trình nghiên cứu và giảng dạy văn NLXH chưa thực sự thỏa
đáng.
Trong chương trình Ngữ văn THPT, số tiết dành cho kiểu bài nghị luận
xã hội còn khá khiêm tốn. Ở chương trình cơ bản, ngoài những bài viết trong
chương trình có dạng đề NLXH, học sinh chỉ được dành trọn vẹn hai tiết tương
đương với hai dạng bài của phần nghị luận xã hội (nghị luận về một hiện tượng
đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lí) mà không có kiểu bài nghị luận về
một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học. Ở chương trình nâng cao có bổ
sung thêm một tiết luyện tập về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn
học. Như vậy chương trình nâng cao được tăng một tiết nhưng thực chất là mở
rộng thêm dạng nghị luận xã hội mà chương trình cơ bản không học. So với tầm
quan trọng của kiểu bài nghị luận về vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn
học, việc đề cập một cách chân sát về từng kĩ năng tạo dựng một văn bản
NLXH dạng này thì nội dung trong sách giáo khoa Ngữ văn THPT vẫn chưa
đáp ứng được yêu cầu học tập để có thể giúp học sinh tạo lập một văn bản thực
sự có chất lượng.

1


Dạng bài nghị luận về vấn đề xã hội đặt ra trong một tác phẩm văn học là
dạng bài với yêu cầu cao hơn đòi hỏi học sinh phải biết khéo léo kết hợp cách

Văn nghị luận nói chung và NLXH nói riêng ngày càng khẳng định vị trí
quan trọng trong nhà trường cũng như thực tiễn đời sống. Văn nghị luận là loại
văn trong đó người viết sử dụng lập luận với các luận điểm, luận chứng để trình
bày quan điểm, nhận xét, đánh giá của mình về một vấn đề nào đó nhằm thuyết
phục người nghe, người đọc. Văn nghị luận văn học bao gồm có nghị luận văn
học và NLXH
NLXH là loại văn nghị luận mà vấn đề được bàn bạc thuộc phạm vi xã
hội bao gồm các vấn đề trong quan hệ đời sống xã hội của con người. Những
vấn đề được bàn luận trong NLXH giúp hình thành nên thái độ tích cực nhằm
tác động đến đời sống xã hội.
Theo Bảo Quyến trong cuốn Rèn kĩ năng làm văn nghị luận, NXB Giáo
dục, 2007, văn NLXH được khái quát như sau: " Văn NLXH là văn nghị luận về
một vấn đề xã hội thuộc mọi quan hệ, mọi hoạt động của con người trong mọi
lĩnh vực đời sống xã hội như chính trị, kinh tế, giáo dục, đạo đức, môi trường,
dân số..."
Trong cuốn Dạy học văn NLXH do Đỗ Ngọc Thống chủ biên đưa ra khái
niệm văn NLXH như sau: "Văn NLXH là thể văn hướng tới phân tích, bàn bạc
về các vấn đề liên quan đến các mối quan hệ của con người trong đời sống xã
hội. Mục đích cuối cùng của nó là tạo ra những tác động tích cực đến con
người và những mối liên hệ giữa con người với con người trong xã hội"
Như vậy, có thể khái quát: Văn NLXH là bài văn mà người viết sử dụng
lí lẽ và dẫn chứng để đưa ra những ý kiến riêng của mình về một vấn đề xã hội
nhằm thuyết phục người đọc, người nghe.
Trong kiểu bài NLXH, căn cứ vào nội dung mà bài văn bàn luận, có thể
chia bài văn NLXH thành ba kiểu bài chính:
- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí.
- Nghị luận về một hiện tượng đời sống.
- Nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học.
3


