MỤC LỤC
A.MỞ BÀI.......................................................................................................................
B.THÂN BÀI..................................................................................................................
I.KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC...................................
1.Khái niện chi ngân sách nhà nước..........................................................................
2.Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước....................................................................
3.Phương thức chi ngân sách nhà nước.....................................................................
4.Sự cần thiết phải có những quy định của pháp luật đối với hoạt động chi ngân
sách nhà nước..................................................................................................................
II.ĐIỀU KIỆN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT HIỆN HÀNH.......................................................................................................
1.Các khoản chi ngân sách nhà nước phải có trong dự toán ngân sách được giao....
2.Chi ngân sách theo đúng chế độ tiêu chuẩn,định mức do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền quyết định....................................................................................................
3.Các khoản chi ngân sách nhà nước đã được các thủ trưởng các đơn vị sử dụng
ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi......................................................
4.Các điều kiện chi khác.............................................................................................
III.THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC ĐIỀU KIỆN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC......
1.Những kết quả đạt được …......................................................................................
2.Những điểm bất cập................................................................................................
3.Nguyên nhân và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các điều kiện chi ngân
sách nhà nước..................................................................................................................
C.KẾT LUẬN..................................................................................................................


A.MỞ BÀI
Thực tiễn cho chúng ta thấy ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng,nó được
xem như là công cụ quan trọng để nhà nước thực hiện các chức năng kinh tế và chức
năng xã hội của mình.Chính vì thế mà sự quản lí bằng pháp luật đối với ngân sách
nhà nước là vô cùng cần thiết.Ngân sách nhà nước với cơ cấu là các khoản thu và các
khoản chi nên sự điều chỉnh của pháp luật đối với ngân sách nhà nước chính là sự

Nhóm chủ thể sử dụng ngân sách nhà nước.
3.Các phương thức cấp phát ngân sách nhà nước
Phương thức cấp phát kinh phí nhà nước là những cách thức,biện pháp nhà nước
sử dụng để chuyển giao nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước cho các đối tượng sử
dụng ngân sách theo đúng yêu cầu định trước.Theo quy định của pháp luật(theo
khoản điều luật NS)thì có 2 phương thức:
• Phương thức cấp phát theo dự toán(cấp phát theo hạn mức kinh phí được thông
báo),đây là sự chuyển giao kinh phí từ ngân sách theo khả năng tối đa mà đơn vị thụ
hưởng có thể nhận từ ngân sách NN đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên.Sử dụng
phương thức này thì kho bạc quản lí ngân sách một cách hiệu quả nhưng lại không
linh hoạt,chủ động cho đơn vị sử dụng ngân sách.
•Phương thức cấp phát theo lệnh,đây là sự chuyển giao kinh phí từ ngân sách
cho đối tượng thụ hưởng theo nhu cầu thực tế phát sinh.Thực hiện chi ngân sách theo
phương thức này thì linh hoạt chủ động hơn nhưng khó quản lí cho kho bạc nhà
nước.
4.Sự cần thiết phải có những quy định của pháp luật đối với hoạt động chi
ngân sách nhà nước
Việc kiểm soát chi tiêu ngân sách nhà nước như thế nào có hiệu quả,tiết kiệm
không,có xảy ra lãng phí không là vấn đề mà mọi nhà nước đều quan tâm.Để kiểm
soát vấn đề này nhà nước sử dụng công cụ quản lý hữu hiệu của mình là pháp luật để
đảm bảo không vi phạm trong quá trình sử dụng ngân sách.Điều này là hoàn toàn phù
hợp bởi vì ngân sách nhà nước được hành thành chủ yếu từ sự đóng góp của nhân dân
thông qua thu thuế... nhà nước chỉ thay mặt nhân dân để sử dụng số tiền này.Vì vậy
nhà nước phải sử dụng làm sao cho có hiệu quả.Nên nhà nước phải quy định một
cách chặt chẽ điều kiện chi ngân sách để tránh tình trạng các cơ quan nhà nước tùy
tiện trong việc thực hiện chi.Hơn nữa từ trước đến nay khi nói đến ngân sách nhà


nước là ta nghĩ ngay đến tiền công quỹ nên một thực trạng việc sử dụng luôn rơi vào
tình trạng lãng phí.Từ những phân tích trên ta thấy việc quy định các điều kiện về chi

