SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT THỐNG NHẤT A
--------------------Mã số: ………….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG THỰC HIỆN PPCT
MƠN GIÁO DỤC CƠNG DÂN BẬC THPT
THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG VÀ GIẢM TẢI

Người thực hiện: Nguyễn Đăng Khoa

Có đính kèm:
Mơ hình

Phần mềm

Phim ảnh

Hiện vật khác


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/- MỤC ĐÍCH XÂY DỰNG CHUN ĐỀ
Việc thực hiện giảng dạy theo Phân phối chương trình ở các trường THPT trong
thời gian gần đây chưa thực sự thống nhất, bởi lí do Bộ giáo dục xây dựng một khung
về PPCT, dựa vào đó các trường tùy theo thực tế xây dựng một khung PPCT riêng cho
trường mình. Điều này có những ưu điểm, nhưng cũng có những hạn chế của nó, đặc


2


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

B. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I/- MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG THỰC HIỆN PPCT MƠN GDCD LỚP 10
1/- Học kỳ 1: 19 tuần dạy 18 tiết
Tiết
Điều chỉnh nội dung
Tên bài
PPCT
theo hướng dẫn giảm tải
Bài 1: Thế giới quan duy vật biện chứng & - Mục 2: Chủ nghĩa duy vật biện chứng1
phương pháp luận biện chứng
sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan
duy vật và phương pháp luận biện chứng
Bài 1: Thế giới quan duy vật biện chứng & - Khơng dạy
2
phương pháp luận biện chứng (tiếp)
- Câu hỏi 1, 2, trong phần Câu hỏi và bài
tập - Khơng u cầu HS trả lời
Bài 2: Thế giới vật chất tồn tại khách quan Khơng dạy cả bài
Bài 3: Sự vận động và phát triển của thế
3
giới vật chất
Bài 3: Sự vận động và phát triển của thế Bài 3 được tăng thêm 1 tiết
4

Bài tập 4 phần Câu hỏi và bài tập - Khơng
mục tiêu phát triển của xã hội
Bài 9: Con người là chủ thể của lịch sử, là u cầu HS làm.
14
mục tiêu phát triển của xã hội (tiếp)
15 Ơn - Luyện tập
16 Thực hành, ngoại khóa
17 Ơn tập kỳ 1
Bài 1, 3, 4, 5, 6, 7.
18 Kiểm tra học kỳ 1

Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A

3


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

2/- Học kỳ 2: 18 tuần dạy 17 tiết
Tiết
Tên bài
PPCT

19

20
21

theo hướng dẫn giảm tải
- Điểm b mục 1: Phân biệt đạo đức với
pháp luật và phong tục, tập qn trong sự
điều chỉnh hành vi của con người - Chỉ
dạy học nội dung : phân biệt đạo đức với
pháp luật
- Bài tập 1 phần Câu hỏi và bài tập Khơng u cầu HS làm
- Tư liệu 4 (trong mục III. Tư liệu tham
khảo) - Khơng u cầu HS đọc.
- Điểm b mục 1: Nghĩa vụ của người
thanh niên VN hiện nay - Đọc thêm
- Điểm b mục 4: Hạnh phúc cá nhân và hạnh
phúc xã hội - Đọc thêm
- Điểm a mục 2: Hơn nhân là gì ? đoạn từ
“Sau khi đăng kí kết hơn…” đến “Em có
nhận xét gì về suy nghĩ của cơ gái này?”
(từ dòng 13 đến 22) – Khơng dạy.
- Điểm c mục 3: Mối quan hệ gia đình và
t/nhiệm của các thành viên - Khơng dạy

