Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
.....ỉoCBca....

NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG MẦM
NON QUẶN BẮC TỪ LIÊM - THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO PHONG
CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA HIỆU TRƯỞNG

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HQC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2015


Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2

.....ỉoCBca....

NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG MẦM
NON QUẶN BẮC TỪ LIÊM - THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO PHONG
CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA HIỆU TRƯỞNG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã sổ: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HQC GIÁO DỤC



Trang


DANH MỤC CÁC BẢNG
PHỤ LỤC



NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN


8
STT

Từ viết tắt

Viết đầy đủ

1

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

2
3

GDMN


9

CHXHCN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

QLGD

Quản lý giáo dục

1
0
1
1
1
2
1
3
1
4

GV

Giáo viên

MTTQ

Mặt trận tổ quốc

CBQL

chất cho các trường học và đổi mới công tác quản lý giáo dục và đào tạo”.
Những giải pháp trên là những giải pháp chung, trong đó có giải pháp về quản
lý nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT. Đảng ta cũng đã nhận định: Giáo dục là
quốc sách hàng đầu. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển. Đầu tư
cho giáo dục là đầu tư cho tương lai. Ngành giáo dục có một trách nhiệm lớn
lao là đào tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, có trình độ tay nghề và
phẩm chất nghề nghiệp tốt để góp phần đưa đất nước phát triển lên một tầm
cao mới.
Là ngành học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm
non (GDMN) có nhiệm vụ quan họng là hình thành ở trẻ những cơ sở đầu tiên
của con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Mục tiêu của GDMN là chăm sóc, giáo dục trẻ theo khoa học, giúp trẻ
phát triển nhanh nhẹn, khỏe mạnh, cơ thể phát triển hài hòa cân đối, giàu lòng
yêu thương, biết quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ người gần gũi, thông minh,
ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi... muốn đạt được mục tiêu đó thì trước
hết hiệu trưởng (HT) phải tăng cường công tác quản lý, đặc biệt là quản lý hoạt
động chuyên môn trong trường. Bởi hoạt động quản lý chuyên môn của hiệu
trưởng là một trong những yếu tố quan trọng nhất để bảo đảm chất lượng giáo
dục trong một nhà trường.
Hiệu trưởng là hạt nhân chủ yếu ứng dụng khoa học quản lý, cải tiến các
biện pháp quản lý để thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường. Hiệu trưởng
là người chịu trách nhiệm trước nhà nước tổ chức thực hiện có hiệu quả mục
tiêu giáo dục - đào tạo của nhà trường. “Hiệu trưởng là người có trách nhiệm
chủ yếu quyết định trong nhà trường làm cho nó tốt hay xấu” (Phạm Văn


1
0
Đồng).
1.2.

1
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1.

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động chuyên môn ở trường

mầm non Quận Bắc Từ Liêm thành phố Hà Nội theo phong cách
lãnh đạo của hiệu trưởng.
3.2.

Khách thể nghiên cứu: Hoạt động chuyên môn và phong cách

lãnh đạo của hiệu trưởng.
4. Phạm vi nghiên cứu
4.1.

Đe tài nghiên cứu: Quản lý hoạt động chuyên môn ở trường

mầm non quận Bắc Từ Liêm thành phố Hà Nội theo phong cách lãnh
đạo của hiệu trưởng.
4.2.

Khách thể điều tra: Tổng số 308 cán bộ giáo viên, nhân viên của

4 trường mầm non.
4.3.

Đỉa bàn nghiên cứu: Các trường mầm non Quận Bắc Từ Liêm -

Thành phố Hà Nội.


Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn phù hợp vói
phong cách lãnh đạo dân chủ của hiệu trưởng các trường mầm non Quận
Bắc Từ Liêm thành phố Hà Nội.

7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
-

Giới hạn về chủ thể quản lý : Hiệu trưởng trường mầm non

-

Nội dung nghiên cứu: Hoạt động chuyên môn và phong cách lãnh đạo
của hiệu trưởng ở các trường mầm non( về hoạt động chuyên môn đề
tài chỉ nghiên cứu hoạt động giáo dục không nghiên cứu vấn đề nuôi
dưỡng, về phong cách lãnh đạo, đề tài chủ yếu nghiên cứu phong cách
lãnh đạo dân chủ)

-

Địa bàn nghiên cứu: Các trường mầm non Quận Bắc Từ Liêm thành phố
Hà Nội.

