VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THU THỦY

KẾ THỪA CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG
TRONG VIỆC XÂY DỰNG LỐI SỐNG CHO
THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2016

1


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết đầy đủ
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Chủ nghĩa xã hội
Diễn biến hòa bình
Đảng Cộng sản Việt Nam
Giáo sư
Liên hiệp thanh niên
Nhà xuất bản
Khoa học công nghệ
Kinh tế thị trường
Phó giáo sư
Thanh niên cộng sản
Tiến sĩ

5


1.1. Những công trình đề cập đến giá trị đạo đức truyền thống
và kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc

5

1.2. Những công trình đề cập đến lối sống thanh niên, xây
dựng lối sống cho thanh niên Việt Nam hiện nay

14

1.3 Những công trình nghiên cứu về vai trò, thực trạng và
nguyên nhân của việc kế thừa các giá trị đạo đức truyền
thống trong xây dựng lối sống cho thanh niên Việt Nam
hiện nay

20

1.4 Những công trình đề xuất giải pháp kế thừa các giá trị đạo
đức truyền thống trong xây dựng lối sống cho thanh niên
Việt Nam hiện nay

21

1.5 Những vấn đề đặt ra để luận án tiếp tục giải quyết

24


thanh niên Việt Nam những năm qua

79
80

3.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của việc kế thừa các giá
trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống cho 107
thanh niên Việt Nam những năm qua

3


CHƯƠNG 4:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KẾ
THỪA CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG
TRONG XÂY DỰNG LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN
VIỆT NAM HIỆN NAY

108

4.1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, phát
huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức để nâng cao hiệu
quả kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây 109
dựng lối sống cho thanh niên Việt Nam hiện nay
4.2. Đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức kế thừa các giá 116
trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống cho
thanh niên
4.3. Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống’’ trong kế thừa 199
các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống

những chiến công hiển hách, để lại cho đời sau bao gương sáng rất tự hào.
Kế thừa giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc chính là cội nguồn sức
mạnh làm nên những chiến công hiển hách của dân tộc Việt Nam. Bảo tồn
những giá trị của dân tộc, đó là chìa khóa để định hướng phát triển cuộc sống.
Kinh nghiệm của các xã hội đã đạt tới trình độ phát triển cao cho thấy rằng,
bằng cách không lãng quên truyền thống, khai thác các giá trị nhân bản của
truyền thống sẽ là động lực nội sinh thúc đẩy dân tộc phát triển.
Trong Nghị quyết Trung ương 5 về “Xây dựng và phát triển nền văn
hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”, Đảng ta đã đề cập đến những
vấn đề cơ bản của sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam
trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, phát triển nền KTTT định hướng XHCN
và hội nhập quốc tế. Nhiều tư tưởng và nguyên tắc chỉ đạo văn hóa đến nay
vẫn còn giá trị. Tuy vậy, phải thấy rằng, vấn đề con người - chủ thể và là sản
phẩm của văn hóa chưa được coi trọng đúng mức. Tình hình đó đã dẫn tới kết
quả các thành tựu trong lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng, chưa đủ để tác
động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh.
Chúng ta đều biết, xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh
không chỉ do kết quả của các hoạt động văn hóa. Đó còn là kết quả tổng hợp
của các chủ trương, chính sách về kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước. Có
thể nói sự yếu kém về văn hóa phản ánh yếu kém trên các hoạt động chính trị,
kinh tế, xã hội. Bởi vì, văn hóa không nằm ngoài kinh tế và chính trị. Vì vậy,
xây dựng và phát triển con người phải trở thành một vấn đề quan trọng trong
công tác lý luận và hoạt động thực tiễn của chúng ta hiện nay.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Một năm khởi đầu bằng mùa xuân, một
đời khởi đầu bằng tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”. Thanh niên là
lớp người năng động có sứ mệnh đón nhận sự “trao truyền” giá trị, gửi gắm
niềm tin của thế hệ đi trước và giữ trọng trách phát huy các giá trị của dân tộc

