TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
KHOA KINH TẾ, LUẬT

ĐỀ CƯƠNG
MÔNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU KHOA HỌC

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ẢNH HƯỞNG ĐẾN KINH TẾ VÀ XÃ HỘI
CỦA NÔNG HỘ NUÔI TRỒNG THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH

Giáo viên hướng dẫn:

Học viên thực hiện:

Nguyễn Thị Cẩm Phương

Trần Bá Nhân
MSHV: 212215010
Lớp: CA15QKD
Khóa: 2015

Trà Vinh - Năm 2015

1


PHẦN MỞ ĐẦU
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Căn cứ theo Quyết định số 264/QĐ-UBND tỉnh Trà Vinh ký ngày 11 tháng 02 năm 2010 về
kế hoạch hành động thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu trên
địa bàn tỉnh Trà Vinh, mục tiêu là xây dựng kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu


dân tỉnh.
Với những đặc thù về điều kiện tự nhiên trên cho thấy ít nhiều cũng có sự ảnh hưởng đến
phát triển của tỉnh, trong đó có ảnh hưởng đến phát triển sản xuất ngông nghiệp nới chung, cũng
như ảnh hưởng đến sản xuất và nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn tỉnh nói riêng. Hiện tượng biến
đổi khí hậu đang là thách thức rất to lớn đối với phát triển kinh tế của tỉnh. Do đó đề tài “Biến
đổi khí hậu ảnh hưởng đến kinh tế và xã hội của nông hộ nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn
tỉnh Trà Vinh” nhằm góp phần vào sự hiểu biết về tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển
kinh tế - xã hội của tỉnh nhà.
2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1.Mục Tiêu Chung
Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến kinh tế và xã hội của nông hộ trên địa bàn
tỉnh Trà Vinh.
2.2.Mục tiêu cụ thể


Xác định khả năng tổn thương, thích ứng của nông hộ nuôi trồng thuỷ sản do tác động của
biến đổi khí hậu, tập trung ảnh hưởng của mực nước biển dâng.



Đo lường mức độ thiệt hại đến sản lượng và thu nhập của nông hộ.



Tìm hiểu nhận thức của hộ nông dân đối với vấn đề (BĐKH) và các biện pháp ứng phó được
triển khai của hộ.




được chia theo 3 huyện (Cầu Ngang, Trà Cú, Duyên Hải) tùy theo tỷ lệ số hộ tham gia sản
xuất thủy sản của từng huyện, và từng mô hình.
Dự kiến khoảng 30 mẫu theo bảng câu hỏi cấu trúc
5.2.Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp chọn địa điểm và mẫu nghiên cứu: Tỉnh Trà Vinh.
Phương pháp thu thập số liệu: điều tra phỏng vấn hộ gia đình nuôi trồng thủy sản và các số
liệu thứ cấp.
Phương pháp điều tra phỏng vấn : phỏng vấn trực tiếp hộ.
Phương pháp và quy trình phân tích: phân tích thống kê mô tả và mô hình định lượng biến
nhị phân, mô hình hàm sản xuất.
6.CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
- Ảnh hưởng của (BĐKH) đến sản xuất và thu nhập của nông hộ đến phạm vi và mức độ
nào?
- Nông dân nhận định như thế nào về vấn đề biến đổi khí hậu trước đó và trong thời gian tới?
(Chẳng hạn như nhiệt độ, hiện tượng mưa, mức độ ngập lụt, mực nước biển dâng, xâm nhập
mặn…)
- Những biện pháp thích ứng nào mà nông hộ đã thực hiện để thích ứng với vấn đề (BĐKH)?
- Đâu là những yếu tố chính ảnh hưởng đến các quyết định thích ứng của nông hộ đối với
vấn đề (BĐKH)?
- Đâu là những trở ngại đối với việc thích ứng và vai trò của các hộ nông dân, cộng đồng,
chính quyền địa phương trong việc khắc phục những trở ngại trên?
- Đâu là những ảnh hưởng tiềm ẩn của (BĐKH) đối với nông hộ nuôi trồng thuỷ sản trên địa
bàn?
7.GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Nếu tình trạng biến đổi khí hậu kéo dài, có lẻ các hộ nông dân sẽ thu hẹp vùng canh tác nuôi
4


trồng thuỷ sản, hậu quả là việc thiếu nguồn lương thực thuỷ sản cung cấp cho tỉnh nhà và các
công ty xuất khẩu ra nước ngoài.

