BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

ĐỖ THỊ HỒNG NGA

ĐỀ TÀI
PHÂN TÍCH NGUỒN SINH KẾ CỦA NGƯỜI DÂN TẠI XÃ
TÂN NHỰT - HUYỆN BÌNH CHÁNH – TP.HCM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN TIẾN KHAI

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2011


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

ĐỖ THỊ HỒNG NGA

ĐỀ TÀI
PHÂN TÍCH NGUỒN SINH KẾ CỦA NGƯỜI DÂN TẠI XÃ
TÂN NHỰT - HUYỆN BÌNH CHÁNH – TP.HCM

Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN
Mã số: 60.31.05
Người hướng dẫn khoa học:
TS. TRẦN TIẾN KHAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

bất kỳ công trình nào khác.
Các số liệu, kết quả do tác giả thu thập, thống kê và xử lý. Các nguồn dữ liệu
khác được sử dụng trong luận văn đều có ghi nguồn trích dẫn và xuất xứ.
TP. Hồ Chí Minh, năm 2011
Người thực hiện luận văn

ĐỖ THỊ HỒNG NGA


iii

MỤC LỤC
Trang
DANH MỤC CÁC BẢNG...................................................................................................vi
DANH MỤC CÁC HÌNH.....................................................................................................ix
TÓM TẮT...........................................................................................................................xiii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT............................................................................................xv
PHẦN MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................................2
Câu hỏi nghiên cứu............................................................................................................2
Giả thuyết...........................................................................................................................2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................................................3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài...........................................................................3
Cấu trúc luận văn................................................................................................................3
CHƯƠNG 1...........................................................................................................................4
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...............................................4
1.1. Cơ sở lý thuyết............................................................................................................4
1.1.1 Sinh kế hộ gia đình....................................................................................................4
1.1.1.1 Định nghĩa sinh kế..............................................................................................4
1.1.1.2. Sinh kế bền vững...............................................................................................5

CHƯƠNG 3.........................................................................................................................29
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN..................................................................29
3.1. Nguồn lực sinh kế.....................................................................................................29
3.1.1. Nguồn nhân lực..................................................................................................29
3.1.1.1. Các chỉ tiêu về nhân lực chia theo tình trạng kinh tế hộ.............................29
3.1.1.2. Tình trạng học vấn các thành viên trong hộ................................................30
3.1.1.3. Tuổi các thành viên phân theo nhóm...........................................................31
3.1.1.4. Nghề nghiệp các thành viên trong hộ..........................................................31
3.1.1.5. Tình trạng làm việc trong hộ.......................................................................32
3.1.1.6. Tình trạng số người bệnh, yếu trong hộ......................................................33
3.1.1.7. Thông tin về chủ hộ.....................................................................................34
3.1.2. Nguồn lực vật chất.............................................................................................36
3.1.2.1. Nhà ở...........................................................................................................36
3.1.2.2. Tài sản sản xuất...........................................................................................37
3.1.2.3. Tài sản sinh hoạt..........................................................................................38
3.1.2.4. Các tài sản thiết yếu khác............................................................................38
3.1.3. Tài sản tự nhiên..................................................................................................39
3.1.3.1. Đất đai.........................................................................................................39
3.1.3.2. Mục đích sử dụng đất..................................................................................40
3.1.3.3. Sự thay đổi đất đai của hộ dân điều tra.......................................................41
3.1.4. Nguồn lực xã hội................................................................................................43
3.1.4.1. Tình trạng tham gia tập huấn khoa học kỹ thuật, hội thảo..........................43
3.1.4.2. Thành viên tham gia và mức độ ứng dụng tập huấn...................................45
3.1.4.3. Đánh giá về nội dung tập huấn và mức độ ành hưởng thu nhập.................46
3.1.4.4. Lý do không tham dự tập huấn....................................................................46
3.1.4.5. Tiếp cận thông tin của hộ dân.....................................................................48
3.1.4.6. Tham gia các hoạt động xã hội....................................................................48
3.1.4.7. Tham gia các tổ chức, đoàn hội...................................................................49
3.1.5. Nguồn lực tài chính............................................................................................50
3.1.5.1. Tình trạng vay tín dụng năm 2010..............................................................50