5




nâng cao hiệu quả kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối
sống cho thanh niên Việt Nam hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa một số giá trị đạo đức truyền thống cơ bản của Việt Nam.
- Xác định khái niệm lối sống, đặc trưng lối sống thanh niên hiện nay.
- Làm rõ việc kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống như một quá
trình tất yếu trong xây dựng lối sống cho thanh niên.
- Phân tích, đánh giá thực trạng, nguyên nhân việc kế thừa các giá trị đạo
đức truyền thống trong xây dựng lối sống cho thanh niên Việt Nam hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả việc kế
thừa các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc trong xây dựng lối sống cho
thanh niên Việt Nam hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc được lưu truyền hàng
nghìn năm lịch sử.
- Chủ thể của lối sống, đạo đức mà luận án nghiên cứu là thanh niên.
- Phạm vi nghiên cứu của luận án là các giá trị của dân tộc nhưng chú
trọng vào các giá trị quy định chuẩn mực đạo đức của xã hội.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, các văn kiện của Đảng ta có liên quan đến truyền thống và xây dựng lối
sống cho thanh niên nước ta hiện nay là cơ sở lý luận của luận án.
- Phương pháp nghiên cứu: Luận án được thực hiện trên cơ sở vận
dụng phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa
duy vật lịch sử và sử dụng các phương pháp cụ thể: Phân tích, tổng hợp, so
sánh, lôgic - lịch sử, khái quát, kết hợp lý luận với thực tiễn...
5. Đóng góp mới của luận án


1.1. Những công trình đề cập đến giá trị đạo đức truyền thống và
kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc
Giá trị đạo đức truyền thống và kế thừa giá trị đạo đức truyền thống của
dân tộc ta là vấn đề có nhiều nhà nghiên cứu đề cập đến từ trước đến nay,
được thể hiện thông qua các công trình, đề tài khoa học và được xã hội hóa ở
nhiều cuốn sách, bài báo khoa học; trong đó tiêu biểu gồm có:
Công trình khoa học của nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Phong: “Tìm
hiểu tính cách dân tộc”; Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1963. Nội dung công
trình tiếp cận dưới góc độ văn hóa, văn hóa dân tộc; tập trung phân tích những
cơ sở kinh tế, xã hội trong sự hình thành tính cách trong lối sống dân tộc. Đó
là nền sản xuất nông nghiệp lúa nước; sự kết cấu nhà - làng - nước; vị trí địa
lý thuận lợi cho giao lưu kinh tế, văn hóa và cả những cuộc chiến tranh…Trên
cơ sở đó công trình đi sâu khái quát một số tính cách dân tộc điển hình biểu
hiện thành các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống của dân tộc, được truyền
từ đời này sang đời khác; đó là những tính cách: lòng yêu nước, tinh thần
đoàn kết, tình yêu lao động, tinh thần hiếu học, lối sống giản dị... Nội dung
công trình nghiên cứu cũng luận giải phân tích sâu sắc về văn hóa, lối sống
truyền thống Việt Nam; phân tích sự biến đổi của văn hóa, lối sống truyền
thống trong quá trình xây dựng xã hội XHCN ở nước ta.
Công trình khoa học của GS. Trần Văn Giầu: “Giá trị tinh thần truyền
thống của dân tộc Việt Nam”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980. Nội dung
công trình tập trung phân tích và đưa ra các khái niệm giá trị tinh thần truyền
thống của dân tộc, nêu rõ những tác động của lịch sử đối với việc phát triển
các giá trị truyền thống. Phần trọng tâm của công trình (từ chương 4 đến
chương 10) tập trung phân tích 7 đức tính tốt đẹp của dân tộc Việt Nam bao
gồm: yêu nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa.
Đồng thời, hệ thống hóa các phạm trù một cách hệ thống và khoa học với ý
nghĩa giống như một “bảng giá trị tinh thần” của người Việt, dù phải trải qua

