ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------
VŨ THỊ BÍCH THẢO
VAI TRÕ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN
TRONG GIÁO DỤC VĂN HÓA GIAO THÔNG
CHO THANH NIÊN ĐÔ THỊ HIỆN NAY
(Nghiên cứu trường hợp phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành Xã hội học
Hà Nội - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------
VŨ THỊ BÍCH THẢO
VAI TRÕ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN
TRONG GIÁO DỤC VĂN HÓA GIAO THÔNG
CHO THANH NIÊN ĐÔ THỊ HIỆN NAY
(Nghiên cứu trường hợp phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội)
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Xã hội học
Mã số: 60.31.03.01
đào tạo thạc sĩ ngành Xã hội học, khóa 2013-2015, Trƣờng Đại học Khoa học Xã
hội và Nhân văn. Thông qua môi trƣờng đào tạo uy tín, chất lƣợng, tôi đã tích lũy
thêm nhiều kiến thức chuyên sâu về chuyên ngành trong quá trình học tập.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Thanh niên đã tạo
điều kiện để tôi có thể hoàn thành khóa học thạc sĩ trong quá trình công tác tại Viện.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các đồng chí tại Ban Thanh niên Đô thị và
Công tác An ninh Quốc phòng - Thành đoàn Hà Nội, Ban Chấp hành Quận đoàn
Hai Bà Trƣng, Ban Chấp hành đoàn phƣờng Cầu Dền, quận Hai Bà Trƣng, Hà Nội,
đặc biệt là đồng chí Bí thƣ đoàn phƣờng đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình
triển khai khảo sát tại địa bàn và cung cấp các thông tin, tài liệu liên quan. Cảm ơn
các bạn đoàn viên, thanh niên phƣờng Cầu Dền đã tham gia cuộc khảo sát.
Sau cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các anh, chị đồng
nghiệp đã luôn động viên, khuyến khích và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và
thực hiện luận văn.
Hà Nội, ngày
tháng
năm 2015
Học viên
Vũ Thị Bích Thảo
MỤC LỤC
MỤC LỤC ...................................................................................................................1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .........................................................................4
DANH MỤC CÁC BIỂU............................................................................................5
DANH MỤC CÁC BẢNG..........................................................................................6
1.3. Các quan điểm của Đảng, Đoàn về giáo dục thanh niên ................................45
1.3.1. Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng lối sống văn hóa
cho thanh niên ....................................................................................................45
1.3.2. Quan điểm của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên ........48
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA GIAO
THÔNG TẠI PHƢỜNG CẦU DỀN VÀ NHẬN THỨC CỦA THANH NIÊN VỀ
VĂN HÓA GIAO THÔNG .......................................................................................53
2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .........................................................................53
2.2. Khái quát về tình hình vi phạm Luật Giao thông đƣờng bộ của thanh niên ..55
2.3. Hoạt động giáo dục văn hóa giao thông tại phƣờng Cầu Dền ........................57
2.3.1. Thực trạng triển khai các hoạt động giáo dục văn hóa giao thông cho
thanh niên trên địa bàn phường .........................................................................57
2.3.2. Sự tham gia của thanh niên vào hoạt động giáo dục văn hóa giao thông
............................................................................................................................59
2.4. Nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông của
thanh niên tại phƣờng Cầu Dền .............................................................................62
2.4.1. Nhận thức của thanh niên về văn hóa giao thông ....................................62
2.4.2. Thái độ của thanh niên về văn hóa giao thông ........................................67
2.4.3. Hành vi thực hiện văn hóa giao thông của thanh niên ............................69
CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÕ CỦA ĐOÀN TRONG TỔ
CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA GIAO THÔNG CHO THANH
NIÊN ĐÔ THỊ ...........................................................................................................75
3.1. Vai trò kỳ vọng của tổ chức Đoàn trong hoạt động giáo dục văn hóa giao
thông cho thanh niên ..............................................................................................75
3.2. Đánh giá của thanh niên về vai trò của Đoàn Thanh niên trong tổ chức hoạt
động giáo dục văn hóa giao thông cho thanh niên ................................................78
3.2.1. Ý kiến của thanh niên về vai trò của tổ chức Đoàn trong triển khai hoạt
động giáo dục văn hóa giao thông .....................................................................78
2
GD
Giáo dục
4
GT
Giao thông
5
SHCĐ
Sinh hoạt chi đoàn
6
TNCS
Thanh niên Cộng sản
7
TN
8
TTN
giao thông của Đoàn phường....................................................................................59
Biểu 2.3. Mức độ tham gia của thanh niên vào hoạt động giáo dục VHGT .............61
Biểu 2.4. Mức độ tiếp xúc với cụm từ “văn hóa giao thông” của thanh niên ..........63
Biểu 2.5. Đánh giá của thanh niên về ý thức tham gia giao thông của thanh niên ..64
Biểu 2.6. Mức độ hiểu biết của thanh niên về tiêu chí thực hiện VHGT do Trung
ương Đoàn phát động trong cuộc vận động “Thanh niên với văn hóa giao thông” 65
Biểu 3.1. Đánh giá của thanh niên về việc thể hiện vai trò của tổ chức Đoàn trong
giáo dục văn hóa giao thông .....................................................................................79
Biểu 3.2. Cảm nhận của thanh niên về kết quả của hoạt động giáo dục VHGT cho
thanh niên của Đoàn phường ....................................................................................80
Biểu 3.3. Đánh giá của thanh niên về thời gian tổ chức các hoạt động giáo dục ....84
Biểu 3.4. Mong muốn của thanh niên về địa điểm tổ chức hoạt động giáo dục .......90
Biểu 3.5. Mong muốn của thanh niên về thời gian tổ chức hoạt động giáo dục văn
hóa giao thông...........................................................................................................91
5
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.Thống kê số lượng đoàn viên, hội viên và thành tích đạt được của Đoàn
phường Cầu Dền giai đoạn 2010-2014 ....................................................................55
Bảng 2.2. Ý kiến của thanh niên về lý do hoạt động giáo dục văn hóa giao thông
của Đoàn chưa thu hút sự tham gia của thanh niên .................................................62
Bảng 2.3. Tương quan đối tượng thanh niên đã tham gia và chưa tham gia hoạt
động giáo dục VHGT với mức độ biết đến văn hóa giao thông................................63
Bảng 2.4. Tương quan đối tượng thanh niên với mức độ biết đến tiêu chí thực hiện
VHGT do Trung ương Đoàn phát động ....................................................................65
Bảng 2.5. Đánh giá của thanh niên về mức độ cần thiết của việc giáo dục VHGT
cho thanh niên tại phường ........................................................................................67
Bảng 2.6. Tương quan giữa thái độ ứng xử của thanh niên khi tham gia giao thông
rộng, trong đó Đoàn Thanh niên cũng đóng vai trò quan trọng cùng với gia đình, nhà
trƣờng giáo dục thanh niên.
Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị-xã hội và là
trƣờng học xã hội chủ nghĩa của thanh niên. Nhiệm vụ cơ bản của Đoàn là chăm lo
giáo dục, bồi dƣỡng lý tƣởng và đạo đức cách mạng để thanh niên trở thành công
dân tốt và nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng với thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Giáo dục lối sống cho thanh niên là một trong
những nội dung quan trọng đƣợc tổ chức Đoàn quan tâm thông qua các hoạt động
tuyên truyền, các phong trào hành động của thanh niên. Đại hội Đoàn lần thứ X đã
xác định Đề án “Tăng cường công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối
sống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay” là một trong mƣời chƣơng trình, đề án
quan trọng cần thực hiện tốt trong nhiệm kỳ 2012-2017 [5].