Trang
DANH MỤC CÁC BẢNG...................................................................................................vi
DANH MỤC CÁC HÌNH.....................................................................................................ix
TÓM TẮT...........................................................................................................................xiii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT............................................................................................xv
PHẦN MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................................2
Câu hỏi nghiên cứu............................................................................................................2
Giả thuyết...........................................................................................................................2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................................................3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài...........................................................................3
Cấu trúc luận văn................................................................................................................3
CHƯƠNG 1...........................................................................................................................4
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...............................................4
1.1. Cơ sở lý thuyết............................................................................................................4
1.1.1 Sinh kế hộ gia đình....................................................................................................4
1.1.1.1 Định nghĩa sinh kế..............................................................................................4
1.1.1.2. Sinh kế bền vững...............................................................................................5
1.1.1.3. Khung phân tích sinh kế bền vững................................................................5
1.1.2. Các yếu tố quyết định sự đa dạng của chiến lược sinh kế........................................8
1.1.3. Các mô hình trong chiến lược sinh kế của hộ..........................................................9
1.1.4. Các đề tài nghiên cứu trước....................................................................................11


vii

1.2. Phương pháp nghiên cứu...........................................................................................12
1.2.1. Chọn địa điểm nghiên cứu..................................................................................13
1.2.2. Phương pháp chọn mẫu......................................................................................13
1.2.2.1. Công thức tính cỡ mẫu................................................................................13

Bảng 3.3. Tuổi các thành viên phân theo nhóm...................................................................31
3.1.1.4. Nghề nghiệp các thành viên trong hộ..........................................................31
Bảng 3.4. Nghề nghiệp các thành viên phân theo nhóm hộ.................................................32
3.1.1.5. Tình trạng làm việc trong hộ.......................................................................32
Bảng 3.5. Tình trạng làm việc phân theo nhóm hộ..............................................................33


viii

3.1.1.6. Tình trạng số người bệnh, yếu trong hộ......................................................33
Bảng 3.6. Tình trạng số người yếu, bệnh trong hộ...............................................................33
3.1.1.7. Thông tin về chủ hộ.....................................................................................34
Bảng 3.7. Thống kê giới tính chủ hộ....................................................................................34
3.1.2. Nguồn lực vật chất.............................................................................................36
3.1.2.1. Nhà ở...........................................................................................................36
Bảng 3.8. Tình trạng nhà ở...................................................................................................36
3.1.2.2. Tài sản sản xuất...........................................................................................37
Bảng 3.9. Tài sản sản xuất của hộ phân theo nhóm hộ........................................................37
3.1.2.3. Tài sản sinh hoạt..........................................................................................38
3.1.2.4. Các tài sản thiết yếu khác............................................................................38
3.1.3. Tài sản tự nhiên..................................................................................................39
3.1.3.1. Đất đai.........................................................................................................39
Bảng 3.10. Diện tích đất sở hữu và thuê phân theo tình trạng kinh tế hộ............................39
3.1.3.2. Mục đích sử dụng đất..................................................................................40
Bảng 3.11. Mục đich sử dụng đất đai phân theo nhóm hộ...................................................40
3.1.3.3. Sự thay đổi đất đai của hộ dân điều tra.......................................................41
Bảng 3.12. Sự thay đổi đất đai của hộ dân điều tra..............................................................41
3.1.4. Nguồn lực xã hội................................................................................................43
3.1.4.1. Tình trạng tham gia tập huấn khoa học kỹ thuật, hội thảo..........................43
3.1.4.2. Thành viên tham gia và mức độ ứng dụng tập huấn...................................45

