1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_________________________________________________________________

PHẠM XUÂN TRƯỞNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở THỊ XÃ SẦM SƠN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Nghệ An, 2015


2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_________________________________________________________________

PHẠM XUÂN TRƯỞNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
CHỦ CHỐT CẤP XÃ, PHƯỜNG Ở THỊ XÃ SẦM SƠN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Phạm Xuân Trưởng


2
MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA
KẾT LUẬN...........................................................................................111

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Một trong những nhiệm vụ tổng quát trong năm năm tới mà Đại hội
Đảng bộ thị xã Sầm Sơn lần thứ XVI, Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần
thứ XVIII và Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội lần thứ XII của Đảng đã
xác định: “Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, coi trọng công tác bảo về
Đảng, bảo vệ chính trị nội bộ...”. Có thể nói vấn đề con người luôn được
Đảng, Nhà nước, các cấp các ngành đặc biệt quan tâm, trong đó có đội ngũ
cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng
dưới sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ chủ chốt cấp xã,
phường, thị trấn nói riêng đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp giành độc
lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và xây dựng đất nước.
Từ trước đến nay, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị cũng
như các chính sách về công tác cán bộ nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ đáp
ứng những đòi hỏi của yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng qua các giai đoạn khác
nhau. Nghị quyết Hội nghị lần thứ Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khoá
VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước đã khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng,
gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt
trong công tác xây dựng Đảng” [9, tr.66].
Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn

trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ
chốt xã, phường có ý nghĩa hết sức quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát


4
triển của tỉnh Thanh Hóa nói chung và đối với Thị xã Sầm Sơn nói riêng. Nâng
cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt xã, phường là để xây dựng được đội ngũ
cán bộ xã, phường có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi về chuyên môn nghiệp
vụ, có phẩm chất đạo đức tốt và đủ năng lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được
giao. Việc nghiên cứu, tìm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
chủ chốt xã, phường ở thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa là rất cần thiết, có ý
nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ
xã, phường có bản lĩnh chính trị vững vạng, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có
phẩm chất đạo đức tốt, đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ chính trị của
thời kỳ mới. Xuất phát từ những lý luận và thực tiễn nói trên, qua học tập,
nghiên cứu, chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp xã, phường ở thị xã Sầm Sơn trong giai đoạn hiện nay” để làm
luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học.
Khi nghiên cứu về cán bộ và đội ngũ cán bộ, các Văn kiện Đại hội Đảng
lần thứ VIII, IX, X, XI, Đảng ta đã rất quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, coi đó
là công việc gốc của Đảng. Do tầm quan trọng của công tác xây dựng đội ngũ
cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, cho đến nay việc nghiên cứu vấn đề
xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng đã có rất nhiều bài viết của các đồng chí lãnh
đạo Đảng và Nhà nước. Đồng thời, có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về
công tác cán bộ dưới nhiều hình thức như sách chuyên khảo, tham khảo, luận án
tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, tạp chí. Trong số các bài viết đã đăng trên các tạp chí,
các đề tài, công trình nghiên cứu, các luận văn, luận án liên quan tới đề tài về
xây dựng đội ngũ cán bộ đã được công bố như:
Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về những yêu cầu đối với cán bộ
và xây dựng đội ngũ cán bộ:

xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Trong luận văn này, chúng tôi sẽ tập trung nghiên
cứu vấn đề đó.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu


6
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và phân tích thực trạng những vấn đề đặt
ra trong công tác xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp
xã, phường, thị trấn, luận văn đề xuất những quan điểm và giải pháp chủ yếu
nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường của thị xã
Sầm Sơn trong giai đoạn hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhiệm vụ của luận văn cần làm rõ những vấn đề cơ bản sau:
- Làm rõ cơ sở lý luận của việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn hiện nay.
- Nghiên cứu thực trạng nhằm đánh giá sát đúng những kết quả đạt được,
những hạn chế còn tồn tại, chỉ rõ những nguyên nhân của những kết quả và
những tồn tại hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm trong quá trình xây dựng, nâng
cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường ở thị xã Sầm Sơn từ năm
2010 đến nay.
- Đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường thị xã Sầm Sơn hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp xã, phường của thị xã từ năm 2010 đến 2015.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
+ Về thời gian: nghiên cứu từ năm 2010 đến 2015.
+ Về không gian: các xã, phường ở thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn chia làm 3 chương và 9 tiết.


