1

Năm 2015
1


2
MỤC LỤC
Trang
TÓM TẮT ĐỀ TÀI……………………………………………………. … ……… 3
GIỚI THIỆU………………………………………………………… ……………...4
Hiện trạng………………………………………………………………………..
Nguyên nhân……………………………………………………………………...
Giải pháp thay thế………………………………………………………………..4
Một số đề tài gần đây……………………………………………………………..
Vấn đề nghiên cứu……………………………………………………………….5
Giả thuyết nghiên cứu…………………………………………………………….
PHƯƠNG PHÁP………………………………………………………………………5
Khách thể nghiên cứu……………………………………………………………5
Thiết kế…………………………………………………………………………..5
Quy trình nghiên cứu ………………………………………….. ……………….6
PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ……………………………………………...7
Bàn luận………………………………………………………….. …………….8
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……………………………………………………9
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………............................ 9
PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI…………………………………………………………….10
Phụ lục 1 : Các trò chơi được sử dụng vào trong bài dạy môn Âm nhạc......................
Phụ lục 2: Giáo án…………………………………………………………………….
Phụ lục 3: Thang đo thái độ học sinh sau tác động……………………………………
Phụ lục 4: Bảng điểm kiểm tra thái độ học sinh sau tác động…………………………..


năng cần có những biện pháp, trách nhiệm hướng dẫn cho tuổi trẻ thưởng thức âm nhạc,
hiểu âm nhạc một cách có hiệu quả cao nhất, thiết thực nhất. Mục đích của giáo dục âm
nhạc trong nhà trường THCS là vô cùng quan trọng, bởi đã đưa âm nhạc vào đời sống của
học sinh góp phần giáo dục thẩm mỹ, đạo đức lối sống, phát triển trí tuệ, thể chất ở học
sinh, khích lệ các em có khả năng phát triển toàn diện để sau này trở thành những con
người “Vừa hồng vừa chuyên” xây dựng đất nước đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của cách mạng
dưới sự lãnh đạo của nước ta
Ý thức rõ vai trò của giáo dục âm nhạc cho nên hoạt động học có chủ đích “Giáo
dục âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong trường và hơn nữa
cùng với sự quan tâm chỉ đạo của nhà trường,trong những năm qua bản thân tôi đã và
đang cố gắng đi sâu tìm những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
cho hoạt động làm quen giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc dạy hát mà còn phải
tổ chức ôn luyện ở nhiều hình thức khác nhau với những trò chơi âm nhạc.
Giải pháp của tôi là sử dụng các trò chơi phù hợp với nội dung của tiết dạy nhằm
làm cho việc dạy và học trở nên dễ dàng hơn, thuận lợi hơn, tạo không khí sôi nổi, tạo
hứng thú cho học sinh vào các hoạt động, phát huy tính tích cực học tập và đạt hiểu quả
cao trong giờ dạy. Quy trình cụ thể: Chuẩn bị các bước nghiên cứu; Thiết kế bài dạy; Sử
dụng các câu hỏi kiểm tra đánh giá; Phân tích kết quả, rút ra kết luận.
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm được phân chia ngẫu nhiên: lớp 8C và
lớp 8D của trường THCS Bình Thanh. Ttrong đó: lớp 8C là lớp đối chứng, lớp 8D là lớp
thực nghiệm.
3


4
Lớp thực nghiệm được tiến hành giải pháp thay thế khi dạy các bài từ tiết 1 đến tiết
6 (Âm nhạc 8). Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến giờ học và kết quả
học tập của học sinh. Lớp thực nghiệm đã đạt kết quả học tập cao hơn so với lớp đối
chứng. Điều đó chứng minh rằng việc sử dụng trò chơi trong quá trình học tập đã phát
huy được tính tích cực học tập của học sinh và đạt hiệu quả học tập cao hơn.

hình thành ở học simh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư
duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi.
Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học
sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm
phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò.
4