3.3.1.3. Cơ cấu thu nhập nông nghiệp......................................................................62
3.3.1.4. Cơ cấu thu nhập phi nông nghiệp................................................................63
3.3.2. Chi tiêu...............................................................................................................64
Bảng 3.23. Chi tiêu phân theo nhóm hộ...............................................................................64
3.4. Phân loại hộ nghèo theo tiêu chí thành phố Hồ Chí Minh........................................66
3.5. Phân tích ma trận SWOT sinh kế hộ dân Tân Nhựt..................................................67
3.6. Đánh giá và xếp hạng nhu cầu của hộ dân................................................................69
Bảng 3.24. Đánh giá và xếp hạng nhu cầu...........................................................................70
KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH..............................................................................72
Kết luận............................................................................................................................72
Các chính sách gợi ý và kiến nghị....................................................................................73
Hạn chế luận văn..............................................................................................................75
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................................1

DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
DANH MỤC CÁC BẢNG...................................................................................................vi
DANH MỤC CÁC HÌNH.....................................................................................................ix
TÓM TẮT...........................................................................................................................xiii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT............................................................................................xv
PHẦN MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................................2
Câu hỏi nghiên cứu............................................................................................................2
Giả thuyết...........................................................................................................................2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................................................3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài...........................................................................3
Cấu trúc luận văn................................................................................................................3


x

2.1.2. Đặc điểm xã hội..................................................................................................21
2.1.2.1. Dân số..........................................................................................................21
Hình 2.2. Dân số trung bình tại xã qua các năm..................................................................21
2.1.2.2. Lao động......................................................................................................22
Bảng 2.2. Dân số và lao động xã Tân Nhựt cuối năm 2009.................................................22
Hình 2.3. Cơ cấu lao động xã Tân Nhựt năm 2009..............................................................23
2.1.2.3. Cơ sở hạ tầng Kinh tế - Xã hội:...................................................................24
2. 2. Ảnh hưởng một số chương trình trọng điểm đến sinh kế người dân.......................26
2.3. Khả năng dễ bị tổn thương tại xã theo khung phân tích sinh kế của DFID..............27


xi

Bảng 2.3. Khả năng dễ bị tổn thương của đời sống người dân xã Tân Nhựt.......................28
CHƯƠNG 3.........................................................................................................................29
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN..................................................................29
3.1. Nguồn lực sinh kế.....................................................................................................29
3.1.1. Nguồn nhân lực..................................................................................................29
3.1.1.1. Các chỉ tiêu về nhân lực chia theo tình trạng kinh tế hộ.............................29
Bảng 3.1. Các chỉ tiêu về nhân lực trong hộ........................................................................29
3.1.1.2. Tình trạng học vấn các thành viên trong hộ................................................30
Bảng 3.2. Tình trạng học vấn của các thành viên................................................................30
3.1.1.3. Tuổi các thành viên phân theo nhóm...........................................................31
Bảng 3.3. Tuổi các thành viên phân theo nhóm...................................................................31
3.1.1.4. Nghề nghiệp các thành viên trong hộ..........................................................31
Bảng 3.4. Nghề nghiệp các thành viên phân theo nhóm hộ.................................................32
3.1.1.5. Tình trạng làm việc trong hộ.......................................................................32
Bảng 3.5. Tình trạng làm việc phân theo nhóm hộ..............................................................33
3.1.1.6. Tình trạng số người bệnh, yếu trong hộ......................................................33
Bảng 3.6. Tình trạng số người yếu, bệnh trong hộ...............................................................33