Một lúc sau, nhà vua nhìn thấy một người nông dân đi tới với một xe rau
cồng kềnh nặng trĩu. Nhìn thấy tảng đá, người nông dân liền ngừng xe và nhảy
5


xuống đất, cố hết sức mình ông ta đã đẩy được tảng đá sang bên kia vệ đường.
Vừa làm ông ta vừa lẩm bẩm: "Thật không may nếu có ai đó không thấy mày và
vấp phải, chắc là sẽ đau lắm đây".
Xong đâu đấy, người nông dân quay trở lại xe để tiếp tục đi tiếp, thì bỗng
nhìn thấy một bao tiền to đùng đặt ngay chỗ mà ông đã di chuyển tảng đá. Đó
là một một món quà của đức vua cho người nào dịch chuyển được tảng đá"
(Nguồn: />Đề 4: Suy nghĩ của anh/ chị về câu chuyện sau:
"Chuyện kể rằng ngày xửa ngày xưa,có một vòng tròn. Vòng tròn ta rất
tự hào về thân hình của mình, tròn một cách hoàn hảo đến từng milimét. Thế
nhưng, một sáng nọ thức dậy, nó bỗng thấy mình mất một góc lớn hình tam
giác. Buồn bực, vòng tròn tìm mảnh vỡ hình tam giác bị mất. Vì không còn
hoàn hảo nên nó lăn rất chậm chạp. Nó bắt đầu ngợi khen những bông hoa dại
đang tỏa sắc bên đường. Nó tâm tình cùng sâu bọ. Nó tận hưởng ánh sáng mặt
trời ấm áp. Vòng tròn tìm được nhiều mảnh vỡ nhưng chẳng mảnh nào vừa cả.
Nó lại tiếp tục tìm kiếm. Một ngày kia nó tìm được một mảnh hoàn toàn vừa
khít. Nó sướng đến run người. Giờ đây nó lại hoàn hảo như xưa. Nó ghép mảnh
vỡ kia vào rồi lăn đi. Nhưng, ơ kìa! Sao nó lăn nhanh đến thế! đến nỗi các
bông hoa nhòe đi trong mắt nó, tiếng chuyện trò thì bạt đi trong gió. Vòng tròn
nhận ra thế giới xung quanh nó trở nên khác hẳn khi nó lăn quá nhanh. Nó bèn
dừng lại, đặt mảnh vỡ bên đường rồi chầm chậm lăn đi!"
(Nguồn: Quà tặng cuộc sống)
Từ những VD trên, có thể thấy: dạng đề này liên quan và xuất phát từ tác
phẩm văn học, nhưng tác phẩm văn học chỉ là "cái cớ" khởi đầu. Mục đích
chính là yêu cầu người viết bàn bạc, nghị luận về một vấn đề xã hội. Trong
trường hợp này, tác phẩm văn học chỉ được khai thác về giá trị nội dung tư

tưởng đạo lí và nghị luận về một hiện tượng đời sống nhưng khi rèn HS những
kĩ năng làm bài văn nghị luận về vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học,
chúng tôi vẫn tiến hành rèn đầy đủ những kĩ năng làm văn nghị luận nói chung
7


