Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

A. t vn
I. li núi u.
Trờn con ng hi nhp v phỏt trin cựng th gii, t nc ta ó v
ang tng bc i mi, ỏp dng khoa hc - k thut - cụng ngh hin i vo
trong mi lnh vc ca i sng v sn xut thc hin cụng cuc cụng nghip
hoỏ, hin i hoỏ t nc. Do ú vic o to ra ngun nhõn lc cú tri thc v
o c ang l mc tiờu ln ca ngnh giỏo dc nc ta hin nay.
Cựng vi mc tiờu chung ca ngnh giỏo dc, mc tiờu ca giỏo dc cp
THPT ú l: Giỳp hc sinh phỏt trin ton din v o c , trớ tu, th cht,
thm m v cỏc k nng c bn ; phỏt trin nng lc cỏ nhõn, tớnh nng ng v
sỏng to , hỡnh thnh nhõn cỏch con ngi Vit Nam xó hi ch ngha; chun b
cho hc sinh tip tc hc lờn hoc i vo cuc sng lao ng , tham gia xõy dng
v bo v t quc.
Lut giỏo dc ó quy nh : Giỏo dc THPT nhm giỳp hc sinh cng c v
phỏt trin nhng kt qu ca giỏo dc THCS, hon thin hc vn ph thụng cú
nhng hiu bit thụng thng v k thut v hng nghip, cú iu kin la chn
hng phỏt trin v phỏt huy nng lc cỏ nhõn, tip tc hc i hc, Cao ng,
Trung hc chuyờn nghip , hc ngh hoc i vo cuc sng lao ng. Mụn Cụng
ngh 11 c B giỏo dc v o to biờn son trờn tinh thn i mi , m bo
tớnh ph thụng, c bn, hin i v phự hp vi thc tin Vit Nam. Nú cựng vi
cỏc mụn hc khỏc trong nh trng ph thụng gúp phn quan trng vo vic to
nn tng ban u o to con ngi phỏt trin ton din.
Thc t nh chỳng ta ó thy, ng c t trong cú vai trũ rt quan trng v
c s dng ph bin trong nhiu lnh vc nh : Nụng nghip, cụng nghip, ng
nghip, giao thụng vn ti, quõn s... Do ú i vi ngi hc sinh ph thụng dự
sau ny cú la chn ngh nghip gn bú vi ng c t trong hay khụng thỡ
nhng hiu bit v ng c t trong núi chung cng nh nguyờn lớ lm vic ca

ca bi hc, dn n s say mờ, yờu thớch mụn hc ca hc sinh khụng nhiu, cht
lng v hiu qu ca gi hc cha cao.
Nguyờn nhõn do nhiu phớa: Xu hng la chn ngh nghip, sc thuyt phc
ca chng trỡnh cũn mc , tõm lớ coi nh mụn hc ca hc sinh..... v cũn
nhiu lớ do khỏc na dc a ra bin minh cho mt thc t l cht lng v
hiu qu ca gi hc cha cao. Song tụi thit ngh mu cht ca vn l ch
bn thõn ngi giỏo viờn Cụng ngh cng ang t theo s ngi hc ca hc sinh,
cha tớch cc tỡm gii phỏp nõng cao cht lng gi hc, quỏ nng n n vic
trang b kin thc m khụng thy kin thc y phi c t chc th no giỳp
GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

2


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

hc sinh tip nhn mt cỏch d dng v hng thỳ. Ho nhp vi vic i mi
chng trỡnh, sỏch giỏo khoa, phng phỏp dy hc hin nay, rỳt kinh nghim
ging dy t ng nghip v bng thc t ging dy ca mỡnh, tụi xin mnh dn
gii thiu sỏng kin kinh nghim : " S dng s khi dy phn nguyờn lớ
lm vic ca mt s h thng trong ng c t trong".
thc hin tt gi dy theo tinh thn i mi, phỏt huy tớnh tớch cc, ch
ng, sỏng to v hng thỳ ca hc sinh. Bn thõn tụi ó khụng ngng i mi v
t duy, nhn thc t khõu son giỏo ỏn ( Thit k bi hc ) cho n cỏch s dng
thit b dy hc, lp phiu iu tra nm bt tỡnh hỡnh hc tp ca hc sinh, t
ú iu chnh cho phự hp vi thc t nh trng v i tng hc sinh.


