SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:

BIỆN PHÁP TỔ CHỨC VÀ QUẢN
LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC
NUÔI DƯỠNG TẠI TRƯỜNG
MẦM NON HIỆN NAY

Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 1


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

I. Lý do chọn đề tài:
Từ những ngày đầu mới thành lập với những bước đi đầu tiên trong hoàn cảnh
thật khó khăn , các nhà trẻ, mẫu giáo bán trú tổ chức cho trẻ ăn tại trường chỉ
nhằ m mục đích tạo điều kiện cho các bà mẹ có nhiều thời gian tập trung cho sinh
hoạt, lao động học tập tốt hơn.
Đến nay sau hơn 35 năm bậc học mầm non ở Đồng Tháp có nhiều chuyể n
biến tốt, thay đổi nhanh chóng. Tuy nhiên, xã hội ngày càng phát triển nhu
cầu vật chất và tinh thần của con người cũng từ đó có cao hơn, phụ huynh
không chỉ muốn con mình được ăn no, chăm sóc tốt, mà đòi hỏi phải được
ăn ngon, ăn đúng tiêu chuẩn, trẻ không chỉ mau lớn mà còn phải thông

Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 2


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

cường giám sát phòng chống suy dinh dưỡng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực
phẩm trong các cơ sở GDMN . Các sở giáo dục – đào tạochỉ đạo triển khai các
biện pháp thực hiện đúng quy trình mua, chế biến, lưu mẫu thức ăn. Phấn đấu
trong năm học khôpng để xảy ra tai nạn thương tích, ngộ độc thực phẩm trong
các cơ sở GDMN. Coi đây là mục tiêu hàng đầu trong công tác giáo dục trẻ…”.
Nhiệm vụ năm học 2008- 2009 như sau: “.
... “Thực hiện Thông tư liên tịch số 08/2008/TTLT/BYT-BGDĐT ngày
08/7/2008 hướng dẫn công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong các cơ
sở giáo dục. Ở những nơi có tổ chức ăn bán trú cần phối hợp với ngành y tế
trong việc kiểm tra và cấp giấy phép bếp đạt tiêu chuẩn VSATTP; trang bị đồ
dùng, phương tiện phục vụ cho việc tổ chức bán trú cho trẻ để tăng số trẻ được
ăn trong các cơ sở GDMN; Những nơi chưa tổ chức ăn bán trú cần có biện pháp
phối hợp với gia đình chống đói, chống khát, chống rét trong thời gian trẻ ở
trường.Tiếp tục phòng chống suy dinh dưỡng, chống béo phì, nhằm giảm tỉ lệ trẻ
suy dinh dưỡng xuống dưới 10% và giảm từ 1-2% số trẻ SDD so với cùng kỳ
năm trước. Tăng tỷ lệ trường mầm non có mô hình phòng chống suy dinh
dưỡng....”..
Năm học 2009 -2010 : “..Bộ sẽ tổ chức tập huấn về dinh dưỡng và thực
hiện VSATTP cho các cán bộ quản lí và giáo viên mầm non cốt cán ngoài biên
chế tại một số tỉnh. Ở những nơi có tổ chức ăn bán trú cần phối hợp với ngành y
tế trong việc kiểm tra và cấp giấy phép bếp đạt tiêu chuẩn VSATTP. Tăng 3 – 5