5
Mặt khác qua đó phát triển bồi dưỡng những mầm non nghệ thuật cho tương lai đất
nước. Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học
mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm học vui- vui học. Vì vậy, tạo
cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết.
2. Nguyên nhân
+ Các em chưa chú trọng vào môn nhạc do chú trọng các môn học chính như văn toán .
+ Một số học sinh không có năng khiếu nên chán
+ Giáo viên dạy chưa có sức hút
3. Giải pháp thay thế
Rõ ràng ngay từ bước chân của giáo viên vào lớp với thái độ vui vẻ thân mật đối
với học sinh, việc đánh giá công bằng trong việc kiểm tra miệng...đều là những yếu tố góp
phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học mới,
nhưng sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu đề mục mới tạo sự hấp
dẫn đối với học sinh. Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc ở trường THCS một
yêu cầu được đặt ra cho bản thân tự rèn luyện phấn đấu, đó là làm thế nào để đem lại hiệu
quả cao nhất trong tiết dạy cho cả thầy và trò. Xuất phát từ lí do đó, cá nhân đi vào nghiên
cứu đề tài “Sử dụng trò chơi trong dạy học môn âm nhạc nhằm phát huy tính tích cực
học tập của học sinh”.
4. Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài
+ ‘‘Đổi mới phương pháp kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
môn Âm nhạc lớp 6 ’’ của Huỳnh Thị Hiền trường THCS Thị trấn Châu Ổ.

N1

O1

N2

O2

Tác động

Kiểm tra
sau tác
động

Dùng phương pháp đưa trò chơi vào trong
quá trình giảng dạy môn âm nhạc nhằm
phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
Không dùng tác động

N1 : nhóm thực nghiệm

O3

O4

N2 : nhóm đối chứng

O3 – O4>0  tác động có ảnh hưởng
• N1 và N2 hai lớp học sinh có trình độ tương đương.
• N1 là lớp 8C có 33HS, N2 là lớp 8D có 32 HS

Bảy 24/8/2013

Âm nhạc

2

Bảy 31/8/2013

Âm nhạc

3

Bảy 07/9/2013

Âm nhạc

4

Bảy 14/9/2013

Âm nhạc

5

Tên bài dạy

4. Đo lường và thu thập dữ liệu :
Bài kiểm tra trước tác động : Không thực hiện kiểm tra trước tác động, 2 nhóm
được lựa chọn ngẫu nhiên và tương đương nhau.
Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong các bài theo phân phối

(8C)
Đối chứng
(8D)

32

1

4

Tổng Điểm
số
trung
điểm bình

3

4

5

8

13

12

136

4.1


Chênh lệch

0.5

Kết quả đầu vào của hai nhóm đối chứng và thực nghiệm về thái độ học tập tương đương
nhau. Sau tác động, kết quả điểm trung bình kiểm tra về thái độ học tập của học sinh của
nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng là 0.5 điểm, có thể kết luận tác động có kết
quả, giả thuyết đặt ra là đúng. Bên cạnh đó, qua quá trình quan sát và thăm dò ý kiến từ
học sinh, bản thân tôi nhận thấy rằng việc sử dụng trò chơi trong dạy học tích cực giúp
học sinh phát huy được nhiều hơn khả năng học tập của mình và hơn 2/3 số học sinh lớp
thực nghiệm yêu thích học giờ âm nhạc có sử dụng trò chơi.
Như vậy, giả thuyết của đề tài “Sử dụng trò chơi trong dạy học môn âm nhạc
nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh” đã được kiểm chứng.

8


9

4.1
4
3.9
3.8

Nhóm đối
chứng
Nhóm thực
nghiệm


Hạn Chế
Nghiên cứu này sử dụng cho việc giảng dạy bộ môn âm nhạc là một giải pháp rất
tốt nhưng để sử dụng có hiệu quả người giáo viên cần phải biết kết hợp hài hòa giữa các
phương pháp đổi mới dạy học và phải biết thiết kế bài học hợp lí.
V. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ:
1. Kết luận :
Xuất phát từ thực tiễn, nghiên cứu của tôi không chỉ phát hiện những khó khăn trở ngại
của giáo viên và học sinh khối lớp 8 trường THCS trong việc giảng dạy và học tập môn
Âm nhạc mà còn đề xuất một số giải pháp khắc phục những khó khăn nhằm nâng cao hiệu
quả dạy và học, góp phần nhỏ vào việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh, thay
đổi nhận thức của học sinh, giáo viên và phụ huynh học sinh về bộ môn Âm nhạc. Sau
một thời gian nghiên cứu thực hiện đề tài này vào công tác giảng dạy ở trường đã có
những kết quả nhất định tạo cho các em có thói quen học tập tốt. Qua đó cho thấy việc
giảng dạy muốn đạt hiệu quả và chất lượng làm cho tất cả học sinh đều hứng thú học tập
thì giáo viên phải tập trung suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo, nghiên cứu vào bài giảng cho thật
tốt, có như vậy, hiệu quả mới cao, học sinh mới ham thích học tập.
2. Khuyến nghị:
a. Đối với giáo viên
Để tạo hứng thú đối với học sinh thì trước hết phải gây hứng thú cho học sinh ngay
từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới.
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết phát huy tính tích cực chủ động sáng
tạo của học sinh.
- Giáo viên cần phải nắm đặc trưng của bộ môn, có phương pháp dạy học linh hoạt
sáng tạo, phải tìm mọi cách để cải tiến cách dạy từng phân môn theo hướng tích cực hóa
hoạt động của học sinh, bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa
dạng hóa cách thức truyền đạt ở mỗi bài học.
- Phương tiện dạy học phải đầy đủ, giáo viên phải biết sử dụng phương tiện dạy học
như một yếu tố gây xúc cảm.
- Trong các tiết học phải tạo cho các em sự hứng thú từ đầu đến hết tiết học, tạo cho
các em sự hứng thú vui tươi bởi vì đặc trưng bộ môn đó là học vui- vui học, tránh gò ép

