ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LƯU THỊ XUÂN PHƯƠNG

CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA PHÒNG GD&ĐT
THÀNH PHỐ HẠ LONG- TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS.Trần Anh Tuấn


Thái Nguyên - 2013

ii


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Bản luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng
tôi và chưa được công bố ở bất kỳ công trình nào. Tôi xin chịu trách nhiệm
hoàn toàn về luận văn của mình.
Tác giả

Lưu Thị Xuân Phương

i




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trong luận văn sử dụng các từ và cụm từ viết tắt có tần số xuất hiện cao
với cách hiểu như sau:
BGH
BPQL
CBQL
CSVC
GD&ĐT
GV
HĐDH
HS
PCGD
PHT
PPDH
QLGD
THCS
THPT
Tp
TTCM
UBND

:
:
:
:
:
:
:



DANH MỤC CÁC BẢNG

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và
tham gia toàn cầu hóa, trong bối cảnh đó, đất nước ta cần có đội ngũ lao động
lành nghề, trình độ cao và có khả năng thích ứng với công nghệ hiện đại và hội
nhập quốc tế. Nhiều năm nay Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương,
chính sách đưa giáo dục ngoại ngữ vào các bậc học để cố gắng nâng cao trình
độ ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh đáp ứng các yêu cầu mới về phát triển
nguồn nhân lực và các nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội. Đây cũng chính là
vấn đề cấp thiết để nước ta đủ sức cạnh tranh về nhiều lĩnh vực trong môi
trường quốc tế khi đã trở thành thành viên chính thức của WTO.
1.2. Chương trình dạy học môn tiếng Anh trong trường trung học cơ sở
(THCS) đã được thực hiện đại trà từ năm học 2006- 2007 và gần đây là Đề án
dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2008- 2020 đang được triển khai, trong đó việc
sớm đưa chương trình tiếng Anh vào dạy học ngay từ lớp 3 tiểu học cũng đang
được thí điểm. Tuy nhiên, trên thực tế cho thấy chất lượng dạy học môn tiếng
Anh trong các trường phổ thông nói chung, trong các trường THCS nói riêng
cho đến nay chưa đạt được mục tiêu giáo dục và các yêu cầu đặt ra.
1.3. Thành phố (Tp) Hạ Long nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung
được xác định là đặc khu kinh tế du lịch và công nghiệp biển. Nhu cầu về phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thông thạo ngoại ngữ tại địa phương là rất
lớn và phải được chuẩn bị tốt ngay từ các bậc học phổ thông. Những năm gần
đây, chất lượng dạy và học tiếng Anh ở các trường THCS địa bàn Tp.Hạ Long

Đề tài nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo HĐDH môn tiếng Anh trong
trường THCS của Phòng GD&ĐT Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh.
4.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu ở 20 trường THCS, TH-THCS công lập có dạy tiếng
Anh ở Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh.
4.3. Giới hạn khách thể điều tra
2


- 08 lãnh đạo, chuyên viên cấp THCS Phòng GD&ĐT Tp.Hạ Long.
- 45 CBQL (20 Hiệu trưởng; 25 Phó Hiệu trưởng (PHT); 20 Tổ trưởng
chuyên môn (TTCM)).
- 73 giáo viên (GV) dạy tiếng Anh.
- Gần 300 học sinh (HS) các khối 6, 7, 8, 9.
5. Giả thuyết khoa học
Hiện nay việc dạy học tiếng Anh ở các trường THCS Tp.Hạ Long- tỉnh
Quảng Ninh đã đạt được những kết quả nhất định, song bên cạnh đó vẫn còn
bất cập nhiều mặt, trong đó có nguyên nhân từ các BPQL hiện hành chưa hiệu
quả. Nếu xác lập được các BPQL HĐDH tiếng Anh ở các trường THCS Tp.Hạ
Long- tỉnh Quảng Ninh phù hợp với lí luận quản lý giáo dục (QLGD) và phù
hợp với các điều kiện thực tế quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường
THCS trên địa bàn, thì các biện pháp đó sẽ khả thi và góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học môn tiếng Anh tại các trường THCS của địa phương.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của quản lý HĐDH môn tiếng Anh ở
trường THCS;
6.2. Khảo sát thực trạng quản lý HĐDH môn tiếng Anh tại các trường
THCS Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh, phân tích các nguyên nhân và hiệu quả
của các biện pháp hiện hành.
6.3. Đề xuất một số BPQL nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng

được sau khi kết thúc quá trình điều tra, khảo sát.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, các phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại các
trường THCS.