Trên thực tế, những sai lệch trong chuẩn mực, giá trị đạo đức và lối sống của
thanh niên ngày càng diễn ra phổ biến. Những sai lệch trong thanh niên xuất phát từ
việc nhận thức chƣa đúng đắn dẫn đến có những biểu hiện sống chƣa tích cực, vi
phạm chuẩn mực đạo đức, vi phạm pháp luật,... Giáo dục thanh niên là chủ đề đƣợc
nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu trên các khía cạnh khác nhau, tuy nhiên, nghiên
cứu về vai trò của Đoàn trong giáo dục lối sống cho thanh niên đô thị, đặc biệt là khía
cạnh giáo dục ý thức chấp hành pháp luật trong thanh niên vẫn là một nội dung mới.
Vấn đề trật tự an toàn giao thông, ùn tắc giao thông đã và đang là vấn đề gây
bức xúc hiện nay. Những năm gần đây cùng với sự phát triển kinh tế ở mức cao,
nhu cầu đi lại của ngƣời dân và số lƣợng phƣơng tiện cơ giới tăng nhanh đã làm cho
tình hình trật tự an toàn giao thông trên toàn quốc trở nên phức tạp và nghiêm trọng,
nhất là ở các đô thị lớn. Tại Việt Nam, theo thống kê của Ủy ban An toàn Giao
7
thông quốc gia, trung bình hàng ngày ƣớc tính có khoảng 30-35 ngƣời chết do tai
nạn giao thông mà chủ yếu là tai nạn giao thông đƣờng bộ [58]. Có nhiều nguyên
2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Nghiên cứu vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục thanh niên
Tiếp cận các công trình nghiên cứu về vai trò của Đoàn trong giáo dục thanh
niên là một cơ sở quan trọng để tác giả xây dựng định hƣớng, cách tiếp cận nghiên
cứu đề tài. Các công trình nghiên cứu về vấn đề này đã đƣa ra luận cứ khoa học
trong tiếp cận nghiên vai trò của Đoàn trong việc giáo dục thanh niên, đặc biệt là
giáo dục lý tƣởng cách mạng, giáo dục pháp luật, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục
đạo đức, lối sống cho thanh niên. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu đề cập
đến hƣớng tiếp cận nghiên cứu này nhƣ sau:
Tác giả Đặng Cảnh Khanh (2006), trong cuốn “Xã hội học thanh niên” đã hệ
thống nhóm các vấn đề lớn khi nghiên cứu về thanh niên nhƣ sau:
Thứ nhất, nghiên cứu vị trí và vai trò của thanh niên cũng nhƣ các vấn đề
thanh niên trong sự vận động và phát triển của đất nƣớc, mối quan hệ biện chứng
giữa vấn đề thanh niên với những vấn đề kinh tế - xã hội.
Thứ hai, nghiên cứu bản thân vấn đề thanh niên, cũng nhƣ thế hệ thanh niên
trong nội hàm của nó; nghĩa là nghiên cứu, phân tích, lý giải các vấn đề của thanh
niên, tâm lý, tâm trạng, nhu cầu và hành vi của thanh niên tƣơng đối độc lập với các
vấn đề khác.
Thứ ba, nghiên cứu những hoạt động của phong trào thanh niên, các tổ chức
thanh niên trong quá trình đoàn kết, tập hợp thanh niên, vai trò của các cơ quan,
chính quyền, đoàn thể, cộng đồng và gia đình trong việc quan tâm chăm sóc, rèn
luyện, giáo dục thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc
[Đặng Cảnh Khanh, 2006:39] [34].
Nhƣ vậy, nghiên cứu về vai trò của tổ chức Đoàn trong giáo dục lối sống cho
thanh niên cũng là một trong những nội dung đƣợc đề cập đến trong hƣớng tiếp cận
xã hội học thanh niên.
