HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ & PTNT
TRẦN THỊ TRANG
ĐỀ TÀI:
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ NGHỀ CHẾ BIẾN MẮM TÉP
CỦA CÁC HỘ DÂN XÃ HÀ YÊN, HUYỆN HÀ TRUNG,
TỈNH THANH HÓA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Hà Nội, 2015
2
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ & PTNT
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ NGHỀ CHẾ BIẾN MẮM TÉP
CỦA CÁC HỘ DÂN XÃ HÀ YÊN, HUYỆN HÀ TRUNG,
TỈNH THANH HÓA
nào khác và để bảo vệ một học vị nào.
Em xin cam đoan tất cả các trích dẫn đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2015
TÁC GIẢ KHÓA LUẬN
Trần Thị Trang
i
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này, em
đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của nhiều tập thể và cá nhân.
Nhân dịp này em xin chân thành cảm ơn đến những cá nhân và tập thể đó:
Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến người hướng
dẫn khoa học TS. Hồ Ngọc Ninh, người đã tận tình giúp đỡ em trong suốt
quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận.
Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông Nghiệp
Việt Nam, tập thể các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn
Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quá
trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành khóa luận này.
Xin cảm ơn tập thể các cơ quan, ban, ngành: UBND và người dân xã
Hà Yên,huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong
quá trình thu thập tài liệu để nghiên cứu khóa luận này.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn tất cả sự giúp đỡ của tập
thể, người thân và bạn bè đã dành cho em!
TÁC GIẢ KHÓA LUẬN
Trần Thị Trang
2.2.2 KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ NGHỀ CHẾ BIẾN MẮN TÉP CỦA MỘT SỐ ĐỊA
PHƯƠNG Ở VIỆT NAM ................................................................................................................. 21
2.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN............................................................... 24
PHẦN III
ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................ 25
3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU......................................................................................... 25
3.1.1. ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA XÃ......................................................................... 25
3.1.2. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA XÃ HÀ YÊN................................................................... 26
3.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................................................... 41
iii
3.2.1 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU.................................................................................. 41
3.2.2 PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU............................................................... 42
3.2.3PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU.................................................................................. 42
3.2.4 HỆ THỐNG CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI........................................................................ 43
PHẦN IV
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.................................................................................... 45
4.1 THỰC TRẠNG SẢN XUẤT VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ NGHỀ CHẾ BIẾN MẮM TÉP CỦA CÁC
HỘ DÂN XÃ HÀ YÊN...................................................................................................................... 45
4.1.1 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT MẮM TÉP CỦA XÃ HÀ YÊN TRONG 3 NĂM VỪA QUA................45
4.1.2 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT CỦA CÁC HỘ KHẢO SÁT............................................................... 51
4.1.3 TÌNH HÌNH TIÊU THỤ SẢN PHẨM MẮM TÉP CỦA XÃ HÀ YÊN......................................... 66
4.1.4 KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ NGHỀ CHẾ BIẾN CỦA NGHỀ CHẾ BIẾN MẮM TÉP TẠI
XÃ HÀ YÊN..................................................................................................................................... 71
4.2 PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ KINH TẾ NGHỀ CHẾ BIẾN MẮM
TÉP................................................................................................................................................. 91
4.2.1 ẢNH HƯỞNG CỦA MỨC ĐỘ ĐẦU TƯ ................................................................................ 91
4.2.2 ẢNH HƯỞNG CỦA QUY MÔ SẢN XUẤT............................................................................. 97
Có nghĩa là
BQ
Bình quân
BQC
Bình quân chung
DN
Doanh nghiệp
GT
Giá tiền
HQ
Hiệu quả
HQKT
Hiệu quả kinh tế
LĐ
Lao động
Uỷ ban nhân dân
vi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Thứ tự
Tên bảng
Trang
Bảng 3.1: Tình hình sử dụng đất đai của xã Hà Yên qua 3 năm 2012 –
2014
.....................................................................................
29
Bảng 3.2: Tình hình dân số và lao động của xã Hà Yên qua 3 năm 2012
– 2014
..................................................................................
33
Bảng 3.3: Hệ thống cơ sở hạ tầng của xã Hà Yên năm 2014
.............
36
.............................................................................................