8
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ HIỆN NAY
1.1. Một số khái niệm cơ bản
Để nhận thức đầy đủ và đúng đắn về vấn đề này cần làm rõ một số khái
niệm sau:
1.1.1. Khái niệm “cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn”
Theo Từ điển Tiếng Việt-2000 của Nhà xuất bản Đà Nẵng, từ “chủ chốt”
là “quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt. Cán bộ chủ chốt của phong trào”
[52, tr.174].
Theo Điều 4, Luật cán bộ, công chức Quốc hội thông qua ngày
13/11/2008: “Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công
dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội
đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu
tổ chức chính trị - xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển
dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã,
trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [38]. Do đó người cán
bộ có những đặc trưng sau:
+ Cán bộ cấp xã là những người được uỷ nhiệm của Đảng, Nhà nước và
các tổ chức khác trong hệ thống chính trị cấp xã, lấy danh nghĩa của tổ chức đó
để hoạt động.
+ Cán bộ cấp xã giữ một chức vụ, một trọng trách nào đó trong một tổ
chức của một hệ thống chính trị cấp xã.
+ Cán bộ phải thông qua tuyển chọn hay phân công công tác sau khi hoàn

động của bộ máy chính quyền cấp xã, ở việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt
động của chính quyền cấp xã.
Thứ hai, chất lượng của đội ngũ cán bộ được đánh giá dưới góc độ phẩm


10
chất đạo đức, trình độ năng lực và khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao
cũng như hiệu quả công tác của họ.
Thứ ba, chất lượng của đội ngũ cán bộ còn được đánh giá dưới góc độ khả
năng thích ứng, xử lý các tình huống phát sinh của người cán bộ đối với chức
trách, nhiệm vụ được giao.
Tóm lại, chất lượng của đội ngũ cán bộ là chỉ tiêu tổng hợp chất lượng của
từng cán bộ. Đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, muốn xác định chất lượng
cao hay thấp ngoài việc đánh giá phẩm chất đạo đức phải có hàng loạt chỉ tiêu
đánh giá trình độ năng lực và sự tín nhiệm của nhân dân địa phương đối với
người cán bộ đó. Chẳng hạn, các lớp đào tạo huấn luyện đã qua; bằng cấp về
chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng, năng lực quản lý nhà nước, pháp luật v.v...; độ
tuổi; thâm niên công tác v.v...
1.2. Cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ
chốt cấp xã
1.2.1. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về vị trí, vai trò và sự cần
thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã
C. Mác, Ph. Ăngghen là người sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học,
là lãnh tụ vĩ đại đầu tiên của phong trào cách mạng vô sản trên thế giới đã đưa ra
những tư tưởng, quan điểm cơ bản về tầm quan trọng của việc xây dựng đội ngũ
cán bộ. Song do điều kiện lịch sử lúc bấy giờ, chưa có một đảng vô sản nào
giành được chính quyền nên Mác và Ăngghen chưa thể bàn cụ thể về cán bộ và
công tác cán bộ trong điều kiện Đảng cầm quyền. Nhưng chính các ông đã trực
tiếp bắt tay vào việc tuyển chọn, xây dựng đội ngũ cán bộ cho tổ chức cộng sản
có tính quốc tế đầu tiên là “Ủy ban thông tin cộng sản” [23, tr.125]. Trong Đại

thì thành công, tức là có lãi. Không có cán bộ tốt thì hỏng việc, tức là lỗ vốn”
[27, tr.46].
Theo Hồ Chí Minh, làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới,
đây là nhiệm vụ rất vẻ vang nhưng cũng rất nặng nề, là một cuộc đấu tranh lâu
dài, gian khổ, phức tạp. Để hoàn thành nhiệm vụ đó đòi hỏi Đảng phải xây dựng


