MỤC LỤC
Stt

Nội dung

Trang

1
2
3

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi
nghiên cứu

3
3
4

4

2.1. Mục đích nghiên cứu

3

5

2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3

IV. Hiệu quả của sáng kiến
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Kiến nghị
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO

5
5

6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16

5
6
6
8
8
9
14
14
14

với sự tiến bộ của khoa học và kỹ thuật vì vậy những hiểu biết và nhận thức Vật
lí có giá trị to lớn trong đời sống và sản xuất, Vật lí là môn học được nhiều học
sinh yêu thích và cảm thấy hứng thú, say mê trong tiết học. Tuy nhiên đó lại
là môn học khô khan, nhàm chán thậm chí là sợ của một số học sinh. Điều đó
ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập của học sinh.
Việc vận dụng các phương pháp để phát huy tính tích cực của học sinh
trong dạy học nói chung và trong dạy học Vật lí nói riêng là một nhân tố quan
trọng để nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo, hiện nay các phương pháp
dạy học cổ truyền "Đọc chép, thuyết trình….không được sử dụng trọn vẹn trong
một tiết học (Chỉ được phối hợp cùng các phương pháp khác trong dạy tiết học).
Phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi phải phát huy được tính
tích cực chủ động của học sinh, học sinh phải tự tìm tòi, tự nghiên cứu, thảo luận
để rút ra được những kiến thức căn cứ vào những điều mà tự các em phát hiện ra
bằng thực tế(các thí nghiệm để minh chứng).
Vì vậy chúng ta đặt ra vấn đề làm sao để các tiết học có thí nghiệm HS
được nghiên cứu, được sử dụng thiết bị thí nghiệm để trực tiếp làm, được quan
sát các bạn làm một thí nghiệm cụ thể, chính xác khoa học. Trong chương trình
của bộ môn Vật lý THCS các em học sinh đã có thời gian dài làm quen với bộ
môn Vật lí nên muốn các em luôn hứng thú với các tiết học trên lớp thì các Thầy
cô giáo phải trang bị phương tiện, dụng cụ dạy học đầy đủ.
Tuy nhiên, qua thời gian thầy trò cùng sử dụng đến nay nhìn lại những
dụng cụ thí nghiệm đã qua sử dụng lâu ngày có phần hư hỏng, độ chính xác
không cao, mất tính thuyết phục đối với học sinh hẳn trong chúng ta mỗi một
giáo viên ai cũng có sự lo lắng cho những năm học tiếp theo, để có những thí
nghiệm đầy đủ cho tất cả giáo viên và học sinh và cho tất cả các bài học.

Trang-3-


Xuất phát từ những lý do trên cùng với quá trình tích luỹ các kinh

Thu thập các thông tin về đồ dùng dạy học Vật lí.
Tìm hiểu thực tiễn về công tác sửa chữa một số đồ dùng dạy học đơn giản
ở trường THCS Hương Lung.
2.4. Phương pháp nghiên cứu
Nhóm các phương pháp nghiên cứu: quan sát, thực hành, đàm thoại;
Đọc tài liệu nghiên cứu SGK, SGV, SBT Vật lí bậc THCS;
Phân tích, tổng hợp, rút ra nhận xét, rút kinh ngiệm tổng kết.
b. GI¶I QUYÕT VÊN §Ò
I. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử
dụng thiết bị dạy học và sửa chữa đồ dùng dạy học môn Vật lí
1.