Phụ lục 1 : Các trò chơi được sử dụng vào trong bài dạy môn Âm nhạc:
1.1 Ôn tập bài hát: Theo tôi thường thấy một số giáo viên trong tiết này thường đàn cho
học sinh hát tập thể và hát theo nhóm, ít sử dụng trò chơi khác,như thế học sinh sẽ dễ
nhòm chán,nhất là một số em ít có năng khiếu môn âm nhạc.Tôi đã áp dụng một số trò
chơi sau và cảm thấy học sinh khá hứng thú trong tiết ôn tập. *Trò chơi “Ai nhanh hơn
ai”-nghe nhạc đoán bài hát.
- Chuẩn bị của giáo viên: Giáo viên soạn sẵn một tiết nhạc có trong những bài hát đã học.
- Cách chơi như sau: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm đặt tên cho mỗi nhóm (sơn ca, hoạ
mi, vành khuyên, chích choè…). Giáo viên sẽ đàn tiết nhạc đội nào phát hiện tiết nhạc
này ở câu nào thì hát câu đó. Hát đúng sẽ tính điểm là 20 phát hiện đúng mà hát sai thì
sẽ tính điểm 10 và 10 điểm còn lại sẽ chuyển cho đội hát đúng câu nhạc vừa nghe.Còn
nếu sai thì trừ 10 điểm/1câu.

11


12

Hoặc là:

*Trò chơi “Ai nhanh hơn ai’- nghe bài hát đoán tên nhạc.
- Chuẩn bị của giáo viên:Một số bài hát được học trong sách giáo khoa và máy đĩa. Cách chơi như sau:Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm hoặc 2 nhóm, đặt tên cho mỗi
nhóm.Giáo viên cho học sinh nghe một số bài hát đã học và yêu cầu học sinh đoán tên
tác giả. Đội nào phát hiện trước và trả lời đúng sẽ được 10 điểm nếu sai thì trừ 5 điểm.
*Trò chơi “Thi biểu diễn bài hát.”
- Chuẩn bị của giáo viên: Đàn thuần thục các bài hát đã học.
- Cách thức chơi như sau:Giáo viên chia lớp thành 4 đội, đặt tên cho các đội,có thể là tên
loài hoa ,loài chim hay nốt nhạc…Mỗi đội sẽ trình diễn bài hát 1lần có thể là đơn ca,song
ca ,múa phụ họa…
Giáo viên sẽ cử khoảng 4 em ,là học sinh học giỏi môn nhạc,cùng với giáo viên sẽ là ban

- Cách chơi:giáo viên làm kí hiệu tay theo các chữ cái A,B,C,U,I…khi giáo viên đưa tay
theo kí hiệu học sinh hát giai điệu chỉ với những chữ cái theo đúng kí hiệu giáo viên
hướng dẫn trước lớp.Nếu hát đúng một chữ cái được cộng 20đ nếu sai trừ 10đ
Ví dụ:bài hát “Vui bước trên đường xa”
Câu 1giáo viên đưa tay kí hiệu chữ “A”thì phải hát À à à à a à á .
*Trò chơi “Tìm bài hát gốc thông qua ô chữ.”
- Chuẩn bị của giáo viên: Khoảng từ 1đến 2 ô chữ, các chữ được dán lại bằng giấy trắng.
Phía trong là những ô chữ màu xanh và màu đỏ.
- Cách thức chơi: Đội nào mở được ô xanh thì được quyền hát bài hát có chứa một chữ
trong ô xanh vừa mở, nếu trúng ô màu đỏ thì nhường quyền hát cho đội bạn. Mỗi bài hát
đúng sẽ tính 10 điểm. Tương tự như vậy sẽ mở những ô chữ còn lại. Đội nào hát được
bài hát gốc thì sẽ tính điểm là 20.Vì tính chất trò chơi chỉ được 2 đội nên chỉ có thể chia
lớp thành 2 nhóm,còn nếu 4 nhóm thì sẽ tổ chức chơi 2lần.
Một