9


10


con người Việt Nam hiện nay”, năm 1994. Nội dung đề tài nghiên cứu những
đánh giá, nhận xét của các học giả, nhà nghiên cứu, giới kinh doanh… của
nước ngoài đối với Việt Nam ở thế kỷ XIX; qua đó minh chứng cho những
giá trị đạo đức truyền thống của con người Việt Nam.
Công trình nghiên cứu: “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam
tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”. Chủ nhiệm Công trình: Nguyễn Khoa
Điềm; Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001. Nội dung Công trình tập trung
nghiên cứu về tính tiên tiến của nền văn hóa mà Việt Nam đang xây dựng; về
bản sắc văn hóa dân tộc; đề xuất một số giải pháp cơ bản và kiến nghị để xây
dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc,
góp phần xây dựng, củng cố và tăng cường nền tảng tinh thần của xã hội.
Đề tài khoa học cấp Bộ (2009 - 2010): “Kế thừa và phát huy các giá trị
truyền thống Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay”. Chủ nhiệm đề
tài: PGS. TS. Đoàn Văn Khái. Nội dung của đề tài đi sâu phân tích, làm rõ
thực chất, đặc trưng, những nhân tố thúc đẩy và tính hai mặt của toàn cầu hóa
trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong giai đoạn hiện nay;
những tác động của toàn cầu hóa đến sự phát triển của thế giới đương đại.
Đề tài cũng đã nêu và làm rõ các khái niệm về giá trị, truyền thống, giá
trị truyền thống, giá trị truyền thống tiêu biểu; đồng thời phân tích rõ những
biến đổi tích cực và tiêu cực của các giá trị truyền thống Việt Nam, trước hết
là các giá trị truyền thống tiêu biểu như: yêu nước; gia đình; nhân văn; đoàn
kết; hiếu học; cần cù, tiết kiệm, do tác động của toàn cầu hóa. Đề tài luận giải
sự cần thiết phải kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống Việt Nam trong
bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay; nêu ra phương pháp luận đối với việc thẩm
định các giá trị truyền thống và những yêu cầu của việc kế thừa và phát huy
các giá trị truyền thống Việt Nam. Đề tài đã phân tích chỉ ra những nội dung

thời kỳ đổi mới, phát triển nền KTTT định hướng XHCN, đẩy mạnh CNH,
HĐH, chủ động hội nhập quốc tế; Phân tích, luận giải một cách khoa học về
việc kế thừa, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc và khẳng định
đó là vấn đề tất yếu trong quá trình xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay.

12


Trên cơ sở làm rõ các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc, luận án đã xác
định những giá trị văn hoá truyền thống dân tộc cần được kế thừa và phát huy
trong quá trình xây dựng lối sống của con người Việt Nam hiện nay đó là: chủ
nghĩa yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, đoàn kết dân tộc, lòng nhân ái, khoan
dung, cần cù, hiếu học
Luận án tiến sĩ Triết học của của Lê Thị Hoài Thanh: “Quan hệ biện
chứng giữa truyền thống và hiện đại trong giáo dục đạo đức cho thanh niên
Việt Nam hiện nay”, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh,
Hà Nội, 2003. Nội dung nghiên cứu sự kế thừa đòi hỏi phải giải quyết hữu
hiệu việc kết hợp giữa truyền thống với hiện đại. Luận án cũng phân tích chỉ
ra mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại trong sự phát triển của đạo đức
với những đặc trưng riêng của nó, thể hiện truyền thống là nền tảng của hiện
đại, là cơ sở của "hiện đại hóa". Vì vậy, trong hoạt động giáo dục đạo đức,
nhất là giáo dục đạo đức cho thế hệ thanh niên, cần phải luôn nắm vững và
giải quyết hài hòa mối quan hệ đó.
Để giải quyết những vấn đề giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ theo hướng
kết hợp truyền thống và hiện đại đạt hiệu quả cao, luận án đã đưa ra phương
hướng và một số giải pháp chủ yếu được đặt trong một thể thống nhất, đồng
bộ, có sự quản lý chặt chẽ, đó là: Gắn bó chặt chẽ hoạt động giáo dục đạo đức
với công cuộc đổi mới, với sự nghiệp CNH, HĐH đất nước; quán triệt quan
điểm chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng
ta về vấn đề này; kết hợp giáo dục truyền thống và hiện đại ở cả gia đình, nhà

của toàn cầu hóa đến một số đặc điểm bản sắc của dân tộc Việt Nam; từ đó
yêu cầu cấp thiết phải giữ gìn bản sắc dân tộc Việt Nam trong bối cảnh toàn
cầu hóa hiện nay. Luận án đã đề ra một số giải pháp cơ bản trong yêu cầu tất
yếu phải dựa chắc những nguyên tắc mang tính định hướng phù hợp với chiến
lược phát triển của nền văn hóa, con người Việt Nam hiện nay.
Luận án tiến sĩ Triết học của Ngô Thị Thu Ngà: “Giá trị đạo đức truyền
thống với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay”, Học
viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2011. Nội dung trọng tâm của

