PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KRÔNG BUK
TRƯỜNG THCS NGUYỄN CÔNG TRỨ
-----‫ﮬ ﮬ ﮬ‬-----

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
---&--“Vận dụng Một vài phương pháp dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi
trường thong qua giảng dạy môn địa lớp 7.”
**********

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hải Yến
Đơn vị công tác: Trường THCS Nguyễn Công Trứ

Năm học: 2010 – 2011
Trang 1


PHẦN I: MỞ ĐẦU
I.1: Lí do chọn đề tài:
Năm học 2010 – 2011 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận động “
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Nói không với tiêu cực
và bệnh thành tích trong giáo dục. Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức
tự học và sáng tạo để học sinh noi theo. Xây dựng trường học thân thiện và học
sinh tích cực. Đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục,
ứng dụng công nghệ thông tin.
Hiện nay, tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang được
quan tâm. Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại nhiều lợi ích cho việc
góp phần hình thành, phát triển năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề
cho học sinh.
Về bản chất, mỗi môn học là một lĩnh vực tri thức khoa học có tính liên
ngành, bao gồm một hệ thống những kiến thức cơ bản và cần thiết được kết
hợp lại trên cơ sở nhiều ngành khoa học và kỹ thuật hiện đại, người ta gọi đây

I.2: Mục đích nghiên cứu:
- Khi giảng dạy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào bộ môn Địa lý
giúp học sinh hiểu và nắm vững nội dung học tập hơn.
- Học sinh hiểu được mối quan hệ qua lại giữa các động lực môi
trườngvà các nhân tố khác của chất lượng cuộc sống và những quyết định hợp
lý.
- có những hiểu biết về những hành vi thuộc về lĩnh vực môi trường ,
nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của bàn than mình và gia đình, rộng hơn
nữa là cộng đồng, quốc gia, quốc tế và thế giới.
- Hình thành cho học sinh niềm tin dựa trên cơ sở khoa học về khả năng
của con người nói chung và của chính bản thân mình nói riêng trong việc điều
khiển quá trình tái sản xuất con người.
- Hình thành cho học sinh ý thức tự giác, tự nguyện đề ra cho mình
những quyết định đúng đắn, có ý thức trách nhiệm, có thái độ và hành động
hợp lý về môi trường.
- Tránh sự trùng lặp, chồng chéo giữa các môn học. Do đó, tích hợp sẽ
giúp cho việc tiết kiệm được thời gian học tập và tránh sự nhàm chán trong học

Trang 3


tập của học sinh.
- Giúp học sinh phát triển tư duy, năng lực hành động, năng lực vận dụng
kiến thức kỹ năng vào thực tế một cách có hiệu quả trên cơ sở hiểu bản chất
của vấn đề.
- Làm cho nội dung học tập sinh động, hấp dẫn hơn.
- Giúp học sinh nhận thức thế giới một cách tổng thể và toàn diện hơn.
I.3: Thời gian và địa điểm.
- Thời gian: Áp dụng trong năm học 2009 – 2010. từ tháng 9/2009 đến
tháng 5/2010.

II.1: CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
II.1.1: Đặc điểm tình hình nhà trường.
1.1a: Thuận lợi:
Nhà trường luôn được sự quan tâm giúp đỡ của chính quyền địa phương,
được sự cộng tác giúp đỡ của các ban ngành, trường luôn được sự chỉ đạo sát
sao của Phòng giáo dục và đào tạo huyện Krông Buk.
Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy tương đối đầy đủ, đội ngũ
giáo viên có trình độ chuyên môn cao, có tâm huyết với nghề.
Hầu hết học sinh là người dân tộc kinh, có khả năng nắm băt kiến thức
nhanh, thuận lợi cho việc dạy và học của thầy và trò.
Các bậc phụ huynh rất quan tâm và kết phối hợp chặt chẽ với nhà
trường để giáo dục học sinh.
1.1b. Khó khăn:
Còn một số ích học sinh có ý thức học tập chưa tốt, tiếm thu bài chậm.
Một số gia đình chưa thực sự quan tâm đế việc học của con em mình.
Khoảng cách từ nhà đến trường của đa số học sinh xa từ 5km trở
lên,đường xá chưa thuận lợi.
II.1.2: Khảo sat chất lượng môn Địa lý khối 7 đầu năm học.
Ngay từ đầu năm học tôi Đã tiến hành kiểm tra khảo sát việc nắm bắt
kiến thức của học sinh, kết quả đạt được như sau:

Trang 5


Tổng số
Giỏi
học
sinh
T.số %
81


43.2

11

13.6

10

6.2

%
12.3

II.2: CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
II.2.1: Kế hoạch xây dựng chuyên đề.
Tháng 9,10: + Điều tra cơ bản học sinh khối 7.
+ Điều tra tình hình học tập bộ môn.
+ Sưu tầm tài liệu.
Tháng 11,12: Áp dụng thực hiện chuyên đề.
Tháng 01: kiểm tra kết quả thực hiện chuyên đề, so sánh với kết quả
khảo sát đầu năm.
Tháng 2,3,4: Tiếp tục thực hiện chuyên đề tại khối lớp 7.
Tháng 5: Kiểm tra kết quả thực hiện chuyên đề. Rút kinh nghiệm.
II.2.2: Các biện pháp thực hiện:
II.2.2a. Xây dựng kế hoạch.
- Nghiên cứu cấu trúc chương trình: + Kỳ I: 36 tiết.
+ Kỳ II: 34 tiết.
- Nghiên cứu các nội dung, chương trình sách giáo khoa.


- Mục 1: Làn nương rẫy

trong nông nghiệp ở đới nóng.

- Mục 2: Làm ruộng thâm canh lúa

5

Bài 9:Hoạt động sản xuất nông

nước
Mục 1: Đặc điểm sản xuất nông

6

nghiệp ở đới nóng.
nghiệp
Bài 10: Dân số và sức ép dân số - Mục 1: Dân số

4

tới tài nguyên môi trường ở đới

- Mục 2: Sức ép của dân số tới tài

7

nóng.
Bài 11: Di dân và sự bùng nổ


- Bài tập 3

12

Bài 20:Hoạt động kinh tế của

- Mục 2: Hoang mạc đang ngày càng

con người ở hoang mạc

mở rộng

13

Bài 22: hoạt động kinh tế của

- Mục 2

14

con người ở đới lạnh
Bài 24: Hoạt động kinh tế của

- Mục 2: Sự thay đổi kinh tế-xã hội

việc con người ở vùng núi
ngh
iên
cứu
và


19
20

Mĩ
Bài 47: Châu nam cực
Bài 55: Kinh tế châu Âu.

ma-dôn
- Mục 1: Khí hậu
- Mục 3: Dịch vụ

21 Bài 56: Khu vực Bắc Âu
II.1.2b. Tổ chức thực hiện.

- Mục 2: kinh tế

Với mỗi phương pháp sẽ có hình thức dạy học tương ứng. Dưới đây tôi xin đưa
ra một số phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà theo tôi thì các phương
pháp và hình thức tổ chức dạy học này có nhiều khả năng để tích hợp nội dung
Giáo dục bảo vệ môi trường qua môn Địa lý lớp 7 tại trương THCS Nguyễn
Công Trứ.
*: Phương pháp đàm thoại.
Đàm thoại là phương pháp dạy học có lịch sử lâu đời và được sử dụng
thường xuyên trong giảng dạy Địa lý ở trường phổ thông từ trước đến nay.
Đàm thoại về thực chất là phương pháp dạy học mà ở đó giáo viên sử dụng hệ
thống câu hỏi để dẫn dắt, chỉ đạo học sinh tìm hiểu và lĩnh hội nội dung của bài
học. Như vậy, hệ thống câu hỏi là cốt lõi của phương pháp đàm thoại.
Ví dụ: Dạy Mục 2: Đô thị hóa, các siêu đô thị: Bài 3:Quần cư. Đô thị
hóa.

Hình 17.2. Nhận xét về tai hoạ do mưa axit gây ra?
Học sinh thảo luận và đưa ra kết quả, giáo viên nhận xét bổ sung.
Trong dạy học Địa lý, giáo viên nên triệt để sử dụng nhữnh tranh ảnh
minh hoạ trong sách giáo khoa , bởi vì đây là những phương tiện minh hoạ đã
được lựa chọn để thể hiện các hiện tượng một cách cụ thể, điển hình nhất.
Ví dụ: Giáo viên cho học sinh quan sát hai ảnh 17.3 và 17.4 - yêu cầu
học sinh cho biết các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước các sông rạch và
nước biển. Cách triển khai tốt mục này là cho học sinh trao đổi nhóm, sau đố
cho học sinh trình bày ý kiến của nhóm. Cuối cùng giáo viên sẽ tổng hợp các
câu trả lời, bổ sung kiến thức và hoàn chỉnh kiến thức cho học sinh.

Trang 10


Hình 17.3 - “Thủy triều đen” trên Đại Tây Dương Hình17.4 - nước thải từ
các nhà máy đổ
do tai nạn của tàu chở dầu.
vào sông ngòi ở ngoại ô
Pa- ri (pháp).
Như vậy, khi sử dụng tra ảnh, giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi
hướng dẫn học sinh khai thác nội dung cần được thể hiện trên bức tranh, ảnh và
những câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng những kiến thức đã học để giải thích
các hiện tượng được thể hiện trên bức tranh, ảnh.
Ví dụ: Sử dụng ảnh 17.3 - SGK Địa lí 7.
- Mục đích quan sát: Tìm hiểu vấn đề ô nhiễm nước ở đới ôn hòa.
- Tên bức tranh: “Thủy triều đen trên Đại Tây Dương do tai nạn của tàu
Trang 11


chở dầu”. Bức ảnh thể hiện hiện tượng ô nhiễm nước biển ở Đại Tây Dương.


Nước thải, chất thải của các khu công nghiệp
* Phương pháp thảo luận. Bản chất của phương pháp thảo luận là giáo
viên tổ chức cho học sinh thảo luận (theo lớp hoặc theo nhóm) để giải quyết

Trang 14


các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học.
Phương pháp thảo luận có thể được tiến hành theo các bước sau:
- Bước 1: Giáo viên nêu chủ đề và các câu hỏi thảo luận.
- Bước 2: Học sinh thảo luận ( cả lớp hoặc nhóm)
- Bước 3: Giáo viên tóm tắt các ý kiến thảo luận, củng cố các điểm
chính.
Ví dụ; Bài tập 3 của Bài 18: Thực Hành - Địa lí 7.
- Bước 1: sau khi học sinh vẽ xong biểu đồ, Giáo viên nêu câu hỏi thảo
luận.
Giải thích nguyên nhân và phân tích tác hại của lượng khí thải ngày càng
tăng?
- Bước 2: Học sinh thảo luận.
- Bước 3: Các nhóm đưa ra ý kiến, Giáo viên tóm tắt, củng cố và kết
luân.
Giải thích nguyên nhân:
+ Do quá trình công nghiệp hóa.
+ Sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch, chủ yếu là than đá.
+ Hiện tượng cháy rừng…
Phân tích tác hại của khí thải:
+ Đối với thiên nhiên: làm thủ tầng ôzôn, sự nóng lên của Trái
Đất biến đổi và suy thoái môi trường sinh thái …


và môI trường ở các nước trong đới nóng.
- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị thế giới hoặc dân cưcác châu lục.
IV. Hoạt động dạy học:
1. Ổn định tổ chức. (1’)
2. Kiểm tra bài cũ. (5’)
Câu hỏi

Trang 16

Đáp án, biểu điểm

Đối tượng


Môi trường xích đạo ẩm có những HS nêu được:

HS/ Khá

thuận lợi và khó khăn gì đối với sản - Thuận lợi.

(5đ)

xuất nông nghiệp?
3. Bài mới.

(5đ)

Hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1: tìm hiểu về đặc điểm dân


số đông, gia tăng dân số nhanh ảnh
hưởng tới đời sống , tài nguyên và môi
trường ở đới nóng theo dàn ý sau:
- Tài nguyên (đất, khoáng sản, rừng)
- Bình quân lương thực theo đầu người.

Trang 17


- Ô nhiễm môi trường.
- Biện pháp giải quyết.
GV gợi ý HS về cách phân tích biểu đồ
Mối quan hệ giơã dân số và lương thực ở
Châu Phi và bảng số liệu Mối tương
quan giữa dân số và diện tích rừng ở khu
vực Đông Nam Á, trang 34 SGK.
Bước 2:

- Ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống:

- HS trình bày kết quả theo từng ý và GV + Bình quân lương thực giảm.
chuẩn xá kiến thức.