4


Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại các
trường THCS Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh.
Chương 3. Các biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường
THCS của Phòng GD&ĐT Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Khái quát các nghiên cứu trong nước về quản lý hoạt động dạy học
ngoại ngữ, quản lý HĐDH môn Tiếng Anh ở trường THCS
Vấn đề dạy học và quản lý dạy học đã được nhiều nhà triết học, nhà giáo
dục học ở cả phương Tây và phương Đông nghiên cứu tổng kết từ thời cổ đại,
trong đó có đại diện một số tư tưởng và các công trình nghiên cứu quan trọng
sau đây:
Xôcrat (469 - 415 TCN) nêu lên quan điểm giáo dục là phải giúp con
người tìm thấy, tự khẳng định chính bản thân mình. Để nâng cao hiệu quả dạy

- “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ ở trường
Cao đẳng sư phạm Trung ương” của Vũ Hồng Ngọc, ĐHSPHN, 2006;
- “Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ngoại ngữ chuyên
ngành tại trường Cao đẳng du lịch Hà Nội” của Nguyễn Thị Phương Mai,
ĐHGD-ĐHQGHN, 2010;
- ….
Đối với lĩnh vực quản lý HĐDH môn tiếng Anh ở trường THCS cũng có
một số đề tài đã được nghiên cứu như:
- Đề tài “Thực trạng quản lý việc giảng dạy môn tiếng Anh ở một số
trường THCS CL Quận 6 Thành phố Hồ Chí Minh và một số giải pháp”, 2008
của tác giả Vương Văn Cho,
- Đề tài “Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo
chương trình sách giáo khoa mới bậc THCS ở thành phố Cà Mau” , 2009 của
tác giả Nguyễn Văn Vinh;
- “Thực trạng quản lý việc cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn tiếng
Anh của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Gò Vấp thành phố Hồ
Chí Minh”, 2009 của Châu Thị Hoàng.
Nhìn chung các tác giả đều hướng vào việc phân tích quản lý HĐDH
ngoại ngữ nói chung và phân ngành nói riêng. Các đề tài trên đã nghiên cứu
9


nhiều vấn đề, nhiều mặt của HĐDH ngoại ngữ nói chung và môn tiếng Anh nói
riêng như đổi mới PPDH, nội dung, mục tiêu, cơ sở vật chất (CSVC), BPQL...
1.1.2. Tổng quan và phân tích các nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề quản lý
hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THCS
Trong lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề quản lý HĐDH tiếng
Anh ở trường THCS, đã có một số tác giả thực hiện thành công một số đề tài:
- Tác giả Vương Văn Cho, TP Hồ Chí Minh với đề tài “Thực trạng quản
lý việc giảng dạy môn tiếng Anh ở một số trường THCS CL Quận 6 Thành phố

Các đề tài trên và nhiều công trình khác đã nghiên cứu về thực trạng
quản lý HĐDH tiếng Anh ở trường THCS, và đề xuất các BPQL HĐDH tiếng
Anh cho Hiệu trưởng các trường. Nhưng đến nay, chưa có đề tài nào nghiên
cứu về công tác chỉ đạo của cấp Phòng GD&ĐT đối với HĐDH tiếng Anh
trong với các trường THCS.
Bên cạnh đó, chưa có đề tài nào nghiên cứu về chỉ đạo HĐDH môn tiếng
Anh trong các trường THCS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Do vậy chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Chỉ đạo hoạt động dạy
học môn tiếng Anh trong các trường THCS của Phòng GD&ĐT Tp.Hạ Longtỉnh Quảng Ninh” với hy vọng sẽ góp phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả
công tác quản lý HĐDH của Phòng GD&ĐT Tp.Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh.
1.2. Một số cơ sở lý luận về Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường
1.2.1. Quản lý giáo dục, các chức năng cơ bản của quản lý trong giáo dục
1.2.1.1. Khái niệm quản lý và các chức năng cơ bản của quản lý
Quản lý là một hoạt động quan trọng nhất trong các hoạt động của con
người, là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học xã hội, đồng
thời quản lý còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao độ để đạt
được mục đích. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận
động theo quy luật và sẽ đạt được mục đích đề ra. Chính vì vậy, người ta có thể
tiếp cận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau phụ thuộc vào cái nhìn
11


chủ quan và tính mục đích hoạt động. C.Mác khẳng định: “Tất cả mọi lao động
xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn,
thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình
điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. [4, tr.12]
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động
quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người
quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm
cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”. [7, tr.1]

hình thành nên cấu trúc hợp lý, hiệu quả các quan hệ giữa các thành viên, giữa
các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế
hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức.
Chỉ đạo: Lãnh đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác và ra
quyết định chỉ huy, hoặc động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để
đạt được yêu cầu của các kế hoạch và mục tiêu của tổ chức.
Kiểm tra: Kiểm tra cũng là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá
nhân, một nhóm hoặc một tổ chức là chủ thể quản lý thực hiện việc theo dõi,
giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn
nắn nếu cần thiết.
Ngoài ra, với quan điểm thông tin gần đây nhiều nghiên cứu đã khẳng
định thông tin trong quản lý như là chức năng thứ 5 của quản lý. Tất cả các
chức năng cơ bản trên khi vận hành không thể thiếu yếu tố được xem là nền
tảng, huyết mạch, đó chính là thông tin. Thông tin quản lý được xem như là hệ
thần kinh của hệ thống quản lý, có tác động đến tất cả mọi khâu của quá trình
quản lý. Mọi thông tin quản lý đều nhằm phục vụ cho việc ra quyết định quản
lý và đạt mục tiêu quản lý.