14


luận án đề cập và phân tích vấn đề đạo đức mới và vai trò của giá trị đạo đức
truyền thống trong việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện
nay. Luận án nêu rõ: Các giá trị đạo đức truyền thống là một trong những yếu
tố cơ bản cấu thành và làm nên cốt cách, bản sắc tinh thần phong phú, tốt đẹp
của con người Việt Nam. Những giá trị đạo đức truyền thống có tác động to
lớn và tích cực, điều chỉnh nhận thức và hành và cá nhân cũng như các quan
hệ xã hội theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn.
Luận án cũng luận giải sâu sắc sự cần thiết và tính cấp bách phải phát
huy mạnh mẽ vai trò của giáo dục đạo đức truyền thống trong việc xây dựng
đạo đức mới cho thế hệ trẻ, nhằm hình thành và dần hoàn thiện cho họ bản
lĩnh, lối sống, nhân cách vừa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, vừa hiện
đại, hội nhập theo hướng nhân văn, đủ sức là lực lượng chủ lực trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Luận án cũng phân tích làm sáng rõ hơn
các vấn đề liên quan đến việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống trong
xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ với những phẩm chất như: yêu nước,
hăng say, nhiệt tình, năng động, sáng tạo, biết yêu quý và có ý thức gìn giữ
truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Những giải pháp chủ yếu được nêu ra trong
luận án đều hướng vào nhằm phát huy hơn nữa vai trò của giá trị truyền thống

triển. Các giá trị truyền thống được các tác giả đề cấp và phân tích sâu sắc
trong cuốn sách được coi là những động lực nội sinh, tạo nền tảng cơ bản để
đất nước thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, hội nhập vững
chắc vào xu thế phát triển của thế giới và khu vực.
Tác giả Trường Lưu với cuốn sách: “Toàn cầu hóa và vấn đề bảo tồn
văn hóa dân tộc”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003. Nội dung chủ yếu
của cuốn sách đề cập những vấn đề cơ bản của toàn cầu hóa và việc bảo tồn
bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời nhấn mạnh phải tìm trong chính mình sức
mạnh nội sinh để đứng vững trước thử thách của toàn cầu hóa. Việc bảo tồn
và phát huy bản sắc dân tộc là quan trọng, cần thiết, cấp bách, nhưng không
được đề cao thái quá và thực hiện tràn lan để tránh nguy cơ dẫn đến tình trạng
bài ngoại, đóng cửa trước phát triển mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hóa.

16


Ngoài những công trình khoa học, những cuốn sách nêu trên, những
năm qua còn có nhiều công trình nghiên cứu, đề tài khoa học, nhiều sách và
bài báo khoa học được công bố, có những nội dung tham khảo để phục vụ cho
nghiên cứu luận án của tác giả trên các khía cạnh: giá trị, giá trị truyền thống,
giá trị văn hóa truyền thống; những vấn đề đặt ra để giữ gìn và phát huy các
giá trị truyền thống dân tộc trong chiến lược phát triển con người Việt Nam
của Đảng và Nhà nước ta; tiêu biểu đó là công trình nghiên cứu “Vấn đề khai
thác các giá trị truyền thống về mục tiêu phát triển” (1998) và “Các giá trị
truyền thống trước sự thẩm định và thách thức của thời đại trong bối cảnh
toàn cầu hoá” (2000) của GS. Nguyễn Trọng Chuẩn; công trình “Giá trị
truyền thống - nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đất nước, dân
tộc” của GS. Nguyễn Văn Huyên (1998); công trình “Những giá trị truyền
thống ở Việt Nam trước thách thức của toàn cầu hoá” (2001) của GS. Đỗ
Huy Hà; công trình “Khả năng phát triển của giá trị truyền thống Việt Nam