Ơn – Luyện tập
Bài 10, 11, 12.
Kiểm tra viết 1 tiết
Bài 13: Cơng dân với cộng đồng
Bài 13: Cơng dân với cộng đồng (tiếp)
Bài 14: Cơng dân với sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc
Bài 14: Cơng dân với sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc (tiếp)
- Điểm a mục 2: Thơng tin 1, đoạn từ

kiểm tra 1 tiết và 1 tiết ơn – luyện tập sau bài 16.
 Những nội dung u cầu khơng dạy hay đọc thêm, giáo viên đều hướng dẫn học sinh
đọc thêm ở SGK để có thể hiểu được kiến thức liên quan ở bài sau hoặc kiến thức liên
quan đến mơn học.
a) Chương trình mơn giáo dục cơng dân (GDCD) có 35 tiết được thực hiện trong 37 tuần
của năm học. Sở GDĐT u cầu các trường THPT hướng dẫn việc bố trí dạy cụ thể cho phù
hợp với địa phương.
b) Những bài bố trí từ 2 tiết trở lên, khơng quy định cụ thể nội dung cho từng tiết, giáo
viên căn cứ vào đặc điểm, trình độ tiếp thu của học sinh mà phân phối nội dung cho hợp lý. Có
thể phân phối nội dung một cách cân đối cho các tiết. Có thể dạy phần lớn nội dung trong
những tiết đầu, tiết cuối dạy phần còn lại và luyện tập, thực hành vận dụng các kiến thức đó
học vào cuộc sống thực tiễn.
c) Các tiết thực hành, ngoại khố thực hiện như sau :
- Sở GDĐT uỷ nhiệm cho các trường THPT lựa chọn nội dung cho các tiết thực hành
ngoại khố dựa trên các vấn đề sau:
 Vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống thực tiễn;
 Những vấn đề cần thiết của địa phương tương ứng với các bài đã học;
 Những vấn đề cần giáo dục cho học sinh ở địa phương như: trật tự an tồn giao thơng;
giáo dục mơi trường; phòng chống HIV/AIDS, ma t, tệ nạn xã hội…
 Những gương người tốt, việc tốt, những học sinh chăm ngoan vượt khó, học giỏi;
 Các hoạt động chính trị xã hội của địa phương.
- Nội dung tiết thực hành, ngoại khố có thể thay đổi từng năm.
- Hình thức thể hiện: tổ chức trao đổi, thảo luận, liên hệ với thực tế nhà trường; có thể đi
tham quan, tổ chức thi tìm hiểu; có thể mời cán bộ, chun gia đến nói chuyện, trao đổi...
d) Đối với các tiết Ơn - luyện tập và Ơn tập học kỳ, giáo viên cần căn cứ đặc điểm tình
hình thực tế để định ra nội dung ơn tập phù hợp với trình độ của học sinh, đảm bảo ơn tập đủ
các kiến thức, rèn luyện kĩ năng theo u cầu và làm được các bài tập thực hành trong SGK.
Cần hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị trước nội dung ơn tập ở nhà để tiết ơn tập trên lớp có thể
phát huy tốt sự làm việc tích cực, chủ động của học sinh.
2. Phương pháp và hình thức dạy học

thân học sinh.
- Kết hợp một cách hợp lý câu hỏi tự luận và trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra đánh
giá mơn GDCD.
4. Thiết bị, phương tiện dạy học
Tận dụng các trang thiết bị được cung cấp như đèn chiếu, băng hình, tranh ảnh, giấy khổ
lớn.... Khuyến khích việc tự làm thiết bị, đồ dùng dạy học của giáo viên và học sinh, coi đó
cũng là một hoạt động hiệu quả để phát huy sự tham gia tích cực của học sinh vào q trình
dạy và học. Khuyến khích áp dụng cơng nghệ thơng tin, trong đó máy tính được thực hiện
đúng chức năng là cơng cụ giúp giáo viên đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng, hiệu
quả dạy học. Các thiết bị, phương tiện là điều kiện để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học,
làm tăng tính hấp dẫn, gây hứng thú học tập cho học sinh.
5. Tích hợp trong giảng dạy mơn GDCD lớp 10
- Tích hợp một cách hợp lý vào bài học các nội dung cần giáo dục cho học sinh như: tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh; thực hiện Pháp luật; trật tự an tồn giao thơng; mơi trường;
phòng chống HIV/AIDS, ma t; kĩ năng sống; giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên; tệ
nạn xã hội...
- Tích hợp giữa HĐGDNGLL vào GDCD: giáo viên có thể lựa chọn các hoạt động được
gợi ý thực hiện ở HĐGDNGLL lớp 10 phù hợp đưa vào chủ đề Đạo đức của mơn GDCD để
giảng dạy tích hợp.
III/- MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG THỰC HIỆN PPCT MƠN GDCD LỚP 11
1/- Học kỳ 1: 19 tuần dạy 18 tiết
Tiết
Điều chỉnh nội dung
Tên bài
PPCT
theo hướng dẫn giảm tải
Điểm a mục 3: Nội dung thứ 2 của phát
Bài 1: Cơng dân với sự phát triển kinh tế
1
triển kinh tế: Cơ cấu kinh tế - Khơng dạy.