như phân tích đề; tìm ý; lập dàn ý; thiết lập, liên kết đoạn văn; kiểm tra, sửa
lỗi... trong đó tập trung vào những kĩ năng cơ bản sau:
2.1: Xác định vấn đề nghị luận:
Với bất cứ bài văn nghị luận nào bước xác định vấn đề nghị luận bao giờ
cũng giữ vai trò rất quan trọng, có tính chất quyết định đến thành công của bài
viết. Nếu HS xác định nhầm lẫn vấn đề thì sẽ như một cỗ xe đi nhầm đường
không thể quay đầu lại, và cái đích đến của bài văn sẽ bằng không. Còn nếu xác
định đúng yêu cầu của đề bài và nội dung cần bàn luận, khi đó HS sẽ xác định
được cách thức thực hiện và đáp ứng được yêu cầu của đề văn đó.
Việc chúng tôi đặc biệt chú trọng vào việc xác định vấn đề nghị luận là
vì: Thứ nhất, các bước tìm hiểu đề như xác định dạng đề, thao tác lập luận,
phạm vi dẫn chứng...HS đã được luyện tập khá nhiều ở hai kiểu bài nghị luận xã
hội trước đó. Thứ hai là với dạng đề mà vấn đề nghị luận đặt ra trong tác phẩm
văn học trong chương trình, HS rất dễ dàng xác định được vấn đề nghị luận, thì
với một mẩu chuyện nhỏ - có sự cô nén, hàm súc về mặt ý nghĩa, việc HS xác
định được vấn đề nghị luận không phải là dễ dàng, thậm chí, nếu HS không suy
nghĩ thấu đáo, rất có thể bài viết sẽ không đúng trọng tâm. Thứ ba là, có thể do
tầm nhận thức của HS ở trường phổ thông chưa chín, nhất là các vấn đề xã hội
nên những vấn đề nghị luận ở dạng tiềm ẩn HS khó có thể nhận diện hết nội
dung đặt ra trong câu chuyện vốn rất mới lạ.
Quay lại với hệ thống đề bài ở trên có thể thấy những đề bài mà vấn đề xã
hội được đặt ra trong các tác phẩm được học trong chương trình Ngữ văn (Đề
1,2), thường là vấn đề nghị luận đã nổi rõ trên đề bài. Như ở đề 1 vấn đề được
bàn luận là "mối quan hệ giữa danh và thực trong cuộc sống" sẽ là nội dung

luận là vô cùng quan trọng. Khi đã thành thục những kĩ năng này, HS sẽ làm
bài văn đúng hướng và hiệu quả.
2.2. Lập dàn ý.
Trong cuốn Để làm tốt bài văn nghị luận xã hội do Nguyễn Xuân lạc chủ
biên có đề cập đến vấn đề lập dàn ý. Theo đó thì "Thực chất của bước này là tổ
chức, sắp xếp ý trong một bố cục khoa học, hợp lí". Như vậy, lập dàn ý là thiết
lập khung xương để làm cơ sở tạo nên một cơ thể hoàn chỉnh là bài văn
9


Để lập được dàn ý bài văn nghị luận về vấn đề xã hội đặt ra trong tác
phẩm văn học, trước hết HS cần phải xác định vấn đề nghị luận thuộc dạng nào
trong hai dạng nghị luận xã hội đã học: nghị luận về một tư tưởng đạo lí hay
nghị luận về một hiện tượng đời sống. Sự phân loại này rất quan trọng bởi đó sẽ
là tiền đề để HS triển khai ý. Đồng thời HS cũng tất yếu đã phải trải qua bước
xác lập hệ thống luận điểm. Thao tác này thực chất HS đã được rèn luyện kĩ
càng trước đó vì vậy, chúng tôi không nhắc lại ở đây. Cụ thể, chúng tôi hướng
dẫn HS lập dàn bài theo hướng sau:
a. Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề.
- Nêu vấn đề cần nghị luận.
b. Thân bài.
* Bước 1:
+ Nêu xuất xứ xuất hiện vấn đề có ý nghĩa xã hội bằng cách phân tích văn bản
(hoặc nêu vắn tắt nội dung câu chuyện) để rút ra ý nghĩa của văn bản. Từ đó
khái quát vấn đề xã hội cần nghị luận
(GV chú ý rèn HS phân biệt thao tác phân tích văn bản trong kiểu bài nghị luận
về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học với thao tác phân tích trong
kiểu bài nghị luận văn học. Theo đó, ở dạng bài này, HS không được sa đà vào
khai thác giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của tác phẩm mà tập trung vào

a. Mở bài
- Giới thiệu về truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa: Một trong những tác phẩm
xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu; đem lại nhiều ấn tượng cho người đọc về
những vấn đề bức xúc của xã hội...
- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Trong đó, một vấn nạn đang được xã hội quan
tâm đó là vấn nạn bạo lực gia đình.
b. Thân bài
* Bước 1
- Sau khi chụp được bức ảnh bình minh trên biển "đắt trời cho", nhiếp ảnh gia
Phùng tưởng có thể yên tâm quay trở về, hoàn tất bộ lịch nhưng anh đã bắt gặp
một cảnh tượng mà anh chẳng bao giờ ngờ tới: Bước ra từ con thuyền ngư phủ
11