Quả

Cầu

Đẹp

Tươi

*Trò chơi “Tìm chủ đề cho bài hát.”
- Chuẩn bị của giáo viên: Khoảng từ 25-30 bài hát khác nhau. Các bài hát được viết vào
tờ giấy khoảng bằng 1/6 giấy A4 nằm ngang.
- Cách thức chơi:Giáo viên sẽ chia bảng thành 4 phần,chia lớp thành 4 đội. Các đội sẽ
chạy nhanh lên và dán các tên bài hát theo chủ đề mà giáo viên đã cho trong thời gian là
30s, cứ mỗi chủ đề đúng sẽ được cộng 10điểm sai trừ 5điểm.
Chủ đề

gợi ý là 15giây. Ví du:
Gợi ý 1:Bài hát ca ngợi tình yêu thiên nhiên.
Gợi ý 2:Bài hát viết ở nhịp 6/8.
Gợi ý 3:Bài hát do nhạc sĩ Moda sáng tác.
Đó chính l à bài hát “Khát vọng mùa xuân”
*Trò chơi “Đặt lời mới cho bài hát:”
- Chuẩn bị của giáo viên: Một bài hát đã học trong sách giáo khoa.
- Cách chơi:Giáo viên cho học sinh một bài hát trong sách giáo khoa,và yêu cầu học sinh
đặt lời mới theo chủ đề thầy cô,mái trường quê hương...chọn 4 em đại diện cho 4 đội
cùng giáo viên sẽ tính điểm các đội thi.Bảng chấm điểm.

Tên đội

Nội dung (10 đ)

Ca từ (7 đ)

Hoa hồng
Hoa huệ
Hoa lan
Hoa tu líp

14

Phong cách (3 đ)


15
1.2. Học nhạc và nhạc lí: Ở phần này đối với đối tượng là học sinh lớp 6,giáo viên
nghiêng về học kiến thức nhiều hơn vì các em còn bở ngỡ chưa quen với cách học,với nốt

* Trò chơi “Đặt lời mới cho tập đọc nhạc”
15


16
- Chuẩn bị của giáo viên:Một bài tập đọc nhạc và một chủ đề nào đó.
- Cách thức chơi:Chia lớp thành 4 hoặc 6 đội mỗi đội sẽ đặt lời mới cho bài tập đọc nhạc
đã được học.Sau đó sẽ trình bày lời hát có thể là đơn ca ,song ca…Ban giám khảo sẽ
tính điểm,cách chấm như ở phần ôn bài hát.
Tên đội

Nội dung(10đ)

Ca từ(7đ)

Phong cách(3đ)

Hoa lay ơn
Hoa phong lan
Hoa hướng dương
Hoa tulip
*Trò chơi “Em tập làm nhạc sĩ”.
- Chuẩn bị của giáo viên:Chép bài tập đọc nhạc vào bảng phụ che bớt đi khoảng 2,3 ô
nhịp.
- Cách chơi như sau: Giáo viên cho học sinh nghe bài tập đọc nhạc,sau đó giáo viên đánh
đàn ô nhịp bị bịt kín, học sinh phát hiện và đọc câu nhạc đó lên và điền vào bài tập đọc
nhạc trên bảng. Ví dụ:

1.3 .Âm nhạc thường thức:
*Trò chơi “Nghe bài hát đoán tên tác giả.” Chuẩn bị:Một vài bài hát ,máy đĩa.

với 4 đội.
*Trò chơi “Em muốn làm nhạc công”
- Chuẩn bị: Sưu tầm một số nhạc cụ in màu
- Cách chơi: Chia lớp thành các đội theo ý của giáo viên.Giáo viên sẽ phát các loại nhạc
cụ cho các nhóm, các nhóm sẽ chạy lên bảng và ghi tên nhạc cụ,đồng thời dán nó lên
bảng.Mỗi em chỉ được ghi một lần và chỉ một loại nhạc cụ. Mỗi nhạc cụ đúng sẽ được
tính 10đ, sai trừ 5đ.