hưởng bất lợi còn có thể có các ảnh hưởng có lợi. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu cũng
bào gồm việc xác định và đánh giá của các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu (IMHEN,
2011).
1.2.Khung lý thuyết về vấn đề nghiên cứu
Đề cương tập trung xem xét mối quan hệ tác động qua lại giửa nuôi trồng thuỷ sản và biến
đổi khí hậu để xác định tác động của biến đổi khí hậy để đưa ra các biện pháp ứng phó. Biến đổi
khí hậu có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nuôi trồng thuỷ sản về các khía cạnh như suy
giảm sức đề kháng của vật nuôi, vật nuôi dễ nhiễm bệnh, hư hỏng cơ sở hạ tầng), thất thoát vật
nuôi, thay đổi năng suất, sản lượng, chi phí sản xuất, thu nhập của cộng đồng người nuôi và tác
động đến các hệ sinh thái có liên quan,...Vì vậy cần phải ứng phó với biến đổi khí hậy trong nuôi
trồng thuỷ sản như thế nào để đảm bảo sản xuất ổn định và bền vững. Việc xây dựng các giải
pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong nuôi trồng thuỷ sản chính là nhằm đáp ứng lại với các
thay đổi của khí hậu và thời tiết, như vấn đề về cải tiến kỹ thuật nuôi, nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải
tiến việc giám sát và quản lý môi trường ao nuôi và nâng cao nhận thức của cộng đồng địa
phương.

6


BĐKH

- Thay
đổi nhiệt
độ.
- Thay
đổi
lượng
mưa.
- Thay
đổi tần


Điều kiện kinh tế xã hội cộng
đồng người nuôi:
- Cơ sở hạ tầng vùng nuôi và
vật tư, thiết bị trang trại nuôi.
- Sản lượng tôm nuôi
- Diện tích nuôi
- Thu nhập hộ nuôi
- Rủi ro về sức khoẻ của người
nuôi
Hình 1.1: Khung lý thuyết nghiên cứu

7

Giải pháp quản lí
môi trường, dịch
bệnh và quản lý
chât thải.
Giải pháp nâng
cao nhận thức về
BĐKH và ý thức
phòng chống thiên
tai cho cộng đồng


CHƯƠNG 2
HIỆN TRẠNG NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN TẠI TRÀ VINH
2.1.TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN TRÀ VINH
Trà Vinh với diện tích tự nhiên là 2.341 km2, gồm 1 thành phố và 7 huyện, nằm giữa sông
Tiền và sông Hậu và ở phía Đông Nam của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Phía Bắc tiếp giáp

trường vừa thiếu, vừa chưa đủ mạnh, dẫn đến hạn chế tác dụng giáo dục, phòng ngừa, răn đe đối
với những hành vi xâm hại môi trường. Rất ít trường hợp gây ô nhiễm môi trường bị xử lí hình
8


sự; còn các biện pháp xử lí khác như buộc phải di dời ra khỏi khu vực gây ô nhiễm, đóng cửa và
đình chỉnh hoạt động của các cơ sở gây ô nhiễm môi trường cũng không được áp dụng nhiều,
hoặc có áp dụng nhưng các cơ quan chức năng thiếu kiên quyết, doanh nghiệp trây ỳ nên cũng
không có hiệu quả.
-Thứ ba: các cấp chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và quan tâm đúng mức đối với công
tác bảo vệ môi trường, dẫn đến buông lỏng quản lí, thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra, giám
sát về môi trường. Công tác thanh tra, kiểm tra về môi trường của các cơ quan chức năng đối với
các cơ sở sản xuất dường như vẫn mang tính hình thức, hiện tượng “phạt để tồn tại” còn phổ
biến. Công tác thẩm định và đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư còn tồn tại
nhiều bất cập và chưa được coi trọng đúng mức, thậm chí chỉ được tiến hành một cách hình thức,
qua loa đại khái cho đủ thủ tục, dẫn đến chất lượng thẩm định và phê duyệt không cao.
-Thứ tư: đông tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường trong xã hội còn hạn chế,
dẫn đến chưa phát huy được ý thức tự giác, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, cộng đồng
trong việc tham gia gìn giữ và bảo vệ môi trường.
2.3.TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỚI CÁC HỘ DÂN NUÔI TRỒNG THUỶ
SẢN
Hạn hán, xâm nhập mặn đã làm 424.099 hộ thiếu nước sinh hoạt; thiệt hại 248.288 ha lúa,
18.874 ha hoa màu, 53.814 ha cây ăn quả, 105.211 ha cây công nghiệp, 5.703 ha nuôi trồng thủy
sản. Ước tính tổng thiệt hại: 6.392 tỉ đồng
Tôm bị thiệt hại nhiều nhất là ở các xã chuyên canh tôm Mỹ Long Nam, Hiệp Mỹ Đông và
Hiệp Mỹ Tây với mức thiệt hại trên 22% diện tích thả nuôi. Tôm chết trong độ tuổi từ 20 ngày
đến hơn tháng tuổi, đặc biệt khoảng 2 tuần nay diện tích bị thiệt hại tăng nhanh chóng.Theo nhận
định ban đầu, tôm chết hàng loạt là do nhiệt độ ban ngày tăng cao, đêm nhiệt độ hạ xuống đột
ngột trong khi độ mặn lại cao bất thường khiến khả năng kháng bệnh của tôm giảm, nhất là bệnh
gan tụy và bệnh đốm trắng. Theo thống kê bước đầu, toàn huyện hiện có gần 40 hộ thả nuôi