lệ đó là các trường hợp sau:
Thứ nhất trong trường hợp vào đầu năm dự toán ngân sách và phương án phân bổ
ngân sách chưa được cơ quan có thẩm quyền quyết định theo quy định,cơ quan tài
chính các cấp được phép tạm cấp kinh phí cho các nhu cầu không thể trì hoãn được
cho tới khi dự toán ngân sách và phương án phân bổ ngân sách được quyết định
như:Chi lương và các khoản có tính chất tiền lương;Chi nghiệp vụ phí và công vụ
phí;Một số khoản chi cần thiết khác để đảm bảo hoạt động của bộ máy trừ các khoản
mua sắm trang thiết bị,sửa chữa;Chi cho dự án chuyển tiếp thuộc các chương trình
quốc gia;Chi bổ sung cân đối cho ngân sách cấp dưới.Đây có thể nói là quy định mền
dẻo linh hoạt của pháp luật.Trên thực tế không phải lúc nào cũng đợi được cơ quan
có thẩm quyết định dự toán ngân sách mà trong quá trình đó có những công việc phát
sinh không thể trì hoãn được.Quy định này nhằm ứng phó kịp thời những trường hợp
xảy ra ngoài dự kiến để đảm bảo cho đối tượng sử dụng ngân sách có thể hoàn thành
được chức năng nhiệm vụ được giao.Nhưng chi trong trường hợp này thì mức tạm
cấp phát hàng tháng tối đa không quá mức chi bình quân 1 tháng của năm trước chứ
không phải thích tạm ứng như thế nào cũng được.
Thứ hai,chi từ nguồn tăng thu so với dự toán được giao và từ nguồn dự phòng
ngân sách theo quyết định của cấp có thẩm quyền.Nguồn tăng thu là nguồn thu phát
sinh thêm nằm ngoài dự toán ngân sách nên khoản chi này cũng không thể nằm trong
đự toán ngân sách được.Theo quy định thì nguồn tăng thu ở cấp ngân sách nào sẽ do
cơ quan có thẩm quyền cấp ngân sách đó quyết định.Số tăng thu này sẽ được sử dụng
để giảm bội chi,tăng chi trả nợ,tăng chi đầu tư phát triển,bổ sung quỹ dự trữ tài
chính,quỹ dự phòng ngân sách.Quy định này đã khuyến khích các cấp ngân sách
thực hiên có hiệu quả hơn trong việc thu ngân sách nhà nước ở cấp mình.Đối với
việc chi từ nguồn dự phòng ngân sách thì việc chi chỉ áp dụng trong trường hợp chi
để phòng chống,khắc phục hậu quả thiên tai,hỏa hoạn,nhiệm vụ quan trọng về quốc
phòng,an ninh và nhiệm vụ cấp bách khác phát sinh ngoài dự toán.Như vậy với tính
chất là dự phòng việc chi cũng mang tính chất bất ngờ không tính trước được.Như
không thể biết được khi nào có thiện tai lũ lụt hay dịch bệnh...Chi trong trường hợp
này hoàn toàn hợp lý.Việc chi trong trường hợp này nếu ở trung ương do chính phủ

triển,chi cho y tế...Mà mỗi một lĩnh vực có đặc điểm,nhiện vụ đặc thù vì vậy mà chi
cho các lĩnh vực là khác nhau nên không thể áp dụng một chế độ,định mức,tiêu