niên, lối sống của con người Việt Nam và thanh niên Việt Nam, gồm:
Công trình đã được xuất bản sách: PGS. TS. Lê Như Hoa (chủ biên):
“Lối sống trong đời sống đô thị hiện nay”, Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội,
1993. Nội dung cuốn sách đề cập đến một số vấn đề của lối sống như: bản sắc
dân tộc trong lối sống, lối sống đô thị, lối sống gia đình và lối sống thanh
niên. Bản sắc dân tộc biểu hiện ở tất cả các lĩnh vực khác nhau của hiện thực
xã hội mà những con người cụ thể đang sống trong một thời kỳ lịch sử nhất
định. Trong đời sống văn hoá, gia đình có vai trò rất quan trọng và cũng là
một sức mạnh to lớn. Gia đình là cái nôi sinh thành nhân cách con người, là
một trong những định chế xã hội góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây
dựng con người mới, chế độ mới. Nhưng gia đình cũng có thể là nơi cố thủ,
ẩn nấp những tập tục, lề thói cổ hủ. Vì vậy phải quan tâm xây dựng văn hoá
và lối sống gia đình. Thanh niên luôn là lực lượng lao động xã hội to lớn rất
nhạy cảm tiếp thu, học hỏi cái mới, cái hiện đại, tiến bộ và năng động, sáng
tạo. Trong thời kỳ đổi mới, việc nghiên cứu và xây dựng lối sống, định hướng

18


lý tưởng sống cho thanh niên có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần đào tạo và
phát huy lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chương trình KHCN cấp Nhà nước KX-07 (1994): “Tìm hiểu định
hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện KTTT”. Chủ nhiệm đề
tài: Nguyễn Đình Đức. Nội dung đề tài đi sâu phân tích về tình hình đạo đức,
lối sống của thanh niên Việt Nam hiện nay; đề xuất những giải pháp cơ bản
để định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện nền KTTT
định hướng XHCN ở nước ta hiện nay.
Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX 07-04: “Giá trị, định hướng giá trị
nhân cách và giáo dục giá trị”, thuộc Chương trình KHCN cấp Nhà nước KX07. Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Thạc, Mạc Văn Trang, Hà
Nội, 1994. Nội dung đề tài đi sâu nghiên cứu những vấn đề về giá trị, tác

pháp”, do Học viện Chính trị - Hành chính khu vực III thực hiện. Đây là công
trình nghiên cứu đầu tiên về biến đổi của lối sống ở một đô thị lớn miền
Trung trong giai đoạn đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ. Nội dung đề tài đánh giá
tình hình xây dựng lối sống của các đối tượng người dân ở thành phố Đà
Nẵng trong quá trình đô thị hóa “nóng” hiện nay; trên cơ sở đó xác định một
số giải pháp và kiến nghị về mặt tổ chức, con người, cơ sở vật chất…nhằm
xây dựng lối sống đô thị ngày càng văn minh, tiến bộ ở thành phố Đà Nẵng.
TS. Dương Tự Đam (chủ biên): “Giáo dục thanh niên kế thừa nhân
cách Hồ Chí Minh để trưởng thành và phát triển”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2008. Nội dung cuốn sách tổng quan về đường lối, chính sách phát triển
thanh niên của Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ đổi mới; phân tích làm rõ
việc giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, xây dựng nhân cách sống cao
đẹp cho thế hệ trẻ. Đồng thời, cuốn sách đề cập sâu vấn đề trách nhiệm của tổ
chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho
thanh niên; định hướng vận dụng phương pháp khoa học và công nghệ giáo
dục để rèn luyện, phát triển thanh niên với việc sử dụng các mô hình giáo dục
thanh niên một cách thích hợp.

20


Bàn về lối sống ở nước ta, trong công trình: “Lối sống dân tộc - hiện
đại: Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn”; tác giả Đỗ Huy, Nxb Văn hóa - Thông
tin, Hà Nội, 2008. Từ bình diện triết học, tác giả cũng đề cập tới vấn đề xây
dựng nhân cách con người Việt Nam trong thế kỷ mới cần phải gắn với các
giá trị truyền thống nói chung, giá trị đạo đức nói riêng. Nội dung của cuốn
sách mở đầu trình bày khái luận về công cuộc xây dựng lối sống dân tộc- hiện
đại trong quá trình toàn cầu hóa ở Việt Nam; Trong các phần tiếp tác giả phân
tích cơ sở lý luận của lối sống. Trong chương này, tác giả trình bày một số
khái niệm cơ bản: lối sống và các phạm trù giáp ranh, bản chất xã hội của lối