Nội dung

STT
Nguồn lực kinh tế
1
Kỹ thuật

Nguồn lực kinh tế lớn hơn sẽ làm tăng khả năng thích
nghi. Thiếu hụt nguồn lực tài chính làm giới hạn lựa chọn
thích nghi.
Thiếu kỹ thuật làm hạn chế lựa chọn thích nghi.

2
Thông tin và kỹ năng

Thiếu nguồn nhận lực được đào tạo, có kỹ năng sẽ làm
giảm khả năng thích nghi của từng cá nhân/hộ gia đình.
Làm chủ thông tin nhiều hơn sẽ làm tăng khả năng thích
nghi.

Cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng tốt sẽ làm tăng khả năng thích nghi vì có
nhiều lựa chọn hơn; Tính chất và vị trí của cơ sở hạ tầng
cũng tác động đến khả năng thích nghi.

Định chế

Các định chế xã hội hoàn thiện giúp giảm tác động của

Tăng cường quản lí chất lượng tôm giống, liên kết kiểm tra việc vận chuyển nhập giống
thuỷ sản, chế phẩm sinh học, thức ăn nuôi tôm tràn lan trên thị trường; phối hợp với các doanh
nghiệp đầu tư nghiên cứu phát triển nguồn tôm giống đảm bảo yêu cầu về chất lượng.
Cần rà soát quy hoạch thuỷ lợi, nông nghiệp, thuỷ sản...thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng
cao năng lực dự báo nguồn nước, hạn hán, xâm nhập mặn đảm bảo chủ động ứng phó với tác
động của thời tiết cực đoan, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án chống hạn, xâm nhập mặn,
công trình thuỷ lợi, hạ tầng cho phát triển nuôi trồn thuỷ sản của toàn vùng.
Chọn mẫu tôm cá giống vượt trội có thể thích nghi tốt với thời tiết khắc nghiệt

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1.KẾT LUẬN
Sau quá trình khảo sát điều tra nhận thấy biến đổi khí hậu đang đe doạ nghiêm trọng đến tình
hình phát triển kinh tế ở Việt Nam nói chung và Trà Vinh nói riêng, cần phãi tiến hành các giải
pháp trên một cách nhanh chống và hiệu quả, tiến hành kết hợp giữa các hộ gia đình và các cơ
quan cùng nhau thực hiện giải pháp. Những thách thức do biến đổi khí hậu và nước biển dâng đòi
hỏi tỉnh Trà Vinh có những nổ lực hơn nửa trong việc tăng cường nhận thức và nâng cao nâng
lực ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng, song song với việc ban hành các chính sách
nhằm phát triển kinh tế bền vững đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn tài trợ ứng phó với biến
đổi khí hậu của quốc tế.
2.KIẾN NGHỊ
Cần phãi quan tâm nhiều hơn về vấn đề biến đổi khí hậu để đề ra các giải pháp kịp thời nhầm
ứng phó với thiên tai để giảm thiểu tối đa thiệt hại mà nông dân phãi chịu

11


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trần Thị Ngọc Ánh(2014). Phát triển nuôi trồng thuỷ sản ở tỉnh Trà Vinh, luận văn tốt nghiệp.
Đại học Cần Thơ
Võ Thị Nương(2012). Nuôi trồng thuỷ sản tỉnh Trà Vinh thực trạng và giải pháp phát triển, luận