-

Khách thể điều tra: là cán bộ quản lý, giáo viên, ở các trường mầm non
nghiên cứu.
Tổng số 308 cán bộ giáo viên của 4 trường mầm non Quận Bắc Từ Liêm

thành phố Hà Nội.

-

Phương pháp phỏng vấn.

-

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

-

Phương pháp chuyên gia

-

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động.

-

Các phương pháp xử lý số liệu (sử dụng toán thống kê để phân tích, xử
lý các số liệu điều tra từ đó rút ra các kết luận khoa học).

9. Cái mới của đề tài
Đề tài đưa ra biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng
các trường mầm non Quận Bắc Từ Liêm thành phố Hà Nội, phù họp với phong
cách lãnh đạo dân chủ.
10. Cấu trúc luân văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của đề tài.
Chương 2. Thực trạng quản lí hoạt động chuyên môn theo phong cách
lãnh đạo của hiệu trưởng ở trường mầm non Quận Bắc Từ Liêm thành phố Hà

lĩnh vực khác của đòi sống xã hội. Không những vậy, giáo dục phải khơi dậy,
làm sống lại những tiềm năng sẵn có của con người làm cho người học trở lên
năng động, sáng tạo luôn mong muốn tìm tòi, khám phá và phát hiện thêm
những tri thức mới trên nền những tri thức đã biết.
Giáo dục phải bồi dưỡng để người học có được những đòi hỏi khắt khe
của thời đại mới như: năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề; khả năng giao
tiếp, khả năng tiếp thu và cập nhật thông tin... Đây là nhiệm vụ của toàn ngành
giáo dục hay nói cách khác đó là nhiệm vụ của mọi cấp học, bậc học trong hệ
thống giáo dục quốc dân, trong đó có bậc học mầm non. Để thực hiện tốt sứ
mệnh của mình, không còn cách nào khác, giáo dục phải không ngừng đổi mới
đi lên.
Đổi mới sự nghiệp giáo dục liên quan đến rất nhiều vấn đề, trong đó đổi
mới quản lý giáo dục được xem là một trong những khâu then chốt. Đã có
nhiều nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước, các nhà quản lý giáo dục
đầu tư nghiên cứu để tìm ra các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng


1
5
giáo dục. ở phạm vi hẹp hơn, trong các cơ sở giáo dục, các trường học thì Ban
Giám hiệu - các cán bộ quản lý cũng không ngừng suy nghĩ, tìm tòi để có được
những biện pháp quản lý phù họp mang tính khả thi góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học trong các nhà trường nói chung và chất lượng chăm sóc, giáo
dục trẻ trong các trường mầm non nói riêng.
+ Ở nước ngoài, các nhà nghiên cứu QLGD Xô Viết trong những công
trình nghiên cứu của mình đã chỉ ra rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà
trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và họp lý các công việc
của đội ngũ giáo viên”
V.A.Xukhômlinxki cùng với nhiều tác giả khác V.P.Xtrêzinxodin, G.I.
Gooscaia,đã đưa ra một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng trong nhà trường

người lao động về ý thức, trách nhiệm, tính tích cực, chủ động, sáng tạo,
thích ứng nhanh với sự đổi mới, phát huy cá tính, bản sắc của người học.

-

Thực hiện chương trình cốt lõi (60%) thống nhất trong toàn quốc, trao


1
6
quyền tự chủ cho địa phương, trường học, nhà trường, học sinh, sinh
biên quyết định vận dụng linh hoạt 40% phần còn lại.
-

Đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục, giúp người học tiếp cận với những thành
tựu hiện đại của khoa học công nghệ.
Các nước đều tiến hành cải cách giáo dục theo mấy hướng lớn như:

-

Tăng cường giáo dục nhân văn.

-

Đưa công nghệ thông tin vào mọi lĩnh vực của sản xuất và đời sống.