Cơ sở lí luận
Môn Vật lí ở trường THCS được giảng dạy chủ yếu bằng phương pháp

thực nghiệm, thiết bị là phương tiện dạy học quan trọng quyết định đến hiệu quả
giảng dạy, nó góp phần đắc lực cho người giáo viên khi truyền thụ kiến thức cho
học sinh và có ảnh hưởng quan trọng đến tư duy sáng tạo của học sinh khi tìm
hiểu và chiếm lĩnh khoa học.
Các bài dạy có thí nghiệm trong chương trình rất nhiều, có gần như hầu hết
trong các bài học. Chương trình đề cập đến các hiện tượng các quá trình và các
khái niệm Vật lí về Cơ học Nhiệt học, Điện học, Quang học chủ yếu ở mức độ
định tính và ở mức độ định lượng.
Đối với việc giảng dạy môn Vật lí thì việc vận sử dụng thiết bị dạy học là
một việc làm không thể thiếu được trong quá trình dạy học bởi vì đặc thù của
môn Vật lí là một môn khoa học thực nghiệm, các tri thức khoa học được rút ra
từ việc quan sát các hiện tượng, thu thập thông tin và làm thí nghiệm để khẳng
định sự đúng đắn của tri thức khoa học. Muốn vậy thì các giáo viên phải khai
thác triệt để kỹ năng sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học hiện có. Đồng
thời việc tiến hành trực tiếp các thí nghiệm Vật lí tạo điều kiện rèn luyện cho

giáo viên kiêm nhiệm vì vậy không thể thực sự nắm chắc công việc mà mình
phải đảm nhận, nên những thiết bị hư hỏng nhẹ không thể sửa chữa được;

Trang-6-


Hiện nay trường THCS Hương Lung nói riêng và nhiều nhà trường thuộc
địa bàn Huyện Cẩm khê nói chung chưa có phòng học bộ môn để thực hành
riêng nên còn gặp nhiều khó khăn;
Nhiều giáo viên trong quá trình dạy học còn ngại mang đồ dùng dạy học
lên lớp vì cồng kềnh;
Có những giáo viên khi lên lớp thiếu sự chuẩn bị, hoặc chuẩn bị không chu
đáo, các thí nghiệm khó giáo viên không làm trước hoặc khi thấy đồ dùng hư
hỏng nhẹ cũng không chịu sửa lại để phục vụ giảng dạy;
Số lượng thiết bị được trang bị còn ít nên mặc dù đã chia nhóm để học sinh
được làm nhưng vẫn còn những học sinh chưa được trực tiếp làm thí nghiệm;
Qua kinh nghiệm giảng dạy của bản thân tôi thấy việc sử dụng thiết bị dạy
học trong môn Vật lí đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị bài thật chu đáo cẩn thận,
phải chuẩn bị đầy đủ các thiết bị dạy học cần thiết, các thí nghiệm đều phải được
làm trước nhiều lần để điều chỉnh, tìm ra nguyên nhân gây nên độ chính xác
không cao để khi thực hiện trên lớp đạt kết quả mong muốn. Chính vì yêu cầu
đó làm cho giáo viên nâng cao ý thức tự giác tinh thần trách nhiệm để đạt hiệu
quả cao cho các giờ dạy;
Giáo viên phải khắc phục khó khăn trước mắt sử dụng tốt các thiết bị dạy
học để giảng dạy sao cho đạt hiệu quả cao nhất đáp ứng được yêu cầu đổi mới
hiện nay;
Ngoài ra, trong các giờ dạy có sử dụng thiết bị dạy học giúp học sinh sẽ
giúp học sinh tự nghiên cứu làm thí nghiệm để rút ra kiến thức, giáo viên không
phải giải thích nhiều vì kết quả rút ra là do chính học sinh tìm được bên cạnh đó
giáo viên cũng thấy rất thoải mái tự tin vì đã gây được lòng tin đối với học sinh

nhóm chuyên môn tham khảo. Từ đó rút ra những kinh nghiệm, những bài học
bổ ích trong việc sử dụng đồ dùng thiết bị dạy học sao cho có hiệu quả cao nhất
nhằm không ngừng đổi mới để nâng cao chất lượng dạy học;
Mỗi giáo viên cần phải phải nắm vững mục tiêu dạy học, kế hoạch dạy
học, nhiệm vụ dạy học. Hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng triệt
để có hiệu quả các phương tiện dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy. Thực
sự yêu nghề, hết lòng vì học sinh thân yêu;