12
được một đội ngũ cán bộ có đủ đức, đủ tài, trong đó đức là quan trọng hàng đầu.
Người chỉ rõ, đạo đức là “gốc”, nền tảng của người cách mạng. Người nhấn
mạnh: “Cũng như sông thì phải có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông
cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo
đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”
[26, tr.252-253].
Đạo đức của người cán bộ cách mạng được thể hiện trước hết ở chỗ: luôn
đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc lên trên hết, trước hết, biết giải quyết đúng đắn
giữa lợi ích cá nhân với lợi ích của giai cấp, của dân tộc. Đạo đức cách mạng là
sống lành mạnh, trong sạch, không xa hoa, lãng phí, không hủ hoá, tham ô,
không đặc quyền đặc lợi. “Đạo đức cách mạng là bất kì ở cương vị nào, bất kì
làm công việc gì, đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một lòng một dạ phục vụ
lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủ
nghĩa xã hội” [31, tr.306].
Theo Hồ Chí Minh, cán bộ phải có đức nhưng cũng phải có tài. Tài của
người cán bộ thể hiện ở năng lực trí tuệ và năng lực tổ chức thực tiễn, trong đó
đặc biệt là năng lực nắm bắt, tổ chức triển khai thực hiện đường lối, chính sách
của Đảng và Chính phủ. Cùng với đức và tài, người cán bộ còn phải có phong
cách công tác quần chúng, thường xuyên liên hệ mật thiết với nhân dân, biết
lắng nghe ý kiến, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, khéo tổ chức và lãnh
đạo nhân dân thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và
Nhà nước. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Người yêu cầu cán bộ càng phải:

cán bộ. Muốn hiểu, đánh giá đúng cán bộ phải căn cứ vào tiêu chuẩn cán bộ và
tiêu chuẩn này phải luôn phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn
cách mạng. Đánh giá cán bộ phải công tâm, khách quan; không đơn thuần theo
bằng cấp, học vị, tuổi tác; không hẹp hòi, định kiến cá nhân.
Về phương pháp đánh giá, Hồ Chí Minh yêu cầu phải đặt cán bộ trong
phạm vi công tác và môi trường mà người cán bộ hoạt động. Kết hợp theo dõi
thường xuyên với đánh giá định kỳ, tổng hợp nhiều nguồn thông tin để phân


14
tích, chọn lọc một cách khách quan. Nhận xét, đánh giá công khai; đánh giá để
giúp cán bộ phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: Để đánh giá đúng cán bộ, người làm
công tác cán bộ phải biết tự đánh giá chính mình. “Muốn biết rõ cán bộ, muốn
đối đãi một cách đúng đắn với các hạng người, trước hết phải sửa những khuyết
điểm của mình. Mình càng ít khuyết điểm thì cách xem xét cán bộ càng đúng”
[26, tr.278].
Ba là, phải khéo dùng cán bộ. Khéo dùng cán bộ thể hiện ở chỗ xếp người
đúng việc, vì việc mà xếp người. Người căn dặn: “Dùng người cũng như dùng
gỗ. Người thợ khéo thì gỗ to, nhỏ, thẳng, cong đều tuỳ chỗ mà dùng được” [26,
tr.72]. Người phê bình: “Thường chúng ta không biết tuỳ tài mà dùng người. Thí
dụ: thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao, thành thử hai người
đều lúng túng. Nếu biết tuỳ tài mà dùng người thì cả hai người đều thành công”
[33, tr.211].
Khéo dùng cán bộ còn thể hiện ở chỗ biết kết kợp các thế hệ cán bộ một
cách đúng đắn. Người dạy, trong đội ngũ cán bộ của Đảng có cán bộ già, có cán
bộ trẻ. Cán bộ già là vốn quý của Đảng, họ có kinh nghiệm về mặt lãnh đạo,
được rèn luyện, thử thách nhiều trong thực tế đấu tranh... Còn cán bộ trẻ tuy
chưa có một số ưu điểm như cán bộ già, nhưng họ lại hăng hái, nhạy cảm với cái
mới, chịu khó học tập, cho nên tiến bộ rất nhanh.