nhn thc din bin theo con ng m LờNin ó ch rừ: T trc quan sinh ng
n t duy tru tng, t t duy tru tng n thc tin, ú l con ng bin
chng ca s nhn thc chõn lớ, nhn thc thc ti khỏch quan.
Nguyờn lớ lm vic ca mt s h thng trong ng c t trong l nhng kin
thc lớ thuyt, chỳng thng m nht, tru tng, cha tỏc ng mnh vo cỏc
giỏc quan. Do ú kớ c khú ghi nhn v tỏi hin li khi cn thit. Vỡ vy cn phi
c th hoỏ, vt cht hoỏ, lm cho lớ thuyt c c th hn, sõu sc hn v cú tớnh
thuyt phc hn. T ú hc sinh cú th d dng tip nhn kin thc v khc sõu
vn lớ thuyt va nghiờn cu.
õy, tụi khụng cú tham vng a ra mt cỏch dy mi thay th cỏch dy
phong phỳ a dng m lõu nay giỏo viờn vn thng s dng v cũn tip tc c
s dng. Tụi ch xin gii thiu mt cỏch dy kt hp gia phng phỏp truyn
thng vi nhng yờu cu mi. ú l: "S dng s khi khi dy phn nguyờn
lớ lm vic ca mt s h thng trong ng c t trong".

Cỏch thc tin hnh:
Khi nghiờn cu, tỡm hiu v nguyờn lớ lm vic ca mt s h thng trong
ng c t trong. Giỏo viờn yờu cu hc sinh nghiờn cu sỏch giỏo khoa, quan
sỏt s cu to ca h thng. Thụng qua mt s cõu hi gi m, giỏo viờn
hng dn hc sinh tin hnh t duy v xõy dng s khi th hin nguyờn lớ
lm vic ca h thng.
Gi dy ny ng dng cụng ngh thụng tin l tt nht. Vỡ vy giỏo viờn nờn s
dng giỏo ỏn in t thun tin cho vic ging dy, rỳt ngn thi gian v s
v nht l to sinh ng hn trong tit hc, thu hỳt c hc sinh, lm cho hc
sinh cú s hng thỳ v say mờ mụn hc.
III. vn dng c th
1. Nguyờn lớ lm vic ca h thng bụi trn cng bc
GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo



du

ch

chớnh

B mt
ma sỏt

Gii thớch nguyờn lớ theo s :
Khi ng c lm vic, du bụi trn c bm du hỳt t cacte du a qua li
lc v bu lc lc sch ri a qua van khng ch n ng du chớnh ri
theo cỏc ng ng n bụi trn cỏc b mt ma sỏt ca ng c, sau ú tr v
cacte.
* Trng hp 2: Khi ỏp sut ca du bụi trn vt quỏ giỏ tr cho phộp
Du bụi trn chy trong h thng theo s khi nh sau:

Cacte
du

Li

Bm

Bu

lc

du



Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

Du bụi trn chy trong h thng theo s khi nh sau:
Cacte
du

Li

Bm

Bu

lc

du

lc

Kột

ng

lm

du


ng

hng

ng

nhit

s 8

Gii thớch nguyờn lớ theo s :
Khi nhit nc trong ỏo nc cũn thp hn gii hn nh mc thỡ van hng
nhit ch m ca thụng vi ng ng s 8 nc chy thng v bm. Khi ú
nc lm mỏt c bm nc hỳt t kột nc a n cỏc ỏo nc lm mỏt
cỏc chi tit, sau ú dc a qua van hng nhit, theo ng ng s 8 chy thng
v bm to thnh vũng tun hon khộp kớn.
GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

6


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

* Trng hp 2: Khi nhit nc trong ỏo nc xp x gii hn nh mc
Nc lm mỏt chy trong h thng theo s khi nh sau:

Kột

Kột
nc

Bm

ỏo

nc

nc

GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

7

Van
hng
nhit


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

Gii thớch nguyờn lớ theo s :
Khi nhit nc trong ỏo nc vt quỏ gii hn nh mc thỡ van hng nhit
ch m ca thụng vi kột nc. Khi ú nc lm mỏt c bm nc hỳt t kột
nc a n cỏc ỏo nc lm mỏt cỏc chi tit, sau ú dc a qua van hng
nhit ri chy qua kột nc lm mỏt trc khi a n bm to thnh vũng

Khi m khoỏ in v ma-nhờ-tụ hot ng thỡ cỏc sc in ng xoay chiu trờn
cỏc cun dõy WN v WK ca ma-nhờ-tụ c a n b chia in. Nh tỏc dng
ca b chia in, dũng in c a n bin ỏp ỏnh la. Ti õy nú to ra tia
la in v t bugi.
* Trng hp 2: Khi úng khoỏ in
Dũng in chy trong h thng theo s khi nh sau:

GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

8


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

Ma
nhờ
tụ

Mỏt

Khoỏ
in

Gii thớch nguyờn lớ theo s :
Khi úng khoỏ in thỡ in t cun WN ca ma-nhờ-tụ s truyn qua khoỏ in ra
mỏt. Khi ú h thng ỏnh la ngng lm vic.


ny thỡ s h tr ca cụng ngh thụng tin l tt nht, phự hp nht.
Tụi ó lm phộp so sỏnh kt qu hc tp ca hc sinh v thu c kt qu rt
kh quan nh sau:
Bng 1: So sỏnh kt qu khi dy phn nguyờn lớ lm vic ca h thng bụi
trn cng bc.
Lp 11A1 - Ban c bn.
( Dy theo hỡnh thc khụng s dng s khi )
GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

10


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

Mc nm kin thc

S
hc

Tt

sinh
41

Khỏ

Trung bỡnh

7,3%

Lp 11A3 - Ban c bn.
( Dy theo hỡnh thc s dng s khi - Khụng s dng giỏo ỏn in t )
Mc nm kin thc

S hc
Tt

sinh

43

Khỏ

Trung bỡnh

S lng

T l

S lng

T l

S lng

T l

14


Trung bỡnh

S lng

T l

S lng

T l

S lng

T l

20

47,6%

15

35,7%

7

16,7%

GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo



S lng

T l

S lng

T l

S lng

T l

7

15,9%

11

25%

22

50%

Khụng nm
c
S lng T l
4



25,6%

17

43,6%

12

30,8%

Khụng nm
c
S lng T l
0

0%

Lp 11A7 - Ban c bn.
( Dy theo hỡnh thc s dng s khi - Cú s dng giỏo ỏn in t )
Mc nm kin thc

S hc
sinh

Tt
T l

Trung bỡnh


47,6%

14

33,3%

8

19,1%

0

0%

Bng 3: So sỏnh kt qu khi dy phn nguyờn lớ lm vic ca h thng ỏnh
la in t khụng tip im
Lp 11A3 - Ban c bn.
( Dy theo hỡnh thc khụng s dng s khi )
Mc nm kin thc

S hc
Tt

sinh

43

Khỏ

Trung bỡnh

9,2%

Lp 11A6 - Ban c bn.
( Dy theo hỡnh thc s dng s khi - Khụng s dng giỏo ỏn in t )
Mc nm kin thc

S hc
Tt

sinh

43

Khỏ

Trung bỡnh

S lng

T l

S lng

T l

S lng

T l

18

Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

Trung bỡnh
13

Khụng nm


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

c
41

S lng

T l

S lng

T l

S lng

T l

21

51,2%

khi n lp. Hc sinh phi nhit tỡnh, tớch cc, ch ng trong quỏ trỡnh lnh hi
kin thc; nghiờm tỳc thc hin cỏc quy nh ca lp hc, th hin mt tinh thn
thỏi tt trong hc tp .
3. i vi cỏc cp lónh o :

GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

14


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống
trong động cơ đốt trong".

ngh cỏc cp lónh o quan tõm v to iu kin nhiu hn na cho mụn
hc trong vic mua sm trang thit b cng nh c s vt cht phc v cho vic
dy v hc b mụn Cụng ngh.
i mi phng phỏp dy hc ó tr thnh phỏp lnh. Ch cú i mi
phng phỏp dy v hc chỳng ta mi cú th to c s i mi thc s trong
giỏo dc. Trờn õy l ti nghiờn cu v ó c tụi ỏp dng vo thc t ging
dy ti trng trung hc ph thụng Trn Hng o. Tuy nhiờn cú c nhng
gi dy thnh cụng cn phi liờn tc rỳt kinh nghim. Vỡ th tụi rt mong c s
gúp ý chõn tỡnh ca quý thy cụ v cỏc bn ng nghip.
Hng Yn, thng 3 nm 2013

Tỏc gi

Hong Vn Hoan


III. Vn dng c th

5

c. Kt lun
I. Kt qu

9

II. Kin ngh, xut

13

Ti liu tham kho
1. Sỏch giỏo khoa Cụng ngh 11
2. Sỏch giỏo viờn Cụng ngh 11
3. Thit k bi ging Cụng ngh 11
4. Ti liu bi dng giỏo viờn Cụng ngh 11
5. Phng phỏp dy hc k thut cụng nghip
6. Hot ng giỏo dc trng THPT
7. Nh trng trung hc vi ngi giỏo viờn trung hc.

GV: Hoàng Văn Hoan
Tr-ờng THPT Trần H-ng Đạo

16


Sáng kiến kinh nghiệm
"Sử dụng sơ đồ khối để dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống