ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN GIA KHÁNH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ QUÝ ĐÔN, HÀ ĐÔNG,
HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN GIA KHÁNH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ QUÝ ĐÔN, HÀ ĐÔNG, HÀ
NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Đặng Bá Lãm

HÀ NỘI – 2015



Giáo dục và Đào tạo

NXB

Nhà xuất bản

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Ủy ban nhân dân

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

ii


MỤC LỤC
Lời cảm ơn

i


3

6. Phạm vi nghiên cứu

3

7. Nhiệm vụ nghiên cứu

4

8. Phƣơng pháp nghiên cứu

4

9. Đóng góp của đề tài

5

10. Cấu trúc của luận văn

5

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THPT

6

1.1. Tổng quan các nghiên cứu về hoạt động dạy học trong trƣờng THPT.


1.3.1. Trƣờng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

14

1.3.2. Hoạt động dạy và hoạt động học ở trƣờng THPT

18

1.3.3. Đổi mới dạy học ở trƣờng THPT

19

1.4. Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT

21

1.4.1. Cơ sở pháp lý trong quản lý quá trình dạy học ở trƣờng trung học phổ
thông.

21

iii


1.4.2. Các chức năng trong quản lý hoạt động dạy học

21

1.5. Quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT trong bối cảnh đổi mới giáo
dục


45

2.2.2. Thực trạng công tác tổ chức hoạt động dạy học của hiệu trƣởng

47

2.2.3. Thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động dạy học của hiệu trƣởng

50

2.2.4. Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học của hiệu
trƣởng

67

2.3. Đánh giá chung về công tác quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT
Lê Quý Đôn, Hà Đông

69

2.3.1. Mặt mạnh

69

2.3.2. Hạn chế

70

2.3.3. Nguyên nhân thực trạng quản lí hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Lê


3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp

75

3.2.1. Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp

75

3.2.2. Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp

76

3.2.3. Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp

76

3.3. Các biện quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Lê Quý Đôn, Hà
Đông trong bối cảnh đổi mới giáo dục

76

3.3.1. Biện pháp 1: Nâng cao năng lực xây dựng kế hoạch hoạt động dạy học
của đội ngũ cán bộ quản lý

76

3.3.2. Biện pháp 2: Tăng cƣờng công tác chỉ đạo của hiệu trƣởng đối với
việc xây dựng kế hoạch và việc thực hiện chƣơng trình dạy học của giáo
viên.

97

3.4. Khảo sát về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp đề xuất

102

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

105

1. Kết luận

105

2. Khuyến nghị

106

TÀI LIỆU THAM KHẢO

109

PHỤ LỤC

112

v


DANH MỤC CÁC BẢNG


50

Bảng 2.9: Biện pháp chỉ đạo việc thực hiện chƣơng trình

51

Bảng 2.10: Biện pháp chỉ đạo việc thực hiện quy định về hồ sơ chuyên môn

52

Bảng 2.11: Biện pháp chỉ đạo việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của giáo viên

53

Bảng 2.12: Mức độ thực hiện biện pháp quản lý soạn bài và chuẩn bị lên lớp
của giáo viên

54

Bảng 2.13: Một số biện pháp quản lý giờ dạy trên lớp của Hiệu trƣởng.

55

Bảng 2.14: Biện pháp chỉ đạo đổi mới phƣơng pháp dạy học

58

Bảng 2.15: Biện pháp chỉ đạo công tác bồi dƣỡng giáo viên


Bảng 2.22: Biện pháp chỉ đạo việc hình thành phƣơng pháp học tập cho học
sinh

66

Bảng 2.23: Biện pháp chỉ đạo việc hƣớng dẫn học sinh kỹ năng làm làm bài

66

vi


thi
Bảng 2.24: Biện pháp chỉ đạo phối hợp các lực lƣợng tham gia quản lý hoạt
động học tập của học sinh

67

Bảng 2.25: Công tác kiểm tra đánh giá hoạt động dạy của giáo viên

68

Bảng 2.26: Công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

68

Bảng 3: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp

102


cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tƣ tƣởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phƣơng
pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của
Đảng, sự quản lý của Nhà nƣớc đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục-đào
tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân ngƣời học; đổi mới
ở tất cả các bậc học, ngành học.