Giáo dục pháp luật cho thanh niên cũng là một trong những nội dung quan
trọng đƣợc tác giả Đặng Cảnh Khanh (2006) đề cập đến trong chƣơng XVII, cuốn
của Đoàn. Về mặt lý luận, đề tài đã chỉ rõ quan điểm tiếp cận nghiên cứu, thao tác
các khái niệm về lối sống, khái niệm thanh niên, các quan điểm của Đảng của Đoàn
về giáo dục lối sống văn hóa cho thanh niên. Về kết quả nghiên cứu qua khảo sát
thực tiễn, từ đánh giá các kết quả của công tác giáo dục lối sống cho thanh niên của
Đoàn, tác giả đã đƣa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng, giáo dục
lối sống cho thanh niên bao gồm: Thống nhất các quan điểm xây dựng lối sống văn
10
hoá cho thanh - thiếu niên; Xây dựng môi trƣờng văn hoá xã hội lành mạnh để giáo
dục lối sống cho thanh niên; Phát huy vai trò trƣờng học trong công tác giáo dục lối
sống cho học sinh, sinh viên; Xác lập vai trò của gia đình trong việc định hƣớng giá
trị nhân cách, lối sống cho thanh thiếu niên; Phát huy vai trò của các chính trị - xã
hội, các tổ chức xã hội trong việc giáo dục nếp sống văn hoá cho thanh thiếu niên;
Phát huy vai trò của các cơ quan truyền thông đại chúng trong việc xây dựng nếp
sống văn hoá trong thanh thiếu niên; Đoàn Thanh niên cần thông qua các cuộc vận
động và phong trào cách mạng để giúp thanh niên hình thành đạo đức, lối sống cao
đẹp; Cần mở rộng các hình thức giao lƣu tiếp xúc của thanh niên; Cần nâng cao chất
lƣợng cán bộ làm công tác tƣ tƣởng và giáo dục của Đoàn.
Tác giả Trần Thanh Giang (2013), báo cáo khoa học đề tài cấp Bộ “Giải
pháp của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên
trong giai đoạn hiện nay” [24]. Về mặt lý luận, đề tài đã khái quát một số vấn đề lý
luận về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên, vai trò của Đoàn trong giáo dục
đạo đức, lối sống cho thanh niên và yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục đạo
đức, lối sống cho thanh niên trong tình hình mới. Về mặt thực trạng, tác giả cũng
nêu lên đặc điểm về đạo đức, lối sống của thanh niên hiện nay và đánh giá thực
trạng triển khai, tính hiệu quả của các giải pháp giáo dục đạo đức, lối sống cho
thanh niên của Đoàn. Qua nghiên cứu, tác giả cũng tập trung đƣa ra các giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên thông
cho thanh niên nói chung và sinh viên nói riêng. Đánh giá vai trò của tổ chức đoàn
để thấy rõ đƣợc chức năng, nhiệm vụ và thực trạng hiệu quả hoạt động; cụ thể ở đề
tài này là việc đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dục cho sinh viên. Cách đánh giá
vai trò trong đề tài là việc phân tích hiệu quả các hoạt động giáo dục kỹ năng sống
của Đoàn (cả hoạt động trực diện giáo dục kỹ năng và hoạt động gián tiếp, xen lồng
nội dung giáo dục kỹ năng sống) qua ý kiến đánh giá của đối tƣợng hƣớng đến, đối
tƣợng thụ hƣởng là sinh viên.
Nghiên cứu “Giải pháp của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng
cách mạng cho thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước”, đề tài khoa học cấp Bộ, mã số ĐT.KXĐTN 2012-08 của tác giả Đỗ Ngọc
Hà và cộng sự (2012) [28]. Theo quan điểm nghiên cứu của đề tài, công tác giáo
dục lí tƣởng cách mạng của Đoàn nằm trong công tác giáo dục chính trị, tƣ tƣởng và
có mối quan hệ hữu cơ với giáo dục đạo đức cách mạng và lối sống văn hóa cho
thanh niên. Theo đó, nội dung của giáo dục lí tƣởng cách mạng cho thanh niên theo
12
các nhà nghiên cứu bao gồm cả giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ:
hƣớng tới việc hình thành ý thức luôn hành động phù hợp với lợi ích của xã hội,
đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích của cá nhân, lợi ích tập thể và lợi ích toàn
xã hội; hình thành những tình cảm đạo đức tích cực: lƣơng tâm, danh dự, trách
nhiệm, nghĩa vụ, uy tín; những phẩm chất đạo đức: trung thực, kỷ luật, dũng cảm,
tính nguyên tắc, thiện chí, lạc quan, biết tự trọng và tôn trọng ngƣời khác. Đề tài
cũng đã đƣa ra đƣờng lối, quan điểm, chủ trƣơng của Đảng về giáo dục thanh niên,
vai trò của Đoàn Thanh niên trong công tác giáo dục lý tƣởng cách mạng cho thanh
niên, các chủ trƣơng của Đoàn về giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống
cho thanh niên trong nhiệm kỳ 2007-2012. Nghiên cứu của đề tài cũng chỉ ra những
hạn chế trong công tác giáo dục của Đoàn Thanh niên đó là: “Chƣa cụ thể hóa nội
dung giáo dục lí tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho phù hợp với các đối tƣợng
đẹp, nâng cao chất lƣợng trong giáo dục lối sống mới cho sinh viên trong nhà
trƣờng.