+ Nhiều người không có nước sạch dùng.

- GV có thể hướng dân HS vẽ sơ đồ về + Nhà ổ chuột, thiếu tiện nghi.
sức ép của dân số đông, tăng nhanh ảnh - Ảnh hưởng tới tài nguyên:
hưởng tới chất lượng cuộc sống và tài + Đất bạc màu.
nguyên môi trường.


-Phương pháp quan sát: Thông qua dự giờ đồng nghiệp nhằm kiểm tra
các nội dung liên quan.
- Xây dung kế hoạch, tích lũy tư liệu, số liệu.
- Điều tra.
- Khảo sát.
- Phân tích.
- Sử dụng tranh,ảnh, lược đồ, bảng, biểu số liệu.
* Kết quả nghiên cứu.
Qua quá trình thực hiện chuyên đề trong học kỳ I tôi đã bước đầu đạt
được kết quả như sau:

Tổng số
học sinh

81

Giỏi

Khá

TB

Yếu

Kém

T.số

%


3

%
3.7

Qua quá trình giảng dạy ở học kỳ I và kết quả đạt được như trên tôi thấy
chuyên đề có khả thi nên tôi tiếp tục thực hiện chuyên đề vào giảng dạy ở học
kỳ II. Việc giảng dạy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường qua bộ môn Địa lý
như trên đã làm cho nhận thức học sinh thay đổi trong cách tiếp cận các nội

Trang 19


dung kiến thức. Không những có những nhận thức , hành vi đúng đắn về môi
trường mà còn ham thích học tập bộ môn Địa lý. Điều này thể hiện qua chất
lượng học tập trong học kỳ II so với học kỳ I và khảo sát đầu năm học. Do học
kì II có một em chuyển vào nâng tổng số học sinh khối 7 lên 82 em.

Chất
lượng
Đầu
81
năm
Học
81
kỳ I
Học
82
kỳ II



43.2

11 13.6

10

12.3

6

7.4

25

30.9

40

49.4

7

8.6

3

3.7

7

III.2. Kiến nghị.
Giáo dục bảo vệ môi trường là một hoạt động giáo dục liên bộ môn. Bởi
vậy tôi mong ngành Giáo dục cung cấp nhiều tài liệu về môi trường để đưa vào
dạy học tích hợp Giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường có hiệu quả
hơn.

Trang 20


Vì quĩ thời gian ít và khả năng có hạn nên đề tài còn nhiều thiếu sót. Rất
mong được sự đóng góp, chia sẻ của đồng nghiệp và của các cấp quản lý giáo
dục

IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
-Tài liệu: Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Địa lý Trung học cơ sở.
Tác giả: Nguyễn Hải Hà- Nguyễn Việt Hùng- Phan Thị Lạc- Trần Thị
Nhung- Phạm Thu Phương- Nguyễn Minh Phương.
- Tài liệu: lý luận dạy học Địa lý.
Tác giả: Nguyễn dược, Nguyễn Trọng Phúc.
-Tài liệu: Bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ III
- Tạp chí: Thế giới trong ta.
- SGK và SGV Địa lí lớp 7.
- Hướng dẫn phân phối chương trình môn Địa lý 7 .
Pơngdrang, ngày 20 tháng 12 năm
2010
Người viết

Nguyễn Thị Hải Yến
PHẦN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
1.Hội đồng khoa học cấp trường:


mới

về

mặt

lý

luận

và

về

mặt

Trang 4
PHẦN II. NỘI DUNG
II.1: CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
II.2: CHƯƠNG II:NỘI DUNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
II.2.1: Kế hoạch xây dựng chuyên đề.
Trang 6
II.2.2: Các biện pháp thực hiện.
Trang 6
II.2.3. Minh hoạ Dạy một bài có nội dung tích hợp bảo v…….

Trang 22

thực

IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 19
PHẦN
Trang 19

Trang 23

ĐÁNH

GIÁ

CỦA

HỘI

ĐỒNG

KHOA

HỌC


Trang 24