BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN VIỆT DŨNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, THỊ TRẤN
Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ


2

NGHỆ AN - 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN VIỆT DŨNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, THỊ TRẤN
Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60.31.02.01


suốt thời gian thực hiện đề tài của mình.
Tuy có nhiều cố gắng, nhưng cũng không tránh khỏi những hạn chế,
thiếu sót nhất định khi thực hiện đề tài. Kính mong các thầy cô giáo, Hội đồng
khoa học quan tâm, giúp đỡ, chỉ bảo để tôi hoàn thiện và phát triển đề tài của
mình đi vào cuôc sống.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Vinh, tháng 9 năm 2015
Tác giả luận văn
Nguyễn Việt Dũng


3


MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA......................................................................................................1
LỜI CẢM ƠN....................................................................................................2
MỤC LỤC..........................................................................................................3
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT................................................................4
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ.......................................................................5
A. MỞ ĐẦU.......................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................6
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.........................................................................9
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài..................................10
5. Phương pháp nghiên cứu.................................................................11
6. Đóng góp của đề tài.........................................................................11
B. NỘI DUNG..................................................................................................12
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

C. KẾT LUẬN.................................................................................................95
D. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................97

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBC

Cán bộ chủ chốt

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

HĐND

Hội đông nhân dân

HTCT

Hệ thống chính trị

MTTQ

Mặt trận tổ quốc

TN

Thanh niên

UBND


Hương Sơn, năm 2014.........................................................................53
Bảng 2.7. Tuổi đời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở của huyện Hương Sơn,
tỉnh Hà Tĩnh, năm 2014.......................................................................54
Bảng 2.8. Cơ cấu về trình độ văn hóa, chuyên môn nghiệp vụ
của cán bộ cơ sở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, năm 2014...........54
Bảng 2.9. Cơ cấu về trình độ lý luận chính trị của cán bộ cấp cơ sở
huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, năm 2014.......................................56
Bảng 2.10. Cơ cấu về trình độ quản lý nhà nước của cán bộ cấp cơ sở huyện
Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, năm 2014..................................................56
Bảng 2.11. Tỷ lệ cán bộ biết tin học văn phòng theo mức độ sử dụng...........58


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển của nền hành chính Nhà
nước Việt Nam, chính quyền cấp cơ sở luôn giữ một vị trí, vai trò rất quan
trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chính quyền cơ sở là nên tảng của toàn bộ
hệ thống chính quyền, là cấp gần dân nhất, trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ
cụ thể của hoạt động quản lý Nhà nước trên tất cả các mặt ở địa phương, đảm
bảo cho chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước
đi vào cuộc sống.
Yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ mới, Đảng ta đã xác định công nghiệp
hóa, hiện đại hóa phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn là nhiệm vụ
có tầm quan trọng hàng đầu, Cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn là người trực
tiếp lãnh đạo và tổ chức thực hiện các quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp và xây dựng nông thôn. Vì vậy đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã
giữ vai trò cực kỳ quan trọng. Nếu đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn
không được xây dựng ngang tầm thì không thể thực hiện yêu cầu nhiệm vụ
mà Đảng ta đã đề ra. Nắm bắt được tầm quan trọng Đảng ta đã nhiều lần

gia, Hà Nội; Lê Thị Hương Lan (2006), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về
cán bộ vào việc đổi mới phương thức lãnh đạo và phong cách công tác của
đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hưng Yên, Luận văn thạc sĩ; Thạc sĩ
Nguyễn Thế Vịnh - Vụ Chính quyền địa phương - Bộ nội vụ (2007), Xây
dựng đội ngũ cán bộ cơ sở theo Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX), Hà Nội;
Phó giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Sầm (chủ biên) (2008), “Xác định cơ cấu và
tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị thời kỳ đổi
mới”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội; Trần Trung Trực (2008),
“Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt hệ thống chính trị cấp xã ở huyện Bình
Chánh, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ.


Bên cạnh đó còn có rất nhiều bài báo, tạp chí, sách tham khảo nói về
xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay được đăng tải trên các
phương tiện thông tin đại chúng: Bùi Đức Lại (2007), Cán bộ và công tác cán
bộ trong tình hình mới, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 2+3; Lê Quang Trung
(2006), Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở vùng dân tộc,
miền núi phía Bắc, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 8; Phạm Xuân Cát (2006),
Hiệu quả và chất lượng lãnh đạo của cấp ủy cơ sở, Tạp chí xây dựng Đảng,
số 10; Nguyễn Khắc Bộ, Nâng cao năng lực quản lý nhà nước của chính
quyền cơ sở, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số tháng 3/2006.
Những tài liệu trên đây chừng mực nhất định đã đề cập đến một số vấn
đề lý luận về cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng cán bộ.
Các nghiên cứu đã mang lại những đóng góp đáng kể làm cơ sở cho việc
hoạch định chính sách cán bộ, chính sách phát triển kinh tế - xã hội và đề xuất
những giải pháp thực tiễn cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt trong hệ
thống chính trị.
Huyện Hương Sơn là một trong mười hai huyện, thị xã, thành phố của
tỉnh Hà Tĩnh. Mặc dù điều kiện khó khăn, nằm ở vùng sâu vùng xa, đời sống
của nhân dân trong huyện chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, lại cách xa trung

đoạn 2015-2020 để nghiên cứu vấn đề: "Nâng cao chất lượng đội ngũ cán
bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai
đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn Thạc sĩ Chính trị học.
2. Mục đích nghiên cứu
Luận văn nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt
ở cấp xã, thị trấn ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh nhằm đáp ứng yêu cầu
ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo quốc phòng an ninh và công tác đối ngoại ở địa phương.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở khoa học, cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng
đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn.