2.2. Các nghiên cứu về giáo dục lối sống, giáo dục pháp luật cho thanh niên
Bên cạnh các công trình nghiên cứu đề cập đến cụ thể về vai trò của Đoàn
giáo dục thanh niên, một số hƣớng nghiên cứu về giáo dục lối sống, giáo dục pháp
luật cho thanh niên cũng là cơ sở về lý thuyết và thực tiễn giúp đề tài xây dựng
khung lý thuyết trong tiếp cận nghiên cứu về lĩnh vực giáo dục thanh niên. Các
công trình theo hƣớng nghiên cứu này đã tiếp cận theo các hƣớng nghiên cứu về vai
trò của giáo dục, vai trò của các chủ thể giáo dục, thực trạng và giải pháp giáo dục
lối sống, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên. Tiêu biểu cho hƣớng nghiên cứu
này có thể điểm qua một số công trình nghiên cứu sau:
Tác giả Nghiêm Sĩ Liêm (2001) với nghiên cứu luận án tiến sĩ ngành triết
học: “Vai trò của gia đình trong việc giáo dục thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay” [36].
Nghiên cứu tập trung vào vai trò giáo dục của gia đình đối với thế hệ trẻ ở lứa tuổi
vị thành niên trên các mặt nội dung giáo dục đó là: giáo dục đạo đức, giáo dục học
tập văn hóa, giáo dục lao động, giáo dục giới tính. Tác giả cũng đã xác định các yếu
tố ảnh hƣởng đến giáo dục gia đình và đánh giá thực trạng giáo dục thế hệ trẻ trong
gia đình Việt Nam hiện nay. Theo tác giả, để nâng cao vai trò giáo dục của gia đình
đối với thế hệ trẻ cần phải đổi mới nhận thức về vị trí, vai trò của giáo dục gia đình,
tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm tạo điều kiện vật
chất cần thiết cho việc nâng cao vai trò giáo dục của gia đình, tạo môi trƣờng văn
hóa để thế hệ trẻ phát triển.
14
Tác giả Vƣơng Hoàng Yến (2012) với nghiên cứu “Vai trò của gia đình
trong giáo dục văn hóa ứng xử cho trẻ em vị thành niên ở Hà Nội hiện nay” [67].
Trong đề tài này, khi tiếp cận lý thuyết vai trò, tác giả đã gắn khái niệm vai trò với
vị thế xã hội, giải thích sự khác biệt về đặc điểm gia đình, đặc trƣng nhân khẩu của
trị đối với phạm nhân ở các mặt nhƣ nâng cao trình độ nhận thức pháp luật, chính trị
cho phạm nhân, hình thành ý thức trách nhiệm cho phạm nhân, giúp phạm nhân
nhận thức đƣợc tội lỗi của mình.