1


Thực tế cho thấy trong những năm qua thực hiện chủ trƣơng “Tiếp tục nâng
cao chất lƣợng toàn diện, đổi mới nội dung phƣơng pháp dạy và học, hệ thống trƣờng
lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá" của
Nghị quyết Trung ƣơng khóa X, giáo dục nƣớc ta đã đạt đƣợc những thành tựu. Một
hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất và đa dạng hoá đã đƣợc hình thành với đầy
đủ các cấp học và trình độ đào tạo. Quy mô giáo dục tăng nhanh, bƣớc đầu đã đáp
ứng đƣợc nhu cầu học tập của xã hội. Công bằng xã hội trong giáo dục về cơ bản
đƣợc đảm bảo. Công tác xã hội hoá giáo dục đã thu đƣợc kết quả khả quan, chất
lƣợng giáo dục đã có chuyển biến trên một số mặt, trình độ hiểu biết năng lực tiếp
cận tri thức của một số bộ phận học sinh, sinh viên đƣợc nâng cao.
Nhƣng bên cạnh đó giáo dục nƣớc ta vẫn còn đó những mặt yếu kém, nhƣ mất
cân đối về cơ cấu, hiệu quả giáo dục chƣa cao, giáo dục chƣa gắn với thực tiễn, đào
tạo chƣa gắn với sử dụng, đội ngũ giáo viên còn yếu, cơ sở vật chất phục vụ cho giáo
dục còn thiếu, công tác quản lý chậm đổi mới, đặc biệt qua cuộc vận động Hai
không "Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục" do Bộ
Giáo dục và Đào tạo phát động từ năm học 2006 - 2007 đã cho thấy chất lƣợng giáo
dục đã bộc lộ nhiều yếu kém.
Nguyên nhân của những yếu kém, bất cập có từ nhiều phía, cả chủ quan và
khách quan. Nhƣng trong đó nổi bật và đáng chú ý hơn đó là trình độ quản lý giáo
dục chƣa theo kịp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của nền kinh tế thị trƣờng theo
định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Nhìn lại công tác quản lý giáo dục của trƣờng THPT

năm 2010 đến 2014 còn một số hạn chế. Nếu đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt
động dạy học tại trƣờng THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục một cách hợp lý và khả thi thì sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng chất lƣợng dạy
và học của nhà trƣờng.
4. Mục đích nghiên cứu.
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động
dạy học của trƣờng THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông
5. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu.
5.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học của trƣờng THPT
5.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học của trƣờng THPT
6. Phạm vi nghiên cứu.
6.1. Trọng tâm là công tác quản lý hoạt động dạy và hoạt động học của hiệu
trưởng trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông.
6.2. Đánh giá công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường
THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông trong thời gian từ năm 2010 đến năm 2014.
6.3. Tiến hành áp dụng những biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở
trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông trong giai đoạn 2016 - 2020.

3


7. Nhiệm vụ nghiên cứu:
7.1. Hệ thống hóa lý luận về công tác quản lý hoạt động dạy học trong
trường học.
7.2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của trường
THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông trong thời gian từ năm 2010 đến năm 2014.
7.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
Lê Quý Đôn, Hà Đông đến năm 2020.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu:
8.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích-tổng hợp, khái

Trao đổi, toạ đàm với cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh về vấn đề đội ngũ
nhà trƣờng; tổ chức các buổi hội thảo về quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng
THPT, tham gia những hội nghị tổng kết kinh nghiệm về công tác quản lí trƣờng
THPT do ngành giáo dục tổ chức.
- Phương pháp thống kê: Xử lý số liệu, thống kê kết quả điều tra .
9. Đóng góp của đề tài.
Đánh giá, tổng hợp lý luận, tìm ra một số nguyên nhân dẫn đến hạn chế của
công tác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trƣờng và đề ra một số biện pháp quản
lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông.
10. Cấu trúc của luận văn.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học của hiệu trƣởng
trƣờng THPT
Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở THPT Lê Quý
Đôn, Hà Đông.
Chƣơng 3: Đề xuất biện pháp cải tiến quản lý hoạt động dạy học ở THPT Lê
Quý Đôn, Hà Đông.

5


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA
HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THPT
1.1. Tổng quan các nghiên cứu về hoạt động dạy học trong trƣờng THPT.
Việc nâng cao chất lƣợng dạy học trong nhà trƣờng nói chung và nhà trƣờng
phổ thông nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của nhiều quốc gia trên thế
giới trong đó có Việt Nam.
Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nƣớc ta rất coi trọng sự nghiệp giáo dục. Với chủ
trƣơng “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo

điểm chung mà chúng ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: khẳng định
vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lƣợng dạy và học ở
các cấp học. Đây cũng chính là một trong những tƣ tƣởng mang tính chiến lƣợc về
phát triển giáo dục của Đảng ta “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phƣơng pháp và quản
lý giáo dục đào tạo”.
Quản lý hoạt động dạy học thực sự là vấn đề bức xúc đã đƣợc quan tâm
nghiên cứu và cần tiếp tục nghiên cứu để đổi mới nhằm nâng cao chất lƣợng giảng
dạy trong nhà trƣờng.
Có ngƣời quản lý (hiệu trƣởng) giỏi sẽ có đội ngũ nhà giáo giỏi, từ đó ắt sẽ có
học sinh giỏi. Chính vì lẽ đó, vấn đề quản lý nhà trƣờng, quản lý hoạt động dạy học
luôn đƣợc các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục đề cập trong các công trình
nghiên cứu khoa học và giáo trình giảng dạy ở các trƣờng đại học nhƣ: Đại học Giáo
dục - Đại học quốc gia Hà Nội; Khoa Quản lý giáo dục, Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà
Nội và Học viện Quản lý giáo dục. Các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo
dục cũng đã có một số tác giả viết về lĩnh vực này.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài.
1.2.1. Khái niệm quản lý.
Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất và lâu đời nhất
của con ngƣời. Nó phát triển không ngừng theo sự phát triển của xã hội.
Lý luận về quản lý vì vậy đƣợc hình thành và phát triển qua các thời kì và
trong các lý luận về chính trị, kinh tế - xã hội. Từ khi F.W.Taylor phát biểu nguyên
lý về quản lý thì quản lý nhanh chóng phát triển thành một ngành khoa học.
Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý tùy thuộc vào các cách tiếp cận,
góc độ nghiên cứu và hoàn cảnh xã hội, kinh tế, chính trị. Theo tác giả Nguyễn Quốc
Chí, Nguyễn Thị Mĩ Lộc quan niệm “Khi bàn đến hoạt động quản lý và ngƣời quản
lý, cần bắt đầu từ khái niệm “Tổ chức”. Do tính đa nghĩa của thuật ngữ này nên ở
đây ta chỉ đề cập đến “tổ chức” nhƣ một nhóm có cấu trúc nhất định những con
ngƣời cùng hoạt động vì một mục đích chung nào đó, mà để đạt đƣợc mục đích đó,
một con ngƣời riêng lẻ không thể nào đạt đến” [4,tr.9].


nhằm đạt tới một mục tiêu chung. Và do đó, quản lý là một khoa học và là một nghệ
thuật bởi các hoạt động quản lý là có tổ chức, có định hƣớng dựa trên những qui luật,
những nguyên tắc, phƣơng pháp cụ thể, đƣợc vận dụng một cách mềm dẻo, linh hoạt
và sáng tạo tuỳ vào từng điều kiện cụ thể, khác nhau của đời sống xã hội. Phó Giáo
sƣ, Tiến sĩ Đặng Quốc Bảo trong bài Tổng quan về tổ chức quản lý đã viết: “ Quản