đẹp như mơ là vợ chồng thuyền chài xấu xí. Người đàn ông hùng hổ trút cơn
giận như lửa cháy vào lưng vợ bằng cách dùng "chiếc thắt lưng của lính ngụy
ngày xưa quật tới tập vào lưng người đàn bà". Hành động ấy không chỉ diễn ra
một lần mà " ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng", " bất cứ lúc nào
khổ quá là lão xách tôi ra đánh".
- Sự xuất hiện của con trai họ - thằng Phác, với hành động đầy bản năng, bột
phát: giằng lấy cái thắt lưng đánh lại bố, bảo vệ mẹ....
=> Người đàn ông đánh vợ để giải thoát những uất ức, khổ đau, gánh nặng mưu
sinh và hành động trái với luân thường đạo lí của con trai họ đã đặt ra một hiện
tượng xã hội đó là nạn bạo lực gia đình
* Bước 2
- Giải thích: Bạo lực gia đình là hành động trấn áp người khác bằng vũ lực, là sự
khống chế, đàn áp về cả tinh thần và thể xác để xúc phạm tinh thần nhau của
những thành viên trong gia đình
- Thực trạng hiện tượng:
+ Bạo lực gia đình là vấn nạn ở nhiều quốc gia nhất là những nước kém phát

+ Cần chú trọng trước hết là công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình và làm
tốt công tác tư vấn hòa giải và đi đôi với phòng, chống tệ nạn xã hội.
Làm tốt công tác tuyên truyền sẽ giúp thay đổi nhận thức, hành vi trong ứng
xử về gia đình (chiến dịch truyền thông phòng, chống bạo lực gia đình đã được
phát động với khẩu hiệu: “Mình là đàn ông, mình chống bạo lực gia đình”
hướng tới số đông nam giới).
+ Cần có sự kết hợp của các cơ quan đoàn thể, các tổ chức trong xã hội... để đưa
ra những chính sách bảo vệ cuộc sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho
người dân
+ Phải trừng trị nghiêm khắc những kẻ có hành vi bạo lực gia đình.
- Rút ra bài học cho bản thân
+ Cần thẳng thắn lên án hành động bạo lực gia đình như nhân vật Phùng, Đẩu
trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu
+ Hãy sống chan hòa, đầm ấm để không có bạo hành gia đình.
13


c. Kết bài:
Đánh giá ý nghĩa của vấn đề xã hội trong tác phẩm.
VD2: Với đề bài số 3, HS có thể lập dàn ý với những bước cơ bản sau.
a. Mở bài.
Giới thiệu câu chuyện
b. Thân bài
* Bước1: Phân tích ngắn gọn nội dung câu chuyện kết hợp giải thích ý nghĩa
một số hình ảnh...từ ngữ từ đó rút ra vấn đề nghị luận.
+ Tảng đá lớn: vật cản trên con đường lại qua có ý nghĩa biểu tượng cho những
khó khăn, trở ngại ngăn bước ta trên đường đời
+ Cách ứng xử của những người đi qua
. Những thương nhân, cận thần của nhà vua "không ai có ý định xê dịch" tảng
đá, họ chỉ lẩm bẩm đổ lỗi cho nhà vua. Khi gặp khó khăn, trở ngại thay vì