- Khảo sát, thu thập và phân tích các số liệu để đánh giá chính xác một
cách toàn diện về đội ngũ cán bộ diện cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn thuộc
huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay.
- Xác định phương hướng và xây dựng giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh
Hà Tĩnh đáp ứng yêu cầu phát triển Kinh tế - Xã hội của huyện trong giai
đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, thị
trấn thuộc diện Ban Thường vụ huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh quản lý,
nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong giai đoạn
hiện nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
+ Về lý luận: Luận văn không trình bày toàn bộ các vấn đề lý luận về
cán bộ và công tác cán bộ mà tập trung phân tích những vấn đề liên quan đến
vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở (xã, thị trấn) và những quan điểm về xây
dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ CBCC cấp xã, thị trấn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn gồm 3 chương.


B. NỘI DUNG
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ, THỊ TRẤN
1.1. Cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn
1.1.1. Quan điểm của Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán
bộ và chất lượng công tác cán bộ
Từ khi thành lập đến nay, Đảng ta thấy rõ được vai trò vị trí của đội
ngũ cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng, Vì vậy,
Đảng rất coi trọng và luôn đề cao vai trò, vị trí của đội ngũ cán bộ; nhất là cán
bộ lãnh đạo quản lý. Công tác quản lý cán bộ của Đảng là hoạt động thường
xuyên của cơ quan quản lý cán bộ tác động có định hướng vào đội ngũ cán bộ
và từng người, nhằm bồi dưỡng, rèn luyện phát huy khả năng của cả đội ngũ
và từng cán bộ làm cho tổ chức ngày càng vững mạnh, đáp ứng được yêu cầu
nhiệm vụ được giao trong điều kiện thực tiễn hiện nay của nước ta
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 (khoá VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ
CNH, HĐH đất nước đã xác định: “Trong công tác cán bộ phải thể chế hoá
thành các quy chế, quy trình, nhằm bảo đảm thống nhất nhận thức và cách
tiến hành các hoạt động công tác cán bộ trong phạm vi toàn quốc” [9, tr.12]
Văn kiện Đại hội IX nhấn mạnh và cụ thể hơn: “Sau khi có đường lối
đúng, phẩm chất và năng lực của cán bộ là vấn đề có ý nghĩa quyết định,
không những quyết định việc tổ chức thực hiện thành công mà còn quyết định
cả mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân”, đồng thời, còn nêu nhiệm vụ
xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có năng lực và “hoàn thiện
chế độ công vụ, quy chế cán bộ, coi trọng cả năng lực và đạo đức” [10, tr.26]
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ lãnh đạo

người có “quyền sinh, quyền sát” như vua chúa thời phong kiến, mà chỉ là


người đầy tớ của nhân dân, người đại diện, đại biểu cho lợi ích, nguyện vọng
của nhân dân, có trách nhiệm thi hành nhiệm vụ mà nhân dân giao phó. Người
cán bộ không được cho mình đứng ở vị trí lãnh đạo, chỉ tay năm ngón điều
hành công việc mà phải sâu sát cơ sở, bám sát quần chúng nhân dân, xây
dựng mối quan hệ gắn bó mật thiệt với quần chúng nhân dân.
Đối với Hồ Chí Minh, cán bộ các cấp đều có vị trí quan trọng và có
liên hệ chặt chẽ với nhau trong tổ chức của Đảng. Nếu cán bộ lãnh đạo ở cấp
Trung ương là những cán bộ cấp chiến lược có trách nhiệm hoạch định, hoặc
gắn với việc hoạch định chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, thì cán
bộ lãnh đạo cấp cơ sở lại có trách nhiệm lãnh đạo xây dựng tổ chức đảng và
hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, trực tiếp lãnh đạo các tầng lớp nhân dân
thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng. Họ là những người
hội tụ đầy đủ các yếu tố: gần dân nhất, trực tiếp nhất, công việc nhiều nhất
nên sự nghiệp cách mạng có thành công hay không phụ thuộc vào đội ngũ
cán bộ này. Người khẳng định “Cấp xã là người gần gũi nhân dân nhất, là
nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong
xuôi” [26, tr.371].
Như vậy, có thể thấy việc xem xét vị trí, vai trò của người cán bộ theo
quan điểm của Hồ Chí Minh phải được xác định trong mối quan hệ biện
chứng, đa chiều giữa chủ thể và đối tượng, đặt người cán bộ trong mối quan
hệ với quần chúng nhân dân, trong sự tương quan về nhiệm vụ. Trong đó,
người cán bộ vừa là chủ thể lãnh đạo, điều hành, vừa là đối tượng và là lực
lượng tổ chức thực hiện.
Song song với khẳng định vị trí, vai trò của cán bộ, Hồ Chí Minh
cũng đồng thời khẳng định tầm quan trọng của công tác cán bộ. Theo
Người công tác cán bộ là một bộ phận trong công tác xây dựng Đảng, là
công tác Đảng liên quan chặt chẽ với việc xác định đường lối, chủ trương,