chức và quản lý tốt không đơn giản chút nào. Hiện nay đội ngũ cán bộ được
phân công phụ trách khâu chăm sóc nuôi dưỡng không được đào tạo chuyên
ngành, trình độ còn hạn chế, có sự cách biệt khá xa so với giáo viên, lương thấp,
chỉ được hợp đồng hưởng chế độ ở mức độ công việc giản đơn, không được phụ
cấp ưu đãi , chưa có các lớp học để đào tạo bồi dưỡng cấp dưỡng.
4. Các văn bản chưa hướng dẫn cụ thể cho việc tổ chức bán trú . Chưa có
sự thống nhất sồ sách theo dõi kế toán, quản lý chế độ ăn.. như thế nào, cách thu
– chi .Thực tế đáng quan tâm hiện nay về công tác bán trú là việc tổ chức và
quản lý quỹ tiền ăn của trẻ. Trong thời gian qua có nhiều phản ảnh đáng lo,
chưa tạo được niềm tin trong phụ huynh, sự công khai chưa minh bạch, rõ ràng,
chứng từ thu chi nhập xuất chưa đúng nguyên tắc tài chính. Công tác tài chính
bán trú chưa được hướng dẫn cụ thể về nội dung ( sổ quản lý chế độ ăn có nội
dung như thế nào? Chỉ nghe tên chứ chưa ai khẳng định được nội dung)
5. Việc tính khẩu phần ăn cho trẻ còn mang tính hình thức, chưa chính xác,
khoa học. Hàng ngày nhà trường thường giao cho y sĩ phụ trách công viêc này
nhưng y sĩ lại không qua trường lớp dinh dưỡng hoặc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ.
Có trường không có y sĩ càng khó khăn hơn.(số lượng trường có y – bác sĩ làm
công tác y tế trường học chiếm khoảng 20%)
6. Một thực tế cụ thể có đơn vị từ trước tháng 9 năm 2008 hàng ngày chỉ tổ
chức một chế độ chung cho các cháu bằng việc nấu cơm nhảo tán nhuyễn sau
đó nấu thức ăn chín cho chung vào trộn đều lẫn nhau cho ra từng chén ( hàng
ngày không phân biệt được là ăn món gì , cơm hay cháo). Công khai tài chính
bằng phấn viết bảng, hôm sau bôi viết lại cái khác, không có thanh tra kiểm soát
hàng ngày, nhà bếp đi chợ về không có bảng kê, hóa đơn tiền chợ, các khoản thu
tiền chợ, chất đốt, gạo, điện nước chung, cuối tháng công khai chưa rõ ràng.. Sau
thời gian vận dụng kiến thức chuyên môn, quản lý đã cũng cố, ổn định và đi vào
nền nếp tốt. Thời gian qua được phụ huynh tin tưởng, số trẻ được gởi ở nhà trẻ
ngày tăng, năm sau cao hơn năm trước. Kết hợp với kinh nghiệm đã tích lũy
được trong thời gian quản lý trong nghành học, dịp này tôi xin được chia sẽ với
quý đồng nghiệp! “ Tổ chức và quản lý họat động nuôi dưỡng trong trường Mầm

 Xây dựng môi trường thân thiện với công tác nuôi dưỡng và chăm sóc sức
khỏe.
 Phòng chống các dịch bệnh trong nhà trường .
 Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý nuôi dưỡng và
chăm sóc sức khỏe.
 Bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên để thấy rõ vai trò,
trách nhiệm đối với việc thực hiện mục tiêu phát triển trẻ toàn diện trong
trường mầm non.
 Sau khi nhà trường đề ra kế hoạch chung, từ cơ sở đó từng bộ phận phải
có kế hoạch như: kế hoạch tổ nuôi, tổ hành chính, kế hoạch các nhân, giáo viên.
Các kế hoạch này phải nêu rõ trách nhiệm được giao, điều kiện để thực hiện
nhiệm vụ( khó khăn, thuận lợi, cơ sỡ vật chất, bản thân..) nêu rõ nôi dung, yêu
cầu chỉ tiêu phấn đấu, biện pháp thực hiện từng mặt. ( nên xem lại kỹ năng xây
dựng kế hoạch)
2. Xây dựng cơ cấu nhân sự phù hợp:
Để phân công hợp lýcần quán triệt quan điểm phân công theo yêu cầu và vì
lợi chung của nhà trường, đồng thời cũng tạo điều kiện cho từng cán bộ giáo
viên nhân viên tự khẳng định mình trước tập thể. Tất nhiên hiệu trưởng nên có
sự thống nhất của BGH, và xin ý kiến của chi bộ và được sự thống nhất của tập
thể thì sự quyết định phân công của Hiệu trưởng có hiệu lực mạnh mẽ hơn.
Việc phân công giáo viên bán trú phải hết sức cân nhắc , đảm bảo sự cân
đối về chất lượng , tốt nhất nên có giải thích, động viên thuyết phục trước khi
đưa ra quyết định.
Hiệu trưởng cần trao đổi cụ thể trách nhiệm của họ, thường xuyên nhắc lại
để đội ngũ ngày càng có ý thức hơn nhiệm vụ của mình. Xây dựng chế độ làm
việc rõ ràng, có bảng phân công từng khu vực , từng bộ phận. Có kế hoạch bồi
dưỡng đội ngũ theo mục tiêu chung của ngành, theo yêu cầu công việc, theo
chức năng nhiệm vụ vì đa số các thành viên trong khâu phụ trách đều không có
chuyên môn Mầm non mà chúng ta tuyển chọn từng các lĩnh khác do vậy hàng
ngày có hướng dẫn công tác chăm sóc nuôi dưỡng, có quy chế làm việc, nhất là