Bảng 3.13. Nguồn thông tin tổng hợp cho sinh kế hộ dân...................................................48
3.1.4.6. Tham gia các hoạt động xã hội....................................................................48
Bảng 3.14. Mức độ tham gia các hoạt động xã hội..............................................................49
3.1.4.7. Tham gia các tổ chức, đoàn hội...................................................................49
Bảng 3.15. Tham gia các tổ chức, đoàn hội.........................................................................49
3.1.5. Nguồn lực tài chính............................................................................................50
3.1.5.1. Tình trạng vay tín dụng năm 2010..............................................................50
Bảng 3.16. Tình trạng vay tín dụng......................................................................................50
Hình 3.5. Số nguồn vay chia nhóm hộ điều tra....................................................................51
Hình 3.6. Các đơn vị tổ chức cho vay phân theo nhóm hộ..................................................51
3.1.5.2. Tình trạng không vay vốn...........................................................................53
Bảng 3.17. Lý do không vay vốn.........................................................................................53
3.1.5.3. Đánh giá về khó khăn trong quá trình vay vốn...........................................54
Hình 3.7. Những khó khăn khi vay vốn...............................................................................54
3.1.5.4. Tiết kiệm......................................................................................................56
Bảng 3.18. Tình trạng tiết kiệm trong hộ dân......................................................................56
Hình 3.8. Mục đích tiết kiệm của hộ dân.............................................................................57
3.1.5.5. Nhu cầu vay trong tương lai........................................................................58
Bảng 3.19. Nhu cầu vay vốn trong tương lai.......................................................................58
3.1.5.6. Lý do muốn vay vốn trong tương lai của hộ dân........................................58
Hình 3.9. Lý do muốn vay vốn trong tương lai của hộ dân.................................................59
3.2. Chiến lược sinh kế của hộ.........................................................................................59
Bảng 3.20. Tổng hợp chiến lược sinh kế hộ dân phân theo nhóm hộ..................................60
3.3. Hoạt động sản xuất, chi tiêu của hộ dân....................................................................60
3.3.1. Hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp......................................................60
3.3.1.1. Thu nhập nông nghiệp và phi nông nghiệp.................................................60
Bảng 3.22. Thu nhập phân theo nhóm hộ............................................................................60
3.3.1.2. Mô hình sản xuất nông nghiệp....................................................................61
Hình 3.10. Mô hình sản xuất nông nghiệp của các nhóm hộ...............................................62
3.3.1.3. Cơ cấu thu nhập nông nghiệp......................................................................62

xiv

đồng thời là xã điểm theo chương trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp của
thành phố năm 2006, một trong năm xã nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2012 của
thành phố, chiến lược sinh kế của người dân tại xã Tân Nhựt rất đa dạng.
Đề tài kết hợp hai phương pháp định lượng và định tính để thu thập số liệu.
Các phương pháp phỏng vấn nhóm, phỏng vấn chuyên gia am hiểu tại địa phương
được áp dụng để nắm thông tin chung về sinh kế hộ dân như những thuận lợi, khó
khăn, cơ hội, rủi ro trong hoạt động sinh kế của hộ dân, khả năng dễ bị tổn thương
của đời sống người dân tại xã; ngoài ra phỏng vấn nhóm còn đánh giá nhu cầu của
người dân về cơ sở hạ tầng và nguồn lực sản xuất cũng như lịch thời vụ các cây
trồng, vật nuôi chính tại địa phương. Bên cạnh đó, phỏng vấn hộ dân phân theo ba
nhóm hộ: nghèo, trung bình, giàu để nắm thông tin về tài sản sinh kế của họ cũng
được áp dụng. Theo kết quả phân tích có sự khác biệt đáng kể không chỉ về thu
nhập mà còn có sự khác biệt về các nguồn tài sản sinh kế giữa các nhóm hộ. Nhóm
hộ nghèo trong khi thu nhập chủ yếu từ làm ruộng và công nhân, làm thuê mướn thì
nhóm hộ giàu có nguồn thu ổn định và tương đối cao từ chăn nuôi, thủy sản, buôn
bán, dịch vụ…Ngoài ra, năm nguồn lực tài sản sinh kế: nguồn nhân lực, nguồn lực
vật chất, nguồn lực tự nhiên, nguồn lực xã hội và nguồn lực tài chính thì nhóm hộ
giàu đều chiếm ưu thế so với hộ trung bình và đặc biệt vượt trội so với hộ nghèo.
Từ những kết quả phân tích, thảo luận, đề tài trình bày một số gợi ý chính
sách mà trong đó đối tượng phù hợp cho từng chính sách, nội dung nên có sự phân
chia và tập trung cho riêng từng nhóm hộ
Ngoài ra, đề tài cũng cung cấp tiến trình để nghiên cứu về sinh kế hộ dân
trước khi đưa ra các chính sách, chương trình để nâng cao thu nhập, mức sống hộ
dân ngoại thành.