Trang-8-


Người thầy luôn đổi mới phương pháp, sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy
học nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo, tích cực của học sinh. Đa
dạng hoá hình thức dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá trong dạy học;
Thiết bị dạy học được sử dụng vào lúc cần thiết của bài học, học sinh phải
được quan sát, được tiến hành làm trực tiếp. Có như vậy thiết bị dạy học mới
phát huy hết tác dụng của nó;
Khi tiến hành thí nghiệm chứng minh thì người thầy cần tìm vị trí lắp đặt
thiết bị dạy học trên lớp hợp lý nhất, để học sinh ngồi ở mọi vị trí trong lớp đều
có thể quan sát được, vị trí đặt thiết bị dạy học phải đảm bảo yêu cầu về chiếu
sáng;
Thiết bị dạy học được sử dụng có sự kết hợp chặt chẽ với các phương pháp
dạy học khác nhau nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh, giúp học sinh
tiếp nhận kiến thức một cách chủ động sáng tạo;
Hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học còn phụ thuộc vào sự ham muốn thích
thú của học sinh, giáo viên phải tạo ra sự ham muốn đó bằng các việc làm cụ thể
như đặt ra tình huống có vấn đề trong quá tình sử dụng thiết bị dạy học.
2. Các biện pháp hạn chế hư hỏng và sửa chữa một số thiết bị dạy học đơn
giản
Ban giám hiệu phải có kế hoạch tu sửa một số đồ dùng đơn giản dễ sửa

+ Một số thí dụng cụ thí nghiệm về tính dẫn nhiệt của các chất thường bị
hỏng ở đầu vặn các ốc vít nhỏ nên không lắp được vào giá chung.
+ Thí nghiệm chứng minh định luật truyền thẳng của ánh sáng, tính chất
của gương cầu lồi, gương cầu lõm không còn chính xác do gương quá mờ.
+ Các màng cao su ở thí nghiệm áp suất chất lỏng thường bị rách hoặc bị
lỏng không gắn vào được các ống thuỷ tinh...
+ Các vật dùng để nghiên cứu sự nhiễm điện do cọ sát không còn chuẩn(đã
bị nhiễm điện sẵn hoặc không thể nhiễm điện trong quá trình làm thí nghiệm).
+ Các dây điện trở bị đứt bị bung dây ra ngoài hoặc không tiếp xúc, dẫn
điện kém.
+ Hệ thống dây nối và các chốt cắm đơn thường bị tách rời ra khỏi nhau, bị
rỉ do ôxi hoá.
+ Các giá lắp pin bị ô xi hoá theo thời gian, dây nối bị đứt, tiếp súc kém
nên không tạo thành mạch điện kín.

Trang-10-


+ Các biến trở qua thời gian con chạy không tiếp xúc với cuộn dây nên
chập chờn khi sử dụng.
+ Một vài kim nam châm và các thanh nam châm các cực không đúng so
với màu sơn theo quy định.
+ Các thanh ray và thanh nằm ngang trong thí nghiệm lực điên từ làm bằng
đồng nên một số cái một số cái bị ô xi hoá nên tiếp xúc về điện kém.
+ Một số cuộn dây tạo nam châm điện bị đứt hoặc tiếp xúc điện kém, mẫu
để thép để tạo nên nam châm vĩnh cửu không tìm sưu tầm được thép nguyên
chất(chưa bị nhiễm từ).
+ Các máy phát điện (một chiều, một chiều) nhiều cái bộ phận chổi quét và
ổ góp điện tiếp xúc kém nên phát điện chập chờn.
+ Máy biến thế có kết quả làm thí nghiệm không giống nhau.