dựng được thực đơn, khẩu phần hợp lý cho trẻ mầm non. Thường cập nhật kiến
thức về dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Có kỹ năng chế biến thức ăn cho
trẻ, không chỉ ngon, hợp khẩu vị mà phải kích thích sự thích ăn của trẻ như kết
hợp về màu sắc, bổ sung lẫn nhau về các chất dinh dưỡng, .. và đặc biệt là sử
dụng gia vị của thực phẩm ( lúc nào dùng gia vị nước, lúc nào nên dùng dạng
khô..)Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng hiện nay cần chú ý nhất là khâu chế biến
thức ăn cho trẻ vì vậy nhà trường lưu ý để thường kiểm tra, nhắc nhở cấp dưỡng:
- Chế biến thực phẩm theo định lượng ở từng lứa tuổi. Trẻ ăn cháo thì một
bữa ăn cần có bao nhiêu cá, thịt, rau, gạo, nước mắm..
- Chế biến bột phải phân biệt được bột loãng, đặc ( bột đặc khi múc ta
nghiêng muỗng bột không chảy).
- Cơm nát chứ không phải cơm nhão. Thực tế khi nấu cơm nát các cô nghĩ
là cơm nhão. Cơm nát nhìn hạt cơm vẫn tơi xốp ( không nở tét như cháo) nhưng
mềm cơm hơn cơm thường.
- Khẩu vị khi niêm niếm thức ăn cho trẻ bao giờ cũng phải nhạt hơn khẩu vị
của người lớn.
- Lượng nước trong thức ăn chú ý theo thời tiết, mùa nắng nước nhiều hơn.
Mùa đông lượng dầu mỡ nhiều hơn định lượng..

Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 6


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

- Không nên cho trẻ ăn thức ăn chế biến theo dạng “đồ món’, vì thức ăn đồ
món thường phải kết hợp nhiều loại gia vị chế biến sẵn, lượng mỡ, thịt nhiều

+ Chế biến: Chịu trách nhiệm chế thức ăn hàng ngày cho trẻ như bột, cháo,
cơm, canh, đồ mặn, ăn phụ và chia thức ăn cho trẻ theo thực đơn, đảm bảo
dinh dưỡng và nhất là luôn an toàn vệ sinh thực phẩm.
+ Đi chợ: hòan toàn chịu trách nhiệm khâu mua lương thực, thực phẩm hàng
ngày sao cho đầy đủ để chế biến theo thực đơn. Các thực phẩm này phải
được hợp đồng cung cấp rõ ràng
+ Khâu vệ sinh: Chịu trách nhiệm vệ sinh dụng cụ, đồ dùng, thực phẩm,
nhà cửa môi trường..
Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 7