Bảng 4.7: Sản lượng đánh bắt của các hộ điều tra năm 2014
.............
71
Bảng 4.8: Kết quả và hiệu quả khâu đánh bắt của nhóm hộ điều tra 73
Bảng 4.9: Kết quả chế biến mắm của các nhóm hộ điều tra
..............
76
Bảng 4.10: Kết quả và hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm của các
nhóm hộ theo quy mô
........................................................
80
vii
Bảng 4.11 : Cơ sở vật chất ,dụng cụ chế biến của nhóm hộ tự đánh
bắt và nhóm hộ mua nguyên liệu
......................................
84
Bảng 4.12 : Chi phí chế biến mắm tép của nhóm hộ tự đánh bắt và
.................................................................
94
Bảng 4.16 : Hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm phân theo mức đầu
tư
.........................................................................................
95
Bảng 4.17 :Mức độ tham khảo thông tin về kĩ thuật chế biến mắm
của chủ hộ
........................................................................
100
Bảng 4.18 : Một số khó khăn của các hộ chế biến mắm tép
.............
104
Bảng 4.19 : Kết quả và hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm phân
theo kinh nghiệm chế biến
..............................................
106
Bảng 4.20 : Hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm phân theo kinh
nghiệm chế biến
Yên, huyện Hà Trung có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân về
phía Nhà nước. Để phát triển nghề chế biến mắm tép ở xã Hà Yên cần có
phương án sản xuất phù hợp với nhu cầu và tiềm năng, cần phải đổi mới
cơ chế, chính sách hỗ trợ cho sự phát triển của địa bàn. Từ những yêu cầu
đó, đã thúc đẩy em chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh tế nghề chế biến
mắm tép của các hộ dân xã Hà Yên, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa”
nhằm đánh giá thực trạng tình hình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và hiệu
quả kinh tế của nghề chế biến mắm tép, từ đó đề xuất giải pháp nhằm
nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm
tép, góp phần phát triển bền vững trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể là :
Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về HQKT của nghề chế
biến mắm tép. Đánh giá thực thực tr ạng sản xu ất, ch ế bi ến và hiệu quả
kinh tế nghề chế bi ến m ắm tép của các hộ dân xã Hà Yên, huyện Hà
Trung, tỉnh Thanh Hóa. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới HQKT của
nghề chế biến mắm tép của các hộ dân tại địa phương. Đề xuất một số
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm tép tại xã
trong thời gian tới.
Trong quá trình nghiên cứu đã sử dụng các phiếu điều tra phỏng vấn
hộ chế biến mắm tép và các cán bộ địa phương bằng bảng câu hỏi đã
chuẩn bị sẵn, sử dụng phương pháp chọn điểm nghiên cứu, phương pháp
thu thập số liệu, tổng hợp và xử lý số liệu. Thu thập số liệu đã công bố
qua liên hệ với các phòng ban của xã và internet, sách, báo… về tình hình
đất đai, lao động, tình hình sản xuất chế biến mắm tép trên địa bàn xã để
làm nguồn tài liệu thu thập cho quá trình nghiên cứu. Thu thập số liệu mới
x
sử dụng phương pháp quan sát và điều tra, phỏng vấn nhanh. Sử dụng
phần mềm SPSS và excel để xử lý số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
gồm: Hệ thống chỉ tiêu đánh giá nguồn lực phục vụ sản xuất , hệ thống chỉ
100% nguyên liệu nên họ có sự chọn lựa cho nguyên liệu chế biến của
mình. Ngược lại nhóm hộ vừa chế biến vừa đánh bắt thì nguyên liệu chế
biến của họ là sản phẩm họ đánh bắt được nên dù có những mẻ tép không
ngon thì họ vẫn mang về chế biến nên năng suất mắm đạt được là không
cao. Tép nguyên liệu không ngon nên mắm sẽ không đỏ, không ngon làm
cho giá bán của nhóm hộ này thấp hơn nhóm hộ chỉ chế biến.