-

Đào tạo những con người có năng lực thực sự đóng góp vào sự tiến bộ
xã hội, biết quản lý xã hội và phát triển xã hội. Giáo dục gắn liền với

Nội 1990).
Nguyễn Ngọc Quang “Những khái niệm cơ bản về lý luận Quản lý giáo
dục” (Trường cán bộ QLGD - ĐTTƯ 1 - 1989)...
Những công trình nghiên cứu trên đã góp phần phát triển khoa học quản
lý giáo dục ở nước ta.
Trong những năm gần đây, đặc biệt là sau khi mở chương trình đào tạo
cao học QLGD, các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng, hiệu phó các nhà trường
đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này.
Nguyễn Thị Bích Thủy (1999): Các biện pháp quản lý chuyên môn của
Hiệu trưởng các Trường Tiểu học ở tỉnh Quảng Nam, Luận văn thạc sĩ QLGD.
Nguyễn Văn Tiến (2000): Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý
chuyên môn của Hiệu trưởng Trường THCS ngoại thành Hải Phòng, Luận vãn
thạc sĩ QLGD.
Phạm Khánh Tường (2002): Các biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu
trưởng đối với giáo viên mới vào nghề của một số Trường THPT ở Hải Phòng,
Luận văn thạc sĩ QLGD.
Đỗ Thế Dĩnh (2002): Một số biện pháp của Hiệu trưởng nhằm tăng cường
công tác quản lý chuyên môn ở Trường TMTWIV. Luận văn thạc sĩ QLGD.
Phan Quỳnh Anh: Hoàn thiện một số biện pháp quản lý chuyên môn của
Hiệu trưởng Trường THPT DL Hà Nội, Luận văn thạc sĩ QLGD 2000.
Trần Thị Minh Nguyệt: “Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu
trưởng các trường THPT thành phố Thái Nguyên (Hà Nội 2002).
Trần Thị “Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao năng
lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên THPT thành phố Đà Nang” (Hà Nội


1
8
2002) vv...
Vấn đề quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN đã được

1.2.

Một số vấn đề ỉý luận của đề tài

1.2.1. Khái niệm về quản lý và hoạt động
quản lý
a. Khái niệm về quản lý
Quản lí là một thuộc tính gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển
của nó. Ngay từ thuở bình minh của xã hội loài người, để đương đầu với sức
mạnh to lớn của tự nhiên, để duy trì sự tồn tại và phát triển của mình, con
người phải lao động chung, kết họp thành tập thể; điều đó đòi hỏi phải có sự tổ
chức, phải có sự tổ chức, phải có sự phân công và hợp tác trong lao động, tức là
phải có quản lí.

c. Mác nói: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung
nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến sự chỉ đạọ để
điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phát sinh từ
sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất khác vói sự vận động của các khí quan
độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mình điều khiển lấy mình, còn
dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng.”[7]
Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ
lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lí,
nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được mục
đíchcủa nhóm về thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với
tư cách thực hành thì quản lí là một nghệ thuật, còn kiến thức tổ chức về quản
lí là một khoa học. Quản lí là một hệ thống mở, hoạt động bên trong môi
trường và tác động qua lại với nó.
Từ những khái niệm trên cho thấy, tuy về mặt cấu trúc khái niệm có
khác nhau, song đều thể hiện những điểm chung đó là:
-

đến các hoạt động giáo dục có tổ chức, có hệ thống trong ngành giáo dục đào
tạo, diễn ra trong các cơ sở giáo dục đào tạo là nói đến quản lí nhà trường và
quản lí một hệ thống các cơ sở giáo dục đào tạo ở một địa phận hành chính,
huyện, tỉnh...đó là “quản lí một hệ thống giáo dục”.
* Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lí giáo dục
Trần Kiếm cho rằng: Quản lí giáo dục là tác động có hệ thống, có kế
hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lí ở các cấp khác nhau nhằm
mục đích đảm bảo sự hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức
và vận dụng những qui luật chung của xã hội cũng như các qui luật của giáo


2
1
dục, của sự phát triển tâm lí và thể lực của trẻ em.[l 1]
Theo Phạm Minh Hạc: Quản lí nhà trường (Quản lí giáo dục nói chung)
là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình
đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục,
mục tiêu đào tạo đối với thế hệ trẻ và vói từng học sinh. [8]
Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo
dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người, tuy nhiên trọng tâm vẫn
là giáo dục thế hệ trẻ, cho nên quản lí giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ
thống giáo dục quốc dân.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lí giáo dục và quản lí trường
học nói riêng và hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch họp qui
luật của chủ thể quản lí nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lí
giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt
Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - Giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ
giáo dục đạt tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mowí về chất”. [15]
Tác giả Phạm Khắc Chương trong bài giảng “Những vấn đề cơ bản về
QLGD” cho rằng: “QLGD theo nghĩa tổng quát là điều hành phối họp các lực