chuẩn chung cho tất cả các lĩnh vực.Vì vậy với mỗi một lĩnh thì phải có một chế
độ,tiêu chuẩn,định mức riêng phù hợp.Chẳng hạn như năm 2010 ngân sách trung
ương chi cho quốc phòng là 42700 chiếm 11,53% tổng chi;Chi cho lĩnh vực giáo
dục là 19000 chiếm 5,13%;Chi cho lĩnh vực khoa học,công nghệ là 3853 chiếm
1,04%.Quy định chi ngân sách nhà nước đúng chế độ,tiêu chuẩn,định mức nhằm
mục đích kiểm soát việc chi ngân sách để đảm bảo việc sử dụng ngân sách có hiệu
quả.Theo quy định này thì việc chi cho các lĩnh vực cụ thể bị khống chế trong một
giới hạn,một mức nhất định và việc chi chỉ được thực hiện trong giới hạn đó.Điều
này một mặt đặt ra cho các chủ thể có thẩm quyền khi lập dự toán ngân sách nhà
nước phải xem xét cẩn thận,kĩ lưỡng các khoản chi cho phù hợp với các điều kiện
đặc thù của mỗi lĩnh vực và phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế xã hội.Mặt
khác nó đặt ra yêu cầu khi thực hiện chi ngân sách nhà nước các chủ thể phải thực sự
tiết kiện và sử dụng có hiệu quả các khoản chi bởi vì các khoản chi này chỉ có trong
một giới hạn nhất định.Điều này sẽ tránh được tình trạng chi ngân sách không có
hiệu quả.Đồng thời nó tạo điều kiện cho các chủ thể có thể dễ dàng kiểm soát việc
chi ngân sách nhà nước.
Nhưng việc thực hiện chi theo đúng chế độ,tiêu chuẩn định mức đã làm giảm đi
tính năng động,chủ động của các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước.Bởi vì việc chi
cho từng lĩnh vực bị giới hạn trong một chừng mực nhất định theo từng năm ngân
sách nhưng trên thực tế việc chi cho các lĩnh vự có thể phát sinh những tình huống
mà cần sử dụng thêm nguồn kinh phí hoặc có những dự án cần thực hiện qua nhiều
giai đoạn với thời gian dài mà việc chi chỉ trong định mức tiêu chuẩn,chế độ không
đáp ứng đủ.Mặt khác nó cũng tạo ra tình trạng đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước cố
gắng chi hết số ngân sách mà mình đã được phân bổ dẫn đến tình trạng lãng phí ngân
sách.Hơn nữa việc quy định tiêu chuẩn,chế độ,định mức cho tùng lĩnh vực không
phải là một chuyện dễ dàng nhiều khi không phù hợp với điều kiện của từng lĩnh

thuận lợi cho đơn vị sử dụng ngân sách có thể linh hoạt trong việc sử dụng ngân sách
nhà nước.Bởi vì mặc dù là khoản chi đó đúng có trong dự toán ngân sách và đúng
theo chế độ,tiêu chuẩn,định mức nhưng chi vào thời điểm nào là hợp lí phụ thuộc
vào nhu cầu thực tế của đơn vị sử dụng ngân sách.Theo đó thì chỉ có chính bản thân
đơn vị sử dụng ngân sách mới nắm rõ nhu cầu chi của mình từ đó có kế hoạch sử
dụng hợp lí.Mặt khác việc quy định như trên còn nhằm mục đích nâng cao trách


nhiệm của thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách để viêc sử dụng ngân sách đạt
hiệu quả cao.Theo đó thì thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách là người có trách
nhiệm quyết định chi theo đúng chế độ tiêu chuẩn,định mức trong dự toán ngân sách
được giao và đảm bảo sao cho việc sử dụng ngân sách tiết kiệm có hiệu quả.Nếu
thực hiện không đúng phải chiêu trách nhiệm trước nhà nước vì vậy mà thủ trưởng
các đơn vị sử dụng ngân sách sẽ quan tâm đến việc chi ngân sách nhà nước tránh
được tình trạng tùy tiện trong việc chi ngân sách.Nhưng đồng thời việc quy định như
trên thì tạo ra tình trạng trong quá trình chi ngân sách nhà nước thì vai trò của thủ
trưởng đơn vị sử dụng ngân sách là rất quan trọng nếu không có quyết định chi của
họ thì các khoản chi đó không thực hiện được.Nếu không may vì một lí do nào đó
mà thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách không thể quyết định chi và cũng không thể
ủy quyền thì các khoản chi không được thực hiện sẽ gây ra những ảnh hưởng xấu
nhất là khoản chi liên quan đến tiền lương.Vì vậy nên cũng cần quan tâm hoàn thiện
về vấn đề này.
Trên đây là ba điều kiện chi cơ bản ngân sách nhà nước theo quy định của pháp
luật.Một khoản chi bất kì để thực hiện được thì nhất thiết phải đáp ứng đủ các điều
kiện trên.Việc pháp luật quy định các điều kiện trên là khá chặt chẽ vì với điều kiện
thứ nhất là điều kiện ở tầm vĩ mô “khoản chi phải nằm trong dự toán ngân sách nhà
nước”,điều kiện chi thứ hai đáp ứng yêu cầu của từng,từng lĩnh vực”đúng chế độ,tiêu
chuẩn,định mức” thì đã cụ thể hơn và điều kiện thứ ba là”được thủ trưởng đơn vị sử
dụng ngân sách hoặc người ủy quyền quyết định chi” đã bám sát với điều kiện thực
tế của chính đơn vị sử dụng ngân sách.Nếu đáp ứng đầy đủ và đúng các điều kiện chi

