BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
----------------

NGUYỄN THU HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC, NUÔI
DƯỠNG TRẺ MẦM NON QUẬN HOÀN KIẾM,
HÀ NỘI THEO CHUẨN PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
----------------

NGUYỄN THU HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC, NUÔI
DƯỠNG TRẺ MẦM NON QUẬN HOÀN KIẾM,
HÀ NỘI THEO CHUẨN PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ

CHUYÊN NÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ
: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC



Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác. Tôi cũng xin cam đoan
rằng mọi sự
ệc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các
thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 30 tháng 6 năm 2016
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thu Hà


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................. 3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................ 3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .......................................................... 4
5. Giả thuyết khoa học .................................................................................. 4
6. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu........................................................................... 5
8. Cấu trúc luận văn ...................................................................................... 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM
SÓC, NUÔI DƯỠNG TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THEO
CHUẨN PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ .............................................................. 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ............................................................. 7
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài ......................................................... 7
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước .......................................................... 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản.................................................................... 10

1.6.2. Yếu tố chủ quan ............................................................................ 38
Kết luận chương 1 ......................................................................................... 40
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC,
NUÔI DƯỠNG Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN HOÀN KIẾM,
HÀ NỘI .......................................................................................................... 41
2.1. Khái quát về Giáo dục mầm non quận Hoàn Kiếm, Thành phố
Hà Nội ......................................................................................................... 41
2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, Kinh tế - Chính trị, Văn hoá - Xã
hội của quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội......................................... 41


2.1.2. Khái quát về Giáo dục mầm non quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà
Nội ........................................................................................................... 43
2.1.3. Cơ sở vật chất, thiết bị và kinh phí cho giáo dục mầm non.......... 47
2.1.4. Đội ngũ .......................................................................................... 48
2.1.5. Công tác bồi dưỡng đội ngũ .......................................................... 54
2.2. Thực trạng hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường
mầm non quận Hoàn Kiếm ...................................................................... 55
2.2.1. Nhận thức về hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường
mầm non quận Hoàn Kiếm ..................................................................... 55
2.2.2. Thực trạng thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức chăm
sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm non quận Hoàn Kiếm ............... 58
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trong các
trường mầm non quận Hoàn Kiếm ......................................................... 70
2.3.1. Thực trạng công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động chăm sóc,
nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm non quận Hoàn Kiếm ....................... 70
2.3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ
ở các trường mầm non quận Hoàn Kiếm ................................................ 72
2.3.3. Chỉ đạo thực hiện hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ của
trường mầm non quận Hoàn Kiếm ......................................................... 77

ngộ ......................................................................................................... 101
3.2.6. Biện pháp 6. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về giáo dục mầm
non và phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ theo chuẩn phát triển của trẻ cho
các bậc cha mẹ, cộng đồng.................................................................... 106
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ..................................................... 109
3.4. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện
pháp .......................................................................................................... 110


3.4.1. Mục đích ..................................................................................... 110
3.4.2. Phương pháp ............................................................................... 110
3.4.3. Kết quả ........................................................................................ 110
Kết luận chương 3 ....................................................................................... 115
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 116
1. Kết luận ................................................................................................ 116
2. Khuyến nghị......................................................................................... 118
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 121
PHỤ LỤC………………………………………………………………...123
Phụ lục 1……………………………………………………………... 123
Phụ lục 2……………………………………………………………... 129
Phụ lục 3……………………………………………………………... 137


DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BGH

: Ban giám hiệu

CBQL


MN

: Mầm non

MG

: Mẫu giáo

NT

: Nhà trẻ

NV

: Nhân viên

QL

: Quản lý

QLGD

: Quản lý giáo dục

UBND

: Ủy ban nhân dân



Giáo viên thực hiện nội dung chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trường
59

Bảng 2.8.
mầm non

Nhân viên thực hiện nội dung chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trường
63

Bảng 2.9. Giáo viên đánh giá mức độ khai thác các hình thức tổ chức hoạt
động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trường mầm non
66
Bảng 2.10. Nhân viên đánh giá mức độ khai thác các hình thức tổ chức hoạt
động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trường mầm non
68
Bảng 2.11. Mức độ sử dụng các phương pháp trong hoạt động chăm sóc,
nuôi dưỡng trẻ
69
Bảng 2.12. Thực trạng công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động chăm sóc,
nuôi dưỡng trẻ của hiệu trưởng trường mầm non
71
Bảng 2.13. Thực trạng công tác tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ của hiệu
trưởng trường mầm non
72


Bảng 2.14. Thực trạng biện pháp lãnh đạo nhà trường thực hiện trong quản
lý thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường MN
75
Bảng 2.15. Thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ




MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đương thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm tới thế hệ trẻ, đặc biệt là
trẻ em, những chủ nhân tương lai của đất nước. Người đã từng nói: “Trẻ em
như búp trên cành, biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”. Quan điểm này
của Hồ Chủ Tịch đã được quán triệt trong thiết kế mục tiêu, nội dung giáo dục
mầm non ở nước ta. Mục tiêu GDMN là hình thành cho trẻ những yếu tố nhân
cách đầu tiên của con người, giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt: Nhận
thức, thể chất, ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mỹ nhằm hình thành những
cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ và thiết thực chuẩn bị để trẻ
vào lớp 1. Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi phát triển nhanh về thể chất và tinh
thần của trẻ, đặc biệt, thời kỳ 5 năm đầu của cuộc đời. Sự phát triển từ 0 - 6
tuổi là giai đoạn phát triển có tính quyết định để tạo nên thể lực, nhân cách,
năng lực phát triển trí tuệ trong tương lai của cá nhân. Do đó, việc chăm sóc
trẻ có vai trò vô cùng quan trọng.
Quản lý dựa vào chuẩn là xu hướng quản lý hiện đại đã và đang được
triển khai trong quản lý giáo dục ở nước ta. Trong lĩnh vực giáo dục mầm
non, ngày 23/7/2010, Bộ GD&ĐT đã ra Thông tư 23/2010/TT-BGDĐT ban
hành Quy định về b
chuẩn, trẻ em phải đáp ứng được 120 chỉ số. Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi
áp dụng đối với các trường mầm non, trường mầm non và lớp mẫu giáo độc
lập trong hệ thống giáo dục quốc dân gồm 4 lĩnh vực, 28 chuẩn, 120 chỉ số.
Bộ chuẩn nhằm hỗ trợ thực hiện chương trình giáo dục mầm non, nâng cao
chất lượng chăm sóc, giáo dục, chuẩn bị tâm thế cho trẻ em năm tuổi vào lớp
1. Đồng thời, bộ chuẩn cũng là căn cứ để xây dựng chương trình, tài liệu
tuyên truyền, hướng dẫn các bậc cha mẹ và cộng đồng trong việc chăm sóc,
1


Mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non của quận Hoàn Kiếm,
phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng của các trường MN
trên địa bàn quận. Tuy nhiên, đội ngũ CBQL phụ trách công tác chăm sóc
nuôi dưỡng tại các trường MN mặc dù được qui hoạch từ đội ngũ GV dày dạn
kinh nghiệm, nhưng kiến thức về dinh dưỡng vẫn còn hạn chế nhất định nên
gặp khó khăn trong chỉ đạo công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đáp ứng yêu
cầu của chuẩn phát triển của trẻ.
Những phân tích nêu trên là lý do của việc lựa chọn vấn đề “Quản lý
hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm non quận Hoàn
Kiếm thành phố Hà Nội theo chuẩn phát triển của trẻ” làm đề tài luận văn
tốt nghiệp thạc sĩ quản lý giáo dục.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở các trường mầm non quận Hoàn Kiếm, đề xuất biện pháp quản lí
hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mầm non trên địa bàn quận Hoàn Kiếm,
Hà Nội theo chuẩn phát triển của trẻ.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
trẻ ở các trường MN theo chuẩn phát triển của trẻ.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở các trường MN quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ
ở các trường MN quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội theo chuẩn phát triển
của trẻ.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu

3


7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa,
khái quát hóa để xử lý các tài liệu về chủ trương của Đảng, nhà Nước và Bộ
GD&ĐT các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến hoạt động
chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ lứa tuổi MN đề xây dựng các khái niệm công cụ và
xây dựng khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi nhóm CBQL, GVMN, nhân
viên; phiếu đánh giá chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng (cho chuyên viên
phòng GD và phụ huynh).
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm CBQL phòng GD,
hiệu trưởng trường MN và GVMN, nhân viên MN.
7.2.3. Phương pháp quan sát: quan sát cách thức tổ chức và quản lí chỉ
đạo các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở một số trường MN, quan sát
hoạt động thực hiện chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ của GVMN, nhân viên MN
theo các yêu cầu của qui chế nuôi dạy trẻ, điều lệ trường MN, các thông tư về
chăm sóc, sức khỏe và an toàn của trẻ MN.
7.2.4. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: nghiên cứu phân
tích các sổ theo dõi sức khỏe của trẻ, biểu đồ tăng trưởng, sổ tính khẩu phần
ăn cho trẻ, sổ ghi nhật kí hàng ngày, sổ theo dõi công tác y tế học đường….
7.2.5. Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến tham vấn của chuyên gia về y
tế học đường, bác sĩ nhi khoa làm việc tại các trường MN, chuyên viên phòng
GD, chuyên gia dinh dưỡng...
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn có
cấu trúc 3 chương:
5


Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng

bên trong và đặc điểm, các giai đoạn của sự hình thành các hành động trí tuệ ở
trẻ em. Các nhà tâm lý cùng đưa ra các biện pháp chăm sóc đặc biệt để hình
thành tốt hành động trí tuệ cho trẻ em.
Ở Phương Tây, tác giả: Sower Michelle Denise trong nghiên cứu“Đánh
giá hiệu quả của một chương trình nuôi dạy chất lượng áp dụng trên một số
7


trẻ em ở các gia đình bình thường" tại trường University Of Nevada, Reno,
năm 2000 đánh giá cao sự ảnh hưởng của gia đình đến dịch vụ chăm sóc trẻ
em cũng như chương trình nuôi dạy trẻ. Công trình nghiên cứu "Kinh nghiệm
chăm sóc trẻ em – Một số phân tích và so sánh" của tác giả Beardsley Lyda
Dove, Trường: University of California, Berkeley, 2001 đã đưa ra kết quả
phân tích so sánh đối với kinh nghiệm chăm sóc trẻ tại một chương trình nuôi
dạy trẻ chất lượng.
Những công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến hoạt động chăm sóc,
nuôi dưỡng trẻ ở nhiều khía cạnh khác nhau, trong đó có đề cập đến các yêu
cầu về chất lượng trong dịch vụ nuôi dạy trẻ; các biện pháp nâng cáo chất
lượng trong dịch vụ nuôi dạy trẻ.
1.1.2.Các nghiên cứu ở trong nước
Ngành học GDMN đang ngày càng khẳng định tầm quan trọng và vị trí
trong hệ thống giáo dục quốc dân, được sự quan tâm của Đảng nhà nước
trong việc đầu tư chăm lo cho GDMN. Nghiên cứu về GDMN và QLGDMN,
tăng cường nghiệp vụ quản lý và tăng cường năng lực quản lý của HT các
trường mầm non đã được quan tâm, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa
học cấp nhà nước, cấp Bộ, cấp cơ sở và một số luận văn thạc sỹ, các bài viết
đăng trên các tạp chí chuyên ngành về GDMN và đặc biệt là về đề tài CSND
trẻ như:
- Đề tài: “Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc nâng cao chất lượng
chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ 3-6 tuổi trong trường mầm non”. Chủ

thời kỳ trẻ yếu ớt cần sự yêu thương, quan tâm của người lớn. Thời kỳ này có
vị trí quan trọng trong cuộc đời của mỗi con người.[ 23].
1.2.2. Chăm sóc trẻ em

10


Chăm sóc trẻ em là hoạt động nuôi dưỡng, giáo dục, theo dõi quá trình
phát triển của trẻ nhỏ. Trẻ nhỏ từ khi mới lọt lòng mẹ cần sự chăm sóc về
dinh dưỡng cũng như giáo dục về tinh thần. Trong nhiều xã hội hiện đại, công
việc này được chia sẻ cho cả cha và mẹ đứa bé. Ở nhiều xã hội, các thành viên
khác của gia đình, như ông bà, cũng tham gia việc chăm sóc trẻ. Trẻ nhỏ sau
độ tuổi 12 tháng ở nhiều quốc gia có thể đến trường mẫu giáo để nhận được
sự chăm sóc, giúp cha mẹ của chúng có thời gian hoạt động xã hội. Từ sau 6
năm tuổi, nhiều quốc gia quy định trẻ phải bắt buộc đến trường tiểu học.[4]
1.2.3. Nuôi dưỡng trẻ em
Nuôi dưỡng trẻ em là các hoạt động cho trẻ ăn, cho trẻ ngủ, chăm sóc
sức khỏe, chăm sóc vệ sinh cá nhân, chăm sóc tinh thần, yêu thương trẻ, bảo
vệ trẻ
tránh được những tác động xấu đến thể chất và tinh thần. [ 4]
1.2.4. Chuẩn phát triển của trẻ
Chuẩn phát triển của trẻ là hệ thống các tiêu chuẩn, tiêu chí nhằm xác
minh mức độ phát triển (thể chất và tình thần) cần đạt đến của trẻ trong giai
đoạn phát triển của lứa tuổi.
1.2.5. Quản lý hoạt động chăm sóc,nuôi dưỡng trẻ mầm non
Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ MN là quá trình tác động lên cơ thể
trẻ trong độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tuổi một cách hợp lý, khoa học giúp trẻ phát
triển cân đối, hài hòa về thể trạng sức khỏe, tinh thần vui vẻ, hoạt bát, phòng
chống bệnh tật hướng tới mục đích thiết yếu là trẻ phát triển toàn diện về mặt
thể chất và tinh thần.

- Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; Tổ chức giáo dục hoà
nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật.
- Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ nuôi
dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
12