Chủ thể quản lí giáo dục là nhà nước từ trung ương đến địa phương và
cơ quan quản lí, là ngưòi chịu trách nhiệm trướ Nhà nước về giáo dục
như các nhà giáo, các cán bộ giáo dục khác và chính cả người học.
Giữa chủ thể và khách thể quản lí có mối quan hệ qua lại, tác động lẫn

nhau, vật chất và tinh thần, có giá trị sử dung trực tiếp đáp ứng như cầu của con
người, thỏa mãn mục tiêu quản lí.
Trong hệ thống GD, con người là yếu tố trọng tâm trong công tác quản
lí. Con người vừa là chủ thể quản lí, vừa là khách thể quản lí. Hơn thế nữa mọi
hoạt động giáo dục và quản lí giáo dục đều hướng vào đào tạo và phát triển
nhân cách thế hệ trẻ. Do vậy, nhân tố con ngưòi là nhân tố quan trong nhất
trong QLGD.
1.2.2.

Khái niệm hoạt động và hoạt động chuyên môn

Chuyên môn là tổ họp các tri thức, kĩ năng, kĩ xảo thực hành mà con
người tiếp thu được qua đào tạo để có khả năng thực hiện một loạt công việc
trong phạm vi một ngành nghề nhất định theo phân công của xã hội.
Chuyên môn sư phạm là một ngành khoa học về lĩnh vực giáo dục, đào
tạo có nội dung và phương pháp sư phạm riêng biệt, chuyên môn sư phạm đòi
hỏi các nhà giáo dục của mình còn phải biết truyền thụ tri thức nghề nghiệp cho
học sinh.
Đối với GVMN, ở góc độ chuyên môn, GVMN là người hiểu rõ về công
việc, giáo dục trẻ mà mình phụ trách ở trường mầm non, yêu trẻ, yêu nghề, có


2
3
kĩ năng lựa chọn những phương pháp giảng dạy, chăm sóc có hiệu quả. Ngoài


2
4
trên đề ra nhằm mục đích tạo ra sự khác biệt trong phong cách đối với các đối
thủ của mình.
Chỉnh chu trang phục vài phút trước gương trước khi ra khỏi nhà, tới sở
làm, hội họp, gặp bạn bè sẽ tạo cho bạn một sự tự tin vô cùng lớn. Đó cũng
chính là phong cách ăn mặc hay còn gọi là phong cách thời trang.
Trong tiếng Việt khái niệm phong cách được hiểu theo một số nghĩa sau:
-

Những lối, những cung cách sinh hoạt, làm việc, hoạt động và ứng xử
tạo nên cái riêng của mỗi người, một loại người nào đó.

-

Những đặc điểm có tính chất hệ thống về tư tưởng và nghệ thuật biểu
hiện trong sáng tác của một nghệ sỹ hay trong các sáng tác nói chung
của cùng một thể loại.

-

Dạng nông ngữ trong những hoàn cảnh xã hội điển hình nào đó khác vói
những dạng về đặc điểm từ vựng, ngữ pháp, ngữ âm.
Nói tóm lại, phong cách là tính phổ quát, ổn định về cách thức để thực

hiện một hoạt động nào đó của một cá nhân hay một nhóm người có cùng tính
chất hoạt động. Mỗi cá nhân khi thực hiện bất kỳ một hoạt động nào đều theo
một phong cách nhất định. Mỗi một tình huống khác nhau, con người thường đi
theo một hướng ứng xử nhất định mà bản thân người đó đã định hướng rõ ràng

c. Phong cách lãnh đạo
Phong cách lãnh đạo là một nhân tố quan trọng trong việc thành bại của
người lãnh đạo, quản lý. Trong tập thể lao động, phản ứng đầu tiên của mọi
người đối với việc quản lý là phản ứng phong cách người lãnh đạo. Phương
pháp, cách thức làm việc của người lãnh đạo có thể làm cho mọi người tham
gia hoạt động chung, bỏi vì họ xác định được mục đích chung. Phương pháp,
cách thức làm việc đó làm cho mọi người đoàn kết, khuyến khích họ nâng cao
bồi dưỡng chuyên môn. Chính vì phong cách lãnh đạo có ý nghĩa quan trọng
như vậy, do đó có nhiều công trình nghiên cứu về nó để tìm ra đặc trưng, biểu
hiện, cũng như lựa chọn một phong cách lãnh đạo thích hợp cho mình.