8
thơng hàng hóa
- Câu hỏi 3 và 6 trong phần Câu hỏi và
bài tập - Khơng u cầu HS trả lời
- Điểm b mục 2: Vai trò của quan hệ
Bài
5:
Cung
cầu
trong
sản
xuất
và
lưu
cung – cầu - Khơng dạy
9
thơng hàng hóa
- Câu hỏi 3 phần Câu hỏi và bài tập Khơng u cầu HS trả lời
Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A

6


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

10
11

độ lên CNXH ở nước ta - Đọc thêm
Ơn tập kỳ 1
Từ bài 1 đến bài 8
Kiểm tra học kỳ 1

2/- Học kỳ 2: 18 tuần dạy 17 tiết
Tiết
Tên bài
PPCT
Bài 9: Nhà nước xã hội chủ nghĩa
19
Bài 9: Nhà nước xã hội chủ nghĩa (tiếp)
20
21

22

23

24

25
Nguyễn

Điều chỉnh nội dung
theo hướng dẫn giảm tải
- Điểm a mục 1: Nguồn gốc của nhà
nước- Khơng phân tích chỉ nêu kết luận
- Điểm b mục 1: Bản chất của nhà nước
và Điểm d mục 2: Vai trò của Nhà nước

A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

26
27
28
29
30
31
32
33
34
35

Bài 9, 10, 11, 12
Kiểm tra viết 1 tiết
Bài 13: Chính sách GD & ĐT, khoa học và
cơng nghệ
Bài 13: Chính sách GD & ĐT, khoa học và
cơng nghệ (tiếp)
Bài 13: Chính sách GD & ĐT, khoa học và
cơng nghệ (tiếp)
Mục 1: Vai trò và nhiệm vụ của quốc
Bài 14: Chính sách quốc phòng an ninh
phòng và an ninh - Đọc thêm
Bài 15: Chính sách đối ngoại

tham quan, tổ chức thi tìm hiểu; có thể mời cán bộ, chun gia đến nói chuyện, trao đổi...
d) Đối với các tiết Ơn – luyện tập và Ơn tập học kỳ, giáo viên cần căn cứ đặc điểm tình
hình thực tế để định ra nội dung ơn tập phù hợp với trình độ của học sinh, đảm bảo ơn tập đủ
các kiến thức, rèn luyện kĩ năng theo u cầu và làm được các bài tập thực hành trong SGK.
Cần hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị trước nội dung ơn tập ở nhà để tiết ơn tập trên lớp có thể
phát huy tốt sự làm việc tích cực, chủ động của học sinh.
2. Phương pháp và hình thức dạy học
- Dạy học GDCD phải chú ý đến việc rèn luyện kỹ năng và giáo dục thái độ, hành vi đúng
đắn của học sinh; phải gắn với thực tế cuộc sống, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức đã
học để phân tích, giải quyết các tình huống, các vấn đề trong cuộc sống.
8
Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