khoa học, phương pháp và cách tiếp cận đặc thù đối với nghiên cứu thanh
niên, lối sống và lối sống thanh niên; những quan điểm lý luận của Chủ tịch
Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên; những nội dung cơ bản,
ưu điểm, hạn chế của đường lối, chính sách và pháp luật đối với thanh niên;
đưa ra những khuyến nghị khoa học và đề xuất 6 nhóm giải pháp nhằm xây
dựng lối sống của thanh niên Việt Nam phù hợp với tiến trình đổi mới đất
nước hiện nay: Đó là nhóm giải pháp liên quan đến đường lối, chính sách
thanh niên của Đảng và Nhà nước; các tổ chức, đoàn thể của thanh niên; gia
đình và giáo dục gia đình đối với thanh niên; giáo dục học đường lối với
thanh niên; truyền thông đại chúng; chính bản thân thanh niên.
Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX.03/06-10: “Văn hóa và lối sống đô
thị trong giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay”. Chủ nhiệm
đề tài: Trương Minh Dục. Đề tài đã phân tích một số khái niệm lối sống, các
yếu tố cấu thành và đặc trưng của lối sống đô thị, quan hệ giữa lối sống đô thị
và văn hóa đô thị; tình hình thực trạng lối sống đô thị Việt Nam; dự báo biến
đổi của nó trong bối cảnh đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế. Đề tài
xác định một số nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã
hội đô thị để tạo điều kiện vật chất xây dựng văn hóa và lối sống đô thị theo
hướng văn minh, tiến bộ; về tuyên truyền, giáo dục và xây dựng văn hóa cơ
sở; về phát huy nhân tố chính trị và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối
với quá trình xây dựng văn hóa và lối sống đô thị.

22


Đề tài khoa học cấp Bộ: “Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Hội
LHTN Việt Nam và phong trào thanh niên nhiệm kỳ 2014 - 2019”. Chủ
nhiệm đề tài: Nguyễn Đắc Vinh. Công trình đã cho cách nhìn đa chiều về
thanh niên, những vấn đề thanh niên quan tâm, phân tích các số liệu cho thấy
tình hình thanh niên cần phát triển mọi mặt về thể chất, trí tuệ. Qua đó, dự báo

trường ở Việt Nam hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà
Nội, 2000. Luận án đã nêu lên một cách khái quát về sự kế thừa và đổi mới
các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị
trường ở Việt Nam hiện nay. Ở nước ta, từ khi chuyển sang nền kinh tế thị 4
trường có sự định hướng và quản lý của Nhà nước, bên cạnh những mặt tích
cực, đã xuất hiện những cách sống và lối sống xa lạ, trái với các chuẩn mực
của xã hội và thuần phong mỹ tục của dân tộc. Một bộ phận trong các tầng
lớp, các thành phần xã hội khi mưu cầu lợi ích cá nhân đã chà đạp lên nhưng
khuôn mẫu, những giá trị đạo đức đích thực. Một bộ phận trong lớp trẻ hiện
nay có tâm lý sống thực dụng, buông thả, quay lưng lại với văn hóa, đạo đức
truyền thống... Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ các giá trị đạo đức truyền
thống là vấn đề cần phải nhìn nhận nghiêm túc và có sự quan tâm đặc biệt
cùng với quá trình xây dựng và phát triển kinh tế thị trường ở nước ta. Chúng
ta càng cần phải gìn giữ những giá trị đạo đức truyền thống, đồng thời phải
coi trọng giáo dục đạo đức, phải tăng cường giáo dục đạo đức trong gia đình,
trong nhà trường và ngoài xã hội.
Luận án tiến sĩ triết học của Ngô Thị Thu Ngà: “Giá trị đạo đức truyền
thống với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay”, Học
viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2011. Nội dung luận án
tập trung phân tích về đạo đức mới và vai trò của giá trị đạo đức truyền thống
trong việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay; những
vấn đề về giá trị đạo đức truyền thống với việc xây dựng đạo đức mới cho thế
hệ trẻ Việt Nam hiện nay. Luận án đã có sự điều tra xã hội học công phu, cập

24


nhập về thực trạng đạo đức của thế hệ trẻ hiện nay; nêu những vấn đề đặt ra
trong công tác giáo dục giá trị đạo đức cho thế hệ trẻ. Đề cập đến yêu cầu cấp
thiết phải tổ chức giáo dục giá trị đạo đức, luận án đã tập trung phân tích