8


lý nhằm tới chất lƣợng tổng thể và hiệu quả bền vững, thích ứng với sự thay đổi. đòi
hỏi nhà tổ chức, nhà quản lý vừa biết “làm việc đúng” và biết làm “đúng việc” theo
chức trách, bổn phận của mình. Suy nghĩ và hành động của nhà tổ chức, nhà quản lý
không phải là tổ hợp của “trái tim nóng, cái đầu nóng”, cũng không phải là tổ hợp
của “trái tim lạnh, cái đầu lạnh”, càng không phải là “trái tim lạnh, cái đầu nóng”, mà
phải là “ cái đầu lạnh và trái tim hồng”. [1, tr.82].
Quản lý có bốn chức năng cơ bản (kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra) có mối
quan hệ khăng khít, tác động qua lại lẫn nhau tạo nên nội dung của công tác quản lý,
mặt khác, quản lý cũng có ba hoạt động đảm bảo cho việc thực hiện tốt nội dung
quản lý. Tác giả Đặng Quốc Bảo đã mô hình hoá 4 nội dung (chức năng) của quản lý
(4N) và 3 hành động (3H) gắn kết với 4 chức năng của công tác quản lý bằng mô
hình sau:

Điều chỉnh

4 N bao gồm:
*Kế hoạch
*Tổ chức
*Chỉ đạo

Kế hoạch


9


- Bao quát đƣợc nội dung quản lý;
- Nhận diện sâu sắc động lực quản lý;
- Kiên trì thực hiện đồng bộ của hệ giá trị quản lý.
1.2.2. Khái niệm dạy học.
Theo tác giả Phạm Viết Vƣợng: "Dạy học là một bộ phận của quá trình sƣ
phạm tổng thể, là một trong những con đƣờng để thực hiện mục đích giáo dục. Quá
trình dạy học đƣợc tổ chức trong nhà trƣờng bằng phƣơng pháp sƣ phạm đặc biệt,
nhằm trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn” [32, tr. 52].
Theo thuyết hoạt động, dạy học gồm hai hoạt động: hoạt động dạy của thầy và
hoạt động học của trò, hai hoạt động này luôn luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại
trong quá trình giáo dục tổng thể của nhà trƣờng.
Nhƣ vậy, hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giao tiếp sƣ phạm
mang ý nghĩa xã hội. Chủ thể của hoạt động dạy học bao gồm ngƣời dạy và ngƣời
học, họ tiến hành các hoạt động khác nhau, song song tồn tại và phát triển trong cùng
một quá trình nhƣng không hề đối lập nhau mà đƣợc thống nhất và hỗ trợ cho nhau.
Kết quả học tập của học sinh đƣợc đánh giá không chỉ là kết quả của hoạt động học
mà còn là kết quả của hoạt động dạy, kết quả dạy của thầy không thể đánh giá tách
rời kết quả học tập của trò.
1.2.3 Quá trình dạy học:
Có nhiều quan niệm về khái niệm quá trình dạy học:
Tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “Quá trình dạy học là một quá
trình sƣ phạm bộ phận, một phƣơng tiện để trau rồi học vấn, phát triển năng lực và
giáo dục phẩm chất, nhân cách thông qua sự tác động qua lại giữa ngƣời dạy và
ngƣời học nhằm truyền thụ và lĩnh hội một cách có hệ thống những tri thức khoa
học, những kỹ năng, kỹ xảo, nhận thức và thực hành” [23, tr.25].