13


Lập kế hoạch

Kiểm tra

Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo

Chất lượng của giáo dục chủ yếu do nhà trường tạo nên, bởi vì khi nói
đến QLGD phải nói đến quản lý nhà trường.
Cũng như mọi hoạt động quản lý khác, QLGD có hai mục tiêu tổng quát:
- Mục tiêu ổn định, duy trì quá trình đào tạo đáp ứng nhu cầu hiện hành
của nền kinh tế- xã hội.
- Mục tiêu đổi mới, phát triển quá trình đào tạo đón đầu tiến bộ kinh tếxã hội. Như vậy, QLGD là hoạt động điều hành các nhà trường để giáo dục vừa
là sức mạnh, vừa là mục tiêu của nền kinh tế.
QLGD chính là quá trình xử lý các tình huống có vấn đề phát sinh trong
hoạt động tương tác của các yếu tố trên, để nhà trường phát triển, đạt tới chất
lượng tổng thể bền vững, làm cho giáo dục vừa là mục tiêu, vừa là sứ mạng của
sự phát triển kinh tế- xã hội.
1.2.2. Quản lý nhà trường
Trường học là tổ chức giáo dục trực tiếp làm công tác GD&ĐT thế hệ
đang lớn dần lên. Nó là tế bào cơ sở, lại vừa là một hệ thống độc lập, tự quản
của xã hội. Nhà trường là nơi tiến hành các quá trình giáo dục tổng thể, có
nhiệm vụ trang bị kiến thức cho một nhóm dân cư nhất định, thực hiện tối đa
15


một quy luật tiến bộ xã hội là “Thế hệ đi sau phải lĩnh hội được tất cả kinh
nghiệm xã hội mà các thế hệ đi trước đã tích lũy và truyền thụ lại, đồng thời
phải làm phong phú những kinh nghiệm đó" [1, tr. 45].
Quản lý nhà trường là một bộ phận trong QLGD. Do đó, quản lý trường
học vừa có tính Nhà nước, vừa có tính xã hội.
Quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường chính là xây dựng
mối quan hệ hợp lý giữa các hình thức công tác tập thể đối với HS và GV.
Do con đường giáo dục lâu dài, do các tình huống trong đời sống nội tại, tâm
hồn, đời sống tập thể trong trường có sự biến đổi liên tục nên nó đặt ra yêu
cầu cao đối với việc quản lý nhà trường, việc tổ chức hợp lý các quá trình
GD&ĐT, việc xây dựng CSVC kỹ thuật tổ chức sư phạm và các điều kiện

quản lý nhà trường chính là nội dung quan trọng của QLGD.
1.3. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học
1.3.1. Hoạt động dạy học
Dạy học là hoạt động chủ yếu trong nhà trường giúp HS tiếp thu những
kiến thức phổ thông cơ bản, hiện đại của nhân loại, hình thành những kỹ năng,
kỹ xảo và những năng lực, phẩm chất trí tuệ cần thiết của người công dân, dạy
học cũng là con đường cơ bản để hình thành thế giới quan khoa học, phẩm chất
đạo đức và phát triển nhân cách HS.
HĐDH là quá trình mà trong đó dưới sự tổ chức, điều khiển, lãnh đạo
của người GV làm cho người học tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự
điều khiển hoạt động nhận thức- học tập nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy học.
Như vậy, HĐDH là hoạt động kép bao gồm hoạt động dạy của GV và
hoạt động học của HS. Hoạt động dạy và hoạt động học thống nhất biện chứng
với nhau trong HĐDH. Nếu thiếu một trong hai hoạt động thì không có HĐDH.
Nếu không có hoạt động dạy thì chỉ còn hoạt động tự học của HS, nếu không
có hoạt động học thì hoạt động dạy cũng không diễn ra.
Hoạt động dạy của GV là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt
động nhận thức của HS. Hoạt động học của HS là hoạt động tự giác, chủ động,
17


tích cực tiếp thu kiến thức, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức của
mình nhằm biến những tri thức của nhân loại thành kiến thức, tri thức của bản
thân, tự làm phong phú và phát triển những giá trị của bản thân.
HĐDH diễn ra theo từng quá trình, sau mỗi quá trình, HS đạt được
những tiến bộ mới về kiến thức, kỹ năng và thái độ, nhân cách HS được hoàn
thiện dần. Theo tiếp cận hệ thống thì quá trình dạy học là một hệ thống gồm các
thành tố cơ bản là: Mục tiêu dạy học; Nội dung; Phương pháp; phương tiện;
Hình thức tổ chức dạy học; GV với hoạt động dạy; HS với hoạt động học; Kết
quả dạy học. Các thành tố trên của quá trình dạy học tác động qua lại, quan hệ