+ Đối diện với khó khăn cần tỉnh táo, khôn khéo giống như "dòng sông thấy
núi thì đi đường vòng"
c. Kết bài
Khẳng định ý nghĩa của vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm.
Nói tóm lại, rèn kĩ năng lập dàn ý trong bài văn nghị luận về một vấn đề
xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học có ý nghĩa quan trọng. Nắm chắc bước lập
dàn ý, HS có khả năng triển khai bài viết đúng hướng, không gặp lúng túng
trước những dạng đề bài của kiểu bài này.
Trên đây là hai kĩ năng cơ bản mà chúng tôi tập trung rèn luyện cho HS.
Hai kĩ năng này chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được kết hợp với các kĩ năng
cơ bản trong làm văn nghị luận nói chung và nghị luận xã hội nói riêng mà HS
đã được học trước đó. Đồng thời, GV cũng thường xuyên cho HS tiếp xúc với
nhiều dạng đề khác nhau để HS có cơ hội tư duy, suy nghĩ; kết hợp với việc
chấm, chữa bài tỉ mỉ, cho HS tham khảo các bài viết của nhau hay của các bài
viết xuất sắc để tự rút kinh nghiệm....
3. Bài viết minh họa
Đề bài: Suy nghĩ của anh/ chị về câu chuyện sau:
15


"Chuyện kể rằng ngày xửa ngày xưa,có một vòng tròn. Vòng tròn ta rất
tự hào về thân hình của mình, tròn một cách hoàn hảo đến từng milimét. Thế
nhưng, một sáng nọ thức dậy, nó bỗng thấy mình mất một góc lớn hình tam
giác. Buồn bực, vòng tròn tìm mảnh vỡ hình tam giác bị mất. Vì không còn
hoàn hảo nên nó lăn rất chậm chạp. Nó bắt đầu ngợi khen những bông hoa dại
đang tỏa sắc bên đường. Nó tâm tình cùng sâu bọ. Nó tận hưởng ánh sáng mặt
trời ấm áp. Vòng tròn tìm được nhiều mảnh vỡ nhưng chẳng mảnh nào vừa cả.
Nó lại tiếp tục tìm kiếm. Một ngày kia nó tìm được một mảnh hoàn toàn vừa
khít. Nó sướng đến run người. Giờ đây nó lại hoàn hảo như xưa. Nó ghép mảnh
vỡ kia vào rồi lăn đi. Nhưng, ơ kìa! Sao nó lăn nhanh đến thế! đến nỗi các

hủ không phải để giành cho giới thượng lưu mà cho tầng lớp bình dân thưởng
thức, đã không thể giữ mình trước cám dỗ công danh mà xin ban tước hiệu quý
tộc? Là Na-pô-lê-ông, một thiên tài quân sự đã lãnh đủ thất bại vì sự nóng giận,
tự phụ, kiêu căng của mình? Là V.Huygô – cây đại thụ của Văn học Pháp thế kỉ
XIX không khao khát gì hơn là thủ đô Pari đổi thành tên mình để được lưu danh
muôn đời? Là Puskin - mặt trời của thi ca Nga, người đã cướp mất trái tim của
những ai trẻ tuổi và trẻ lòng nhưng chính con người ấy cũng nhận ra mình nông
nổi, hiếu thắng và mất cân bằng, đã dại dột đến mức mù quáng với tình yêu mà
tham gia đấu súng, để cuối cùng phải chết vì một viên đạn của tình địch?...Ai
trong số họ là vòng tròn hoàn hảo? Không ai cả. Bởi họ cũng chỉ là con người –
không thể không mắc lỗi, không thể không mắc những sai lầm chết người.
Không dừng lại ở đó, câu chuyện còn giúp ta nhận ra phương cách và
mục đích sống ở đời. Ngộ nhận về sự hoàn hảo và như con thiêu thân lao mình
vào cuộc tìm kiếm "mảnh vỡ hình tam giác" tức là ta đã để lỡ mất cơ hội được
sống hoàn hảo hơn - theo một nghĩa khác. Thay vì vị kỉ, chỉ biết đến bản thân,
tìm kiếm những giá trị ảo hãy biết cách "lăn chậm lại", đủ chậm để nhận ra
những vẻ đẹp giản dị mà đích thực của cuộc sống. Thay vì lao mình đi tìm
những "mảnh vỡ", vun vén cho lâu đài ước vọng lớn lao, hãy giành một phần
cuộc sống cho bạn bè, người thân, thiết tha với vẻ đẹp thô mộc của những nếp
rạ, của khói lam chiều. "Những bông hoa dại" tưởng không có gì là đẹp, "lũ sâu
bọ" tưởng như xấu xa hay "ánh mặt trời" ngày nào cũng có, một lúc nào đó, khi
đã sống chậm lại, dứt mình khỏi những guồng quay vòng tròn chóng mặt, ta sẽ
nhìn thấy sắc màu của cuộc sống nằm ở đó. Đừng vì năm nhuận tháng thiếu mà
18