- Kết hợp sáng tạo các phương pháp truyền thống (thuyết giảng, vấn đáp, trực quan...) với
các phương pháp hiện đại (động não, thảo luận nhóm, đóng vai, tình huống, giải quyết vấn đề,
dự án...) để phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; tạo hứng thú học
tập cho học sinh. Sử dụng hợp lý hình thức học cá nhân, theo nhóm, theo lớp; hình thức dạy
trong lớp, ngồi lớp, ngồi trường.
3. Kiểm tra, đánh giá
- Tuyệt đối khơng đưa những nội dung giảm tải vào kiểm tra đánh giá.
- Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng dẫn của Bộ GDĐT. Khi ra đề kiểm tra (dưới 1
tiết, 1 tiết, học kỳ) phải bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng, u cầu về thái độ của chương trình.
- Giảm nhẹ u cầu kiểm tra tái hiện kiến thức. Tăng cường u cầu vận dụng kiến thức
theo hướng ra đề “mở” để học sinh liên hệ, phân tích, bình luận, biểu đạt chính kiến và định

PPCT
theo hướng dẫn giảm tải
- Điểm a mục 2: đoạn từ “Bản chất giai
cấp là biểu hiện chung của bất kì kiểu
pháp luật nào…” đến “mà đại diện là
Bài 1: Pháp luật và đời sống
nhà nước của nhân dân lao động” 1
Khơng dạy
- Điểm a mục 3: Quan hệ giữa pháp luật
với kinh tế - Khơng dạy
- Điểm b mục 3: Quan hệ giữa pháp luật
Bài 1: Pháp luật và đời sống (tiếp)
2
Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A

9


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

3

Bài 1: Pháp luật và đời sống (tiếp)

4
5
6

14

Bài 6: Cơng dân với các quyền tự do cơ
bản

15

Bài 6: Cơng dân với các quyền tự do cơ
bản (tiếp)

16
17
18

Ơn - Luyện tập
Ơn tập kỳ 1
Kiểm tra học kỳ 1

9

với chính trị.
- Điểm a mục 4: 5 dòng cuối trang 10 và
3 dòng dầu trang 11, từ “Quản lí bằng
pháp luật là phương pháp quản lí dân
chủ và hiệu quả nhất, vì:” đến “nên
hiệu lực thi hành cao” - Khơng dạy
Bài tập 3 và 7 trong phần Câu hỏi và bài
tập - Khơng u cầu HS làm
Điểm c mục 1: Các giai đoạn thực hiện
pháp luật - Khơng dạy

2/- Học kỳ 2: 18 tuần dạy 17 tiết
Tiết
Điều chỉnh nội dung
Tên bài
PPCT
theo hướng dẫn giảm tải
Bài 6: Cơng dân với các quyền tự do cơ - Câu hỏi 8 trong phần Câu hỏi và bài
19
bản (tiếp)
10
Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A


SÁ
NG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠYHỌC

20
21
22

23

24
25
26
27
28
29

của đất nước
phát triển bền vững của đất nước; Điểm
Bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững b mục 2: Nội dung cơ bản của pháp luật
về phát triển văn hóa - Đọc thêm.
của đất nước (tiếp)
Bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững - Điểm c mục 2: Nội dung cơ bản của
pháp luật về phát triển các lĩnh vực xã
của đất nước (tiếp)
hội - Tập trung vào 3 nội dung:
1/ Trong việc xóa đói, giảm nghèo, mở
rộng các hình thức trợ giúp người nghèo
(VD: Chương trình 134, 135 của C/phủ).
2/ Trong lĩnh vực dân số.
3/ Trong lĩnh vực phòng, chống tệ nạn XH
Bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững - Điểm d mục 2: 9 dòng đầu trang 101,
của đất nước (tiếp)
đoạn từ “Pháp luật về bảo vệ mơi trường
quy định,…” đến “Vì sao?”; Điểm e mục
2: 3 dòng cuối trang 102 và 4 dòng đầu
trang 103, đoạn từ “Ngun tắc hoạt động
quốc phòng…” đến “gắn với thế trận an
ninh nhân dân” - Khơng dạy.
Bài 10: Pháp luật với hòa bình và sự phát
Khơng dạy cả bài
triển tiến bộ của nhân loại
Thực hành, ngoại khóa
Thực hành, ngoại khóa
Ơn tập kỳ 2
Từ điểm c mục 1 bài 6 đến bài 9.
Kiểm tra học kỳ 2

