Đặt vấn đề
Pháp luật được ban hành với mục đích là điều khiển các mối quan hệ xã hội
phát sinh trong cuộc sống. Điều đó đòi hỏi pháp luật phải được thực hiện qua các
hành vi xử sự cụ thể của con người,nghĩa là pháp luật muốn phát huy được hiểu
quả cần phải tổ chức thực hiện nó như thế nào để được cuộc sống chấp nhận. Thực
hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích,làm cho những quy định của
pháp luật đi vào cuộc sống,trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ
thể pháp luật. Quá trình thực hiện pháp luật bị chi phối bởi nhiều yếu tố xã hội
khác nhau. Với mong muốn hiểu rõ hơn về vấn đề này nên em đã chọn đề tài :
“Phân tích các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật? Liên
hệ với tình hình thực tiễn thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay?” để nghiên
cứu. Do còn hạn chế về kiến thức nên bài làm của em không tránh khỏi những
thiếu sót, mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy, cô để bài làm của em được
hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !

1


Giải quyết vấn đề
I.Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật
1. Yếu tố kinh tế
Yếu tố kinh tế hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tổng thể các điều kiện, hoàn cảnh
kinh tế - xã hội, hệ thống các chính sách kinh tế, chính sách xã hội và việc triển
khai thực hiện, áp dụng chúng trong thực tế xã hội. Nền kinh tế - xã hội phát triển
năng động, bền vững sẽ là điều kiện thuận lợi cho hoạt động thực hiện pháp luật,
tác động tích cực tới việc nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật của các
tầng lớp xã hội. Ngược lại, nền kinh tế xã hội chậm phát triển, kém năng động và
hiệu quả sẽ có thể ảnh hưởng tiêu cực tới việc thực hiện pháp luật của các chủ thể
pháp luật. Yếu tố kinh tế là nền tảng của sự nhận thức,hiểu biết pháp luật và thực
hiện pháp luật nên có tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật của các

diện, một chiều theo kiểu mệnh lệnh – chấp hành mệnh lệnh. Cơ chế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay với những mặt tích cực của nó sẽ tạo ra tư
duy năng động, sáng tạo, coi trọng uy tín, chất lượng, hiệu quả của hoạt động kinh
tế; từ đó, sẽ tác động tích cực hơn tới ý thức pháp luật và hành vi thực hiện pháp
luật của các chủ thể trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt và tiêu
dùng. Nhưng mặt trái của kinh tế thị trường cũng sẽ tạo ra tâm lí sùng bái đồng
tiền, coi tiền là tất cả, bất chấp các giá trị đạo đức, pháp luật; đồng thời sẽ tạo ra
những quan niệm, hành vi sai lệch trong thực hiện pháp luật, lấy đồng tiền làm
thước đo để đánh giá các quan hệ giữa người với người. Đây là nguyên nhân phát
sinh các hành vi trái pháp luật, là môi trường cho các loại tội phạm nảy sinh và
phát triển.
3


Việc thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo các nguyên tắc của công bằng xã
hội có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với hoạt động thực hiện pháp luật. Nó là điều
kiện cho sự ổn định chính trị, tăng cường pháp chế và đoàn kết mọi tầng lớp nhân
dân trong xã hội; củng cố ý thức của con người về cái chung trong các lợi ích, lí
tưởng của họ, khơi dậy thái độ tích cực của quần chúng đối với việc tham gia quản
lí nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật, nhờ đó, ý thức tôn trọng, hành pháp luật
cũng được nâng lên một bước và việc thực hiện pháp luật của các chủ thể trở nên
tự giác và chủ động hơn.
2. Yếu tố chính trị
Yếu tố chính trị là toàn bộ các yếu tố tạo nên đời sống chính trị của xã hội ở
từng gia đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn
mực chính trị, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quá trình tổ chức
thực hiện chúng; các quan hệ chính trị và ý thức chính trị; hoạt động của hệ thống
chính trị; cùng với đó là nên dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị - xã hội.
Yếu tố chính trị có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp
luật của các chủ thể pháp luật, đặc biệt là các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm

nước, thể hiện trực tiếp và tập trung nhất lợi ích giai cấp ( hệ tư tưởng chính trị). Ở
nước ta, hệ tư tưởng chính trị thể hiện trong cương lĩnh, đường lối chính trị của
Đảng cũng như trong các chính sách, pháp luật của Nhà nước dựa trên nền tảng
của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vai trò chủ đạo trong
đời sống tinh thần của xã hội, thể hiện và vì lợi ích của đông đảo các giai cấp, tầng
lớp nhân dân lao động. Trong hoạt động thực hiện pháp luật, ý thức chính trị thể
hiện, trước hết, ở việc các chủ thể có chức năng áp dụng pháp luật quán triệt, thấm
nhuần nhiệm vụ chính trị của mình, lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, sâu xát quá
5