nước để đầu tư xây dựng cơ bản,mua sắm trang thiết bị,phương tiện làm việc và các
công việc khác phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì còn phải tổ chức đấu thầu
hoặc thẩm định giá theo quy định của pháp luật.Việc pháp luật quy định như vậy là
hoàn toàn hợp lí vì đây là các công việc công của các đơn vị sử dụng ngân sách hoặc
đây là các khoản chi lớn(chi cho đầu tư xây dựng cơ bản) thường thì các đơn vị này
không có chuyên môn về lĩnh vực này nên dễ dẫn đến tình trạng gây lãng phí hoặc sử
dụng không hiệu quả.Nhưng nếu thực hiện thông qua đấu thầu thì chắc chắn sẽ lựa
chon được nhà đầu tư tiềm năng có đủ khả năng thực hiện tốt(trong đầu tư xây dựng
cơ bản) hoặc thông qua việc thẩm định giá thì tránh được tình trạng lãnh phí,thất
thoát ngân sách và việc sử dụng ngân sách nhà nước sẽ hiệu quả hơn.Chẳng hạn như


việc xây dựng các công trình lớn như trường học,bênh viện...thì luôn được thực hiện
thông qua hình thức đấu thầu.
c.Điều kiện quy định tại khoản 5 điều 51 nghị định 60/2003/NĐ-CP
Theo quy định này thì đối với các khoản chi có tính chất thường xuyên thì được
chia đều trong năm để chi;các khoản chi có tính chất thời vụ hoặc chỉ phát sinh vào
một số thời điểm như đầu tư xây dựng cơ bản,mua sắm sửa chữa lớn và các khoản
chi có tính chất không thường xuyên khác phải được thực hiện theo dự toán quý
được đơn vị dự toán cấp I giao cùng với giao dự toán năm.Việc quy định như trên
nhằm mục đích sử dụng khoản ngân sách nhà nước hiệu quả hơn bởi vì nếu là khoản
chi thường xuyên thì nếu cấp 1 lần có thể dẫn đến việc đơn vị sử dụng ngân sách sử
dụng lúc thì nhiều lúc thì ít và khoản chưa dùng đến chỉ để không sử dụng gây lãng
phí còn nếu chia đều trong năm để chi thì số tiền chưa sử dụng thì dùng việc khác thì
hiệu quả sẽ tốt hơn...
Hai điều kiện quy định tại khoản 4 và 5 điều 51 nghị định 60/2003/NĐ-CP chỉ áp
dụng đối với một số khoản chi có tính chất đặc thù của nó.Bởi vì các khoản chi này
có nét đặc biệt so với các khoản chi khác nên cần có những điều kiện khác để đảm
bảo việc chi là hợp lí và có hiệu quả.
Trên đây là các điều kiện để thực hiện chi ngân sách nhà nước.Khi thực hiện chi

phòng an ninh,quan lí nhà nước,đảng,đoàn thể 377,5 nghìn tỉ đồng bằng 80,5%,chi
trả nợ viện trợ 78,1 nghìn tỉ đồng bằng 90,8%.Mức bội chi ngân sách là ước khoảng
48420 tỷ đồng.Như vậy chi ngân sách nhà nước trong thời kì đã đảm bảo thanh toán
nghĩa vụ nợ của ngân sách,đảm bảo đáp ứng kịp thời nhu cầu chi tiêu hoạt động của
bộ máy nhà nước,tập trung xử lí các nhu cầu phát sinh,góp phần thực hiện tốt các
chính sách an sinh xã hội(Báo cáo của bộ kế hoạch và đầu tư).
2.Những hạn chế
Mặc dù các chủ thể đã cố gắng nỗ lực trong việc chấp hành các quy định của pháp
luật về chi ngân sách nhà nước nhưng trong quá trình thực hiện chi ngân sách nhà
nước vẫn còn những tồn tại,vướng mắc bât cập.
Nổi cộm trong vấn đề đó là tình trạng bội chi,thâm hụt ngân sách nhà nước vẫn
đang ở mức cao.Theo báo cáo tổng kết tài chính năm 2010 thì bội chi ngân sách nhà
nước năm 2010 là 5,8% GDP mặc dù mức bội chi này giảm 0.4% so với mục tiêu
của nghị quyết của quốc hội nhưng nó vẫn ở mức cao.