 Những vấn đề cần thiết của địa phương tương ứng với các bài đã học;
 Những vấn đề cần giáo dục cho học sinh ở địa phương như: trật tự an tồn giao thơng;
giáo dục mơi trường; phòng chống HIV/AIDS, ma t, tệ nạn xã hội…
 Những gương người tốt, việc tốt, những học sinh chăm ngoan vượt khó, học giỏi;
 Các hoạt động chính trị xã hội của địa phương.
- Nội dung tiết thực hành, ngoại khố có thể thay đổi từng năm.
- Hình thức thể hiện: tổ chức trao đổi, thảo luận, liên hệ với thực tế nhà trường; có thể đi
tham quan, tổ chức thi tìm hiểu; có thể mời cán bộ, chun gia đến nói chuyện, trao đổi...
d) Đối với các tiết Ơn – luyện tập và Ơn tập học kỳ, giáo viên cần căn cứ đặc điểm tình
hình thực tế để định ra nội dung ơn tập phù hợp với trình độ của học sinh, đảm bảo ơn tập đủ
các kiến thức, rèn luyện kĩ năng theo u cầu và làm được các bài tập thực hành trong SGK.
Cần hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị trước nội dung ơn tập ở nhà để tiết ơn tập trên lớp có thể
phát huy tốt sự làm việc tích cực, chủ động của học sinh.
2. Phương pháp và hình thức dạy học
- Dạy học GDCD phải chú ý đến việc rèn luyện kỹ năng và giáo dục thái độ, hành vi đúng
đắn của học sinh; phải gắn với thực tế cuộc sống, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức đã
học để phân tích, giải quyết các tình huống, các vấn đề trong cuộc sống.
- Kết hợp sáng tạo các phương pháp truyền thống (thuyết giảng, vấn đáp, trực quan...) với
các phương pháp hiện đại (động não, thảo luận nhóm, đóng vai, tình huống, giải quyết vấn đề,
dự án...) để phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; tạo hứng thú học
tập cho học sinh. Sử dụng hợp lý hình thức học cá nhân, theo nhóm, theo lớp; hình thức dạy
trong lớp, ngồi lớp, ngồi trường.
3. Kiểm tra, đánh giá
- Tuyệt đối khơng đưa những nội dung giảm tải vào kiểm tra đánh giá.
- Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng dẫn của Bộ GDĐT. Khi ra đề kiểm tra (dưới 1
tiết, 1 tiết, học kỳ) phải bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng, u cầu về thái độ của chương trình.
- Giảm nhẹ u cầu kiểm tra tái hiện kiến thức. Tăng cường u cầu vận dụng kiến thức
theo hướng ra đề “mở” để học sinh liên hệ, phân tích, bình luận, biểu đạt chính kiến và định
hướng hành vi của mình.
- Kiểm tra, đánh giá khơng chỉ qua bài viết, bài đọc của học sinh với u cầu về kiến

- Tích hợp giữa HĐGDNGLL vào GDCD: giáo viên có thể lựa chọn các hoạt động được
gợi ý thực hiện ở HĐGDNGLL lớp 12 phù hợp đưa vào chủ đề Pháp luật của mơn GDCD để
giảng dạy tích hợp.
NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Đăng Khoa

Nguyễn Đăng Khoa - TỔSỬ- ĐỊ
A - GDCD- TRƯỜ
NG THPT THỐNG NHẤT A

13