xv


và thành phố đang xem xét, phê duyệt cho hơn 20 xã thực hiện xã nông thôn mới.
Bình Chánh là một trong năm huyện ngoại thành của TP.HCM, với hơn 70%
diện tích đất, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chính trong cơ cấu kinh tế của huyện. Tuy
nhiên do tác động của quá trình CNH – ĐTH, diện tích đất nông nghiệp ngày càng
giảm dần để chuyển sang mục đích sử dụng khác như mở rộng KCN, tiểu thủ công
nghiệp, khu dân cư, nâng cấp mở rộng đường giao thông nông thôn và từ đó sinh kế
người dân trong huyện đã có nhiều thay đổi và khác biệt.
Tân Nhựt là xã thuần nông nhất của huyện Bình Chánh với hơn 78% diện
tích đất nông nghiệp, thu nhập chủ yếu của người dân vẫn từ nông nghiệp. Tuy
nhiên quá trình đô thị hóa đang tác động đến đời sống người dân theo nhiều chiều
hướng khác nhau. Hơn nữa năm 2006, xã được chọn thí điểm chương trình chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của thành phố và đến tháng 3/2010, Tân Nhựt lại là
một trong năm xã ngoại thành được Ủy ban nhân dân TP.HCM chọn để thí điểm đề
án nông thôn mới với nhiều nội dung tập huấn, xây dựng, nâng cao tay nghề…để hỗ
trợ người dân tiến đến cuộc sống tốt đẹp và chất lượng hơn.


2

Việc áp dụng các nội dung trong các chương trình hỗ trợ như tập huấn,
chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề, hỗ trợ vốn vay sản xuất nông nghiệp,
…,có nên chọn lọc đối tượng áp dụng và nếu có việc chọn lọc nên dựa trên cơ sở
nào hay việc triển khai đồng bộ các nội dung hỗ trợ cho các hộ dân ngoại thành là
như nhau sẽ mang lại kết quả nhiều hơn? Cách thức nào sẽ phù hợp hơn với thực
trạng kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân? Và thực trạng kinh tế văn hóa xã hội
của người dân ngoại thành cụ thể tại xã đang diễn ra như thế nào? Chính vì những
thắc mắc đó, tôi đã chọn đề tài “Sinh kế người dân ở ngoại thành TP.HCM - Trường
hợp nghiên cứu: xã Tân Nhựt, huyện Bình Chánh, TP.HCM” để cung cấp một phần
thông tin về hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân trong xã qua đó có
căn cứ khoa học gợi ý một số chính sách phát triển, nâng cao hơn nữa đời sống vật

vật chất, nguồn lực tự nhiên, nguồn lực xã hội và nguồn lực tài chính.
- Phạm vi nghiên cứu: Hộ dân trên địa bàn xã Tân Nhựt, huyện Bình Chánh,
thành phố Hồ Chí Minh.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Sinh kế của người dân tại xã Tân Nhựt – một xã ngoại thành đang chịu tác
động của quá trình CNH – ĐTH, đồng thời cũng là xã nông thôn mới của TP.HCM .
Vấn đề sinh kế của người dân nơi đây đang diễn ra rất đa dạng và phức tạp, đòi hỏi
có những chính sách phát triển phù hợp với nhu cầu, đời sống người dân. Vì vậy đề
tài sẽ có đóng góp ở một mức độ nhất định cho địa phương. Hơn nữa, đề tài có thể
là tài liệu tham khảo cho các xã ngoại thành hoặc các xã đang xây dựng mô hình
nông thôn mới về hoạt động đa dạng của từng nhóm hộ dân để từ đó địa phương
đưa ra những chương trình, chính sách vĩ mô nhưng phù hợp với tính chất vi mô
theo từng tình trạng kinh tế hộ dân.
Cấu trúc luận văn
Báo cáo gồm 2 phần: phần báo cáo chính (gồm 6 chương); phần tài liệu tham
khảo và phụ lục.
- Chương 1: Đặt vấn đề
Trình bày về sự cần thiết của đề tài, mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên
cứu, các giả thuyết, ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài.


4

- Chương 2. Cơ sở lý thuyết
Trình bày về các lý thuyết có liên quan chiến lược sinh kế, các nghiên cứu
trước có liên quan đến nội dung đề tài.
- Chương 3. Phương pháp nghiên cứu
Trình bày về lý do chọn đia điểm nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu,
phương pháp chọn mẫu và phương pháp phân tích, sử lý số liệu cũng như nội dung
nghiên cứu của đề tài.

cho các thế hệ mai sau (Trích dẫn bởi Dự án Imola, 2006)
1.1.1.3. Khung phân tích sinh kế bền vững
Khung phân tích sinh kế là một công cụ được xây dựng nhằm xem xét những
yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến sinh kế của con người, đặc biệt là những yếu tố
gây khó khăn hoặc tạo cơ hội trong sinh kế. Đồng thời, khung sinh kế cũng nhằm
mục đích tìm hiểu xem những yếu tố này liên quan với nhau như thế nào trong
những bối cảnh cụ thể. DFID đã đưa ra khung sinh kế bền vững với các thành phần
như sau:
H: Nguồn nhân lực
S: Nguồn lực xã hội
N: Nguồn lực tự nhiên P: Nguồn vật chất
F: Nguồn lực tài chính

Hình 1.1. Khung sinh kế bền vững
Nguồn lực sinh kế

Tình huống
dễ bị tổn
thương
- Các cú sốc
- Các khuynh
hướng
- Tính thời vụ

- Tăng thu

H
S

P

Chiến
lược
sinh kế

nhập
- Tăng phúc
lợi
- Giảm rủi ro
- Cải thiện an
toàn lương
thực
- Sử dụng
bền vững
hơn các
nguồn tài
nguyên thiên
nhiên


6

Nguồn: DFID, 1999.

Các thành phần của khung phân tích sinh kế gồm:
- Khả năng dễ bị tổn thương:
Khả năng dễ bị tổn thương là môi trường bên ngoài mà trong môi trường đó
sinh kế con người và các tài sản sẵn có của họ bị ảnh hưởng cơ bản, vừa tích cực
vừa tiêu cực, bởi những xu hướng, sự thay đổi đột ngột hoặc tính mùa vụ - mà họ
hạn chế được hoặc không thể nào kiểm soát được.
Các yếu tố trong hoàn cảnh dễ bị tổn thương

các mạng lưới, các mối liên hệ liên kết với nhau, tính đoàn hội, hợp tác của các
nhóm chính thức; và mối quan hệ được thực hiện dựa trên sự tin tưởng, sự trao đổi,
và ảnh hưởng lẫn nhau.
+ Nguồn lực tự nhiên
Nguồn lực tự nhiên là khái niệm dùng để chỉ về nguồn tài nguyên cung cấp
các nguồn lực và dịch vụ có ích cho sinh kế. Các yếu tố trong nguồn lực này rất đa
dạng, bao gồm cả những hàng hóa vô hình như không khí, hệ sinh thái đến những
tài sản hữu hình như đất, nước…
+ Nguồn lực vật chất
Bao gồm cơ sở hạ tầng căn bản và các hàng hóa sản xuất cần thiết để hỗ trợ
cho sinh kế người dân (cơ sở hạ tầng như là kênh rạch, đường sá, nhà ở, hệ thống
cung cấp điện, nước, nhà vệ sinh, các phương tiện tiếp cận thông tin để đáp ứng nhu
cầu cơ bản của con người, các phương tiện sản xuất như là công cụ, máy móc và