17


18

*Trò chơi “Em muốn làm nghệ sĩ” Chuẩn bị của học sinh :Giấy ,viết.
- Cách thức chơi:Giáo viên cho học sinh một chủ đề cần phải thi với nhau là: viết tên
một số ca khúc là dân ca hoặc mang âm hưởng dân ca.Trong thời gian 1phút 30 giây,các
đội sẽ lên bảng và dán nó vào ô của đội mà giáo viên đã chia trên bảng.
Ở phần này giáo viên có thể cho học sinh phân biệt bài dân ca thộc vùng ,miền nào bằng
cách cho học sinh nghe giai điệu của bài hát,cho thảo luận sau đó các đội sẽ lên bảng và
ghi vào ô tương ứng.
Vùng ,miền

Đội pha thăng

Đội si giáng

Đội đô trưởng

Đội la thứ


hát, biết cách thể hiện bài hát tr-ớc tập thể.
- HS đọc nhạc đúng giai điệu ,ghép lời ca,kết hợp vỗ tay theo
phách bài TĐN số 1 .
- HS biết thêm về nhạc sĩ Trần Hoàn thông qua bài hát "Một mùa
xuân nho nhỏ". III.Ph-ơng pháp
- Ph-ơng pháp Thuyết trình
19


20
- Ph-ơng pháp Vấn đáp
- Ph-ơng pháp Thự hành III. Chuẩn bị:
- Đài, đĩa nhạc.
- Tập hát một số bài hát của nhạc sĩ Trần Hoàn.
III. Hoạt động dạy học:
1. n định trật
tự: (2') - Cho HS
hát khởi động.
2. Kiểm tra bài
cũ:
- Đan xen trong quá trình dạy.
3. Bài mới: (38')

Nội dung
1. Ôn tập
bài hát:

Hoạt động của giáo viên
Mùa thu ngày khai tr-ờng.
-

Tập
đọc
thực hiện - GV nhận xét và
nhạc :
cho điểm .
TĐN số 1.
Hs thực hiện
Chiếc đèn ông sao
GV cho HS nghe lại giai điệu
của bài TĐN số 1.
Cho HS đọc lại bài TĐN số 1, GV
nghe và sửa sai cho HS.
HS ghi bài
Yêu cầu HS đọc lại những chỗ HS thực hiện theo
ch-a chính xác.
yêu cầu của GV
-

Chia lớp thành 2 nhóm:

N1 đọc nhạc ; N2 ghép lời, và ng-ợi
lại.
Gv cho các em vừa đọc vừa gõ
phách.

21


22
3.

nhà thơ Thanh Hải đ-ợc nhạc sĩ
Trần Hoàn phổ nhạc vào năm 1980.
Với chất liệu trữ tình của dân ca
Huế, bài hát nh- một bức tranh
xuân đầm
ấm và tràn đầy tình cảm. Giai điệu HS ghi bài
bài hát phóng khoáng, trong sáng
và sâu lắng.
HS đọc
Bài hát chia làm 2 đoạn nhkhắc họa một mùa xuân với nhiều HS nghe và ghi bài
cảm xúc chan chứa tình ng-ời.
GV trình bày bài hát hoặc
cho HS nghe qua băng đĩa.

HS nghe

HS phát biểu cảm nghĩ sau khi
HS ghi bài
nghe bài hát.

HS nghe
HS nghe và phát
biểu cảm nghĩ
4. Củng cố bài dạy: (4')
- Cho HS hát lại bài hát: "Mùa thu ngày khai tr-ờng".
- Cho HS đọc lại bài TĐN số 1.
5. Dặn dò: (1')
- Nhắc HS về nhà học bài.
--------------------------------------------------------------------------------- Ph lc 3. Thang
o thỏi sau tỏc ng:

: 4 điểm

Bình thường

: 3 điểm

Không thích

: 2 điểm

Rất không thích

: 1 điểm

Phụ lục 4. Bảng điểm kiểm tra thái độ học sinh sau tác động:
Lớp 8C (Lớp thực nghiệm)
24

Không
thích

Rất không
thích


25
TT

Họ và tên


26
27
28
29
25

3

4

5

Tổng