Trong quá trình dạy học, vai trò chủ đạo của giáo viên luôn có ý nghĩa đặc
biệt quan trọng với tƣ cách là ngƣời không thể thay thế bằng bất kỳ phƣơng tiện nào
khác trong quá trình dạy học và đối với việc bảo đảm chất lƣợng của học sinh. Trong
quá trình dạy học giáo viên là ngƣời định hƣớng, tổ chức, điều khiển các hoạt động
trực tiếp ở trên lớp. Vai trò chủ động, tích cực, tự giác và tƣ duy sáng tạo của học
sinh trong quá trình học tập có ý nghĩa quyết định đối với việc phát triển trí tuệ, lĩnh
hội tri thức và hoàn thiện nhân cách của bản thân với ý nghĩa là chủ thể sáng tạo
không thể thay thế của việc học. Với ý nghĩa nhƣ vậy, giảng dạy và học tập là hai
mặt của một quá trình toàn vẹn, có tác động qua lại với nhau, bổ sung cho nhau, chế
ƣớc lẫn nhau đồng thời là động lực bên trong kích thích của mỗi chủ thể phát triển.
Trong quá trình dạy và học, các nhân tố mục đích, nhiệm vụ, nội dung, phƣơng
pháp, phƣơng tiện dạy học, vận động và kết hợp chặt chẽ với nhau thông qua hoạt
động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Hoạt động dạy của thầy và hoạt động
học của trò là hai hoạt động trung tâm của quá trình dạy học, là hai hoạt động khác
nhau song thống nhất với nhau trong mối quan hệ giữa thầy với trò, giữa dạy và học,
cùng lúc diễn ra trong những điều kiện vật chất - kĩ thuật nhất định.

11


Theo tiếp cận hệ thống thì quá trình dạy học là một hệ thống gồm các thành tố
cơ bản là: Mục tiêu dạy học; Nội dung; Phƣơng pháp; phƣơng tiện; Hình thức tổ
chức dạy học; Giáo viên với hoạt động dạy; Học sinh với hoạt động học; Kết quả dạy
học. Các thành tố trên của quá trình dạy học tác động qua lại, quan hệ biện chứng với
nhau và đặt trong sự tƣơng tác với môi trƣờng tạo nên tính trồi của hệ thống. Chúng
ta có thể thấy mối quan hệ biện chứng của các thành tố dạy học qua sơ đồ sau:
Mục đích, nhiệm
vụ dạy học

Giáo viên dạy

hội

Mối liên hệ ngƣợc trong

Hình 1.2- Mối quan hệ các thành tố của quá trình dạy học
trong mối quan hệ với môi trường
1.2.4. Chất lượng dạy học.
“ Chất lƣợng giáo dục phổ thông là chất lƣợng sản phẩm cuối cùng của quá
trình giáo dục phổ thông, đó là chất lƣợng học vấn của cả một lớp ngƣời mà bộ phận
lớn vào đời ngay sau khi ra trƣờng, sự kế tiếp của bộ phận này sau mỗi năm học tạo
ra sự chuyển hoá từ lƣợng sang chất của trình độ dân trí, bộ phận còn lại nhỏ hơn
đƣợc tiếp nhận vào quá trình đào tạo chuyên nghiệp, sự kế tiếp của bộ phận này tạo
ra sự chuyển hoá từ lƣợng sang chất của đội ngũ nhân lực có hàm lƣợng trí tuệ cao
với tất cả dấu ấn lên nhân cách của họ, của quá trình giáo dục phổ thông’’ [14, tr9].
Chất lƣợng giáo dục phổ thông là chất lƣợng của từng mặt đạo đức, trí dục, mĩ

12


dục, thể dục, giáo dục lao động và hƣớng nghiệp. Nói cách khác, chất lƣợng giáo dục
phổ thông đó chính là chất lƣợng của dạy chữ, dạy ngƣời và dạy nghề đƣợc thể hiện
qua ngƣời học. Không nhƣ những ngành sản xuất khác, sản phẩm của giáo dục là con
ngƣời và vì thế đòi hỏi sản phẩm của giáo dục phải là sản phẩm có chất lƣợng cao,
không bị mai một theo thời gian mà ngƣợc lại chất lƣợng đó ngày càng đƣợc nâng
lên theo thời gian. Chất lƣợng đó đƣợc đánh giá biểu hiện qua tài năng, đạo đức - lối
sống, lý tƣởng và cống hiến hay chính là nhân cách - sức lao động.
Giáo dục phổ thông đƣợc tiến hành bằng nhiều hình thức, nhƣng hình thức
đặc trƣng cơ bản chủ yếu nhất của giáo dục phổ thông là hình thức dạy học. Sản
phẩm đầu ra của quá trình dạy học là kết quả thể hiện ở học sinh.
Đặc trƣng sản phẩm của nhà trƣờng, của giáo dục là “con ngƣời có nhân cách