Nhóm tác giả Trần Kiều, Vũ Trọng Rỹ, Hà Nhật Thăng, Lƣu Thu Thủy
(2001), Báo cáo kết quả nghiên cứu chuyên đề KHXH 04-07-CĐ: “Thực trạng và
giải pháp giáo dục đạo đức, tư tưởng chính trị, lối sống cho thanh niên học sinh,
sinh viên trong chiến lược phát triển toàn diện con người Việt Nam thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [35]. Chuyên đề cũng đã là rõ cơ sở lý luận và
phƣơng pháp luận trong nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp giáo
dục đạo đức, tƣ tƣởng chính trị, lối sống cho thanh niên; điều tra khảo sát đạo đức,
tƣ tƣởng chính trị, lối sống của học sinh, sinh viên trên cả ba mặt về nhận thức, thái
độ và hành vi; xác định các giải pháp tổ chức giáo dục đạo đức, tƣ tƣởng chính trị,
lối sống cho học sinh, sinh viên. Về mặt phƣơng pháp, chuyên đề cũng phân tích rất
cụ thể cách tiến hành phƣơng pháp điều tra, nguyên tắc, quy trình thiết kế bộ công
cụ điều tra, phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu. Kết quả đánh giá chỉ số đo sự
tôn trọng pháp luật trong thanh niên cho thấy hầu hết học sinh, sinh viên thấy đƣợc
tầm quan trọng của luật pháp nhƣng hiểu biết về luật pháp và ý thức tôn trọng, chấp
hành luật của học sinh, sinh viên còn rất thấp. Có 93,8% sinh viên và 94,2% học
sinh nhận thức đƣợc rằng: “Mọi ngƣời cần phải sống và làm việc theo pháp luật”,
nhƣng chỉ có 5,8% sinh viên và 6,6% học sinh tự xem mình là ngƣời hiểu biết khá
tốt, cập nhật về luật pháp; có 71,3% học sinh và 75% sinh viên có hành vi làm ngơ
khi thấy ngƣời khác làm sai luật pháp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng: “Giáo dục đạo
đức, tƣ tƣởng chính trị, lối sống cho học sinh, sinh viên là một quá trình, nó chỉ thực
sự hiệu quả khi xác định rõ các mục tiêu cụ thể, những nội dung giáo dục cần đạt,
những định hƣớng cần ƣu tiên, các điều kiện cơ sở vật chất, môi trƣờng xã hội và
các loại hình giáo dục phải đa dạng, đƣợc tổ chức thƣờng xuyên, có hệ thống, có
đánh giá, nhận xét… và phải phù hợp với tâm lý lứa tuổi” [Trần Kiều và cộng sự,
2001:tr.98].
Tác giả Đoàn Thị Thanh Huyền (2014) với đề tài luận án tiến sĩ Xã hội học
về “Giáo dục pháp luật cho con cái trong gia đình hiện nay” (Nghiên cứu trƣờng
Hai là, đánh giá thực trạng đạo đức, lối sống của thanh niên hiện nay. Trong
đó, các nhà khoa học chỉ ra những mặt tích cực, cũng nhƣ những hạn chế cần đƣợc
quan tâm trong phƣơng diện đạo đức, lối sống của thanh niên.
17
Ba là, phân tích bối cảnh kinh tế - xã hội và những yếu tố văn hóa, giáo dục
tác động đến đạo đức, lối sống của thanh niên.
Bốn là, nêu rõ tính cấp thiết của công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho
thanh niên từ quan điểm, chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc.
Năm là, đề xuất các biện pháp, giải pháp giáo dục để hình thành và phát
triển những hành vi đạo đức, lối sống tích cực, lành mạnh ở thanh niên.
Nhƣ vậy, có khá nhiều công trình quan tâm nghiên cứu về lối sống cho thanh
niên, đề cập đến vấn đề giáo dục lối sống cho thanh thiếu niên, đề cập đến cách tiếp
cận lý thuyết vai trò trong nghiên cứu. Đây cũng chính là hệ thống lý luận và thực
tiễn để chúng tôi tham khảo cách thức tiếp cận và các kết quả của các nghiên cứu đi
trƣớc. Tuy nhiên, nghiên cứu vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục lối
sống văn hóa cho thanh niên thông qua trƣờng hợp cụ thể là giáo dục văn hóa giao
thông cho thanh niên theo hƣớng tiếp cận xã hội học thì hiện tại chƣa có công trình
nghiên cứu nào đề cập đến. Mặt khác, giáo dục văn hóa giao thông cho thanh niên
là một trong những nội dung mà Đoàn triển khai trong công tác giáo dục lối sống
cho thanh niên, nhất là khi tham gia thực hiện đề án “Đoàn thanh niên tham gia giữ
gìn trật tự an toàn giao thông giai đoạn 2012-2017” và đẩy mạnh cuộc vận động
“Thanh niên với văn hóa giao thông”. Do vậy, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài
chúng tôi mong muốn tìm hiểu sự thể hiện vai trò của Đoàn Thanh niên trong hoạt
động giáo dục văn hóa giao thông cho thanh niên đô thị hiện nay nhƣ thế nào.
3. Ý nghĩa nghiên cứu
3.1. Ý nghĩa lý luận
Đề tài góp phần cung cấp những tri thức về vai trò của Đoàn Thanh niên
giáo dục thanh thiếu niên.
Phân tích thực trạng việc tổ chức, triển khai hoạt động giáo dục văn hóa giao
thông cho thanh niên của tổ chức Đoàn.
Phân tích mối quan hệ giữa nhận thức, thái độ và hành vi tham gia giao
thông của thanh niên đô thị với việc tham gia hoạt động giáo dục văn hóa
giao thông của tổ chức Đoàn.
Tìm hiểu đánh giá của nhóm thanh niên thụ hƣởng hoạt động giáo dục văn
hóa giao thông về vai trò của Đoàn trong tổ chức hoạt động giáo dục VHGT.
Tìm hiểu kỳ vọng của các nhóm thanh niên đối với hoạt động giáo dục
VHGT của Đoàn cơ sở.
19
5. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc giáo dục văn
hóa giao thông cho thanh niên đô thị.
5.2. Khách thể nghiên cứu
Thanh niên trong độ tuổi từ 16 đến 30, đang cƣ trú, học tập, làm việc tại khu
vực đô thị, là đoàn viên thanh niên của Đoàn phƣờng Cầu Dền.
Cán bộ Đoàn phƣờng chủ chốt.
Cán bộ Đoàn phụ trách các chi đoàn khu dân cƣ.
5.3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi không gian nghiên cứu: tại phƣờng Cầu Dền, quận Hai Bà Trƣng,
thành phố Hà Nội.
Phạm vi nội dung nghiên cứu:
+ Cơ sở lý luận về vai trò của Đoàn trong giáo dục VHGT cho thanh niên.
+ Thực trạng tổ chức, triển khai các hoạt động giáo dục VHGT cho thanh
niên của tổ chức Đoàn.
thực hiện văn hóa giao thông.
Giả thuyết nghiên cứu 3: Thanh niên đã tham gia hoạt động giáo dục văn hóa
giao thông tại phƣờng đánh giá chƣa cao việc thực hiện vai trò của Đoàn phƣờng
trong tổ chức giáo dục VHGT cho thanh niên.
Giả thuyết nghiên cứu 4: Các đối tƣợng thanh niên đã từng tham gia hoạt
động giáo dục VHGT và chƣa từng tham gia hoạt động giáo dục VHGT tại phƣờng
có những mong muốn khác nhau về nội dung, phƣơng thức giáo dục VHGT.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
Nghiên cứu này kết hợp phƣơng pháp thu thập thông tin định tính và định
lƣợng. Các dữ liệu định tính góp phần củng cố kết quả nghiên cứu từ dữ liệu định
lƣợng [Creswell & Plano Clark, 2007] [73; p.14]. Việc kết hợp phƣơng pháp
phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc hiểu đó là tiến hành các bƣớc thu thập dữ liệu định
tính và dữ liệu định lƣợng [Creswell, 2009] [73; p.18], đồng thời tích hợp cả hai
kiểu dữ liệu này để phân tích. Ngoài ra, việc kết hợp thu thập dữ liệu định tính và
21
Copyright: Tài liệu đại học ©