trình thực hiện, áp dụng pháp luật, giữ nghiêm kỉ cương phép nước. Điều đó sẽ
giúp cho hoạt động thực hiện pháp luật thực sự đạt được chất lượng, hiệu quả cao,
khơi dậy ý thức, trách nhiệm chính trị của các chủ thể khác trong thực hiện pháp
luật.
Tính chất, mức độ của nền dân chủ xã hội cũng có ảnh hưởng quan trọng tới
hoạt động thực hiện pháp luật. Trong điều kiện xã hội có nền dân chủ rộng rãi,
thông tin đa dạng, phong phú, nhiều chiều, các tầng lớp xã hội có thể thẳng thắn,
công khai, cởi mở bày tỏ chính kiến, quan điểm, nguyện vọng của mình đối với các
vấn đề pháp luật và các cơ quan pháp luật, sẵn sàng sử dụng quyền chủ thể của
mình trong thực hiện pháp luật hoặc yêu cầu các cơ quan pháp luật trợ giúp, bảo vệ
lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình. Ngược lại, trong điều kiện xã hội thiếu dân
chủ, thông tin nghèo nàn, thậm chí bị bưng bít thì bầu không khí chính trị - xã hội
bị ngột ngạt, gò bó, các công dân không dám nói ra sự thật suy nghĩ của lòng mình,
không dám đòi hỏi công lí vì e ngại ý kiến, yêu cầu mà họ đưa ra có thể “ phạm
húy” hoặc “ không hợp khẩu vị” của ai đó.
3. Yếu tố văn hóa – lối sống
Các yếu tố văn hóa – lối sống bao giờ cũng thuộc về một môi trường văn hóa –
xã hội nhất định và gắn liền với một phạm vi không gian – xã hội nhất định, nơi
các cá nhân và cộng đồng người tổ chức các hoạt động sống, lao động, sinh hoạt,

tương đối cao như tầng lớp trí thức, cán bộ, viên chức nhà nước. Tại các thành phố,
phạm vi giao tiếp xã hội, về cơ bản, tương đối rộng, cường độ giao tiếp cao và
mang tính ẩn danh trong giao tiếp. Đây là điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và
phát triển ý thức pháp luật. Mặt khác, đô thị là nơi tập trung phần lớn bộ phận
7


không thể thiếu trong dân cư đô thị thường được gọi dưới cái tên những “ phần tử
ngoài lề xã hội”, bao gồm trẻ lang thang, bụi đời, người tàn tật, vô gia cư, những kẻ
phạm tội đang trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật, các đối tượng thuộc tệ nạn xã
hội…Về phương diện xã hội, đây là môi trường phát sinh nhiều thể loại tệ nạn xã
hội và tội phạm nhiều khi ở mức báo động, gây khó khăn cho công tác quản lý xã
hội và hoạt động thực thi, bảo vệ pháp luật.
Lối sống nông thôn là lối sống mang tính cộng đồng rất cao và chặt chẽ, liên
kết các thành viên trong làng xã lại với nhau, mỗi người đều hướng tới những
người khác. Điều đó thể hiện ở mối quan hệ gắn bó, sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau
giữa các thành viên trong gia đình, trong dòng họ, trong lối xóm ở nông thôn.
Người dân nông thôn thường sống đoàn kết, gắn bó với quê hương làng xóm, rất
coi trọng tình làng nghĩa xóm. Họ luôn sẵn sàng giúp đỡ, che chở, đùm bọc, chia sẻ
với nhau niềm vui, nỗi buồn theo tinh thần “ lá lành đùm lá rách”, “ bán anh em xa
mua láng giềng gần” hoặc “ hàng xóm láng giềng tắt lửa tối đèn có nhau”. Con
người nông thôn Việt Nam luôn đề cao tính tập thể, biết đặt lợi ích chung của cộng
đồng lên trên lợi ích cá nhân. Có thể nói, đây là môt biểu hiện rất riêng, rất đặc thù
của lối sống nông thôn Việt Nam.
Tính cộng đồng, trước hết, được coi là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động
thực hiện pháp luật. Bằng ý thức cộng đồng, nó giúp cho các cán bộ pháp luật dễ
dàng hơn trong việc phổ biến, tuyên truyền và thực hiện các chủ trương, đường lối
của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đông đảo người dân nông
thôn. Sức mạnh của tinh thần đoàn kết giúp cho các cơ quan hành chính, tư pháp
hoàn thành tốt các nhiệm vụ thực thi và bảo vệ pháp luật, vì “ dễ trăm lần không

đình, lãng phí và tốn kém là những hiện tượng tiêu cực cần được phê phán, ngăn

9


chặn. Bởi lẽ, những hiện tượng đó đã và đang gây cản trở đối với hoạt động thực
hiện pháp luật.
Các phương tiện thông tin đại chúng, như báo viết, báo hình và báo điện tử
thường xuyên đăng tải thông tin về các sự kiện, hiện tượng pháp luật xảy ra trong
xã hội, hoạt động thực hiện pháp luật của các tầng lớp xã hội và của các cơ quan
chức năng, nêu lên những tấm gương điển hình “ người tốt, việc tốt” trong việc
thực hiện pháp luật, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật… Những thông tin
đó ở chừng mực khác nhau tác động đến suy nghĩ, nhận thức và hành vi của mỗi
người, khiến cho họ thực hiện pháp luật tốt hơn.
Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật. Dư
luận xã hội gắn liền với ý chí của cộng đồng, của các nhóm xã hội nên nó có tác
động mạnh mẽ đến suy nghĩ và hành động của các cá nhân. Trong một chừng mực
nhất định, người ta có thể không chịu sợ sự chừng phạt của pháp luật khi thực hiện
những hành vi sai trái, phạm pháp, nhưng lại rất sợ sự phê phán, lên án của dư luận
xã hội – một thứ “luật bất thành văn”. Trong điều kiện xã hội có nền dân chủ rộng
rãi, dư luận xã hội được coi là phương tiện kiểm tra xã hội đối với ý thức pháp luật
và hành vi pháp luật của mỗi người. Dưới áp lực của dư luận xã hội, mỗi người
luôn phải xem xét, suy nghĩ, kiểm định trước khi thực hiện một hành vi pháp luật
nào đó. Những câu hỏi luôn phải được mỗi người đặt ra, như hành vi đó đúng hay
sai? Có phù hợp với chuẩn mực pháp luật hiện hành không? Nếu thực hiện thì có
được dư luận xã hội ủng hộ, đồng tình hay sẽ bị dư luận xã hội lên án? Nhờ đó, ý
thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật trong mỗi chủ thể cũng được nâng lên một bước.
4.Yếu tố pháp luật
Yếu tố pháp luật, theo nghĩa rộng, là tổng thể các yếu tố tạo nên đời sống pháp
luật của xã hội ở từng giai đoạn phát triển nhất định, bao gồm hệ thống pháp luật,



trưng của hoạt động quản lý – tính tự quản. Khi nghiên cứu về tổ chức xã hội nông
thôn, các nhà nghiên cứu đều phải thừa nhận rằng trong xã hội nông thôn truyền
thống luôn có sự tồn tại song song của hai hệ thống: hệ thống quản lý của nhà nước
dựa trên cơ sở pháp luật và hệ thống tự quản. Sự quản lý của nhà nước bằng pháp
luật là nhằm khắc phục tính thiển cận, cục bộ trong quá trình phát triển sản xuất,
xây dựng làng xã trên các lĩnh vực kinh tế- xã hội. Đồng thời, thông qua hệ thống
pháp luật, qua các sắc lệnh, chỉ thị của nhà nước nhắc nhở, duy trì mọi nghĩa vụ
của người dân và làng xã đối với nhà nước và xã hội. Trong quá trình pháp triển,
pháp luật thừa nhận làng có lệ riêng của mình, miễn là lệ làng không trái với các
nguyên tắc, quy định của pháp luật. Nếu như bộ máy quản lý của Nhà nước được
đảm bảo nhờ vào sức mạnh cưỡng chế của pháp luật, thì hệ thống tự quản lại chủ
yếu dựa vào sức mạnh của dư luận xã hội, uy tín của các vị chức sắc ( tôn giáo,
trưởng tộc, già làng…) và đặc biệt là vai trò của lệ làng ( hương ước).
Trong xã hội nông thôn hiện nay, sự quản lý của Nhà nước bằng pháp luật và
lệ làng đang là những yếu tố cơ bản tác động, ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động
thực hiện pháp luật của các chủ thể. Vấn đề là ở chỗ, mỗi chủ thể (các cán bộ, công
chức các cơ quan hành chính, tư pháp và các công dân) nhìn nhận như thế nào về
vị trí, vai trò và sự ảnh hưởng của mỗi yếu tố. Chẳng hạn, do trình độ kiến thức,
hiểu biết pháp luật còn nhiều hạn chế, sự lạc hậu về thông tin pháp luật nên có
những cán bộ cấp xã, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, đề cao tính tự quản, đề cao vai
trò của lệ làng, coi sức mạnh của tính tự quản còn mạnh hơn cả sự quản lý, điều
hành bằng pháp luật của Nhà nước.Chính điều đó đã dẫn tới quan niệm sai lệch
“phép vua thua lệ làng”. Trên thực tế, cả sự quản lý của Nhà nước bằng pháp luật,
cả tính tự quản đều hết sức quan trọng và cần thiết, chúng có vai trò khác nhau
trong công tác quản lý xã hội ở nông thôn. Nhà nước ta, bên cạnh việc xây dựng,
ban hành pháp luật về thực hiện dân chủ cơ sở ( Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã
12