hệ, tiếp xúc với quần chúng nhân dân, nơi thể hiện rõ nhất và kiểm nghiệm
tính đúng đắn, hiệu quả mọi chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách của
Nhà nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cấp xã là gần dân nhất, là
nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi"
[27, tr.371-372]. Do vậy, cấp xã có vai trò rất quan trọng trong công cuộc
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đặc biệt là trong thời kỳ đẩy mạnh
CNH, HĐH đất nước hiện nay.
Trong bất cứ thời kỳ nào, giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng, cán
bộ và công tác cán bộ cũng đều giữ vị trí đặc biệt quan trọng, cán bộ là một
trong những nhân tố cơ bản quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp cách
mạng. C.Mác khẳng định: "Muốn thực hiện tốt những tư tưởng cần có con
người sử dụng một thực tiễn" [24, tr.181]. Lịch sử đã chứng minh mỗi chính
đảng của một giai cấp muốn giành và giữ chính quyền đều phải chăm lo và
xây dựng đội ngũ cán bộ, đây là đại biểu trung thành của giai cấp mình, có
khả năng thực hiện những yêu cầu, mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng mà Đảng
và giai cấp đó đề ra, do vậy phải chăm lo xây dựng cho được một đội ngũ cán
bộ có phẩm chất, năng lực đáp ứng nhu cầu, nhiệm vụ chính trị trong mỗi thời
kỳ cách mạng.
Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn là những người tiếp nhận các
chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước để cụ thể hóa,
xây dựng thành chương trình, kế hoạch và tổ chức triển khai thực hiện ở địa
phương; chịu trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và cấp trên về các quyết
định của mình. Do vậy, đội ngũ CBCC cấp xã, thị trấn có vai trò đặc biệt
quan trọng, quyết định đến thành công, hiệu quả triển khai thực hiện mọi
chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước. Nếu đội ngũ
CBCC cấp xã, thị trấn hạn chế về trình độ, năng lực công tác, không nắm
vững các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và của cấp
trên, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy,



ở địa phương, động viên mọi tầng lớp nhân dân ra sức thi đua hoàn thành
thắng lợi các nhiệm vụ chính trị ở cơ sở. Đội ngũ CBCC cấp xã, thị trấn có
vai trò quan trọng đối với năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ xã,
đối với năng lực và hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền xã, hoạt
động của các đoàn thể chính trị - xã hội ở xã. Đội ngũ CBCC cấp xã, thị trấn
là người dẫn dắt, định hướng các phong trào quần chúng ở địa phương, tổng
kết rút kinh nghiệm, biểu dương và nhân rộng các điển hình tiên tiến trong
các hoạt động sản xuất kinh doanh, xây dựng đời sống văn hóa, phòng chống
các tệ nạn xã hội... ở địa phương. Qua đó, họ đóng góp tích cực vào việc xây
dựng, hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng, của Nhà nước, cũng như
góp phần ổn định hoạt động của bộ máy, giữ gìn an ninh, chính trị ở cơ sở.
1.1.3. Các tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã, thị trấn
1.1.3.1. Về phẩm chất chính trị
Phẩm chất chính trị là tiêu chí quan trọng nhất, quyết định đến năng lực
quản lý nhà nước của cán bộ. Phẩm chất chính trị là động lực tinh thần thúc
đẩy cán bộ các cấp vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao hay nói
cách khác là hoàn thành nhiệm vụ với hiệu quả cao nhất. Phẩm chất chính trị
cũng chính là yêu cầu cơ bản nhất đối với người cán bộ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “cách mạng tiến lên mãi, Đảng tiến lên mãi,
cho nên người cách mạng cũng phải tiến lên mãi” [30, tr.292]. Vì vậy, mỗi
cán bộ đảng viên của Đảng phải cố gắng học tập lý luận Mác - Lê-nin. Bởi,
“có học tập lý luận Mác - Lê-nin mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ
vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị, mới làm được tốt
công tác Đảng giao phó cho mình” [30, tr.29]. Tuy nhiên, đó là “học tập cái
tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình; là học
tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lê-nin để áp dụng một cách
sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta. Học để mà làm. Lý luận đi đôi
với thực tiễn” [30, tr.292], chứ không phải là học thuộc lòng một số sách vở