Việc thực hiện chi ngân sách nhà nước vẫn còn tùy tiện.Mặc dù nghị quyết 11 của
chính phủ tập trung vào việc cắt giảm chi tiêu công,tiết kiệm thêm 10% chi thường
xuyên,nhưng tổng số chi ngân sách vẫn vượt dự toán 9,7% đây là mức tăng khá lớn
không thể kiềm chế lạm phát,ổn định kinh tế vĩ mô.Chi đầu tư phát triển vẫn vượt dự
toán và tăng 15,1% là mức tăng khá cao,nếu đặt trong bối cảnh nước ta đang thực
hiện chính sách tài khóa thắt chặt,giảm đầu tư công thì việc tăng chi nói trên là chưa
hợp lí.Ngoài ra việc rà soát,cắt giảm đình hoãn các dự án khởi công mới chưa được
thực hiện nghiêm túc,chưa khắc phục được tình trạng phân bổ tràn lan.Các công trình
trọng điểm,dự án chuyển tiếp chưa thực sự được ưu tiên bố trí vốn để sớm hoàn
thành,chưa đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả,trong khi nhiều dự án mới chưa
thực sự cấp bách vẫn được khởi công thể hiên sự thực hiện chưa tốt việc chi ngân
sách nhà nước có hiệu quả.Đối với việc thực hiện chi thường xuyên thì cơ cấu chưa
thay đổi tích cực,vẫn tồn tại bất cập.Nói chung khái quát về chi ngân sách nhà nước
năm 2011 chưa thay đổi tích cực về cơ cấu,chưa phục vụ cho tái cơ cấu nền kinh

Thứ nhất về việc lập dự toán ngân sách nhà nước vẫn chưa hợp lí,không tạo ra
được tính linh hoạt trong việc sử dụng ngân sách nhà nước của các đơn vị sử dụng
ngân sách.Nhiều khi việc lập dự toán ngân sách nhà nước vẫn không phù hợp với
điều kiện kinh tế xa hội và định hướng phát triển kinh tê xã hội của đất nước.Chính
vì vậy mà cần phải hoàn thiện quy đinh pháp luật về lập,chấp hành và quyết toán
ngân sách nhà nước theo hướng:Phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp ngân sách
để tránh tình trạng chồng chéo;cơ cấu lại các khoản chi ngân sách nhà nước cho phù
hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước;Xác định được đúng tiêu chuẩn định
mức chế độ phù hợp cho từng nghành lĩnh vực trên cơ sở điều kiện,yêu cầu thực tế
để tránh tình trạng lãng phí thất thoát và sử dụng không có hiệu quả ngân sách nhà
nước.Mặt khác các cơ quan lập dự toán ngân sách phải nghiên cứu một cách tỉ mỉ để
xác đinh đúng các dự án nào chi là thực sự cần thiết tránh chi vào những dự án
không cần thiết hay không có khả năng.
Thứ hai cần có phải tiến hành minh bạch hệ thống chi tiêu ngân sách để các
cấp,các nghành và toàn thể nhân dân tham gia vào việc kiểm soát chi tiêu ngân
sách.Hiện nay tình trạng chi ngân sách lãng phí không có hiệu quả là do quá trình
kiểm soát hoạt động chi vẫn chưa thực sự phát huy được vai trò của nó.Vì vậy mà
cần thiết phải tiến hành minh bạch hóa nền tài chính công.


Thứ ba là phải nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho các chủ thể lập dự
toán, chấp hành ngân sách.Trên thực tế nhiều trường hợp các chủ thể lập dự
toán,chấp hành ngân sách do trình độ yếu kém đã gây ra những lãng phí,thất thoát
lớn cho ngân sách nhà nước.
Thứ tư là phải hoàn thiện các biện pháp xử lí những hành vi vi phạm trong lĩnh
vực ngân sách nhà nước.Trên thực tế nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng ngân sách
nhà nước không hiệu quả chính là do cơ chế xử lí vi phạm còn nhiều bất cập,quá
nhẹ,chưa dủ sức răn đe.Nhiều khi khi xảy ra lãng phí thì các cơ quan đùn đẩy trách
nhiệm cho nhau.chẳng hạn như vụ doanh nghiệp nhà nước vinashin khi vụ việc vỡ lở
thì không có một cơ quan nào nhận trách nhiệm.Chính vì vậy cần quy đinh một cách