+ Phân tổ theo mức độ đầu tư: Các nhóm hộ đầu tư cho công cụ
dụng cụ và nguyên liệu cao thì đạt được HQKT cao hơn các nhóm hộ còn
lại vì như đã phân tích thì nguyên liệu chính cho chế biến là tép. Nếu tép
nguyên liệu ngon sẽ cho ra sản phẩm năng suất cao, ngon hơn và giá bán sẽ
cao hơn. Mặt khác, các hộ đầu tư công cụ dụng cụ chế biến lớn sẽ giúp
quá trình chế biến diễn ra liên tục, dụng cụ tốt giúp quá trình lên men mắm
tốt hơn và mắm sẽ ngon hơn. Chính vì thế nên những hộ đầu tư cho chế
biến cao sẽ mang lại HQKT cao hơn.
Về các yếu tố ảnh hưởng: Đề tài đã nghiên cứu một số các yếu tố
ảnh hưởng đến nghề chế biến mắm tép trên địa bàn xã Hà Yên gồm : Ảnh
hưởng của mức đầu tư; Ảnh hưởng của quy mô sản xuất; Ảnh hưởng của hình
thức tổ chức chế biến; Ảnh hưởng của trình độ của chủ hộ; Ảnh hưởng kinh
nghiệm chế biến của chủ hộ; Ảnh hưởng thị trường; Ảnh hưởng điều kiện tự
nhiên; Ảnh hưởng của cơ chế chính sách.
Từ các nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng đến HQKT nghề chế biến
mắm tép, đề tài đã nghiên cứu đề xuất một số giải pháp gồm: Giải pháp về quy
xii
mô sản xuất; giải pháp về đào tạo nâng cao trình độ kĩ thuật; giải pháp về tiếp
cận yếu tố đầu vào vốn và nguyên liệu; giải pháp về thị trường tiêu thụ; giải
pháp về môi trường.
Nghề chế biến mắm tép đã và đang phát triển theo chiều hướng tốt
trong số ít nơi chế biến được không thế không nhắc tới quê hương Hà Yên,
Hà Trung, Thanh Hóa.
Ở Hà Yên, nghề chế biến mắm tép là một trong những nghề truyền
thống có từ xa xưa của người dân nơi đây. Trải qua bao thăng trầm bởi
biến cố chiến tranh và kinh tế thị trường chi phối, đến nay nó vẫn là nghề
1
truyền thống không bị mai một.
Hà Yên lại được thiên nhiên ưu đãi cho phát triển thủy sản nước ngọt
đặc biệt mà không phải vùng, miền nào cũng có là tép riu. Bao đời nay
người dân nơi đây đúc rút thành những kinh nghiệm quý để chế biến thành
món mắm tép có chất lượng và có thương hiệu, được nhiều người biết
đến.
Tuy nhiên, món mắm tép quê hương mới chỉ đư ợc chế biến để phục
vụ cho địa bàn xã, người dân Việt vẫn chưa được thưởng thức nhiều về món
ăn đồng quê này bởi lẽ người dân Hà Yên chưa phát triển chế biến sản xuất
mắp tép với quy mô rộng để xuất bán đi các tỉnh thành. Xuất phát từ thực tế
đó, việc xem xét tình hình chế biến mắm tép của địa phương, đánh giá chính
xác hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm và tìm ra các yếu tố ảnh hưởng
đến HQKT nghề chế biến mắm tép là một trong những cơ sở để đưa ra
những giải pháp nhằm nâng cao kết quả và hiệu quả chế biến mắm tép để
giúp các hộ sản xuất có hiệu quả hơn. Vì vậy em chọn đề tài nghiên cứu
“Đánh giá hiệu quả kinh tế nghề chế biến mắm tép của các hộ dân xã
Hà Yên, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa”.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
tép của xã Hà Yên, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.
Đối tượng khảo sát gồm các hộ gia đình chế biến mắm tép và một số
cán bộ chính quyền địa phương của xã Hà Yên, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh
Hóa.
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu
* Phạm vi về nội dung:
Nghiên cứu tình hình sản xuất thực tế của các hộ chế biến mắm tép
ở xã Hà Yên, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả nghề chế biến mắm tép của các hộ dân trong thời gian tới.
* Phạm vi về thời gian nghiên cứu.
Các số liệu thứ cấp sẽ được thu thập trong 3 năm gần nhất giai đoạn
20122014. Các số liệu sơ cấp phục vụ nghiên cứu được thu thập trong
3
Copyright: Tài liệu đại học ©