constantan nên khó dính với thiếc do đó người hàn phải nối với một đoạn dây
đồng. Hàn xong, dùng Ôm kế kiểm tra lại một lần nữa.
Với hệ thống dây nối và các chốt cắm đơn thường bị tách rời ra khỏi nhau,
cách tốt nhất xữ lí mang tính lâu dài là trước khi văn vào chốt cắm phải cho
thiếc hàn vào các đầu nối của dây. Cách làm: Dùng mỏ hàn tẩm nhựa thông vào
các mối nối sau đó cho thiếc vào vừa đủ sau đó vặn dây cố định vào chốt cắm.
Đối với các biến trở con chạy thường hay chập chờn khi khi lắp vào mạch
điện ta nên dùng Ôm kế kiểm tra lại các mối nối nếu bị hở thì cần dùng kìm xiết
chặt lại sau đó dùng cờlê mở trục gắn con chạy tháo con chạy ra dùng giấy nhám
đánh sạch lớp bị ô xi hoá ở phần tiếp xúc với cuộn dây sau đó lắp lại và dùng
Ôm kế kiểm tra một lần nữa.
Các thanh ray và thanh nằm ngang trong thí nghiệm lực điên từ làm bằng
đồng nên một số cái một số cái bị ô xi hoá nên tiếp xúc về điện kém, cách tốt
nhất ta ta dùng giấy nhám mịn đánh nhẹ lên phần thiếp xúc giữa hai thanh đồng
làm ray và thanh đồng lăn nằm ngang, sau đó dùng ôm kế kiểm tra lại sự tiếp
xúc.
Các máy phát điện bộ phận chổi quét và và ổ góp điện tiếp xúc kém,
nguyên nhân chủ yếu là do phần ổ góp bị ô xi hoá ta nên dùng giấy nhám đánh
bóng lại phần ổ góp và dùng kìm nắn lại các chổi quét sao cho tiếp xúc tốt.
4. Hiệu quả của sáng kiến
Trang-12-


Với cố gắng của bản thân, sự ủng hộ của tập thể cán bộ giáo viên, trong
những năm qua chất lượng nói chung của nhà trường ngày càng được nâng lên.
Đặc biệt đối với bộ môn Vật lí đã có nhiều sự chuyển biến tích cực, học sinh
cảm thấy thật sự yêu thích bộ môn và hứng thú đối với việc nghiên cứu khoa
học.
Thực hiện tốt một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học
thì chất lượng dạy học được nâng cao. Giáo viên cũng thấy rất thoải mái tự tin vì

phục bổ sung.
Việc sử dụng thiết bị được tiến hành thường xuyên liên tục có hiệu quả sẽ
tạo ra hứng thú học tập, phát huy tính tích cực sáng tạo rèn kỹ năng thực hành
của học sinh.
Xây dựng đội ngũ cán sự lớp thật tốt để kết hợp với giáo viên trong quá
trình tổ chức dạy học (phân nhóm, phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong
nhóm).
Rèn kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học và hướng dẫn học sinh sử dụng thiết
bị dạy học đúng quy trình, mục đích, khoa học, chính xác.
Sau mỗi thí nghiệm thiết bị phải được lâu chùi cẩn thận để đúng vị trí tránh
va đập và gây đổ vỡ .
Nhà trường thường xuyên theo dõi đánh giá việc sử dụng và bảo quản thiết
bị dạy học của trường, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, các buổi tập huấn
về sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học cho cán bộ, giáo viên trong nhà trường
để trao đổi rút kinh nghiệm lẫn nhau. Có kế hoạch bổ sung trang thiết bị phục vụ
giảng dạy, quản lý tốt thiết bị được cấp, hàng năm tổ chức thi làm, sửa chữa đồ
dùng dạy học để giáo viên phát huy được tính sáng tạo trong dạy học.
Với những nội dung trên bản thân tôi mong muốn làm phong phú thêm các
biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa chữa một số đồ
dùng dạy học đơn giản. Trên đây là những suy nghĩ, những việc đã làm đang
làm, đang thực hiện trong quá trình công tác giảng dạy tại trường THCS Hương
Lung. Những kết quả gặt hái được chỉ là bước đầu, trong tương lai tới các dụng
cụ dạy học sẽ tiếp tục xuống cấp cần sửa chữa, vì vậy tôi xin được trình bày để
đồng nghiệp tham khảo và mong những góp ý chân thành để bản thân hoàn thiện
hơn góp phần nhỏ vào phong trào chung trong sự nghiệp giáo dục hiện nay.

Trang-14-


2. Kiến nghị

..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
Thẩm định của HĐKH huyện Cẩm Khê
Xếp loại:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
Trang-16-


..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................

Giám khảo 1

Giám khảo 2