dựng các điều kiện giáo dục nhằm từng bƣớc nâng cao chất lƣợng dạy học.
1.2.5. Quản lý quá trình dạy học.
Từ khái niệm quản lý, khái niệm quá trình dạy học ta có thể hiểu quản lý quá
trình dạy học là quản lý hệ thống toàn vẹn bao gồm các thành tố cơ bản của quá trình
dạy học: mục đích, nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, thầy với hoạt động dạy, trò
với hoạt động học, các phƣơng pháp, phƣơng tiện, các hình thức tổ chức dạy học và
kiểm tra đánh giá kết quả dạy học. Tất cả các nhân tố cấu trúc của quá trình dạy học
tồn tại trong mối quan hệ qua lại và thống nhất với môi trƣờng chính trị - xã hội và
môi trƣờng khoa học- kỹ thuật và công nghệ. Nhƣ vậy, quản lý quá trình dạy học,
chủ thể quản lý phải tác động lên toàn bộ các thành tố của quá trình dạy học hoặc
từng nhân tố của quá trình dạy học theo các qui luật tâm lý học, giáo dục học và lý
luận về quản lý để đƣa hoạt động dạy học từ trạng thái này sang trạng thái khác cao
hơn nhằm tiến dần tới mục tiêu giáo dục.
Quản lý quá trình dạy học thực chất là quản lý các hoạt động dạy và hoạt động
học bởi hai nhiệm vụ dạy và học đƣợc thống nhất với nhau trong quá trình dạy học,
đƣợc cùng lúc diễn ra trong những điều kiện vật chất và kỹ thuật nhất định. Trong
quá trình dạy và học, các nhân tố mục đích, nhiệm vụ, nội dung, phƣơng pháp,
phƣơng tiện dạy học, vận động và kết hợp chặt chẽ với nhau thông qua hoạt động
dạy của thầy và hoạt động học của trò, đây là hai hoạt động trung tâm của một quá
trình dạy và học. Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào quản lý hoạt động dạy
của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh.
1.3. Các hoạt động dạy học ở trƣờng THPT.
1.3.1. Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân:
1.3.1.1. Vị trí trường THPT:
Điều 2, Chƣơng 1, Điều lệ trƣờng THPT quy định: "Trƣờng trung học là cơ sở
giáo dục của bậc trung học, bậc học nối tiếp bậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc
dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Trƣờng trung học có tƣ cách pháp nhân và

14


dục nhƣ là một phần định hƣớng, chỉ đƣờng cho các khuôn mẫu phát triển và làm
nền tảng cho sự vận động của tình hình hiện tại đến tƣơng lai.
Để giáo dục và đào tạo phát triển mạnh mẽ nhằm: "Phát huy nguồn lực con
ngƣời, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững", khi bƣớc vào thời kỳ
mới, Đảng và Nhà nƣớc ta đã xác định: "Mục tiêu chủ yếu là thực hiện giáo dục toàn
diện: đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục ở tất cả các bậc học".
Ngoài ra, những mục tiêu cụ thể đƣợc xác định nhằm thực hiện phổ cập giáo
dục tiểu học trong cả nƣớc năm 2000, phổ cập THCS năm 2010, phổ cập THPT năm
2020. Bảo đảm phần lớn thanh niên, thiếu nên trong độ tuổi ở thành thị và vùng nông

16