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

- Điều này thể hiện sự công khai minh bạch rõ ràng các khỏan thu chi, nhập
xuất các nguồn quỹ do phụ huynh đóng góp để tổ chức hoạt động nuôi dưỡng,
Một khi tạo được niềm tin trong mọi người nhất là phụ huynh thì công tác vận
động tuyên truyền huy động các cháu ra lớp là điều dễ dàng. Tạo được sự đòan
kết thống nhất, hợp tác lẫn nhau trong quá trình chăm sóc trẻ ở đội ngủ CBGV,
nâng cao hiệu quả công tác.
- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá các bộ phận theo định kỳ, hoặc đột xuất
để kịp thời uốn nắn rút kinh nghiệm, sửa chữa bổ sung đúng lúc.
- Vấn đề nhạy cảm hiện nay trong quản lý tổ chức hoạt động nuôi dưỡng là
khâu tài chính. Hiệu trưởng cần lưu ý.

Thường theo dõi bữa ăn của từng nhóm trẻ, kịp thời điều chỉnh số
lượng thức ăn, Ví dụ trẻ thường không thích ăn thịt, lượng thịt quá nhiều, thời

SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

V.

2010

CÁC KIỂU NẤU ĂN CƠ BẢN::

1.Luộc
DÙNG NƯỚC
SÔI LÀM CHÍN
THỰC PHẨM
THỰC PHẨM

NƯỚC SÔI
LUỘC CHÍN

•

•
•

•

•

•

Một số bí quyết giúp món luộc ngon
Đối vối các loại rau nên cho vào một ít muối cho nước sôi thật già sau đó

LIỆU

GIA VỊ

2010

NƯỚC
DÙNG

Hầm
Các yếu tố quyết định cho món canh ngon
♦ Nước canh nguyên chất:
Giữ được màu sắc nguyên liệu tươi
♦ Mùi thơm dễ chiụ:
Hài hòa với mùi thơm của rau củ
♦ Vị ngọt thịt đậm đà:
Thanh quyện ở đầu lưỡi

•

•

•

Cách sử lý nước dùng bị đục
Nếu nấu các loại nước dùng bị đục bạn chỉ cần băm nhỏ một ít thịt với cà
rốt, hành tây và trộn chúng lại với lòng trắng trứng cho vào nước dùng
đun sôi cách nấu không chỉ là m nước dùng trong mà còn thơm hơn.
Yếu tố chọn nguyên liệu thật tươi cũng quan trọng không kém, các loạ i
xương hoặc thịt trước khi hầ m cần ngâ m nước muối thật kỹ để loại bỏ mùi

nước
•
•
•
•

Nguyên tắc cơ bản để có món hấp ngon
Nguyên liệu phải thật tươi ngon
Gia vị kết hợp hài hoà, không thể nào thiếu nước tương, dầu hào, dầ u
mè, rượu gạo,gừng, hành lá, ớt tươi, cà rốt và nấm hương hoặc nấm mèo
Nhiệt độ cần thiết làm chín thực phẩ m bằng hơi nước nóng phải đạt trê n
150cc
Dụng cụ hấp phải kín hơi và bắt nóng tốt

4. Chiên: Có 2 cách chiên- chiên ít dầu và nhiều dầu
THỰC
PHẨM

GIA VỊ

HƯƠNG
LIỆU

Ướp
Dầu
(ít)
-Cơm

chiên
-Mì xào


GIA VỊ

HƯƠNG
LIỆU

Nướng
Dùng than/lò nướng

•
•
•
•

Các nguyên tắc cơ bản
Nướng trong lò kín nhiệt độ có thể lên đến 350 độ c tuy nhiên chỉ dao
động từ 180-225 độ c là ổn.
Hạn chế dùng tỏi và đường cho các món nướng trên than và trong lò kín
vì 2 nguyên liệu trên rất dể cháy trong quá trình nướng.
Các gia vị cơ bản dùng ướp nướng phải phù hợp với từng loại thực phẩ m
cũng là yếu tố quyết định cho món nướng ngon.
Không nướng cháy thực phẩm, cũng như không dùng thực phẩ m chá y
đen.
Phân loại phụ gia thực phẩm:
Có 3 nhóm chính
Nhóm tạo hương vị
Nhóm tạo chất nền
Nhóm chất trung gian
Dạng khô