cho phép mình sống nhanh đoạt vội, đừng vì mải miết tìm mảnh ghép để khiến
mình hoàn hảo hơn mà vô tình tạo nên "mảnh vỡ" lớn hơn, thiếu sót lớn hơn
trong tâm hồn. Tôi đã rất ấn tượng với cái tên của cuốn sách "Quẳng gánh lo đi
mà vui sống" – gánh lo nặng trĩu hai vai bởi những toan tính về sự thiếu hụt,

thành quả đạt được trong cuộc đời trôi tuột trong miềm kí ức ít ỏi. Mùa hoa sưa
tàn nhanh cũng để nhắc con người hãy biết sống trọn vẹn từng khoảnh khắc,
nâng niu từng phút giây, nhưng cũng đồng thời như một lời thúc giục: nếu anh
cứ chậm chạp thì khi hoa sưa rụng, anh chưa chắc đã sống được nhiều, nhận
được nhiều, cho được nhiều – như một mùa hoa.
Gấp lại cuốn sách đã sờn mép, tôi đã không ngừng suy nghĩ về chân lí
của cuộc sống: Có những thứ tưởng như phải một hai ghép lại cho tròn lại hóa
thừa. Ta hoàn hảo ngay trong những thiếu sót. Đó phải chăng là lời nhắn nhủ
gửi đến từ câu chuyện " Quà tặng cuộc sống"
( Bài viết của em Đoàn Thị Hồng Ly – Lớp Văn 2012 - 2015)
4. Hệ thống đề luyện tập
Đề 1. Từ hành trình đuổi bắt con cá kiếm của ông lão Xan-ti-a-gô trong tác
phẩm Ông già và biển cả, anh/ chị hãy bàn về vai trò của ý chí, nghị lực và
niềm tin của con người trong cuộc sống?
Đề 2: Nhà thơ Tố Hữu từng viết:
"...Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình.."
Từ ý thơ trên, anh/ chị hãy trình bày những hiểu biết của mình về lẽ sống
của thanh niên ngày nay
Đề 3: Từ bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu, anh/ chị hãy bàn luận về lối sống
nhanh, sống gấp của một bộ phận không nhỏ thanh niên trong xã hội hiện nay.
Đề 4: Suy nghĩ của anh/ chị về câu chuyện viên sỏi kể về nguồn gốc của mình:
“Tôi vốn là một tảng đá khổng lồ trên núi cao, trải qua bao năm tháng dài
đằng đẵng bị mặt trời nung đốt, người tôi đầy vết nứt. Tôi vỡ ra và lăn xuống
núi, mưa bão và nước lũ cuốn tôi vào sông suối.
20



1. Sách giáo khoa Ngữ văn 12 Nâng cao tập 1,2 - NXB Giáo dục 2011
2. Sách giáo viên Ngữ văn Nâng cao tập 1,2 - NXB Giáo dục 2011
3. Nguyễn Xuân lạc (Chủ biên) - Để làm tốt bài văn NLXH - NXB Giáo dục 2010
4. Bảo Quyến - Rèn kĩ năng làm văn nghị luận - NXB Giáo dục 2007.
5. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên) - Nguyễn Thanh Huyền - Dạy và học văn NLXH
- NXB Giáo dục 2010.
6. Trần Duy Văn – Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục, Hà Nội 2011 - Biện
pháp rèn kĩ năng viết văn bản NLXH ở lớp 12.

22