Nhưng thương yêu không phải là vỗ về, nuông chiều, thả mặc. Thương
yêu là giúp họ học tập, tiến bộ thêm, là giúp họ giải quyết những vấn đề khó
khăn... Thương yêu là luôn chú ý đến công tác của họ, kiểm thảo họ. Hễ thấy
khuyết điểm thì giúp đỡ họ sửa chữa ngay, để vun trồng cái thói có gan phụ
trách, cả gan làm việc của họ. Đồng thời, phải nêu rõ những ưu điểm, những
thành công của họ. Phải vun đắp chí khí của họ, để đi đến chỗ “thắng cũng
không kiêu, bại không nản,”.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đời ai cũng có khuyết điểm, có làm
việc thì có sai lầm. Vì vậy, đối với cán bộ mắc sai lầm, ta quyết không nên nhận


16
rằng họ muốn như thế, mà công kích họ. Trái lại, khi họ sai lầm thì dùng cách
thuyết phục để giúp họ sửa chữa, phải có thái độ thân thiết, giúp đỡ và động viên
họ hăng hái tiến lên.
1.2.3. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vị trí, vai trò và sự
cần thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã
Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo được nhân dân
nhiệt liệt hưởng ứng và hăng hái thực hiện, đã thu được những thành tựu rất
quan trọng. Tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII, Đảng ta
đã chỉ ra 4 nguy cơ lớn của đất nước: Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với
nhiều nước trong khu vực và toàn thế giới; nguy cơ chệch hướng xã hội chủ
nghĩa; nguy cơ về nạn tham nhũng và tệ quan liêu; nguy cơ “diễn biến hòa
bình” của các thế lực thù địch. Đồng thời, Hội nghị nhận định “Công tác cán
bộ vẫn là một khâu yếu. Đội ngũ cán bộ nhìn chung chưa ngang tầm đòi hỏi
của nhiệm vụ”.
Cán bộ quyết định mọi công việc. Trong hệ thống các cơ quan quản lý
hành chính nhà nước, cán bộ chính quyền cấp xã có vị trí hết sức quan trọng. Họ
là những người quán triệt quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và pháp
luật của Nhà nước đưa vào cuộc sống, biến chủ trương, đường lối của Đảng,

thương yêu, tương thân, tương ái lẫn nhau. Đức là cái gốc giúp người cán bộ
cách mạng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh để hoàn thành tốt nhiệm
vụ của Đảng và nhân dân giao phó. Người nói: “cây phải có gốc, không có gốc
thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi
mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”[26, tr.252-253]. Đạo đức cách mạng
tạo nên uy tín của cán bộ, đảng viên. Đó là cơ sở để giáo dục, thuyết phục và
lãnh đạo quần chúng nhân dân, là tấm gương sáng cho mọi người noi theo
Người cán bộ chủ chốt cấp xã muốn khẳng định được uy tín của mình
trước nhân dân, trước hết đó phải là người cán bộ có phẩm chất chính trị vững
vạng, đạo đức tốt, lối sống lành mạnh, luôn có tinh thần thái độ phục vụ nhân
dân. Xây dựng các tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ, công chức và hình


18
thành ở họ các phẩm chất đạo đức tương ứng với vị trí, vai trò, chức năng nhiệm
vụ của đội ngũ cán bộ là việc làm cần thiết và cấp bách, nhất là trong sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay. Trong bối cảnh nền kinh tế thị
trường đang có sự chuyển biến nhanh chóng và xã hội xuất hiện nhiều vấn đề
hết sức phức tạp, trong đó phải kể đến trình độ dân trí và những yêu cầu, đòi hỏi
của xã hội đối với đội ngũ cán bộ cũng ngày một cao hơn. Thêm vào đó công tác
quản lý xã hội cũng đòi hỏi người cán bộ phải tạo lập cho mình một uy tín nhất
định đối với nhân dân, đặc biệt là những cán bộ chủ chốt cấp xã.
Việc nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống ở người cán bộ, công
chức đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm, nhất là sau khi cách
mạng thành công, ngoài việc lãnh đạo, quản lý đất nước, trước những khó khăn
phải chống thù trong, giặc ngoài, Bác vẫn chăm lo việc giáo dục đạo đức cho
người cán bộ trong các cơ quan chính quyền nhà nước còn non trẻ. Người đã xác
định: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy” [29, tr.269], khi nói chuyện với
cán bộ tỉnh Thanh Hóa ngày 20/2/1947, Người nhấn mạnh: “Cán bộ là những
người đem chính sách của Chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu

sạch, không tham lam. Không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung
sướng, không ham người tân bốc mình. Vì vậy mà quang minh chính đại, không
bao giờ hủ hoá. Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ. Như vậy
để trở thành người có phẩm chất đạo đức tốt, phải hội đủ các yếu tố: cần, kiệm,
liêm, chính.
“Chính” nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn”. Đối với mình; không
tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển
điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình. Đối với người; không nịnh hót
người trên, không xem khinh người dưới; luôn giữ thái độ chân thành, khiêm
tốn, đoàn kết thật thà; không dối trá, lừa lọc. Người “chính” thấy “việc thiện dù
nhỏ mấy cũng làm. Việc ác dù nhỏ mấy cũng tránh. Việc gì dù lợi cho mình,


20
phải xét nó có lợi cho nước không? Nếu không có lợi mà có hại cho nước thì
quyết không làm” [26, tr.645].
Bác nói: “Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền
hành. Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chímh thì dễ trở nên hủ bại, biến
thành sâu mọt của dân” [28, tr.392]. Ngay từ những ngày đầu xây dựng chính
quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Mình có quyền dùng người thì phải
dùng những người có tài năng, làm được việc. Chớ vì bà con bầu bạn, mà kéo
vào chức nọ, chức kia. Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài năng hơn
mình” [26, tr.105].
1.3.2. Về “Tài”
Tài của người cán bộ là trình độ, năng lực để hoàn thành nhiệm vụ một
cách tốt nhất, có hiệu quả nhất. Tài được thể hiện ở trình độ, năng lực chuyên
môn nghiệp vụ, khả năng nhận thức đúng các quy luật, sáng tạo trong giải quyết
công việc; luôn làm chủ được tri thức khoa học và có khả năng hiểu biết sâu
rộng về các lĩnh vực, nhất là lĩnh vực chuyên môn của mình. Bác nói: “Phải có
chính trị trước rồi có chuyên môn; chính trị là đức, chuyên môn là tài”(3). “Tài”

có những ý kiến nhưng nhìn chung về cơ bản vẫn tương đối dễ dàng thông qua;
nhưng đề bạt một cán bộ trung niên hay thanh niên thì thường hay có những cái
nhìn khắt khe hơn, việc thông qua khó khăn hơn và nhất là thường cho rằng cán
bộ trẻ chưa có đóng góp nhiều cho đất nước.
Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói đến
vấn đề cán bộ cũ và cán bộ mới. Đảng càng phát triển thì cần đến cán bộ mới
càng nhiều. Theo quy luật tự nhiên, khi cán bộ cũ già đi, “nếu không có cán bộ
mới thế vào, thì ai gánh vác công việc của Đảng”.
Tài năng của một con người không phải là bất biến suốt đời, mà là
một quá trình vận động như mũi tên bay. Khoa học nghiên cứu và thấy rằng
đường cong tuổi tác của những người làm công tác quản lý nói chung thì ở
độ tuổi 50 là tuổi đỉnh cao. Khi nói về phẩm chất, năng lực của người cán
bộ. Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nói: Người có đức mà không có tài thì làm


23
việc gì cũng khó, người có tài mà không có đức thì vô dụng. Nhưng chữ “đức” ở
đây phải được hiểu cho đúng. Không thể coi những người gọi dạ, bảo vâng,
đúng cũng gật, sai cũng gật không có chính kiến gì... là những người có
chữ “đức”. Trong khi đó lại coi những người có chính kiến rõ ràng, dám đấu
tranh phê bình, dám chống lại những sai trái như quan liêu, tham nhũng lại bị
coi là kiêu căng tự mãn, là thiếu “đức”. Nói về tiêu chuẩn cán bộ, Chủ tịch Hồ
Chí Minh luôn coi trọng cả đức và tài, trong đó đức là gốc. Người chỉ rõ yêu cầu
đối với cán bộ là: “Phải có chính trị trước rồi có chuyên môn; chính trị là đức,
chuyên môn là tài. Có tài mà không có đức là hỏng... Đức phải có trước tài”. Để
nhấn mạnh tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ cách mạng, Bác viết: “Cũng
như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có
gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức; không có đạo
đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [26, tr.252-253].
Yêu cầu đặt ra hiện nay là xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã đủ