Dạng đặc: kem tươi, trứng, bơ vàng, sốt nâu, sốt cà, mayonaise.
Dạng dầu
* Nhóm trung gian tạo phân giải
Dạng axit
Dạng dầu: dầu thực vật, dầu động vật (mỡ), mỡ trừu.
Dạng axit: giấm, rượu, nước trái cây
Nước trong chế độ ăn
• Nước làm trơn thức ăn để dễ nuốt
• Tăng cường vị của vài thức ăn
• Làm loãng các chất độc
• Trong nấu ăn , làm mềm thức ăn & làm cho dễ ăn
• Tạo thuận lợi để trộn lẫn các thành phần thức ăn

Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 13


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

VI.

KẾT QUẢ THỰC HIỆN;
Sau gần ba năm thực hiện đến nay nhà trẻ đã tổ chức cho trẻ ăn 3 chế
độ rõ ràng: bột , cháo, cơm ( cơm nát, cơm thường) với hai bữa chính và hai
bữa phụ. Với 03 cấp dưỡng hiện nay là hòan toàn mới hợp đồng theo chế độ
hưởng lương tối thiểu. Hè năm 2009 nhà trường cử một cô theo học lới bồi
dưỡng kỹ thuật nấu ăn cho trẻ

minh con người cần có chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đọan phát triển
tâm sinh lý. Đối vớ trẻ mầm non cơ thể trẻ tuy mỗi lần ăn với số lượng ít hơi
người lớn nhưng không thể không có. Trẻ đang lớn rất nhanh nhu cầu dinh
dưỡng rất cao cần có chế độ dinh dưỡng cân đối giúp cho sự phát triển của trẻ từ
thể xác lẫn tinh thần. Điều đó cho thấy việc tổ chức và quản lý hoạt động nuôi

Tác giả: Lê Thị Thanh.

Page 14


SKKN: Biện pháp tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng tại trường mầm non hiện nay

2010

dưỡng trong trường mầm non hết sức quan trọng. Trẻ khỏe mạnh, có sự phát
triển cân đối giữa thể xác và tinh thần, cân đối giữa cân nặng và chiều cao, Sự
phát triển của cơ thể còn giúp trẻ tránh sự nhiễm trùng, tinh thần mở mang , điều
hòa, khuôn mặt vui tươi, dễ thương của tuổi thơ. Trẻ chỉ phát triển hài hòa cân
đối khi mà được ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng. Nếu trẻ ăn uống thiếu
thốn, không điều độ thỉ sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ ngay từ bây giờ
và cả sau này. Như vậy ăn uống đóng vai trò hết sức quan trọng, mà trong
trường Mầm non cần có biện pháp tổ chức và quản lý tốt hơn.
Nhân dịp này tôi kính đề nghị lên các cấp quản lý cấp trên xem xét nên
có sự chỉ đạo thống nhất và mang tính pháp lý cao trong các vấn đề về chuyên
môn nuôi dạy để các cơ sở giáo dục mầm non có thể căn cứ thực hiện. Mặc dù
hàng ngày có khuyến khích các cơ sở linh hoạt nhạy bén, chủ động điều hành và
chịu trách nhiệm về công tác chuyên môn nhưng cho dù thế nào đi chăng thì sự
tự do, sáng tạo điều phải có khuôn khổ nhất định , đâu ai có thể tự ý được.
Và nếu địa phương ta không chuyên trách phụ trách thì nên chăng thành lập