coi thường pháp luật. Đến lượt mình, điều đó ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động
thực hiện pháp luật.
Ý thức, niềm tin đối với pháp luật của con người có ảnh hưởng rất quan trọng
tới việc thực hiện pháp luật. Ngay trong xã hội hiện đại,một số người chưa có niềm
tin vững chắc vào tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật hiện hành, còn
băn khoăn, nghi ngờ về tính trung thực, khách quan của những bản án do Tòa án
nhân dân các cấp phán quyết; thiếu tin tưởng vào các quyết định hành chính của
một số cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Sở dĩ như vậy, là vì trong thực tế, có
những bản án hình sự chưa đúng người, đúng tội, có những quyết định xử phạt
hành chính thiếu khách quan; cách giải quyết công việc của cơ quan chức năng
chưa thấu tình đạt lý. Câu nói lưu truyền trong xã hội rằng : “quan xử theo lễ, dân
xử theo luật” chính là biểu hiện của sự thiếu niềm tin vào tính công bằng, khách
quan, trung thực trong hoạt động của một số cơ quan thực hiện pháp luật, ảnh
hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể.
Sự hoạt động của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện pháp luật có tác
động rất quan trọng đến hoạt động thực hiện pháp luật của các tầng lớp xã hội.
Trong các trường hợp cần thiết, khi các chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật hoặc
không tự mình giải quyết được các tranh chấp phát sinh trong quan hệ pháp luật
nào đó thì sự can thiệp của các cơ quan chức năng là cần thiết nhằm đảm bảo cho
pháp luật được tôn trọng và thực hiện
II.Tình hình thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay
1.Những thành tựu đạt được
Hiện nay, quá trình thực hiện pháp luật đã đạt được những thành tựu đáng kể.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản quy định
và hướng dẫn việc xây dựng và thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở. Quy chế dân
14


chủ ở cơ sở ra đời đánh dấu một bước tiến bộ xã hội lớn ở nước ta, tạo điều kiện
thuận lợi cho nhân dân thực sự phát huy quyền làm chủ của mình, tham gia quản lý

trình độ năng lực, nhận thức cảu đội ngũ cán bộ, cơ sở chủ chốt của cấp xã,
phường, thị trấn còn chưa nắm bắt được mục đích, ý nghĩa, nội dung thực hiện
pháp luật dân chủ cơ sở cho nhân, vẫn còn một số đảng viên, cán bộ chủ chốt có
những ý kiến khác nhau về thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở. Hoặc việc dân trí ở
một số địa phương còn thấp, người dân không đủ nhận thức để phán xét các hành
vi quan liêu, sách nhiễu của quan chức công quyền khiến cho cuộc đấu tranh giành
quyền dân chủ thường không triệt để, thậm chí còn tạo kẽ hở cho việc hợp thức
hóa thủ tục chui gây khó khăn cho cơ quan điều tra… Người dân có trình độ nhận
thức không đúng đắn và dễ bị kích động có những hành động quá khích gây lộn
xộn…

16


Kết thúc vấn đề
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật trong đó những yếu tố
đã phân tích ở trên có ảnh hưởng lớn tới quá trình thực hiện pháp luật. Để thực
hiện pháp luật đạt được hiệu quả tốt cần phải sự phối hợp hài hòa, khoa học giữa
các yếu tố với nhau, như vậy mới phát huy được tối đa hiệu quả của pháp luật
trong cuộc sống.

17


Mục lục
Trang
Đặt vấn đề
Giải quyết vấn đề
I.Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật
1.Yếu tố kinh tế………………………………………………………..……….1